‘काठमाडौंमा कांग्रेसले सिर्जनालाई अघि सार्ने’- समाचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

‘काठमाडौंमा कांग्रेसले सिर्जनालाई अघि सार्ने’

कुलचन्द्र न्यौपाने

काठमाडौँ — पार्टीको आन्तरिक शक्ति संघर्षले अर्को मोड नलिएमा कांग्रेसले काठमाडौं महानगरको प्रमुखमा सिर्जना सिंहलाई उम्मेदवार बनाउने भएको छ । कांग्रेसको महानगर कार्यसमितिले बिहीबार नेता प्रकाशमान सिंहकी पत्नी सिर्जनासहित पाँच जना आकांक्षीको नाम सिफारिस गरिसकेको छ । त्यसरी सिफारिस भएको नाम प्रदेश हुँदै केन्द्रमा जाने र केन्द्रीय कार्यसमितिअन्तर्गत बन्ने संसदीय समितिले महानगरको उम्मेदवार चयन गर्ने विधानको व्यवस्था छ । 

संसदीय समिति गठन भएका कारण यसपटक केन्द्रीय कार्यसम्पादन समिति बैठकले महानगर उम्मेदवार चयन गर्ने तयारी कांग्रेसको छ । त्यसका लागि शुक्रबार कांग्रेसले बैठक बोलाएको छ । बालुवाटार स्रोतका अनुसार काठमाडौं महानगरमा सिर्जनालाई प्रमुखको उम्मेदवार बनाउन सभापतिसमेत रहेका प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले केही दिनअघि नै बचन दिइसकेका छन् । सत्ता गठबन्धनको बुधबारको बैठकले काठमाडौंसहित तीन महानगरपालिकाको नेतृत्व कांग्रेसले पाउने औपचारिक निर्णय गरेपछि सिर्जनाको नाम अघि बढेको हो ।

‘ठूलै बदलाब नआए सिर्जना नै उम्मेदवार हुने करिब निश्चित छ,’ प्रधानमन्त्रीनिकट एक नेताले कान्तिपुरसँग भने, ‘गणेशमान र मंगलादेवी सिंह परिवारको सदस्य तथा आफ्नै राजनीतिक पृष्ठभूमिसमेत भएको महिलालाई उम्मेदवार बनाउँदा राम्रो सन्देश जान्छ भन्नेमा प्रधानमन्त्रीजी सकारात्मक हुनुहुन्छ ।’

महानगर कार्यसमितिले नगर सभापति नीलकाजी शाक्य, सचिव सुशन वैद्य, हालकी उपमेयर हरिप्रभा खड्गी र प्रगतिमान रञ्जितको नाम सिफारिस गरेको छ । उम्मेदवारको आकांक्षीमध्येकी खड्कीले गणेशमान परिवारबाट राजनीतिमा दीक्षित भएकी सिर्जना महानगरको नेतृत्व हाँक्न सक्षम रहेको प्रतिक्रिया दिइन् । ‘उहाँले चाहेपछि उम्मेदवार नहुने कुरा छैन, कांग्रेसले पहिलोपल्ट महिलालाई अघि सारेर राजधानीमा इतिहास बनाउने मौका दिन खोजेको छ,’ उनले भनिन्, ‘उपप्रमुख भएर पाँच वर्ष काम गर्दाको मेरै अनुभवले पनि महिलाले महानगर हाँक्ने मौका पाए भने धेरै सुधार गर्न सक्छन् भन्ने अनुभूति भएको छ । सबैभन्दा ठूलो काम सुशासन कायम गर्ने हो । त्यस दिशामा पुरुषको तुलनामा महिलाले नै बढी गर्न सक्छन् ।’

