मतगणना सुस्त, अन्तिम परिणाम ‘१० दिनभित्र’- समाचार - कान्तिपुर समाचार

मतगणना सुस्त, अन्तिम परिणाम ‘१० दिनभित्र’

ललितपुर महानगरमा एक, भरतपुर महानगरमा दुई र काठमाडौं महानगरमा ६ ठाउँमा गणना, सबै पालिकामा मतगणनास्थल थप गरेर चाँडै नतिजा सार्वजनिक गर्ने आयोगको दाबी
मकर श्रेष्ठ, प्रशान्त माली

काठमाडौैं — निर्वाचन आयोगले मतगणनास्थल र कर्मचारी थप गरेर देशभरिको मतगणनाको अन्तिम परिणाम १० दिनभित्र सार्वजनिक गर्ने दाबी गरेको छ ।

ललितपुर महानगरमा एक, भरतपुर महानगरमा दुई र काठमाडौं महानगरमा ६ ठाउँमा गणना भइरहेको छ । तर धेरै मतदाता भएका सबै महानगरको गणना निकै सुस्त छ । सबै पालिकामा मतगणनास्थल थप गरेर चाँडै नतिजा सार्वजनिक गर्ने आयोगले जनाएको छ । प्रमुख निर्वाचन आयुक्त दिनेश थपलियालगायतको टोली शनिबार काठमाडौं महानगरपालिका र भक्तपुरका मतगणनास्थलको अनुगमनमा निस्केको थियो । अनुगमनपछि थपलियाले मतगणनास्थल थप गरेर गणनाको गति बढाउने योजना बनाएका हुन् । २०७४ को निर्वाचनमा अन्तिम मतपरिणाम आउन १७ दिनसम्म लागेको थियो । चुनाव सम्पन्न भएलगत्तै शुक्रबार आयोगले ५ दिनभित्र सबै पालिकाको नतिजा आइसक्ने घोषणा गरेको थियो ।

‘१८ घण्टामा एउटा वडाको मतगणना सकियो भने ५ दिनमा सबै स्थानको मतपरिणाम आउन सक्ने अनुमान गरेका थियौं,’ थपलियाले भने, ‘गणना गर्ने स्थान कम भएपछि अन्तिम परिणाम आउन समय लाग्ने देखियो ।’ आयोगले जनशक्ति र स्थान थप गरी मतगणना बढाउन निर्देशन दिएको छ । बढीमा १० दिनभित्र अन्तिम नतिजा आइसक्ने उनले बताए । काठमाडौंमा तत्काल दुई स्थान थप गर्न निर्देशन दिएको उनले बताए । भरतपुरमा २ बाट बढाउन निर्देशन दिइसकेको आयोगले जनाएको छ । भरतपुरमा सबैभन्दा ढिलो मतगणना भइरहेको आयोगमा रिपोर्टिङ आएको छ । मतदान भएको सबैजसो स्थानमा गणना सुरु भएको आयोगका प्रवक्ता शालिग्राम पौडेलले बताए ।

काठमाडौं र ललितपुर महानगरपालिकाको मतगणना गति पनि सुस्त छ । ललितपुर महानगरमा २९ वटा वडा छन् । शुक्रबारको मतदानमा ८६ हजार ५ सय ४० मत खसेको छ । जावलाखेलस्थित मुख्य निर्वाचन अधिकृतको कार्यालयमा महानगरको १ नम्बर वडाबाट मतगणना थालिएको छ । उक्त वडामा १७२६ मत खसेको थियो । शनिबार राति १० बजेसम्म ६०० मतमात्र गनिएको छ । यही गतिमा गणना सकिन कम्तीमा २० दिन लाग्ने निर्वाचन अधिकृतहरू नै स्वीकार गर्छन् । ललितपुरका मुख्य निर्वाचन अधिकृत किरणप्रसाद शिवाकोटीले उम्मेदवारहरू दलीय प्रतिनिधिमात्र नभई स्वतन्त्रबाट पनि धेरै जना भएकाले व्यवस्थापन गर्न मुस्किल परेको दाबी गरे । ‘मतगणनास्थल दुई ठाउँमा बनाउन कोठाको व्यवस्थापन गर्ने योजनामा छु,’ उनले भने । उनले ठूलो मतपत्र भएकाले पनि गणनामा ढिलाइ भएको बताए । ललितपुर महानगरमा एमालेबाट मेयर प्रत्याशी हरिकृष्ण व्यञ्जनकारले गणना सुधार गर्न प्रमुख जिल्ला अधिकारीलाई जानकारी गराइसकेको बताए । ‘तीन ठाउँमा गर्ने भन्ने कुरा भएको छ,’ उनले भने । स्वतन्त्र उम्मेदवार अजरमान जोशीले पनि ५ स्थानमा गणना गर्न सुझाव दिएको बताए ।

