गठबन्धनको डर, ज्योतिषीको भर- समाचार - कान्तिपुर समाचार

गठबन्धनको डर, ज्योतिषीको भर

बबिता शर्मा

काठमाडौँ — किसानका लागि असार १५ विशिष्ट दिन हो, तर एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले असार १७ प्रति कौतूहल बढाइदिएका छन् । ओलीले दाबी गरेजस्तै असार १७ वा आसपासमा नेपालको राजनीतिमा ‘उलटफेर’ हुन्छ कि हुँदैन भन्ने प्रस्ट छैन, तर उनको भविष्यवाणीले राजनीतिक वृत्तमा तरंग भने ल्याएको छ । 

शनिबार विराटगरमा आयोजित चुनाव सभालाई सम्बोधन गरेयता ओलीले यो प्रसंग पटक–पटक दोहोर्‍याएका छन् । विराटगरमा उनको भनाइ थियो, ‘प्रधानमन्त्री तथा कांग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवाजी ज्योतिषीमा असाध्यै विश्वास गर्नुहुन्छ । त्यसैले जेठको महिना कस्तो छ, असारको महिना कस्तो छ ? मैले दिन नै तोकिदिएको छु– असार १७, कस्ता कस्ता ग्रह, दशा, नक्षत्रहरू कहाँ छन्, एकपल्ट ज्योतिषीलाई बोलाएर हेर्न लगाउनुस् भनेर मैले भनेको छु ।’

आइतबार एमाले मुख्यालयमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा पनि यही विषयमा प्रश्न र प्रतिप्रश्न चलिरहे । पत्रकारहरूको प्रश्न थियो– असार १७ मा के हुन्छ ? उस्तै आशयका प्रश्नहरूमा ओलीको एकमुष्ट जवाफ थियो, ‘मैले ज्योतिषीको कुरा भनेको हुँ । एउटा ग्रहदशा हेर्ने र अर्को राजनीति हेर्ने ज्योतिषी हुन्छन् । अहिलेचाहिँ दुवै प्रकारका ज्योतिषीहरू गठबन्धनका अगाडि महासंकट उत्पन्न हुँदै छ भन्छन् । यो ज्योतिषीहरूको कुरा हो । होइन भने ठ्याक्कै–ठ्याक्कै मिलाउने प्रधानमन्त्रीज्यूका आफ्नै ज्योतिषी छन्, बोलाएर सोध्नुभए हुन्छ । मैले त्यही भनेको हुँ ।’

विषयलाई अझ प्रस्ट पार्न भन्दै ओलीलाई प्रतिप्रश्न पनि सोधिएको थियो, तर जवाफ थियो, ‘ज्योतिषीलाई सोध्नुस् न स्पष्ट पार्छन्, ज्योतिषीहरूले भनिराखेका छन् ।’ त्यसपछि तेस्रो प्रश्न उठ्यो– ‘पूर्वप्रधानमन्त्री, प्रमुख प्रतिपक्ष दलको नेताले दिनै तोकेर भनेपछि केही न केही त होला ?’ ओलीले फेरि भने, ‘ज्योतिषीहरूले भनिराखेका छन् ।’

ओलीले गठबन्धनका लागि सबैभन्दा ठूलो खड्गो वैशाख ३० मा नै रहेको बताएका छन् । चुनावमा तालमेल प्रभावकारी नहुने र हार भएपछि गठबन्धनभित्र अविश्वास पैदा हुने उनको दाबी छ । ‘ज्योतिषीहरूको भनाइमा गठबन्धनका लागि सबभन्दा ठूलो खड्गो त यही वैशाख ३० नै हो । यसैमा गठबन्धनलाई साह्रै ठूलो मर्का पर्नेवाला छ । कस्तो दिन छानेर राख्नुभएछ ! वैशाख ३० मा त उहाँहरूलाई हुनसम्म हुन्छ क्या π ढाडै भाँचिने गरी,’ ओलीले भने ।

स्थानीय तह निर्वाचनको परिणाम आकलन मात्र होइन, ग्रह र ज्योतिषीका आधारमा ओलीको भनाइ अर्थपूर्ण रहेको उनी निकटस्थहरूको दाबी छ ।

