एसको प्रतिष्ठा पोखरामा- समाचार - कान्तिपुर समाचार

एसको प्रतिष्ठा पोखरामा

जसरी भरतपुरमा छोरी रेनुलाई मेयर बनाउनु पुष्पकमल दाहालका लागि जीवनमरणको सवाल भएको छ, त्यसैगरी पोखरामा आचार्यलाई जिताउनु माधव नेपालका लागि अस्तित्वकै प्रश्न भएको छ
घनश्याम खड्का, लालप्रसाद शर्मा, दीपक परियार

पोखरा — उम्मेदवारहरूका दैनिकी हिजोआज साह्रै व्यस्त र थकानपूर्ण छन् । सखारै उठ, समर्थकहरू जम्मा पार, र्‍याली निकाल, टोलटोल धाऊ, वडा–वडामा पुगेर सभाहरू गर र थाकेर घर फर्क । जतिजति चुनावको दिन नजिक आउँदै छ, उतिउति उनीहरूको दौडधुपपूर्ण चर्या बढ्दो छ । चुनावी तयारीका यी सब काम सकेर आरामको एउटा लामो सास लिँदा रात परिसक्छ । फेरि, बिहान झन् बढी व्यस्त तालिकाको दिन सुरु गर्नु छँदै छ । 

‘चुनाव आइसक्यो, जान अझै २१ वडा बाँकी छ,’ बिहीबार अपराह्न पोखरा महानगरपालिकाको वडा नं ११ स्थित फूलबारीको भानु चोकमा चुनावी सभामा सम्बोधन गर्न ठिक्क परेका एकीकृत समाजवादीका मेयर उम्मेदवार धनराज आचार्यले कान्तिपुरसँग भने, ‘साह्रै व्यस्त भएको छु ।’

आचार्य यसरी ज्यान फालेर खट्नुका दुई कारण छन् । पहिलो, यो स्थानीय चुनावमा एकीकृत समाजवादीका तर्फबाट उनी भूगोलका हिसाबले सबैभन्दा ठूलो महानगरका सबैभन्दा आशालाग्दा उममेदवार हुन् । त्यसैले उनलाई जसरी पनि जितेर देखाउनु छ । जसरी भरतपुरमा छोरी रेनुलाई मेयर बनाउनु पुष्पकमल दाहालका लागि जीवनमरणको सवाल भएको छ, त्यसैगरी पोखरामा आचार्यलाई जिताउनु माधव नेपालका लागि अस्तित्वकै प्रश्न भएको छ । पोखरामा जित हात पार्न नेपाल आफ्ना वरिष्ठ नेता झलनाथ खनालसहित गठबन्धनका सहयात्रीहरू शेरबहादुर देउवा, पुष्पकमल दाहाल र रामचन्द्र पौडेललाई लिएर २५ गते पोखरा आउँदै छन् । उनीहरू सबैले गठबन्धनका सबै मतदातालाई एकजुट हुन संयुक्त सम्बोधन गर्ने तय भएको छ । आचार्य यसरी मरिमेटेर खट्नुको दोस्रो कारणचाहिँ गठबन्धनलाई सक्दो एकजुट पार्ने चुनौती नै हो ।

देशका ६ महानगरपालिकामा सत्ता साझेदार दल कांग्रेसले काठमाडौं, विराटनगर र ललितपुर लियो । वीरगन्ज जसपा र भरतपुर माओवादीले पाए । ठूलो कसरतपछि पोखरा एकीकृत समाजवादीको भागमा आएको हो । ‘पार्टीले पाएको महानगरको एउटै टिकट पाउनु मेरा लागि सौभाग्य हो,’ उनी भन्छन्, ‘अब यसलाई जितमा बदल्ने चुनौती सामना गर्दै छु ।’

यही जितका लागि उनी दिनरात खटिएका छन् तर उनलाई आफ्नै पुरानो दल एमाले र त्यसका उम्मेदवार कृष्णबहादुर थापाको कडा टक्कर छ, जो उनका पूर्वसहकर्मी पनि हुन् ।