काठमाडौं महानगरपालिकाको गणनाको गति पनि उस्तै छ । कुल मतदाता ३ लाख २ सय ४२ जना रहेकामा १ लाख ९० हजार १ सय ७० मत खसेको छ । महानगरमा ३२ वटा वडा छन् । प्रदर्शनीमार्गस्थित राष्ट्रिय सभागृहमा शनिबार बिहान करिब १० बजेबाट गणना थालिएकोमा राति १० बजेसम्म २ हजार २ सय ८३ मतमात्र गनिएको छ । अहिलेकै गतिमा गणना गरिए अन्तिम परिणाम आउन कम्तीमा पनि एक महिना लाग्ने देखिन्छ । काठमाडौंका प्रमुख जिल्ला अधिकारी गोविन्दप्रसाद रिजालले १० छुट्टाछुट्टै ठाउँमा राखेर गणना गर्ने तयारीमा रहेको बताए । ‘मतगणना सुस्त गतिमा भयो भनेर ठाउँ/ठाउँबाट चुस्तदुरुस्त बनाउन सुझाव आइरहेको छ,’ उनले भने, ‘कमीकमजोरी सुधार्दै अगाडि बढ्दै छौं ।’ उनले मतगणनाको गति बढाउन प्रयास भइरहेको बताए । ‘हामी आवश्यक थप जनशक्ति र स्थानको व्यवस्थापन थालेका छौं,’ उनले भने । उपत्यकाका दुवै महानगरमा मत परिणाम सार्वजनिक गर्ने तरिका पनि चुस्तदुरुस्त छैन । उपत्यकाका दुवै महानगरपालिकाले राति पनि मतगणना हुने जनाएका छन् ।

स्थगित भएको १४ मतदानस्थलको मिति तोकियो

राजनीतिक दलहरूबीच विवाद हुँदा स्थगित भएको ८५ मध्ये १० मतदान केन्द्रको पुनः मतदान हुने मिति तय भए पनि अन्यको अझै अनिश्चित छ । पालिकास्थित निर्वाचन अधिकृतको कार्यालयले स्थगित भएको स्थानमा मिति तय गरेर निर्वाचन आयोगलाई जानकारी गराउनुपर्ने हुन्छ । आयोगमा अबेरसम्म १४ मतदान केन्द्रको मात्रै प्रस्तावित मितिबारे जानकारी गराएको छ । तीमध्ये १० वटामा ३ गतेभित्रै निर्वाचन गर्न मिति तय भइसकेको हो ।

सप्तरीको डाक्नेश्वरी नगरपालिका–२ स्थित जनता मावि हरिहराको क र ख मतदान केन्द्र, कालिकोटको रास्कोट गाउँपालिका १ भगवती मावि, कालिकोटकै पचालझरना गाउँपालिका, बझाङको जयपृथ्वी नगरपालिका–७ सुनीपीपलचौर मावि क र ख मतदान केन्द्रको निर्वाचन आइतबार हुँदै छ । आयोगका अनुसार धनकुटाको सहिदभूमि गाउँपालिकाको ठाकुरदेवी मावि क, ख र गमा सोमबार निर्वाचनको मिति तय गरिएको छ । रामेछापको खाँडादेवी नगरपालिकामा पनि सोमबारै निर्वाचन हुँदै छ । कांग्रेस र माओवादी केन्द्रका कार्यकर्ताबीच झडप भएपछि निर्वाचन स्थगित भएको थियो ।