‘पहिलो त राजनीतिक विषय हो, गठबन्धन अहिले जसरी बनेको छ, त्यसको हावा चुनावमा फुस्किनेवाला छ, किनकि चुनाव परिणामले उनीहरू पराजित हुनेछन् र एकअर्कालाई दोष लगाएर लाखापाखा लाग्नेछन् । त्यसमा शंका छैन,’ ओलीनिकट एक नेताले कान्तिपुरसँग भने ।

राजनीतिक मात्र होइन, ग्रह, दशा र नक्षत्रका आधारमा पनि ओलीको भनाइमा ‘दम’ रहेको उनीनिकट एक ज्योतिषीको दाबी छ । ‘धेरैजसो नेताहरू ज्योतिष शास्त्रमा विश्वास गर्नुहुन्छ, त्यसमध्ये ओली पनि एक हुनुहुन्छ,’ भन्छन्, ‘केपी ओलीका पिताजी नै ज्योतिष हुनुहुन्छ, उहाँ तान्त्रिक पनि हो । त्यस्तै अरू ज्योतिषप्रति पनि ओलीको सम्मान र विश्वास छ ।’ उनका अनुसार ज्योतिषीले गरेको भविष्यवाणीका आधारमा ओली विश्वस्त भएका हुन् ।

असारदेखि त्यसमा पनि १७ गतेदेखि ओलीका दिन सहज र प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाका दिन कठिन हुने योग रहेको उनको दाबी छ । ओलीलाई ज्योतिषीहरूले दिएको सल्लाह प्रस्ट पार्दै उनले भने, ‘खड्ग ओलीको मकर राशि हो, असार १७ गते द्वितिया तिथिदेखि मकर राशिको अष्टम नक्षत्रमा शनि र दशम् नक्षत्रमा बृहस्पतिको दृष्टि पर्नेछ । यो अवस्थामा कुटिल राजनीति चामत्कारिक रूपमा सफल हुनेछ । तर कुम्भ राशिका शेरबहादुर देउवाका राहु र बृहस्पति जुट्ने भएकाले गुरुचण्डाल योग सुरु हुनेछ । अहिले उहाँले गुरु थापेकाहरूले नै साथ छाडेर जानेछन् भन्नेमा ओली विश्वस्त हुनुहुन्छ ।’

सत्ता गठबन्धनमा रहेका दलका नेताहरू भने ओलीको अभिव्यक्ति निर्वाचन प्रभावित पार्ने दाउपेचका रूपमा आएको टिप्पणी गर्छन् । ‘उहाँ (ओली) ले मनोवैज्ञानिक प्रभाव दिन खोज्नुभएको होला । त्यसको कुनै आधार र अर्थ छैन,’ कांग्रेस प्रवक्ता प्रकाशशरण महत भन्छन्, ‘उहाँ त्यस्ता फन्डा गरिरहनुहुन्छ । गठबन्धन राम्रोसँग गइराखेको छ । कुनै समस्या आउला जस्तो मैले ठानेको छैन ।’ आफ्ना एजेन्डाभन्दा विपक्षीलाई गाली गर्न र ‘राजनीतिक आतंक’ सिर्जना गरेर निर्वाचनमा ओली हावी हुन खोजेको उनको आरोप छ ।

एकीकृत समाजवादीका वरिष्ठ नेता झलनाथ खनालले त ओलीको अभिव्यक्तिप्रति कडा टिप्पणी गरे । ‘यस्तो कुनै पनि भविष्यवाणी कसैले पनि दिन तोकेर भन्न सक्दैन । ज्योतिषीहरू कहिलेकाहीँ भविष्यवाणी गर्न सक्छन्, ती कुराहरू पनि सबै पुग्दैनन् । तर खड्ग ओली जे कुरा गर्दै छन्, यो किसिमको अराजनीतिक मजाक हो,’ खनालले भने ।

माओवादी केन्द्रका नेता लीलामणि पोखरेलले ओलीको चुनावी फन्डा मात्रै भएको टिप्पणी गरे । ‘आफ्नै भविष्य थाहा नपाउने ओलीजस्ता ज्योतिषीले अरूको भविष्य कसरी थाहा पाउँछन् ? राजनीतिक दलले निर्वाचनमा आफ्नो कार्यक्रम जनतामा दिने हो, अरूको खोइरो खनेर उट्पट्याङ कुरा गरेर जनताका निम्ति जोकर मात्रै बन्ने हो,’ पोखरेलले भने, ‘सुन्नेहरू हाँस्छन्, ताली बजाउँछन्, रमाइलो गर्छन् । तर राजनीतिक नेताको काम त्यो होइन ।’

