राष्ट्रिय परिचयपत्र बनाउन रातभर लाइनमा- समाचार - कान्तिपुर समाचार

राष्ट्रिय परिचयपत्र बनाउन रातभर लाइनमा

एक दिनमा ४० जनाले मात्रै परिचयपत्र बनाउन पालो पाउने भएकाले वैदेशिक रोजगारीमा जान चाहनेलाई सास्ती
केदार सिवाकोटी

दोलखा — कोरियाका लागि भाषा तथा सीप परीक्षणको आवेदन खुलेपछि राहदानी बनाउन आएकी भीमेश्वर–३ की सञ्जिता श्रेष्ठले जिल्ला प्रशासन कार्यालयको मूल ढोकामा एक रात अनिँदै बिताउनुपर्‍यो । सरकारले राहदानी बनाउन राष्ट्रिय परिचयपत्र अनिवार्य गरेपछि प्रशासन कार्यालयमा अचेल राति ८ बजेबाटै युवाहरूको लाइन लाग्छ ।


राति ९ बजे प्रशासन कार्यालयको मूल ढोकामा लाइन बसेकी सञ्जिताले राहदानी बनाउन आवश्यक भएकाले परिचयपत्र बनाउने लाइनमा बस्नुपरेको बताइन् । ‘भोलि राष्ट्रिय परिचयपत्र बनाएपछि राहदानी बनाउने हो,’ उनले भनिन्, ‘जे काममा पनि लाइन नबसी नपाइने रैछ, बहिनीसँगै आगो तापेर रात बिताउनुपर्ला ।’

राहदानी बनाउन आएका सयौं युवा हरेक दिन जिल्ला प्रशासनको मूल ढोकामा राष्ट्रिय परिचयपत्रका लागि राति ८ बजेबाटै लाम बस्ने गरेका छन् । प्रशासनको गेटमा युवाहरू कोही खाना खाँदै गरेका देखिन्छन्, कतिले कम्बल ओढेर रात काट्ने सुरसार गरेका भेटिन्छन् । कोहीले भने आगो तापेर रात काट्ने गरेका छन् । कालिञ्चोक–३ का सविन सेन्चुरी राहदानी बनाउन आएको तीन दिन बित्यो । उनले दुई दिन–रात लाइन बसेर राष्ट्रिय परिचयपत्र बनाए । ‘विदेश जान हतारमा थिएँ, तीन दिन लाइनमै बसेर बिताएँ,’ उनले भने, ‘हामी जस्ता हतार हुने धेरै युवा लाइनमा बसेरै रात काट्न बाध्य छन्, सरकारले कहिले सहज गरिदिन्छ ।’

जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा हरेक दिन ४० जनाको मात्रै राष्ट्रिय परिचयपत्र बन्ने गरेको छ तर लाइनमा भने सयौं युवा हुन्छन् । राहदानी बनाउन आउनेहरू तीन दिनसम्म लाम बसेर परिचयपत्र बनाउने र त्यसपछि राहदानी बनाएर फर्कने गरेका छन् । रातभरि लाइनमा बस्ने भीड बढेपछि दोलखामा सेवा केन्द्र थप गरिने भएको छ । राहदानी बनाउनेहरूले अनिवार्य राष्ट्रिय परिचयपत्र बनाउनुपर्ने नियम भएकाले प्रशासनमा सेवाग्राहीले रातभर लाइन बस्नुपरेको हो ।

जिल्लाका जनप्रतिनिधिहरूले परिचयपत्रका लागि सेवाग्राहीले प्रशासनमै रात काट्नुपर्ने बाध्यता परेको गुनासो गरेपछि सेवा केन्द्र थप गरिने भएको हो । राष्ट्रिय परिचयपत्र तथा पञ्जीकरण विभागले बिहीबार गरेको जिल्लास्तरीय सार्वजनिक सुनुवाइमा जनप्रतिनिधिले राष्ट्रिय परिचयपत्र सहज बनाइदिन आग्रह गरेका थिए । जिल्लामा दैनिक ४० जनाले मात्रै परिचयपत्र बनाउने व्यवस्था गरिएको छ ।