बझाङको केदारस्युँ गाउँपालिका–४ जगनाथ माविको क र ख मतदान केन्द्र, बझाङको सुर्मा गाउँपालिका–७ कृष्ण प्रावि मतदान केन्द्र र सुर्मा–८ को आधाबगर माविको क र ख मतदान केन्द्रको निर्वाचन पनि सोमबारलाई तय भएको आयोगले जनाएको छ । आधारबगरमा एउटै व्यक्तिले दोस्रो पटक पनि मतदान गर्न खोज्दा विवाद भएपछि मतदान अवरुद्ध भएको थियो । यस्तै काभ्रेको पाँचखाल नगरपालिका–१३ श्रीराम मावि कोसीदेखाको क र ख मतदान केन्द्रमा मंगलबार निर्वाचन हुने भएको छ । जुम्लाको गुठीचौर गाउँपालिका शंकर माविको मतदान केन्द्र, कञ्चनपुरको पुनर्वास विजय मावि क र ख मतदान केन्द्र, रौतहटको फतवाविजयपुर नगरपालिका ७ स्वास्थ्यचौकी क र ख मतदान केन्द्र, देवाही गोनाही नगरपालिका २ जनप्रिय प्रावि क र ख मतदान केन्द्रको निर्वाचन जेठ ३ भित्रै गराउन गर्न प्रस्ताव आए पनि अझै निर्णय भइसकेको छैन ।

आयोगले ५० प्रतिशतभन्दा कम मतदान भएको स्थानबाट उजुरी परेमा पुनः मतदान गराउने रणनीति लिएको छ । आयोगले साँफेबगरमा १६ प्रतिशतमात्रै मत खसेको मतदान केन्द्रको पुनः मतदान गराउने निर्णय गरेको छ । मतदान स्थगित भएका स्थानमध्ये बाराको पचरौता, रौतहटको देवाही गोनाही नगरपालिका–२ को मतदान केन्द्रमा मतपत्र नपुग्ने जानकारी प्राप्त भएको आयोगले जनाएको छ । त्यस्तै, रौतहटको यमुनामाई, गढीमाई, बोधीमाई, गरुडा नगरपालिकामा स्थगित भएको मतदान केन्द्रमा पनि मतपत्र फेरि छाप्नुपर्ने भएको छ । यस्तै, रौतहटको गरुडा नगरपालिका, सिराहाको गोलबजार नगरपालिकामा स्थगित भएको मतदान केन्द्रको पनि पुनः मतपत्र छाप्नुपर्ने भएको छ । बाजुराको बूढीगंगा नगरपालिकाको पनि मतपत्र छाप्नुपर्ने भएको छ । पुनः मतदान हुने सबै स्थानमा मतदान अधिकृतलगायत सबै कर्मचारी परिवर्तन गरिने आयोगले जनाएको छ ।

बाजुरामा आइतबार आयोगको टोली जाँदै

बाजुराको बूढीगंगा नगरपालिकामा शनिबार निर्वाचन हुन नसकेपछि आयोगले आयुक्तको नेतृत्वमा एउटा टोली अनुगमनका लागि पठाउने भएको छ । आयोगले निर्वाचन हुन नसक्नुको वास्तविकता बुझ्न आयुक्त सगुनशमशेर जबराको नेतृत्वमा आइतबार टोली पठाउन लागेको हो ।

बूढीगंगामा निर्वाचन गराउन २१ वटा मतदान केन्द्र तय गरिएको थियो । निर्वाचन गराउन सम्पूर्ण तयारी भए पनि सुरक्षाकर्मीसमेत नराखी निर्वाचन अधिकृतले निर्वाचन स्थगित गराउन नसक्ने गरी एकपक्षीय मतदान भएको जानकारी आयोगमा आएको थियो । ‘सिंगो नगरपालिकामा नै निर्वाचन हुन सकेन, त्यसैले वास्तविकता बुझ्न आयोगको टोली जान लागेको हो,’ प्रमुख निर्वाचन आयुक्त दिनेश थपलियाले भने । अनुगमन टोलीले तीन दिनभित्र प्रतिवेदन दिनेछ, यसको आधारमा मिति तय गरिने आयोगले जनाएको छ ।