प्रकाशित : वैशाख २६, २०७९ ०६:४२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

विरासतका उम्मेदवार

विरासतलाई कसरी प्रयोग गर्ने भन्ने मुलुकको राजनीति, नेता र उनीहरूको विवेकमा भर पर्छ: कृष्ण पोखरेल, राजनीतिशास्त्री
बबिता शर्मा

काठमाडौँ — पाँच दलीय सत्ता गठबन्धनबीच चुनावी तालमेल गर्ने १७ चैत्रमा सैद्धान्तिक निर्णय भएलगत्तै भरतपुर महानगरपालिकाको प्रमुख पद कसले लिने भन्नेमा कांग्रेस र माओवादी केन्द्रबीच ठूलो विवाद भयो । माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल र कांग्रेसका नेता–कार्यकर्ताले भरतपुरलाई प्रतिष्ठा बनाए । दाहालले माओवादीका अन्य नेता–कार्यकर्ताका लागि भरतपुरको मेयर खोजेका थिएनन् ।

पार्टीभित्र असन्तुष्टिको ठूलो स्वर हुँदाहुँदै पनि कांग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवा भरतपुरमा उपमयेर लिएर मेयर माओवादीका लागि छाड्न तयार भए । दाहालले भरतपुरको प्रमुखमा छोरी रेनुलाई दोस्रो पटक अगाडि बढाए । बुबाको राजनीतिक विरासत लिने संकल्पसहित अगाडि बढेकी रेनु गठबन्धनका तर्फबाट अहिले भरतपुरमा प्रमुखमा उम्मेदवार भएकी छन् । छोरीको ‘अभूतपूर्व मेहनत’ लाई लिएर दाहालको पार्टीभित्र र बाहिर आलोचना पनि भयो । बिहीबार गठबन्धनका शीर्ष नेताले भरतपुरमा पुगेर रेनुका लागि मत मागेका छन् ।

वैशाख ७ मा गठबन्धनका शीर्ष नेताले महानगरपालिका र उपमहानगरपालिकाहरुका प्रमुख र उपप्रमुख पदमा सिट बाँडफाँट टुंगाए । ६ महानगर र ११ उपमहानगरमा प्रमुख र उपप्रमुख पदको बाँटफाँटमा जसपाले वीरगन्जमा मेयर र विराटनगरमा उपमेयर पायो । आफ्नो पार्टीको कोटमा आएको विराटनगरको उपमेयरमा पदमा अध्यक्ष उपेन्द्र यादवले छोरा अमरेन्द्रलाई उम्मेदवार बनाए । अमरेन्द्र पारिवारिक विरासतको बलमा विराटनगरमा गठबन्धनका उपमेयरका उम्मेदवार हुन् ।

प्रमुख छोडेर अध्यक्ष यादवले उपमेयर लिएको र त्यसमा पनि छोरालाई उम्मेदवार बनाएकोमा जसपाभित्र विरोधको स्वर उठ्यो । ०७४ को चुनावमा तत्कालीन संघीय फोरमबाट मेयरमा लडेर तेस्रो स्थानमा आएका उमेश यादव पार्टीबाट राजीनामा गरेर स्वतन्त्ररुपमा मेयरमा उठेका छन् । दाहालले जस्तै यादवले पनि छोरालाई उपमेयरको उम्मेदवार बनाउन ठूलै कसरत गरे ।

पारिवारिक विरासतको बलमा उम्मेदवार भएका भने पार्टी संगठनमा पुर्‍याएको योगदानका आधारमा टिकट पाएको बताउँछन् । यादवले पनि आफ्नै योगदानका कारण टिकट पाएको दाबी गर्ने गरेका छन् । उनी जसपाको विराटनगर महानगरपालिका कमिटी अध्यक्ष हुन् ।

