राजधानीमा भित्रभित्रै हैजा !- समाचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

राजधानीमा भित्रभित्रै हैजा !

एक–दुई पटक चौलानी जस्तो पखाला हुनासाथ तुरून्त अस्पताल पुग्न चिकित्सकको सुझाव
अतुल मिश्र

काठमाडौँ — राजधानी उपत्यकामा भित्रभित्रै हैजा (कोलेरा) फैलिरहेको स्वास्थ्य विज्ञहरूले आशंका गरेका छन् । हालसम्म झाडापखालाको उपचारका लागि अस्पताल पुगेकामध्ये बागबजारका दुई जना, सानेपा र डिल्लीबजारका एक–एक गरी ४ जनामा हैजा संक्रमण पुष्टि भइसकेको छ ।

तस्बिर : दीपक केसी

त्यस्तै, बल्खु बस्ने २९ वर्षीया महिला र बालाजुका १८ वर्षीय पुरुषको परीक्षणमा पनि हैजा देखिएको छ । तर, उनीहरूको दिसाको कल्चर रिपोर्ट आउन भने बाँकी छ ।

‘हालसम्म विभिन्न ठाउँबाट हामीकहाँ पठाइएका नमुनामध्ये स्टुल कल्चरबाट ४ जनामा हैजा देखिएको छ,’ राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशाला टेकुकी निर्देशक डा. रुना झाले कान्तिपुरसँग भनिन्, ‘विभिन्न ठाउँको पानीको नमुनासमेत परीक्षणका लागि आएको छ ।’ डा. झाका अनुसार पानीको नमुना परीक्षण गर्दा कोलिफर्म पाइएको छ । ‘ब्याक्टेरियम भिब्रियो कोलेरी’ नामक जीवाणुले हैजाको संक्रमण हुन्छ । हैजाको जीवाणु शरीरमा प्रवेश गरेपछि रोगको लक्षण दुई घण्टादेखि पाँच दिनसम्ममा देखिन सक्छ । समयमै उपचार नगरिए बिरामीको मृत्युसमेत हुने विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लूएचओ) ले जनाएको छ । हैजाको संक्रमण भएपछि अत्यधिक बान्ता र पखाला लाग्छ ।

शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवा रोग अस्पतालका डा. शेरबहादुर पुनका अनुसार सामान्यतया १० जनामा हैजाको संक्रमण हुँदा २ जना अस्पताल पुग्नुपर्ने अवस्था आउँछ । बुधबारसम्म चार जनामा हैजा प्रमाणित भइसकेकाले कम्तीमा पनि १६ जना हैजाको जीवाणुबाट संक्रमित भएको उनको दाबी छ । बाँकी संक्रमितहरूले भित्रभित्रै संक्रमण फैलाइरहेको हुन सक्ने उनी बताउँछन् । उनका अनुसार लक्षण नदेखिएका संक्रमितबाट पनि १० दिनसम्म दिसाको माध्यमबाट संक्रमण फैलने जोखिम रहन्छ ।

डब्लूएचओका अनुसार हैजाले संक्रमित करिब ८० प्रतिशत व्यक्तिमा कुनै लक्षण विकसित हुँदैन । सामान्य पखाला मात्र लाग्ने गर्छ । जबकि यस्ता संक्रमितको दिसामा संक्रमण भएको १० दिनसम्म ब्याक्टेरिया रहन सक्छ । यसैबाट अरूलाई संक्रमण सर्छ । आन्द्रामा हुने संक्रमणको सुरुवात पखाला र बान्ताबाट भए पनि समयमा उपचार नगर्दा यसले ज्यानसमेत लिन सक्ने डा. पुन बताउँछन् । हैजाले प्यास बढी लाग्ने, नाडी मन्द हुने, पिसाब कम आउने र बेहोससम्म हुने समस्या देखिन्छ ।

संक्रमणको बढ्दो जोखिमसँगै त्यसको स्रोत खोजी र खानपान तथा सरसफाइमा ध्यान दिन विज्ञहरूले सुझाएका छन् । एक जनामा प्रयोगशाला प्रमाणित हैजाका बिरामी देखिनुको अर्थ कम्तीमा थप ९ जना यस्ता बिरामी हुन सक्ने र हैजा विस्तार भइरहेको हुन सक्ने उनीहरूको भनाइ छ ।