बाजुरामा पुनः मतदान गर्न मतपत्र र अन्य निर्वाचन सामग्री पठाउनुपर्ने भएकाले १० गतेभित्र निर्वाचन गर्ने योजना रहेको उनले बताए । आयोगले बूढीगंगा नगरपालिकाको मतपत्र पुनः डिजाइन गरेर छाप्नुपर्ने हुन्छ । यसअघि पूरै जिल्लाको एउटै मतपत्र थियो । अब नगरपालिकाको मात्रै छुट्टै मतपत्र छापिनेछ ।

प्रकाशित : जेष्ठ १, २०७९ ०६:३१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

बालबच्‍चा बचाउन घस्रिँदै घरतिर

मजदुरी गरेर खाने ठाउँबाट लखेटिएपछि बालबच्चा च्यापेर सर्लाही हिँडेका मजदुर शनिबार मध्याह्न खुट्टाले मात्र होइन, हातले समेत टेकेर गन्तव्य ताक्दै गरेको अवस्थामा भेटिए । मान्छेको त साथ पाएनन् नै, उनीहरूलाई मौसमले पनि साथ दिएन ।
हावाहुरी र वर्षा झेल्दै घिस्रिरहेका उनीहरूले हिँड्ने बाटो चिनेका थिएनन्, खानेबस्नेको ठेगान थिएन तर आफ्नोभन्दा छोराछोरीको मायाले गाउँतर्फ डोर्‍याइरहेको थियो ।
मकर श्रेष्ठ, प्रशान्त माली

कान्ति लोकपथ, भट्टेडाँडा — सरकारले शनिबारसम्म मूलबाटो बन्द गरिदिएपछि उनीहरू कान्ति लोकपथ हुँदै गइरहेका थिए । सर्लाही लालबन्दीकी शान्ति घिसिङ, पूजा मोक्तान, कविता र सुस्मिता गर्भवती रहेछन् । ललितपुर फसिडोलको श्री इँटाभट्टामा काम गर्ने उनीहरू शनिबार बिहानै २ बजे उठेर सर्लाहीतिर जान निस्किएका थिए ।

उनीहरूका श्रीमान् र अरू सय जनाजति कान्ति लोकपथ हुँदै पैदल बाटो लागे । घाम उदाउनुअघि नै टीकाभैरवबाट तीनपानेको उकालो कटिसक्ने गरी उनीहरू राति नै हिँडेका रहेछन् । यात्रामा करिब सय जनाको समूह भए पनि बाटो थाहा पाउने कोही थिएनन् ।

उनीहरू कहिल्यै यसरी हिँडेका थिएनन् । बाटो भुलेर उनीहरू तीनपाने डाँडाभन्दा माथि टावरमा पुगेछन् । शनिबार १२ बजेर १५ मिनेटमा खुट्टा खोच्याउँदै ११ जना तीनपाने आइपुगे । अरू जंगलमै अल्मलिएछन् । १२ बजेसम्म उनीहरूले खाना, खाजा केही खान पाएका थिएनन् ।

६ महिनाकी गर्भवती पूजा अरूभन्दा बढी मलिन देखिन्थिन् । उकालो र ओरालो हिँडाइले थकित उनीहरूले तीनपाने झरेपछि चाउचाउ र चाउमिन खाए । खाजा खाएकै होटलमा मकवानपुरको सिमाना प्युटार जाने खाद्यान्न बोकेको ट्रकका चालक पनि खाइरहेका थिए । पूजाका श्रीमानले ट्रक चालकलाई आफ्नी श्रीमती गर्भवती भएकाले हिँड्नै नसकेको समस्या सुनाए, तर ती चालकले आफूलाई प्रहरीले कारबाही गर्छ भन्दै लैजान इन्कार गरे । अरू तीनजना गर्भवतीका श्रीमान् पनि आएर ती चालकलाई हारगुहार गरे ।