तनहुँको व्यास नगर प्रमुखमा कांग्रेस नेता गोविन्दराज जोशीले छोरा दीपक जोशीलाई उम्मेदवार बनाएका छन् । कांग्रेसले कारबाही गरेपछि निष्क्रिय जस्तै रहेका जोशीले छोरा दीपकलाई उम्मेदवार बनाउनकै लागि एमालेसँग तालमेल गरे । उपप्रमुख एमालेले पाएको छ । नेविसंघमा रहेका काम गरेका दीपक पनि बाबुको विरासतबाट आफूले राजनीति नगरेको बताउँदै आएका छन् । तर गोविन्दराज जोशी भने छोराका लागि मत माग्न दौडधुप गरिरहेका छन् । दीपक इन्जिनियर हुन् । केही वर्ष उनी अमेरिका बसेर फर्किएका हुन् ।

नुवाकोटको सदरमुकाम रहेको विदुर नगरपालिकामा उपप्रमुखको उम्मेदवार हुन्, प्रभा बोगटी । माओवादीको नगर कमिटी सचिव रहेकी प्रभा उपमेयरको उम्मेदवार बनिन् । प्रभा माओवादीका दिवंगत नेता पोस्टबहादुर बोगटीकी छोरी हुन् । उनी आफ्नो दिवंगत पिताको राजनीतिक विरासत पछ्याएर सक्रिय राजनीतिमा छन् । कैयाैं आकांक्षीलाई पछि पार्दै प्रभालाई माओवादीले उपमेयरको उम्मेदवार बनाउनुमा मुख्य कारण पारिवारिक विरासत नै थियो ।

यसअघि उनी पत्रकारितामा सक्रिय थिइन् । ‘बुबाको नामकै कारण टिकट पाएको भन्ने चर्चा स्वभाविक होला । तर, बुवाकै विरासत जोगाउन आए भन्ने मात्र होइन । उहाँका राम्रा पक्षलाई आत्मसाथ गरेर अगाडि बढ्ने सोचेको छु,’ बोगटी भन्छिन्, ‘निर्वाचित भए भने यहाँका जनताको सुखदु:खमा स्थानीय सरकार उभिएको छ भने महसुस गराउनु पर्ने छ । जनसेवा नै मूल कर्म हुनेछ ।’

कांग्रेस नेता कर्णाली प्रदेशका आन्तरिक मामिला तथा कानुनमन्त्री हिमबहादुर शाहीले छोरा गणेशबहादुर शाहीलाई दैलेखको चामुन्डा विन्द्रासैनी नगरपालिका प्रमुखका उम्मेदवार बनाएका छन् । उनलाई मन्त्री शाहीकै दबाबमा कांग्रेसले उम्मेदवार बनाएको थियो । उनी ०७४ को स्थानीय निर्वाचनमा एमाले उम्मेदवारसँग पराजित भएका थिए । गणेश भने बाबुको विरासतमा भन्दा पनि आफ्नै योगदानका कारण उम्मेदवार बनेको दाबी गर्दै आएका छन् । पार्टीले उनलाई उम्मेदवार बनाएपछि स्थानीय नेता र उम्मेदवारका आकांक्षी अन्तुष्ट बनेका थिए ।

ज्यान मुद्दामा नख्खु कारागारमा रहेका मोहम्मद अफताव आलमका छोरा डा.राजिक आलम बाबुको विरासत थाम्ने घोषणा गर्दै रौतहटको राजपुर नगरपालिका प्रमुखमा उम्मेदवार बनेका छन् । बम बनाइरहेका बेला विस्फोट हुँदा घाइते भएकालाई इँटाभट्टामा हालेर ज्यान लिएको अभियोगमा आलम कारागारमा छन् । चिकित्सा शिक्षामा स्नातक सकेर भारतमा काम गरिरहेका राजिक यसअघि राजनीतिबाट टाढै थिए ।

केहीदिन अघि कान्तिपुरकर्मीसँग कुरा गर्दै राजिकले भनेका थिए, ‘मेरो परिचयमा बुबालाई छुटाउन मिल्दैन । हजुरबुबादेखिको पारिवारिक विरासत थाम्न बुबाको पदचाप पछ्याउँदै राजनीतिमा आएको छु ।’ त्यहाँ बहालवाला मेयर दोहोरिन चाहेका थिए तर कांग्रेसले उनलाई प्राथमिकतामा राखेन । राजिकले पनि बुबाले जस्तै राजनीतिलाई अपराधीकरण गर्ने हुन कि भन्ने चिन्ता कांग्रेसभित्रै छ ।