काठमाडौंको आन्तरिक राजनीतिमा प्रकाशमान सिंहको भूमिका निर्णायक हुँदै आएको छ । १४ औं महाधिवेशनमा सभापति बन्न सिंहको निर्णायक भूमिका भएकाले देउवाले सिर्जनालाई प्रमुखको उम्मेदवार बनाएर त्यसको गुनसमेत तिर्न खोजेको कांग्रेस नेताहरू बताउँछन् । महाधिवेशनमा सिंह आफैं सभापतिका प्रत्याशी थिए । देउवासहित नेताहरू शेखर कोइराला, सिंह र विमलेन्द्र निधि चार जनाबीचको प्रतिस्पर्धामा ५० प्रतिशत मत कटाउन नसकेपछि दोस्रो चरणको निर्वाचन भएको थियो । दोस्रो चरणमा देउवा र कोइरालाबीच भएको प्रतिस्पर्धामा सिंह देउवाको पक्षमा लागेका थिए ।

सभापतिको प्र्रतिस्पर्धामा अपेक्षाकृत मतसमेत प्राप्त गर्न नसकेर तेस्रो स्थानमा पुगेपछि सिंहले पारिवारिक विरासतका रूपमा श्रीमतीलाई अघि सार्न खोजेको कतिपय नेताहरूको बुझाइ छ । ‘१४ औं महाधिवेशनमा प्राप्त मतका कारण अब पार्टीको केन्द्रीय सभापति बन्ने सम्भावना प्रकाश दाइले देख्नुभएन, सम्भावना हुञ्जेल सिर्जना भाउजू केन्द्रीय राजनीतिमा नआउनुभएकै हो,’ सिंह परिवारसँग नजिक रहेका पार्टीका एक नेताले भने, ‘अब प्रकाशमान दाइले आफू पछि सरेर भए पनि भाउजूलाई अघि बढाउन खोजेको देखिन्छ ।’

गोरखा बजारमा जन्मिएकी सिर्जना २०४२ सालमा गणेशमान परिवारमा भित्रिएकी हुन् । तर, राजनीतिक संघर्षको यात्रा भने उनले गोरखाबाटै सुरुवात गरेकी थिइन् । २०३३ सालमा कांग्रेसको सदस्यता लिएकी उनी त्यही वर्ष गोरखाको महिला संघकी सभापति बनेकी थिइन् । पेसाले केही समय उनले नर्सिङ काम पनि गरिन् । नर्सिङ पढ्दापढ्दै समाजशास्त्र पढ्न थालिन् । स्नातक पढ्दै गर्दा शंकरदेव कलेजमा उनी स्ववियुको कोषाध्यक्ष भएकी थिइन् । त्यतिबेला उनीसँग हालकी ऊर्जामन्त्री रहेकी पम्फा भुसालले प्रतिस्पर्धा गरेकी थिइन् । सिर्जनाले पछि त्रिचन्द्र कलेजबाट समाजशास्त्रमा एमए गरिन् ।

प्रजातन्त्र स्थापनाका लागि वाम गठबन्धनमा भएको ०४६ सालको आन्दोलनको नेतृत्व गणेशमानले गरेका थिए र चाक्सीबारी त्यसको मुख्य केन्द्र बनेको थियो । ‘म घरको बुहारी थिएँ, घरका काममा मात्रै रमाएर बस्दिनथें, आन्दोलन सफल बनाउन बाहिरको खबर भित्र ल्याउने र भित्रको खबर बाहिर (नेताहरूलाई) पुर्‍याउने काम गर्थें,’ आफ्नो राजनीतिक पृष्ठभूमि सुनाउँदै सिर्जनाले कान्तिपुरसँग भनिन्, ‘प्रजातन्त्र आएपछि पनि गणेशमान बुबा र मंगलादेवी आमा राजनीतिको मुख्य केन्द्रमा हुनुभयो । श्रीमान् (प्रकाशमान) राजनीतिमै हुनुहुन्थ्यो । त्यतिबेला मैले घर हेर्नुपर्छ भन्ने लागेर राष्ट्रिय राजनीतिमा आउन खोजिनँ । अहिले आएर महिला संघले मेयरमा मेरो नाम प्रस्ताव गरेपछि जीवनले अर्को मोड लिएको अनुभूति भएको छु ।’