यसपाला पनि आफैंले जित्नुपर्छ भनेर एमालेले मेयरदेखि वडा सदस्यसम्म सातै पदमा एकछापे उम्मेदवारी दिएको छ । त्यसैले, उसलाई मत बदर होला भन्ने कुनै चिन्ता छैन तर कांग्रेस कार्यकर्तालाई दोस्रो लहरको रूख चिह्नमा होइन, पाँचौं लहरको कलममा छाप हाल्न लगाउनु आचार्यका लागि फलामको चिउरा चपाउनुजत्तिकै कठिन छ । किनभने दुई चार सयले होइन, हजारौंले यसो गरिदिएनन् भने मत बदर हुनेछ, जो उनको हारको कारण बन्नेछ । ‘मलाई सबैभन्दा पीर यसैको छ,’ उनी भन्छन्, ‘साथीहरूलाई यसबारे सक्दो जानकारी दिने कोसिसमा छु ।’

निर्वाचन आयोगले उम्मेदवार नभएको दलको चिह्न मतपत्रमा नछाप्ने पूर्वनिर्णयविरुद्ध हुने गरी सबै दलका सबै चिह्न छापिदिएपछि गठबन्धनका उम्मेदवारलाई ठूलै टाउको दुखाइ भएको छ ।

ठूलो संख्यामा मत बदर हुने छाँट देखिएपछि आचार्यले ठीक तरिकाबाट कसरी छाप लगाउने भन्ने जानकारी आमसभा, छलफल र स्वयंसेवक परिचालनबाट मात्रै होइन, डिजिटल सामग्री तयार पारी त्यसको तीव्र प्रचार–प्रसारबाट पनि दिने प्रयास गरेका छन् । ‘पहिलो छाप पहिलो कलम, दोस्रो छाप दोस्रो रुख’ भनेर उनले प्रमुखमा आफ्ना लागि र उपप्रमुखमा कांग्रेसका तर्फबाटकी उम्मेदवार कोपिला रानाभाटलाई मत दिनरातै मागिरहेका छन् ।

गठबन्धनबाट टिकट पाए पनि स्थानीय तहका कांग्रेस कार्यकर्ताबाट ज्यादै विरोध खेपेका आचार्यलाई पहिले त तिनको अन्तरविरोध सामसुम पार्नै निकै मुस्किल भयो । अब तिनलाई ठीक तरिकाले मत खसाल्न लगाउने चुनौती सामना गर्नॅ परिरहेको छ । सुरुमा गठबन्धनबाट आचार्यको दाबी पोखरामा कांग्रेसका लागि पाच्य नै भएन । अघिल्लो निर्वाचनमा ४६ हजार ४ सय १६ मत ल्याएको कांग्रेसले सानो र नयाँ दलको दाबीलाई नमान्नु स्वाभाविक पनि थियो । तर पनि आचार्यले टिकट पाए । आफूसँग ५ हजार पार्टी सदस्य र १७ हजार मतदाता रहेको दाबीसहित उनले गठबन्धन दलका पाँचै नेतालाई त्यसको नामावली नै पेस गरेका थिए टिकट पाउनका लागि ।

उता केन्द्रमा आचार्यलाई टिकट दिने निर्णय भए पनि यता पोखरामा कांग्रेस जिल्ला कार्यालयमा पहिला तालाबन्दी भयो । कांग्रेसको भोट कांग्रेसले नै पाउनुपर्छ भनेर ऋषि सापकोटा, नन्दप्रसाद तिवारी र बिमलबहादुर कार्कीले बागी उम्मेदवारी पनि दिए । तर, शीर्ष नेतृत्वले मनाएपछि सापकोटा र तिवारीले उम्मेदवारी फिर्ता लिए । प्रमुख र उपप्रमुखमा गठबन्धन स्वीकार गरे पनि वडाहरूमा त्यसो नगर्न कांग्रेस कार्यकर्ताले आफ्नो प्रदेश पार्टी कार्यालय तोडफोडै गरे । अन्ततः प्रमुखमा गठबन्धन र वडामा एकल उम्मेदवारी तय भयो, जसले गर्दा आचार्यले कांग्रेसजनको ठूलो मात्रामा समर्थन पाएका छन् तर असन्तुष्ट बागी उम्मेदवारमध्येका कार्कीले भने उम्मेदवारी कायमै राखेका छन् र कांग्रेसीहरूका माझ सक्दो बल लगाएर रातो दिन भुइँकटहर चिह्नमा मत माग्दै हिँडिरहेका छन् । ‘उहाँहरू दुवैले एमालेको भोट बाँड्ने हो, मैले कांग्रेसको सबै भोट पाउँछु,’ उनी भन्छन्, ‘त्यसैले मैले जित्ने निश्चित छ ।’ तर उनको यो निश्चिन्ततामा पनि ठूलो शंका छ किनभने हजारौं कांग्रेसी मतदातालाई भुइँकटर कसको चिह्न हो, थाहै छैन ।