माओवादी केन्द्रका गण्डकी प्रदेश इन्चार्ज हितराज पाण्डेले पालुङटार नगरपालिकाको उपप्रमुखमा छोरी वन्दना पाण्डेलाई उम्मेदवार बनाएका छन् । उपप्रमुखमा माओवादीबाट ९ जनाले आकांक्षा राखेका थिए । पाण्डे दश वर्षे जयुद्धमा सहभागी थिइन् । पाण्डेले जस्तै नेकपा एकीकृत समाजवादी रौतहटका जिल्ला अध्यक्ष कमलराय यादवले छोरा रामकल्याण यादवलाई जिल्लाको मौलापुर नगरपालिकामा प्रमुखको उम्मेदवार बनाएका छन् ।

राजनीतिमा पारिवारिक विरासत ठूलो सम्पत्ति हो र यसैको बलमा नेताहरू उत्तराधिकारी पनि जन्माउँछन् । राजनीतिशास्त्रका प्राध्यापक कृष्ण पोखरेल राजनीतिमा जान चाहनेका लागि पारिवारिक विरासत सहज खुड्किलो हो । ‘कतिपय नेताको परिवार नै राजनीतिमा लागेका पनि छन् । जस्तो प्रचण्डको परिवार नै जनयुद्धमा हिँड्यो । उनले कहिँ बेग्लै राखेर पढाएनन् । अरु पनि नेताका परिवार छन् । त्यसैले यो विरासत भन्ने एकदमै अस्वभाविक पनि होइन र एकदमै हुनै पर्छ भन्ने पनि हुँदैन । तर, राजनीतिमा लाग्न चाहनेका लागि पारिवारिक विरासत सहज खुड्किलो हुन्छ,’ पोखरेलले भने ।

प्राध्यापक पोखरेल राजनीतिमा शाक्तिका स्रोतमध्ये पारिवारिक नाम पनि एक भएको हुँदा विरासतको राजनीतिलाई स्वभाविक मान्छन् । तर, त्यसको प्रयोगमा राजनीति नेतृत्वले कति विवेक पुर्‍याउँछ भन्ने महत्त्वपूर्ण हुने उनको भनाइ छ । ‘राजनीतिमा शक्तिका स्रोत थुप्रै हुन्छन्, त्यसमध्ये एउटा पारिवारिक नाम पनि हो । जस्तो कि सुजाता कोइराला, शेखर कोइराला एकैपटक केन्द्रको राजनीतिमा आए । भारतमा टावेलको विज्ञापन गर्ने मेनका गान्धी सञ्जय गान्धीसँग विवाह हुनेबित्तिकै नेता भइन् । पारिवारिक नामलाई शक्तिको स्रोत मानिन्छ, त्यो राजनीतिशास्त्रले नै मान्छ ।’

कतिपय विश्लेषकले पारिवारिक विरासतबाट आएकाले शक्तिको दुरुपयोग गर्न सक्ने जोखिम देख्छन् । एक विश्लेषकले नाम उल्लेख नगर्ने गरी भन्छन्, ‘हामीले कैयौं नेताका छोराछोरीका गतिविधि हेरेका छौँ । राजनीतिमा नआए पनि उनीहरुले शक्तिको दुरुपयोग गरेका हुन्छन् । राजनीतिमा आउनेले त शक्तिको दुरुपयोग झनै धेरै गर्ने जोखिम हुन्छ ।’

प्राध्यापक पोखरेल शक्तिको दुरुपयोग हुने–नुहनेबारे विवेकमा भर पर्ने बताउँछन् । ‘विरासतलाई कसरी प्रयोग गर्ने भन्ने त्यो मुलुकको राजनीति, नेता र उनीहरुको विवेकमा भर पर्छ । हाम्रो जस्तो मुलुकमा कतिपय नेताका छोराछोरी राजनीतिमा आउनै चाहँदैनन् । जो आउँछन् उनीहरुका लागि अरुलाई भन्दा सहज त हुन्छ नै ।’

प्रकाशित : वैशाख २५, २०७९ १८:१२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×