पछिल्लो समय राजधानीमा झाडापखालाका बिरामीको संख्यामा उल्लेख्य वृद्धि भएको छ । यस्ता बिरामी बढिरहेका बेला हैजाको संक्रमणसमेत पुष्टि भएपछि ठूला अस्पतालले उच्च सतर्कता अपनाउन थालेका छन् । पाटन अस्पतालमा दिनहुँ १०–१५ जना झाडापखालाका बिरामी आउने गरेको निर्देशक डा. रवि शाक्यले जानकारी दिए । करिब ६ वर्षअघि ललितपुरमा हैजाको प्रकोप नै फैलिएको सम्झिँदै उनले आफूहरू उच्च सतर्कताको अवस्थामा रहेको बताए । झाडापखाला लागेपछि औषधिमूलो गरेर ठीक हुन्छ भनेर घरमै नबस्न उनले सुझाए । ‘उपत्यकामा हैजा देखिइसकेकाले एक–दुई पटक चौलानी जस्तो पखाला हुनासाथ तुरुन्त अस्पताल पुग्नुपर्छ,’ डा. शाक्यले भने ।

भक्तपुर अस्पतालका मेडिकल सुपरिन्टेन्डेन्ट डा. श्रीघर अर्याल हाल झाडापखालाको केस देखिइरहे पनि हैजासमेत भेटिएकाले आफूहरू पूर्ण तयारीसाथ उच्च सतर्कताको अवस्थामा रहेको बताउँछन् ।

यसैबीच, हैजा रोकथाम तथा नियन्त्रणका लागि जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालय काठमाडौंले छानबिन समिति गठन गरेको छ । कार्यालय प्रमुख वसन्त अधिकारीको संयोजकत्वमा ६ सदस्यीय छानबिन समिति बनाइएको हो । टोलीमा प्रयोगशालाका प्रतिनिधि, जनस्वास्थ्यकर्मी, महानगरपालिकाका स्वास्थ्यकर्मीलगायत सदस्य छन् । अधिकारीले खानेपानीमै समस्या हुन सक्ने भनेर प्रारम्भिक नतिजा आइसकेको र थप परीक्षण नतिजाको परिणाम कुरिरहेको जनाए ।

‘हैजा पुष्टि भएको ठाउँको नमुना संकलन गरिरहेका छौं । कस्तो पानी तथा खानेकुरा खाइरहेका छन्, जाँच गरिरहेका छौं,’ उनले भने, ‘बागबजारमा त्यहाँका बासिन्दाले धाराको पानी सोझै खाने गरेको पाइयो । उक्त पानीमा दिसा मिसिएको भन्ने रिपोर्ट आएका छन् । पानीको कारणले नै हुन सक्ने देखिएको छ ।’

प्रकाशित : असार ९, २०७९ ०८:०६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कान्तिपुर हिसान एडुफेयर शुक्रबारदेखि

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — विद्यार्थीहरूलाई संकाय, पाठ्यक्रम र शैक्षिक संस्थाबारे जानकारी दिने शैक्षिक मेलाको सातौं संस्करण कान्तिपुर हिसान एडुफेयर शुक्रबारदेखि काठमाडौंको भृकुटीमण्डपमा हुने भएको छ ।

एडुफेयरबारे जानकारी दिन बुधबार काठमाडौंमा आयोजित पत्रकार सम्मेलन । तस्बिर : दीपक केसी/कान्तिपुर

उच्च तथा माध्यमिक विद्यालय संघ (हिसान) र कान्तिपुर पब्लिकेशन्स्को आयोजनामा मेला यसपटक ‘उत्कृष्ट शिक्षा नेपालमै’ भन्ने नाराका साथ ४ दिन सञ्चालन हुने संयोजक युवराज शर्माले बताए ।