काठमाडौं महिला संघले चैत १४ मै सिर्जनाको नाम प्रस्ताव गरेको थियो । त्यसपछि काठमाडौंको तरुण दल र नेविसंघले उनको नाममा सहमति जनाएका थिए । ‘बैठकमा भाउजू (सिर्जना) लाई मेयरको उम्मेदवारमा अघि सार्नुपर्छ भनेर प्रस्ताव आयो, लामो राजनीतिक पृष्ठभूमि भएको, गणेशमान परिवारको बिरासतसमेत भएकाले यो त राम्रो प्रस्ताव हो भनेर हामीले पारित गर्‍यौं, त्यही प्रस्ताव लिएर भाउजूलाई अनुरोध गर्‍यौं,’ काठमाडौं महिला संघकी अध्यक्ष विष्णुदेवी पुडासैनीले भनिन्, ‘घर मात्रै होइन, अब महानगर नै सम्हाल्नुपर्छ भनेर अनुरोध गरेपछि उहाँ तयार हुनुभएको हो ।’

सिर्जनाले पनि श्रीमान् (प्रकाशमान) बाट नभएर महिला संघबाट आफूलाई अघि बढ्न दबाब आएको बताइन् । ‘केन्द्रको राजनीतिमा आउँदा जतिसुकै राजनीतिक योगदान भए पनि नेताको श्रीमती भनेर ‘ट्याग’ लगाइदिन्छन् तर मलाई उहाँले अहिले कुनै खालको दबाब दिने र अघि सार्ने काम गर्नुभएको होइन,’ उनले भनिन्, ‘महिला संघ र समकालीन साथीहरूबाट प्रस्ताव आएपछि म तयार भएको हुँ, यो मेरालागि जीवनको फरक मोड हो ।’

प्रकाशित : वैशाख ९, २०७९ ०७:१४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कांग्रेसमा ‘भरतपुर विवाद’ पेचिलो

आलोपालोका रुपमा भरतपुर यसपालि माओवादीले छाड्नुपर्ने, नत्र मित्रवत् प्रतिस्पर्धा गर्नुपर्ने महामन्त्री शर्माको प्रस्ताव
कुलचन्द्र न्यौपाने

काठमाडौँ — पाँचदलीय सत्ता गठबन्धन दल आसन्न स्थानीय निर्वाचनका लागि महानगर र उपमहानगरपालिकामा पद भागबन्डाको आन्तरिक छलफलमा जुटिरहेका बेला कांग्रेसमा भने भरतपुर महानगरपालिकाको विषय पेचिलो बन्दै गएको छ । भागबन्डाका लागि सत्ता गठबन्धनको बैठक बस्नुअघि कांग्रेस सभापतिसमेत रहेका प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले शनिबार राखेको केन्द्रीय कार्यसम्पादन समिति बैठकमा भरतपुरकै कारण देशभर चुनावी गठबन्धन असहज बनेको अधिकांश नेताहरूले बताएका छन् ।

स्थानीय तहबाट भइरहेको विरोध र कार्यकर्ताको भावनाअनुसार भरतपुर महानगरपालिकाको प्रमुख पद माओवादीलाई दिन नहुने अडानमा नेता शेखर कोइराला, महामन्त्रीद्वय गगन थापा र विश्वप्रकाश शर्मासहित संस्थापनइतर खेमाका अधिकांश नेता उभिएका छन् । गठबन्धनको निरन्तरताका लागि कांग्रेसले उपप्रमुख पद लिएर तालेमल गर्नुपर्ने पक्षमा प्रधानमन्त्री देउवा र उनीपक्षीय अधिकांश नेता छन् ।

बालुवाटार स्रोतका अनुसार माओवादी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले भरतपुर महानगरपालिकामा आफ्नी छोरी रेनुलाई दोहोर्‍याउने चाहना राखेमा देउवाले त्यसलाई सहजै स्विकारेका छन् । दाहाललाई खुसी बनाएर आगामी संघको निर्वाचनसम्मै गठबन्धनलाई निरन्तरता दिने र गठबन्धनको बलमा ठूलो पार्टी बनाएर फेरि प्रधानमन्त्री हुने देउवाको मुख्य राजनीतिक लक्ष्य रहेको कांग्रेस नेताहरू बताउँछन् ।