यसरी दुवैतिर कंग्रेसको मत धेरै बदर हुने आंकलन गर्दै एमालेजन उत्साहका साथ प्रचारमा लागेका छन् । पार्टी फुटेर केही फरक पर्दैन भन्ने साबित गर्न एमालेलाई जसरी पनि पोखरामा चुनाव जितेर देखाउनु छ । त्यही चुनौतीले गर्दा एमाले उम्मेदवार थापा पनि उज्यालो नहुँदै जुर्मॅराएर चुनावी रणनीतिमा होमिइरहेका छन् । भूगोलका हिसाबले ४६४.२४ वर्ग किलोमिटरमा फैलिएको देशको सबैभन्दा ठूलो महानगरको ठूलो प्रतिस्पर्धा यी दुई मित्रहरूको दौडधुपले ओगटेको छ । ‘एमालेको क्रेज झन् बढेको छ,’ थापा भन्छन्, ‘त्यसैले मलाई आफू जित्नेमा द्विविधा छैन ।’

उनले यसो भने पनि तीव्र उछलकुद, हाउभाउ र गठबन्धनको उस्तै सक्रियताले थापा दबाबमा छन् भन्ने प्रस्टै देखिन्थ्यो । बिहीबार उनी दिनभरि नै तीन वर्षअघि दुर्घटनामा परेर बितेका पोखरेली नेता रवीन्द्र अधिकारीको जन्मजयन्तीका सन्दर्भमा पार्टीले विभिन्न वडाहरूमा आयोजना गरेका चुनावी सभा र र्‍यालीमा व्यस्त भए ।

थापा जति सक्रिय भए पनि उनी कमजोर अवस्थामा पुगेको आकलन गठबन्धनको छ । सुरुमा प्रमुखको उम्मेदवारी एमालेले प्रदेश सदस्य दीपक पौडेललाई दिने निर्णय गरेको थियो तर विवादास्पद भिडियो चर्चामा आएपछि उनलाई हटाएर अन्तिम समयमा थापालाई टिकट दिइयो । प्रदेश सभा सदस्य थापाले राजीनामा दिएर नगर प्रमुखमा उम्मेदवारी दिए । २०५४ को स्थानीय निर्वाचनमा प्रमुख पदको अनुभव बटुलिसकेका थापालाई त्यतिबेला सेती नहर फेवातालमा मिसाएर तालमा ढल हालेको आरोप छ । त्यस्तै, पोखरा १४ स्थित बाच्छेबुडुवामा ल्यान्डफिल साइट निर्माण गरेर आफ्नो क्षेत्रमा प्रदूषण गरेको झोकमा स्थानीयले उनलाई मोसो दलिदिएका थिए । उनकै वडा बाटुलेचौरमा भएको जातीय विभेदको घटनामा पीडकको पक्षमा विज्ञप्ति निकालेपछि उनी विवादमा पनि परेका थिए ।

गठबन्धनका प्रत्यासी आचार्य यी कारणहरूले प्रतिद्वन्द्वीउपर आफ्नो पल्ला भारी हुने निचोडमा छन् । त्यसमाथि पाइसकेको टिकट गुमाउन पुगेका पौडेल पक्षधरले उनलाई साथ दिँदैनन् भन्ने पनि गठबन्धनको ठम्याइ छ । यसरी दुई मित्रहरूले एक आपसको टकराव माने पनि मतदाताबीच उल्लेख्य उभार ल्याएका युवाको अटेरी समूह र राप्रपा पनि जित आफ्नै हुने आकलनका साथ चुनावमा होमिएका छन् ।