आयोजकले बुधबार पत्रकार सम्मेलन गर्दै एडुफेयरबारे जानकारी दिएको हो । असार १० देखि १३ गतेसम्म बृहत् शैक्षिक मेला सञ्चालन गरिने शर्माले बताए । ‘नेपालमै सञ्चालित शिक्षालयहरूले दिने गुणस्तरीय तथा उत्कृष्ट शिक्षाका बारेमा सत्यतथ्य र यथार्थ जानकारी गराउन एडुफेयर आयोजना गरिएको हो,’ उनले भने, ‘विद्यार्थी र अभिभावकहरू निःशुल्क रूपमा मेलामा प्रवेश गरी शिक्षण संस्था, विषय, पठनपाठन विधिलगायत विविध विषयमा जानकारी लिन सक्नेछन् ।’ एसर्ईईपछि कक्षा ११ र १२ मा भर्ना हुने विद्यार्थीलाई लक्षित गरी मेला आयोजना गरिएको हिसानले जनाएको छ ।

आयोजकले दुई लाखभन्दा बढीले मेलामा सहभागिता जनाउने अनुमान गरेको छ । ‘कुन विषय पढ्ने, विषय कसरी छनोट गर्नेलगायतमा विद्यार्थी अभिभावक अलमलमा पर्ने गरेका छन्,’ शर्माले भने, ‘गुणस्तरीय र उत्कृष्ट शिक्षाका बारेमा उचित परामर्श दिन एडुफेयर फलदायी हुने अपेक्षा गरेका छौं ।’ मेलामा विद्यालय तहदेखि विभिन्न विश्वविद्यालयका सम्बन्धन र प्राविधिक तथा व्यावसायिक शिक्षा दिने शिक्षण संस्थाका बारेमा जानकारी प्राप्त गर्न सकिने शर्माले जनाए ।

एकै थलोमा ७५ भन्दा बढी शिक्षण संस्थाबारे एकै पटक जानकारी लिन सकिने उनको भनाइ छ । ‘मेलामा विभिन्न संस्थाहरूका प्रस्तुतिका साथै विज्ञहरूको सहभागितामा शिक्षा तथा प्रविधिलगायत शैक्षिक जानकारी र विषयगत सेमिनारहरूसमेत सञ्चालन हुनेछ,’ उनले भने । मेलामा १ हजारभन्दा बढी विद्यार्थीका लागि पूर्ण तथा आंशिक छात्रवृत्तिको समेत व्यवस्था गरिएको आयोजकले जनाएको छ ।

अघिल्ला वर्षहरूमा पनि कान्तिपुर हिसान एडुफेयर सञ्चालन हुँदै आएको थियो । पछिल्ला दुई वर्ष कोभिड महामारीका कारण एडुफेयरलाई निरन्तरता दिन नसकिएको हिसान अध्यक्ष रमेश सिलवालले बताए । ‘कतिपय विद्यार्थी तथा अभिभावकहरूको विदेश मोहका कारणले शिक्षा प्राप्तिका लागि ठूलो धनराशि विदेशिने गरेको छ,’ उनले भने, ‘यसलाई रोक्न पनि मेलाले टेवा पुग्ने विश्वास लिएका छौं ।’

स्वदेशमा नै उपलब्ध हुने शिक्षाका बारेमा ज्ञान नहुँदा पनि विद्यार्थी विदेश पुग्ने गरेकाले मेलाले उनीहरूलाई उचित निर्णय लिन सहयोग पुग्ने विश्वास उनले व्यक्त गरे । सरकारले पनि विदेश पढ्न जाने प्रवृत्ति रोक्न नीति ल्याउनुपर्ने उनले बताए । मेलाले विद्यार्थी सँगै नेपाली पैसा पनि विदेश जान रोक्ने सिलवालको भनाइ छ । पत्रकार सम्मेलनमा कान्तिपुर पब्लिकेशन्स्का सीईओ महेश स्वाँरले स्वदेशमै गुणस्तरीय शिक्षाका लागि शिक्षण संस्था र विषय छनोट गर्न विद्यार्थी–अभिभावकलाई अवसर प्रदान गर्ने जनाए ।

प्रकाशित : असार ९, २०७९ ०७:५०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×