तामाकोसी गाउँपालिका अध्यक्ष ईश्वरचन्द्र पोखरेलले राष्ट्रिय परिचयपत्र बनाउने नाममा नागरिकलाई प्रशासनको ढोकाबाहिर सुताउनुपर्ने बाध्यता रहेको बताए । ‘परिचयपत्र बनाउन पनि दुई/चार रात प्रशासनको गेटमा सुत्नुपर्ने बाध्यता छ,’ उनले भने, ‘प्रशासनले अझ आलोपालो सेवा भनेर नागरिकलाई अधिकारबाट थप वञ्चित गरेको छ । हतारमा राहदानी बनाउनेहरू थप मर्कामा परेका छन् ।’

रातभर प्रशासनमै बास बसेर राष्ट्रिय परिचयपत्र बनाउनेको भीड बढेपछि प्रशासनले स्थानीय तहका सेवाग्राहीका लागि आलोपालो सेवा थालेको छ । विदेश जान हतारमा आएकाहरूले राहदानी बनाउन आलोपालोले झनै सकस बढेको भीमेश्वर–९ का वडाध्यक्ष चित्रबहादुर भुजेलले बताए । ‘४० जनाको परिचयपत्र बनाउने कोटा छ,’ उनले भने, ‘त्यसमा पनि आलोपालो तालिका राखेर सेवाग्राहीलाई झन् सकस दिइएको छ,’ उनले भने । रातभरि राष्ट्रिय परिचयपत्रको लाइनमा बसे पनि भोलिपल्ट ४१ औं नम्बरमा परे पुनः अर्को दिन राति लाइनमा बस्नुपर्ने बाध्यता रहेको उनले गुनासो गरे ।

राष्ट्रिय परिचयपत्र तथा पञ्जीकरण विभागका महानिर्देशक तीर्थराज भट्टराईले जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा रातभरि लाइन बस्नुपर्ने बाध्यता हटाइदिन सेवा केन्द्र थप गरिदिने बताए । ‘एक साताभित्र सेवा केन्द्र थप गरिदिन्छौं,’ उनले भने, ‘४० जनाको कोटाबाट बढाएर ८० जनाले एक दिनमा सेवा पाउनेछन् ।’

राष्ट्रिय परिचयपत्रका लागि आउँदो वैशाखमा टोली खटाइने उनले बताए । विदेश जानेहरूले राहदानी बनाउँदा अनिवार्य राष्ट्रिय परिचयपत्र बनाउनुपर्ने नियम भएको उनले बताए । ‘सरकारले तीन वर्षभित्र सबैको परिचयपत्र बनाउने अभियान थालेको हो,’ उनले भने, ‘कोही पनि नछुटुन् भन्नका लागि राहदानी बनाउँदा अनिवार्य गरेका हौं ।’

कर्मचारी व्यवस्थापन गर्न नसक्दा देशभर सेवा केन्द्र थप गर्न नसकिएको उनले बताए । प्रमुख जिल्ला अधिकारी भोजराज खतिवडाले टोकन प्रणाली लागू गरेर पनि राष्ट्रिय परिचयपत्र बनाउनेका लागि सहज गरिने बताए ।

प्रकाशित : चैत्र १२, २०७८ ०८:४०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

मिर्गौलापीडितलाई सहकारीको साथ

केदार सिवाकोटी

दोलखा — तीन वर्षअघिसम्म घरनजिकैको ढुंगा खानीमा काम गर्थे । घर फर्कने क्रममा बाटोमा बेहोस भएर लडे । उपचार गर्न काठमाडौं लगियो । त्यसपछि खुल्यो भीमेश्वर नगरपालिका–७ का ४३ वर्षीय हरि श्रेष्ठको दुवै मिर्गौलाले काम गर्न छाडेको रहेछ ।

चिकित्सकले मिर्गौला प्रत्यारोपण गर्नुपर्ने बताए । त्यसका लागि २५ लाख रुपैयाँ र मृगौला दान गर्ने परिवारभित्रकै व्यक्ति चाहिने भयो । अब चिन्ता एउटै थियो– ढुंगा खानीमा काम गर्ने मजदुरको परिवारले कसरी त्यत्रो रकम जुटाउने ?