प्रकाशित : वैशाख २३, २०७९ ०६:३५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

बदर मत झन् बढ्ने अनुमान

पाँच वर्षअघिको स्थानीय निर्वाचनमा मतदाता शिक्षा सञ्चालन गर्न २० हजार स्वयंसेवक परिचालन भएका थिए तैपनि विराटनगर महानगरमा २४%, ललितपुरमा १९%, जनकपुरमा १४% मत बदर भएको थियो, यसपालि त स्वयंसेवकसमेत छैनन्
ऋषिराम पौड्याल

काठमाडौँ — निर्वाचन आयोगले गत स्थानीय निर्वाचनमा २० हजार स्वयंसेवकमार्फत मुलुकभर मतदाता शिक्षा सञ्चालन गर्‍यो, झन्डै ४० करोड खर्चेर सञ्चालन गरिएको मतदाता शिक्षाबीच विराटनगर महानगरमा २४ प्रतिशत, ललितपुर महानगरमा १९ प्रतिशत र जनकपुर उपमहानगरमा १४ दशमलव ४४ प्रतिशत मत बदर भएको थियो । यसपालि मतदाता शिक्षा कार्यक्रम नै छैन, त्यसैले बदर मत बढ्ने अनुमान आयोगकै अधिकारीहरूको छ ।

मतदाता शिक्षाका क्रममा परिचालन गरिएका स्वयंसेवकहरूले निश्चित पार्टीको पक्षमा मतदाता प्रभावित गरेको भन्दै आयोगले यो वर्ष घरघरमा गएर मतदाता शिक्षा दिने कार्यक्रम सञ्चालन गरेन । ‘विगतमा स्वयंसेवक राख्दा विवाद आएकाले यसपालि आमसञ्चारमार्फत मतदाता शिक्षा दिइरहेको छौं,’ आयोगका सहायक प्रवक्ता सूर्यप्रसाद अर्याल भन्छन् ।

आयोगका अनुसार बदर मतको संख्या बढ्दै छ । २०४८ सालको निर्वाचनमा ३ लाख २२ हजार २३ मत बदर भएको थियो । २०५१ को मध्यावधि चुनावमा भने पहिलेभन्दा कम २ लाख ४१ हजार ७१ र २०५६ को संसदीय निर्वाचनमा २ लाख ४४ हजार ९ सय २ मत बदर भएको थियो । यस्तै, २०६४ को संविधानसभा निर्वाचनमा प्रत्यक्षतर्फ ५ लाख ६० हजार ११ र २०७० मा ४ लाख ७१ हजार ८ सय २६ मत बदर भएको निर्वाचन आयोगको तथ्यांक छ । समानुपातिकतर्फ पहिलो संविधानसभा निर्वाचनमा ४ लाख ७ हजार ४ सय ६२ र दोस्रो संविधानसभा निर्वाचनमा ३ लाख १२ हजार ८ सय ४१ मत बदर भएको थियो ।

२०७४ सालमा भएका स्थानीय तह निर्वाचनमा ३.१८ प्रतिशत मत बदर भएको थियो । प्रत्यक्षतर्फ प्रतिनिधिसभामा ५ लाख ४८ हजार ५ सय ७० र प्रदेशसभामा ४ लाख ५० हजार ४ सय ९४ मत बदर भएको थियो । समानुपातिकतर्फ प्रतिनिधिसभामा ९.८४ प्रतिशत अर्थात् १० लाख ४२ हजार ७ सय ७७ र प्रदेशसभातर्फ १४.८१ प्रतिशत अर्थात् १५ लाख ६८ हजार १ सय ९१ मत बदर भएको थियो ।