हामीले उनीहरूको कुरा सुन्यौं, केही गर्न सकेनौं । केही बेरपछि अर्को टिपर आयो । १० घण्टा हिँडेर थाकेकी गर्भवतीलाई उद्धार गरिदिए हुन्थ्यो भन्ने हामीलाई पनि लागेको थियो । हात देखाएपछि टिपर रोकियो । चालकले बस्ने ठाउँ छैन भन्दै थिए, तर टिपरबाट ढाकाटोपी लगाएका एक जना व्यक्ति ओर्लिए । उनी कान्ति लोकपथको टीकाभैरवदेखि बगुवा खण्ड बनाउने ठेक्का पाएका ठेकेदार केदार तिमल्सिना रहेछन् । टिपरमा डोजर लाग्ने बकेट राखिएको रहेछ । गाडीमा मान्छे राख्दा च्यापिएला कि भन्ने उनलाई चिन्ता थियो ।

तैपनि त्यहाँको दु:ख देखेपछि उनी ती गर्भवतीलाई मकवानपुरको सिमानासम्म पुर्‍याउन तयार भए तर भट्टेडाँडा प्रहरी चौकीछेउमा चाहिँ ओर्लिनुपर्ने सर्त राखे । उनले यसअघि पनि कान्ति लोकपथमा अलपत्र परेका र गर्भवती धेरैलाई उद्धार गरेको सुनाए ।

टिपरमा जाने ती गर्भवतीले कस्तो कष्ट पाउलिन् भन्दै हामी अघि बढ्न लागेका थियौं, तीनपानेका होटल सञ्चालक कुमार तामाङले भने, ‘उनीहरू त सामान्य हुन् । बाटैमा सुत्केरीसमेत भए । केहीको त बच्चा खेर पनि गयो । केही त घर जाँदा बाटोमै लडेर बितेको सुनेँ ।’

हामी १० किलोमिटर टाढा भट्टेडाँडा प्रहरी चौकी पुग्यौं । ती महिलालाई ठेकेदार तिमल्सिनाले टिपरबाट झारेर पठाइसकेका रहेछन् । कान्ति लोकपथमा फाट्टफुट्ट मोटरसाइकल, सरकारी गाडी र खाद्यान्नका गाडी मात्रै चलिरहेका थिए ।

०००

टिपरमै रहेका एक युवाले इँटाभट्टामा काम गर्ने सय जना जंगलमै अलपत्र परेको सुनाएका थिए । उनीहरू कहाँ पुगे होलान् भन्ने लागिरहेको थियो । तिनीहरू जंगलैजंगल मकवानपुरको सिमाना निस्कन सक्ने होटल सञ्चालक तामाङले बताएका थिए ।

उनीहरु तीनेपानेभन्दा अलि पर नयाँगाउँको खोल्सामा थकाइ मार्दै आफैंले बोकेको खाजा खाइरहेको अवस्थामा भेटिए । यो समूहमा सर्लाहीको लालबन्दी र हरिवन तथा महोत्तरीको बर्दिबासका ६० जना थिए, जसमा २० जना बालबच्चा रहेछन् । केहीको खुट्टामा चप्पलसमेत थिएन ।

सबैले नाम्लो लगाएर आफ्ना लत्ताकपडा र भाँडाकुँडाका पोका बोकेका थिए । साथमा कुकुर र कुखरा पनि थिए । स–साना बालबच्चा पनि सकिनसकी भारी बोकेर हिँडिरहेका थिए । उनीहरूले फसिडोलबाट नयाँगाउँसम्म १३ घण्टाको यात्रा गरिसकेका थिए ।

त्यो टोलीमा अढाई र तीन वर्षका बच्चा पनि थिए । त्यही समूहमा थिइन्– ६ वर्षीया सजिना मगर । ५६ वर्षीया हजुरबुबा हर्क र सानुआमा रुपा भुजेलसँग उनी सर्लाहीतिर हिँडेकी थिइन् । यात्रामा रुपाको परिवारको मात्रै छजना रहेछन् । बुबा हर्कले नाम्लो लगाएर ओढ्ने–ओछ्याउने कपडा बोकेका थिए । उनका श्रीमान्ले कपडा र भाँडाकुडा बोकेका थिए । ८ वर्षीय छोराले कुकुरको छाउरो बोकेका थिए । सजिना र उनले सकिनसकी एक/एकवटा भाले पनि काखी च्यापेका थिए ।