खानीमा काम गर्दा दैनिक २ हजार रुपैयाँसम्म कमाउने उनले केही रकम बचत भने गरेका थिए । बाँकी रकम गाउँले र आफन्तले जुटाइदिए । श्रीमती होमकुमारीले मिर्गौला दिने भइन् । अन्ततः हरिको मिर्गौला प्रत्यारोपण भयो । ‘तर शरीरमा पहिलेको जस्तो स्फूर्ति रहेन,’ उनले भने, ‘परिवारको आम्दानी घट्यो, औषधि खर्च जुटाउन र परिवार पाल्न नै सकस हन थाल्यो ।’

चलचित्र क्षेत्रमा लाइटम्यानको काम गर्ने उनका छोरा पनि कोरोना महामारीका कारण काम प्रभावित बनेपछि बुबाजस्तै ढुंगाखानीमा काम गरिरहेका छन् । त्यसले पनि भरथेग नहुने देखेपछि हरिले घरमै कुखुरा पाल्ने सोच बनाए । तर काम गर्छु भनेर ऋण माग्न जाँदा कसैले पत्याएनन् ।

‘सहकारी होस् या बैंक, मिर्गौला प्रत्यारोपण गरेका मान्छेलाई रोगी हो भनेर ऋण पत्याउँदा रहेनछन्,’ उनले भने, ‘घरमै केही गरेर तिर्छु भन्दा सानो रकम पनि दिएनन् ।’ अहिले महिनामा सरदर १० हजार रुपैयाँ त उनको औषधिमै खर्च हुन्छ । अन्य पारिवारिक खर्च त छँदै छ । व्यावसायिक कृषि गरेर जीवन चलाउने सोच बनाएका उनलाई अन्ततः हाम्रो जनकल्याण सहकारीले साथ दियो । कुखुरा पाल्ने हरिको योजनालाई मूर्त रूप दिन सुरुमा ५० हजार रुपैयाँ बिनाधितो ऋण दिएको सहकारीका प्रबन्धक दीपक बस्नेतले बताए । ‘कुखुरा पाल्नका लागि सहकारीले आफैं गाउँमा आएर थोरै लगानी दियो,’ हरिले सुनाए, ‘मिर्गौलापीडित भएको थाहा पाए पनि सहकारीले बरु हौसला दियो ।’

५० हजार बीउ पुँजी लगानी गरी कुखुरापालन थालेका उनले अहिले मासिक ४० हजार रुपैयाँ कमाउँछन् । ‘सहकारीको ऋण तिर्दै गएँ, थप ऋण पत्याउन थाल्यो,’ उनले भने, ‘अहिले गाई पनि पालेको छु, आलु खेती पनि गरेको छु । यसबाटै भएको कमाइले औषधि र अन्य खर्च जुटिरहेको छ ।’ रोग लागेकै आधारमा केही गर्छु भन्दा अगाडि बढ्न नदिने नीति र प्रवृत्तिप्रति असन्तुष्ट छन् उनी ।

‘समाजमा मिर्गौला फेल भएका व्यक्तिलाई बिरामी हो भनेर हाम्रै लागि खुलेका संस्थाले ऋणसम्म पत्याएनन्,’ उनले भने, ‘मिर्गौला फेरर नयाँ जीवन त पाइयो तर गरी खान्छु भन्दा बिरामी भनेर नपत्याउँदा दुःख लाग्छ ।’ ठूला काम गर्न नसकिए पनि कृषिलगायतका काममा आफूजस्तालाई सरकारले हेर्नुपर्ने उनको सुझाव छ ।

मिर्गौलापीडितले पनि इलम गरेर आत्मनिर्भर बन्न सक्छन् भनेर हरिलाई ऋण दिएको बताउँछन्, सहकारी प्रबन्ध दीपक बस्नेत । ‘मिर्गौलापीडित पनि काम गर्न सक्छन्, बिरामी होइनन्,’ उनले भने, ‘घरमै व्यवसाय गरेर औषधि किनेर खाने बनाउन ऋण दिन थालेका हौं ।’ उक्त सहकारीले व्यावसायिक कृषि गर्नेका लागि घरमै पुगेर बिनाधितो ऋण दिने गरेको छ । हालसम्म जिल्लाका ३ सय साना किसानलाई ५ करोडभन्दा बढी लगानी गरिसकेको उनले जनाए ।

प्रकाशित : चैत्र ९, २०७८ १२:२८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×