यसपटक दलहरूले बहुरङ्गी गठबन्धन गरेका कारण बदर मत झन् बढ्ने अनुमान विज्ञहरूले गरेका छन् । ‘एउटै मतपत्रमा सात जना उम्मेदवारलाई मत दिनुपर्छ, अझ गठबन्धनको पक्षमा भएका मतदातालाई आफ्नै उम्मेदवार र तिनका चिह्न भेटाउन गाह्रो छ । कतिपय स्थानीय तहमा प्रमुख/उपप्रमुखमा मात्र तालमेल भएको छ, कतिपयमा त वडाध्यक्ष, दुई खुला सदस्य, एक महिला र एक दलित महिलाका फरक फरक चिह्न खोजेर मतदान गर्नुपर्ने हुन्छ । फरक दलका चुनाव चिह्न फरक लाइनमा हुन्छन्’ एक आयुक्तले भने ।

उम्मेदवारको संख्याअनुसार मतपत्र पनि साना ठूला छन्, दलका चिह्न पनि जिल्ला र पालिकाअनुसार फरक फरक ठाउँमा छन् । त्यसैले एकमुष्ठ रूपमा मतदातालाई सचेत बनाउन पनि गाह्रो छ । पूर्वप्रमुख निर्वाचन आयुक्त अयोधीप्रसाद यादव गठबन्धनका कारण ‘क्रस भोटिङ’ गर्दा बदर मत बढ्न सक्ने बताउँछन् । ‘कानुनी रूपमा पनि मतपत्रको ढाँचा फरक फरक रूपमा छाप्नुपर्ने आयोगको बाध्यता रहेकाले मतदाता अलमलमा पर्न सक्छन्,’ उनी भन्छन् । आयोगका सहायक प्रवक्ता अर्याल पनि विगतमा गठबन्धन भएका स्थानीय तहमा पनि मतदाताले आफ्नै पार्टीलाई सातै छाप लगाएका धेरै उदाहरण रहेको बताउँछन् ।

धरै मत बदर भएका कारण २०७४ मा विराटनगर महानगरपालिकाको निर्वाचन प्रतिवेदनमा मतदाता शिक्षा स्थानीय तहबाट सञ्चालन गर्नुपर्ने सुझाव आयोगलाई दिइएको छ । उक्त प्रतिवेदनमा मतदाता शिक्षा सञ्चालन गर्ने सामाजिक परिचालकको योग्यता र क्षमता अभाव रहेको उल्लेख छ । ‘गत स्थानीय निर्वाचमा समग्रमा पाँच प्रतिशत मत बदर भएको हो,’ सहायक प्रवक्ता अर्याल भन्छन्, ‘यसपटक हामीले मत कम बदर होस् भनेर आमसञ्चारमाध्यमबाट मतदाता शिक्षा दिइरहेका छौं ।’

आयोगले मतदातालाई सचेत गराउने दायित्व राजनीतिक दलहरूको पनि भएको आयोगका अधिकारीहरू बताउँछन् । तर, दलका नेताहरू मत बदर हुनेमा आफैं चिन्तित छन् । कांग्रेस मोरङका सभापति डिगबहादुर लिम्बू भन्छन्, ‘अघिल्लो निर्वाचनमा सबैभन्दा धेरै मत बदर भएको मोरङको विराटनगर महानगरमा गठबन्धनका पक्षधर मतदाताले यसपालि चार पार्टीका चार थरी चिह्नमा छाप लगाउनुपर्ने अवस्था छ । यसले हामीलाई साह्रै अप्ठेरो बनाएको छ, तैपनि मतदातालाई सिकाउने कोसिस गरिरहेका छौं । बरु एउटै पार्टीको चिह्नमा निर्वाचन लड्ने सहमति गरेको भए उपयुक्त हुन्थ्यो । मत बिग्रने चिन्तामा छौं ।’

२०७४ को स्थानीय निर्वाचनमा महानगरमा बदर मत

१. विराटनगर महानगर - २४ %

२. ललितपुरमा महानगर - १९ %

३. काठमाडौं महानगर -%

४. भरतपुर महानगर - १.२६%

५. वीरगन्ज महानगर - ०.१८%

६. पोखरा महानगरपालिका प्रतिशत छुट्याएको छैन

प्रकाशित : वैशाख २३, २०७९ ०६:२३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×