स्थानीयले लखेटे

लकडाउनमा फसिडोलको इँटाभट्टामा स्थानीयले काम गर्न नदिएपछि परिवारसहित गाउँ फर्कन बाध्य भएको उनीहरूले बताए । पुरुषहरू प्राय:ले नाम्लो लगाएर ओढ्ने–ओछ्याने र भाँडाकुँडा बोकेका थिए । धेरै महिलाले भने दूधेबच्चा काखी च्यापेर पछाडि झोला भिरेका थिए । ‘हामीले काम गर्ने भट्टामा स्थानीय बासिन्दाले काम गर्न नदिएपछि हामी सबै सामान लिएर घर हिँडेका हौं,’ रुपाले भनिन् ।

साना बच्चा खेल्दै र दौडिँदै कान्ति लोकपथको भित्ता र भीरछेउ हिँडिरहँदा बाबु–आमा भने घरीघरी आत्तिन्थे । भित्ताभित्ता हिँड्नु भन्दै सम्झाउँथे । लोकपथको तीनपानेदेखि भट्टेडाँडा खण्ड मूल सडकबाहेक माथि र तल भीर छ । केही ठूला मान्छे पनि हिँड्न नसकेर बाटोमै लम्पसार परेर सुतिरहेका थिए ।

आमाबुबा थकाइ मार्न बस्दा बच्चाहरू सुतेपछि उठाएर रुवाउँदै घिसारेर लैजाने पनि उत्तिकै थिए । उनीहरू १५ मिनेटजति हिँडेपछि एकछिन बस्थे । बच्चा हिँड्न सक्दैनथे, रुँदै हिँडिरहेका थिए । केहीले भारीमाथि पनि बच्चा बोकेका थिए । उनीहरूको पहिलो दिनको यात्रा कहाँसम्म हो भन्ने थाहा थिएन । हामी बाइकमा अगाडि–पछाडि हुँदा त्यो समूह निरन्तर हिडिरहेकै भेटिन्थ्यो ।

फसिडोलको श्री इँटाभट्टाका सञ्चालकले दुइटा गाडी रिजर्भ गरेर उनीहरूलाई मंसिर ६ गते ललितपुर ल्याएका रहेछन् । त्यतिखेर आउने हरेकले एक लाखभन्दा बढी काँचो इँटा बनाएका छन् । लकडाउन भएपछि भट्टा वरिपरिका बासिन्दाले काम गर्न नदिएर काँचो इँटा बनाएको पैसासमेत नपाई उनीहरु गाउँतिर फर्कन बाध्य भएका रहेछन् । भट्टा सञ्चालकले हरेक परिवारलाई २ हजार खर्च दिएर पठाएको उनीहरूले सुनाए । केही परिवारले त्यो पनि नपाएको बताए । केहीसँग त बाटोमा खाजा खाने पैसा पनि रहेनछ ।

लतिपुरको भट्टेडाँडासम्मको पहिलो दिनको २५ किलोमिटर यात्रामै उनीहरू निकै थकित भएको देखिन्थे । उनीहरूले अब थप १ सय ५९ किलोमिटर यात्रा तय गरी सर्लाहीसम्म पुग्नै बाँकी थियो ।

०००

साँझ ६ बज्न लाग्दै आकाशमा कालो बादल मडारिन थाल्यो । उनीहरू आत्तिए । पाइला अलि छिटो चाल्न खोजे पनि सक्दैनथे । भट्टेडाँडा पुगेपछि फाट्टफुट्ट पानी पनि छिट्याउन थाल्यो । दिनभरि हिँडेर लखतरान भएको एउटा समूह प्रहरी चौकीनजिकै सहकारीले बनाएको जस्ताको टहराबाहिर आराम गरिरहेका थिए । उनीहरू खानेपानी खोज्दै थिए । भेट्टाएनन् । हावाहुरी चल्न थालेपछि लालाबाला च्यापेर आत्तिँदै स्थानिय सहकारी भवनभित्र छिरे । उनीहरूको पहिलो दिनको यात्रा यहीं रोकियो । यही छाप्रोमा रात कटाउन बसे ।