शनिबारको बैठकमा पनि देउवाले भरतपुर माओवादीलाई दिन तयार भएको संकेत गरेका थिए । कांग्रेसको भरतपुर महानगरपालिका कार्यसमितिका सभापति चित्रसेन अधिकारी उपप्रमुखमा लड्न तयार भइसकेको उल्लेख गर्दै देउवाले यस विषयलाई धेरै नउछाल्न पार्टीका नेतालाई आग्रह गरेका छन् । केन्द्र र स्थानीय तहमा भइरहेको चर्को विरोध मत्थर पार्न देउवाले निर्णय लिनुअघि चितवनका मुख्य नेताहरूलाई बालुवाटार बोलाएर छलफल गर्न थालेका छन् । ‘हाम्रा कारणले गठबन्धनलाई टुट्न दिन हुन्न । धोका दिन हुन्न । चुनावी तालेमल गर्ने निर्णय हामीले गरिसकेका छौं । यसलाई सबैले पालना गर्नु जरुरी छ,’ देउवाको भनाइ उद्धृत गर्दै स्रोतले भन्यो, ‘गठबन्धनको आवश्यकता आगामी संसद्को निर्वाचनसम्मै छ । त्यहाँसम्मै पुग्न स्थानीयस्तरमा पनि तालमेल गर्नुपर्छ ।’

महामन्त्री शर्माले माओवादीलाई प्रमुख पद छाड्न नसकिने भन्दै भरतपुरमा नयाँ र तेस्रो विकल्प अघि सारेका छन् । २०७४ मा प्रमुख कांग्रेसले छाडेकाले यसपालि माओवादीले छाड्नुपर्ने, त्यसमा सहमति नहुने हो भने मित्रवत् प्रतिस्पर्धा गर्नुपर्ने विकल्प शर्माले अघि सारेका हुन् । ‘व्यक्तिगत रूपमा भन्नुपर्दा मेरो दृष्टिकोण देशभर एक्लै लड्नुपर्छ भन्ने हो । तर निजात्मक बुझाइ, भावनात्मक आवेग र धरातलीय यथार्थबीच जे फरक हुन्छ, त्यही गम्भीरताले तालमेलको तर्कमा म सुरुमै सहमत भएको हुँ । हाम्रो निर्णय गठबन्धन होइन, तालमेल मात्रै हो, त्यो पनि स्थानीय स्थिति र आवश्यकताअनुरूप मात्र,’ बैठकमा शर्माको भनाइ थियो, ‘स्थानीय भावना र स्थानीय आवश्यकताले भन्छ, भरतपुरको मेयर कांग्रेसको बन्नुपर्छ । तालमेल भए तालमेलबाट नभए मित्रवत् प्रतिस्पर्धाबाट ।’ अर्का महामन्त्री थापाको पनि स्थानीय भावनाविपरीत केन्द्रबाट चुनावी तालमेल लाद्न नहुनेमा जोड छ । उनले महानगर र उपमहानगरपालिकामा पद बाँडफाँट गर्नुअघि स्थानीय तहको रायसुझाव लिनुपर्ने उनको धारणा थियो । ‘पार्टीको स्थानीय निकायले तालमेल गर्ने वा नगर्ने निर्णय गर्न पाउँछन् । लाद्न मिल्दैन,’ थापाको भनाइ थियो ।

