मल बोराकै २८ सय- समाचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

मल बोराकै २८ सय

भारतबाट अवैध रुपमा भित्र्याइएको मल चर्को मूल्यमा बिक्री
सरिता श्रेष्ठ

धादिङ — नीलकण्ठ–१२ की सुशीला कुमाल मल लिन दिन बिराएर सदरमुकाम धादिङबेसी झर्छिन् तर रित्तै घर फर्किन्छिन् । उनलाई मकै खेतीका लागि मल चाहिएको छ । ‘मल आउला र राखेर गोडमेल गरौंला भन्दाभन्दै सबथोक बितिसक्यो,’ उनले भनिन् ।

बर्दिया गुलरिया—१० मा भारतीय सीमा चित्तलवाबाट ल्याएको मल जाँच्दै सशस्त्र प्रहरी । रोपाइँको समयमा किसानले मल नपाउँदा समस्या खेपिरहनु परेको छ । तस्बिर : कमल पन्थी

नीलकण्ठ–३ की संगीता श्रेष्ठ पनि मल पाइने आसमा नीलकण्ठ सहकारी संस्था लिमिटेड धाएको धायै छिन् । तर मल हात पार्न सकेकी छैनन् ।

ज्वालामुखी गाउँपालिका–५ का हरि थापाले भने २ हजार १ सय रुपैयाँ तिरेर एक बोरा (५० किलो) मल किन्न पाए । स्थानीय व्यापारीले अवैध रूपमा भित्र्याएको मल उनले किनेका हुन् । ‘मल नहाले उत्पादनै घट्ने भयो । त्यही भएर महँगोमा भए पनि ल्याएँ,’ थापाले भने । उनका अनुसार व्यापारीले युरिया मसिनो २ हजार १ सय र अलि ठूलो २ हजार ६ सय प्रतिबोराका दरले बेचिरहेका छन् । नीलकण्ठ–९ का तुलबहादुर गुरुङले पनि मलका लागि १५ दिन लगातार बजार धाएपछि बल्ल महँगोमा मल पाए । ‘जेठभरि मकैमा हाल्न मल खोज्दैमा बित्यो, अब धानमा हाल्ने बेला पाइएको छैन,’ उनले भने ।

सरकारले सहुलियतमा मल ल्याउन नसकेपछि व्यवसायीले कालोबजारी गरेर फाट्टफुट्ट बेचिरहेका छन् । त्यसैले महँगोमा किन्न तयार किसानले पनि हतपती भेट्दैनन् । ‘मलमा चरम कालोबजारी छ । मललाई २८ सयसम्म तिरेको छु,’ नीलकण्ठ–३ का किसान राजकुमार श्रेष्ठले भने, ‘यति बेला हामीलाई पैसाभन्दा मलको महत्त्व छ, जति भन्यो त्यतिमा किन्न बाध्य छौं ।’

मल अभावको मौकामा व्यापारीले अत्यधिक नाफा राखेर बिक्री गरिरहेको किसानको गुनासो छ । व्यापारी भने किसानकै हितका लागि जोखिममा मल ल्याएको र थोरै मात्र फाइदा राखेर बिक्री गरेको दाबी गर्छन् । व्यापारीले वैध प्रक्रियाबाट युरिया मल जिल्लामा ल्याइपुर्‍याएका होइनन् । भारतबाट चोरीनिकासी हुँदै ल्याइएको हो । ‘बोरामा १ हजार ९ सय ४० रुपैयाँ आफ्नै पर्छ । हामीले प्रतिबोरा २ हजारसम्ममा बिक्री गर्ने गरेका छौं,’ एक व्यापारीले भने ।

नीलकण्ठ सहकारी संस्था लिमिटेडले युरिया मल भएका बेला प्रतिबोरा १ हजार ३० रुपैयाँका दरले बिक्री गर्ने गरेको थियो । ‘सहकारीमा मल आएका बेला किसानलाई १५ केजीका दरले बाँड्यौं,’ संस्थाका अध्यक्ष बलराम श्रेष्ठले भने, ‘अहिले स्टोरमा खाली छ ।’ उनका अनुसार किसानलाई सहज रूपमा वितरण गर्ने हो भने धादिङमा ३० हजार बोरा मल चाहिन्छ ।

प्रकाशित : असार १२, २०७९ ०७:५७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