उनीहरूमध्ये कोही दाउराको जोहो गर्न लागे । कोही भट्टेडाँडा बजारनजिकै पानी लिन गए । कोहीचाहिँ दिनभरि कार्टुनमा राखेको कुखुरा चराउनतिर लागे । तीमध्येका थिए सर्लाहीको लालबन्दी, परवानीपुरका राजेश । उनले कुखुराका सातवटा चल्ला र पोथी ल्याएका रहेछन् । छोरा–बुहारीसहित चारजनाले चार महिनामा २ लाख २५ हजार इँटा बनाएको उनले बताए । एउटा इँटा बनाएको एक रुपैयाँ पाउने रहेछन् ।

दाउरा र पानीको जोहो गर्दागर्दै साढे ६ बजे हावाहुरी बेस्सरी चल्न थाल्यो । हामी उनीहरूको दु:ख र पीडाका दिनभरिका साक्षी थियौं, उनीहरूका लागि चामल र तरकारी किन्न पसल मात्रै के पुगेका थियौं, चट्याङ, हावाहुरी र मुसलधारे पानी परेपछि निस्कनै सकेनौं । पसल सञ्चालक कान्छा खड्का सामान निकाल्दै पसलको ढोकामै थिए । चर्को आवाजमा चट्याङ परेपछि उनी तर्सिए । करिब आधा घण्टापछि पानी अलि कम भयो । उनीहरूलाई खानेकुराको जोहो गरेर फर्किंदै थियौं, कृषि सहकारीको हलभित्र पानी छिरेर चिहिलबिहिल भएको देख्‍यौं ।

पानी मत्थर भएसँगै उनीहरूले खाना पकाउन ढुंगाका ६ वटा चुलोमा आगो सल्काए ।

०००

उनीहरूभन्दा पछिल्लो समूहमा रौतहट, चन्द्रनिगाहपुर पुग्ने मनमाया बम्जनको परिवारलाई हामीले भेटेका थियौं । रौतहट र सिन्धुलीका १२ जनाको समूहमा मनमायाका १० र ६ वर्षीय छोरा तथा ५ वर्षीया छोरी पनि थिए । यो समूहले चाहिँ चाउचाउ र बिस्कुटमा छाक टार्ने निधो गर्‍यो ।

रौतहट जानेहरूको पीडा इँटाभट्टामा काम गर्नेको भन्दा चर्को छ । घर बनाउने ज्यामी काम गर्ने उनीहरू काठमाडौंको सुन्दरीजलबाट हिँडेरै यहाँ आइपुगेका थिए । कोठामा खानेकुरा नभएपछि घर हिँडेको उनीहरूले बताए । नगरपालिकाले ५ केजी चामल र आधा लिटर तेल राहत दिए पनि थप खानेकुरा किन्ने पैसा नभएकाले उनीहरू साना छोराछोरी हिँडाएर घर जाने निधोमा पुगेका रहेछन् । उनीहरूलाई पनि चिउरा, दालमोठ, बिस्कुट र चाउचाउ किनेर ल्याइदियौं ।

‘आज कमाएर आजै खान्थ्यौं, काम नै नभएपछि खानेकुरा किन्न सकिएन,’ मनमायाले भनिन्, ‘छोराछोरीलाई भोकै मार्नुभन्दा हिँडायौं ।’

उनीहरूले चिसो भुइँमा कोठामा भेटिएको फ्लेक्स र बोरा ओछ्याए । ६ वर्षीया छोरीले चिसो भयो भनेपछि चप्पल ओछ्याइदिए । अँध्यारोमा मनमायाले मोबाइलको टर्च बालिन् ।