सभापति देउवा ६ महानगरपालिकामध्ये काठमाडौं, विराटनगर र ललितपुरमा कांग्रेसले प्रमुख पद लिएर अन्य स्थानमा गठबन्धनमा रहेका माओवादी, एकीकृत समाजवादी र जनता समाजवादी पार्टी (जसपा) लाई दिन तयार छन् । भरतपुरमा माओवादीले पाउँदा समाजवादीले पोखरा र जसपाले वीरगन्जमा लिने मोटामोटी समझदारी बनेको छ । केन्द्रीय गठबन्धनको निर्णयभन्दा वीरगन्जको दृश्य भने फरक ढंगले विकसित भएको नेताहरू बताउँछन् । यसअघि उपेन्द्र यादव नेतृत्वको संघीय समाजवादी फोरमले जितेका कारण यस पटक उनकै पार्टीलाई दिन गठबन्धनमा सैद्धान्तिक सहमति बने पनि स्थानीय तहमा कांग्रेसले पनि उम्मेदवार दिने सम्भावना बढेको छ । ‘वीरगन्जमा गठबन्धन दलबीच नै मित्रवत् प्रतिस्पर्धा गर्ने सम्भावना बढेको छ,’ २०७४ मा कांग्रेसबाट प्रमुख पदमा प्रतिस्पर्धा गरेका नेता अनिल रुगँटाले भने, ‘जसपाभित्र पनि उम्मेदवार बन्न आकांक्षीको ठूलो भीड छ । उम्मेदवार बन्न नपाए पार्टी छाड्ने भय उनीहरूमा रहेकाले मित्रवत् प्रतिस्पर्धा गर्नुपर्छ भन्ने देखिन्छ ।’

शनिबारको बैठकमा मन्त्री र कांग्रेस नेता रामचन्द पौडेलसमेत गठबन्धनको पक्षमा खुलेर बालेका थिए । सभापति देउवासँग नजिक रहेका कतिपय नेताले स्थानीय तहमा पार्टीको सांगठनिक शक्ति कमजोर रहेका स्थानमा समेत माओवादी र एकीकृत समाजवादीले धेरै पद खोजेकाले समस्या उत्पन्न भएको बताएका थिए । ‘गठबन्धन हाम्रो बाध्यता हो । यसलाई व्यवस्थित र पारदर्शी रूपमा अघि बढाउनुपर्छ । शेरबहादुरजीको चाहना नहुँदै गठबन्धनको पक्षमा मै उभिएको थिएँ,’ बैठकमा पौडेलले भनेका थिए, ‘गठबन्धन गर्न असजिलो छ । तर अहिले आवश्यक छ । आफ्नैभित्र पनि न्याय हुने गरी उम्मेदवार चयन हुनुपर्छ र गठबन्धन गर्नुपर्छ ।’

कांग्रेस नेता अर्जुननरसिंह केसीले भने पार्टीभित्रकै अन्तरविरोध मेटाउन सके कांग्रेसलाई कसैको बैसाखी आवश्यक नहुने धारणा राखेका थिए । उनले गठबन्धनका लागि पार्टीभित्र प्रस्ट मापदण्ड नभई निर्णय गर्न नहुने बताए । केन्द्रीय गठबन्धनले पद बाँडफाँटका लागि ७ वटा आधार तयार पारे पनि कांग्रेसले कुन–कुन पालिकामा नेतृत्व लिने र नेतृत्व छाड्ने भन्नेबारेमा पार्टीको आन्तरिक आधार तय हुनुपर्ने उनको जोड थियो । ‘पार्टी केन्द्रीय कार्यसमितिमा प्रस्ट मापदण्ड नआई निर्णय लिइए पालना गर्न हामी बाध्य हुने छैनौं,’ चेतावनी शैलीमा केसीको भनाइ थियो ।

प्रधानमन्त्रीका विश्वासपात्रसमेत रहेका सञ्चारमन्त्री ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्की र गृहमन्त्री बालकृष्ण खाँणले भने चुनावी तालमेलमा जाने पार्टीको निर्णय भइसकेकाले ढिला गर्न नहुने धारणा राखेका थिए । ‘गठबन्धन दलबीच पद बाँडफाँट गर्ने विषयमा अब छिट्टै निर्णयमा पुग्नुपर्छ । अलमलिनुपर्ने कुनै कारण छैन,’ उनले भनेका थिए, ‘अर्को निर्वाचनसम्मै गठबन्धनलाई लैजानुपर्छ । त्यसका लागि चुनावी तालमेल अहिलेको आवश्यकता हो । गठबन्धनले कार्यकर्ताको मनोविज्ञान पनि परिवर्तन हुन्छ । तीनै तहमा हामी पहिलो पार्टी बन्छौं ।’

प्रकाशित : वैशाख ४, २०७९ ०८:०८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×