खानेपानीका लागि खोलाकै भर

सरिता श्रेष्ठ

गुर्दुङ, धादिङ — धुनीबेसी नगरपालिका–७ गुर्दुङकी साइँलीको बिहान उठेपछिको पहिलो काम नै खानेपानीको जोहो गर्नु हो । बिहान ५ बजे रित्तो ग्यालिन बोकेर ओरालो झर्छिन् । एक घण्टा हिँडेपछि आइपुग्छ पँधेरी खोला । खोलामा पाइपको सहायताले धारा बनाइएको छ ।

धुनीबेंसी नगरपालिका–७ गुर्दङका स्थानीय पँधेरी खोलामा खानेपानी भर्दै। तस्बिर : सरिता/कान्तिपुर

त्यहीं पानी थाप्छिन् र ग्यालिन बोकेर उकालो लाग्छिन् । ‘२० लिटर पानीको ग्यालिन बोकेर उकालो चढ्न हम्मे पर्छ,’ उनी भन्छिन्, ‘अरू उपाय पनि छैन । उकालोमा थकाइ मार्दै साढे दुई घण्टामा घर पुगिन्छ ।’ हरेक दिन पानी लिन खोलामा ओरालो लाग्नेहरूको लाम हुन्छ, फर्कंदा पनि उस्तै । ‘भीरको बाटो, पानी बोकेर फर्किंदा परानै जालाजस्तो हुन्छ । तर त्यही पानीले दिनभरलाई पुर्‍याउनुपर्छ,’ उनले भनिन् ।

३४ वर्षीय शर्मिला तामाङको दैनिकी पनि उस्तै छ । घरको काम, खेतबारी, बालबच्चा हेरचाह, मेलापात गरेरै उनको दैनिकी बित्ने गरेको छ । ‘पानीका दुःख सम्झिँदा न भोक लाग्छ न निद्रा नै । पानी कसरी जुटाउने, बस्तुभाउलाई कहाँबाट ल्याउने भन्ने चिन्ताले हरेक दिन सताउँछ,’ उनले भनिन् । बर्खाको समय कतिबेला पानी पर्छ पत्तो हुन्न । बाढीपहिरोको पनि उत्तिकै डर छ । कैयौं पटक खानेपानी लिन खोलामा पुग्दा भल आएका कारण कि त रित्तै, कि धमिलो पानी लिएर घर फर्किएको अनुभव उनीसँग छ ।

‘बर्खामा खोलामा भल आउँछ, पानी लिन गयो रित्तै फर्कनुपर्छ,’ उनले भनिन्, ‘खोलामा भल आएका बेलामा आकाशेपानी खानुपर्ने बाध्यता छ । त्यो नभए उही धमिलो पानीकै भर त हो ।’

घरमा उनले २ वटा ड्रममा आकाशेपानी जम्मा गर्ने गरेकी छन् । खाना पकाउन आकाशेपानी नै प्रयोग गर्छिन् । लुगा धुन, नुहाउन खोलामा नै जान्छन् । एक हल गोरु, भैंसी र बाख्रालाई दिने पानी पनि खोलाबाटै ल्याउनुपर्छ । ‘पानीको जोहो गर्दैमा बिहान सकिन्छ, काम गर्न पनि भ्याइँदैन,’ उनले सुनाइन् ।

साइँली र शर्मिलाको मात्र होइन, यस्तो दैनिकी हरेक गुर्दुङवासीको छ । ६८ घरधुरी बसोबास गर्ने यो गाउँमा एउटै मात्र धारा छ । त्यसमा पनि पानी आउने टुंगो हुन्न । खोलाको पानीलाई २ वटा मोटरको सहायताले धारामा ल्याइने गरिएको छ । तर, बिजुलीले नधान्दा नियमित पानी आउँदैन । अहिले हावाहुरी र पहिरोले मोटरमा क्षति पुगेपछि स्थानीयलाई पानी लिन खोलाकै मात्र भर छ ।

करिब ८ वर्षअघि खोलाको पानी जम्मा गरेर बिजुली बत्ती निकाल्ने र गाउँमा पानी ल्याउन स्थानीय तम्सिएका थिए । त्यसका लागि प्रत्येक घरबाट १/१ जना खटिए । सय दिनसम्मको निरन्तर मिहिनेतपछि बिजुली बल्यो । तर ६ महिना पनि टिक्न सकेन । बर्खामा आएको भेलले बिजुली बत्ती बाल्ने र गाउँमै खानेपानी पुर्‍याउने गुर्दुङवासीको सपना बगाइदियो । अनि फेरि उस्तै दुःख सुरु भयो । हिउँदमा ड्याम बनाउने र बर्खामा भलले बगाउने सिलसिला अहिलेसम्म पनि जारी छ ।

प्रकाशित : असार ९, २०७९ ०९:०३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×