हामीले दिएको चिउरा, चाउचाउ र बिस्कुटका पोका खोलेर बीचमा राखी खान थाले । मनमाया छोराछोरीले खाएको एकहोरो भएर हेरिरहिन् । बोल्न सकिनन् । चिउराको फ्वाँक मुखमा लान खोज्थिन् तर सक्दिन थिइन् । उनी छोराछोरीको मुखमा हेरेर टोलाइन् । मुख छोपेर केहीबेर भक्कानिइन् । सायद उनलाई बच्चालाई चिसो भुइँमा राखेर चिउरा खान दिनुपरेको पीडाले सताएको हुनुपर्छ । चिउरा र पानी खाएर त्यही चिसो भुइँंमा उनीहरू सुते । छोरालाई आफ्नो कपडा ओडाइदिइन । दिनभरिको थकाइले होला उनीहरू ढल्कनेबित्तिकै निदाए । बाहिर खाना पाके पनि उनीहरूलाई खुवाउन सकिएन ।

बाटामै श्रीमान् छुटेपछि ...

एक दिनका लागि बस्ने र खाने व्यवस्था भएपछि सबैजनाले सन्तोषको सास फेरे । भट्टाको झ्याडी ओछ्याएको कालो म्याट सबैले साथमै लगेका थिए । बास पाउनेबित्तिकै सबैले त्यही म्याट ओछ्याए । सर्लाहीकै सम्झाना विक भने बास बस्ने ठाउँमा पुगेदेखि न्याउरो अनुहार लगाएर बसेकी थिइन् ।

१५ महिने छोरी बाटैदेखि काखमा सुतेकी थिइन् । छाप्रोमा अरूले जस्तै उनले पनि सुत्ने व्यवस्था मिलाइन् । श्रीमान् नआएपछि बाहिर–भित्र गरिरहेकी थिइन् । सबैका श्रीमान् र आफन्त साथमा हुँदा उनी भने खिन्न मानिरहेकी थिइन् । उनका श्रीमान् हिँड्न नसकेर झाँक्रीडाँडामा लडेका रहेछन् । ‘थोरै जाँड खानुभएको त हो, उहाँलाई मुटु दुख्ने समस्या पनि छ । खाली पेटमा खाएको जाँड पनि लागेछ । हिँड्न नसकेर बाटोमै छोडेर आयौं,’ राति ९ बजे सम्झनाले भनिन्, ‘अहिलेसम्म आउनुभएको छैन । के गर्ने होला ?’ बास बस्ने ठाउँमा पुग्नेबित्तिकै पानी र हावाहुरी पर्दा उनी झन् अत्तालिएकी थिइन् । हामीले प्रहरी र स्थानीयलाई ल्याउने व्यवस्था गरिदिन आग्रह गर्‍यौं तर सम्भव भएन ।

काठमाडौं उपत्यकाको बसाइ छाडेर घर हिँडेकालाई हामीले लोकपथका ठेकेदार तिमल्सिनासँग सापटी मागेर भए पनि खानाको व्यवस्था गरी खुवाइसक्दा राति १० बज्यो । हामीलाई पनि काठमाडौं फर्कनु थियो । पानी सिमसिम परिरहेको थियो । त्यसअघि परेको मुसलधारे पानीले कान्ति लोकपथका केही ठाउँमा पहिरो खसेको रहेछ । हामी मोटरसाइकल छिर्ने गरी ढुंगा पन्छाउँदै अघि बढ्यौं । तीनपाने डाँडामा नआएम्म डरै थियो ।

हामीले हिँड्दाहिँड्दै हराएका सम्झनाका श्रीमान्लाई बाटोमा कतै देखेनौँ । कुरा गर्‍यौं, ती कता हराए होलान् ? अनि कछुवा गतिमा हिँड्न बाध्य अरु मजदुरहरु अहिले कहाँ पुगे होलान् ? लालाबाला रुवाउँदै हिँड्न बाध्य उनीहरु सिन्धुली, महोत्तरी र सर्लाही कहिले पुग्लान् ?

अनि आफ्नै मनमा प्रश्न उठ्यो– मुलुकका तीन तहका सरकारले दिनदिनै निस्किरहेका यी दीनहीनहरुको लस्करलाई किन देख्दैन ?

तस्बिरहरु : किरण पाण्डे/कान्तिपुर

प्रकाशित : वैशाख ८, २०७७ ०७:२९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×