ऐनविपरीत विश्वरूपाको ठेक्का तयारी- समाचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

ऐनविपरीत विश्वरूपाको ठेक्का तयारी

दामोदर न्यौपाने

काठमाडौँ — पशुपतिको मृगस्थलीस्थित विश्वरूपा मन्दिर पुनर्निर्माणका लागि ऐनविपरीत ठेक्का दिने तयारी गरिएको छ । पशुपति क्षेत्र विकास कोषले एउटा कम्पनीलाई सजिलो हुने सर्त राखेर पुनर्निर्माणको ठेक्का दिने तयारी गरेको हो । एउटा कम्पनीलाई सजिलो हुने गरी सर्त राखिएको भन्दै सच्याएर सबैलाई प्रतिस्पर्धाको बाटो खोल्न माग गरेका छन् ।

स्रोतका अनुसार कोषले धर्म एस निर्माण सेवा प्रालिलाई विश्वरूपा मन्दिर निर्माणको ठेक्का दिने तयारी गरिरहेको छ । सार्वजनिक खरिद ऐन २०६३ तथा सार्वजनिक खरिद नियमावली २०६४ अनुसार सार्वजनिक खरिद अनुगमन कार्यालयले जारी गरेको ‘स्टान्डर्ड बिडिङ, डकुमेन्टको गाइड लाइन’ विपरीत बोलपत्र जारी गरिएको भन्दै व्यवसायीले आपत्ति जनाएका छन् ।

विश्वरूपा मन्दिर २०७२ सालको भुइँचालोले भत्किएको थियो । भत्किएको भग्नावेशषबीचमै विश्वरूपाको विराट् मूर्ति टुटफुटको अवस्थामा छ । पुनर्निर्माणमा ढिलाइ भएपछि मन्दिरको छानो खसेर गर्भगृहमा राखिएको १२ फिट अग्लो विश्वरूपाको धातुको मूर्ति टुक्राटुक्रा भएको छ । ‘धातुको भएर पनि के गर्नु ?’ विश्वरूपाका पुजारी उद्धव उपाध्याय भन्छन्, ‘मन्दिरको छानो मात्रै खसेको थियो । त्यही बेला ध्यान दिएको मूर्ति जोगाउन सकिन्थ्यो । तर ध्यान दिइएन । मन्दिर नै थिचिएपछि टुक्राटुक्रा भयो ।’ मन्दिरमा अन्य आकर्षक मूर्तिहरू थिए । तीमध्ये अधिकांश पुरिएका छन् । मन्दिरको चारैतिर तीन तहको पेटी थियो । पेटीमाथिको डबलीमा मन्दिर निर्माण भएको थियो । भुइँतला मात्रै १६ फिटको थियो । त्यसको बीचमा गुम्बज शैलीको बार्दली थियो । ‘बार्दलीबाट चारैतिर घुम्न मिल्थ्यो,’ उपाध्याय भन्छन्, ‘तर माथिल्लो तलामा जान भित्री भर्‍याङ भने थिएन । बाहिर भर्‍याङ राखेर माथि जानुपर्थ्यो ।’

कोषले विश्वरूपा मन्दिरको पुनर्निर्माणका लागि २०७७ माघमा अनलाइनमार्फत बोलपत्र आह्वान गरेको थियो । तीनवटा मुख्य सर्त र थप १२ वटा सहायक सर्त राखेर बोलपत्र आह्वान गरिएको थियो । विश्वरूपाको लागत ५५ करोड रुपैयाँ अनुमान गरिएको छ । कोषले बोलपत्र आह्वान गर्दा तोकेको ६४ करोड रुपैयाँको वार्षिक कारोबार गरेको हुनुपर्ने सर्त सार्वजनिक खरिद ऐनमा भएको व्यवस्था प्रतिकूल देखिन्छ । टेन्डर हाल्न योग्य हुन कुल परियोजना लागतको ८० प्रतिशत काम गरेको भए योग्य हुने व्यवस्था सार्वजनिक खरिद ऐनमा छ ।

सार्वजनिक खरिद ऐनअनुसार विश्वरूपा बनाउन चाहने कम्पनीले ५५ करोड रुपैयाँ लागतको ८० प्रतिशत अर्थात् ४१ करोड रुपैयाँको कारोबार गरेको अनुभव भए योग्य ठहरिन्छन् । कारोबारको यो सर्तलाई लिएर व्यवसायीहरूले चर्को विरोध गरेपछि त्यसलाई ५४ करोड रुपैयाँमा झारिएको थियो । तर, घटाएको रकमप्रति पनि व्यवसायीहरूले विरोध जारी राखेका छन् । ‘अन्त ४१ करोडको काम गरेको कम्पनीले ५५ करोडको काम गर्न पाउँछ,’ एक व्यवसायीले भने ।

प्रकाशित : चैत्र ८, २०७८ ०९:०३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

तस्बिरले फिर्ता ल्यायो फल्चा

आधा शताब्दी हडपिएको फल्चा फिर्ता ल्याउन एक पुस्ताले नै संघर्ष गर्नुपर्‍यो : मेयर महर्जन
दामोदर न्यौपाने

ललितपुर — झन्डै आधा शताब्दी नामेट भएको समय फल्चाले पुनर्जीवन पाएको छ । शनिबार ललितपुर उपमहानगर प्रमुख चिरीबाबु महर्जनले भत्किएको ४९ वर्षपछि समय फल्चाको उद्घाटन गरे । उद्घाटनका क्रममा मेयर महर्जनले पुरानो तस्बिरका कारण फल्चा फेरि बनाउन सफल भएको बताए । ‘यो तस्बिर थिएन भने फल्चा यो रूपमा फर्काउन सकिने थिएन,’ महर्जनले उद्घाटन समारोहमा राखिएको तस्बिर देखाउँदै भने, ‘हजार शब्दले व्याख्या गर्न नसक्ने काम एउटा तस्बिरले गर्न सक्छ भन्ने पुष्टि भएको छ ।’ 

ललितपुर महानगरापालिका अगाडि अशोक स्तूपको आडैमा कुनै बेला बटुवालाई बस्न र जात्रा पर्वमा सांस्कृतिक गतिविधि सञ्चालन गर्न बनाइएको समय फल्चा (पाटी) हेर्दाहेर्दै पाताल भएको थियो । त्यसपछि स्थानीयले यसलाई हडप्न सुरु गरे । हडपेको फल्चा फेरि फिर्ता ल्याउन त्यही तस्बिर प्रमाणका रूपमा पेस गर्दै हिँड्नु परेको महर्जनले सुनाए । ‘प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवादेखि तत्कालीन गृहमन्त्री विमलेन्द्र निधिसम्मलाई यही फोटो देखाउँदै हिँडें,’ महर्जनले भने, ‘यही फोटो हेरेरै सीडीओले फुकुवासमेत गरिदिनुभयो ।’ मेयर महर्जनका अनुसार अदालतले अन्तरिम आदेश दिन नमान्दा होस् वा गृह मन्त्रालयको आदेशले जिल्ला प्रशासन कार्यालयले फल्चा पुनर्निर्माण नगर्न निर्देशन दिँदा यही फोटो देखाएपछि निर्देशन फुकुवा भएको थियो ।

समय फल्चा निर्माण समितिका संयोजक रविन महर्जनका अनुसार उक्त तस्बिर २०२३ सालमा खिचिएको हो । तस्बिरमा फल्चा निकै पुरानो देखिन्छ । पुल्चोक हुँदै जावलाखेलतिर जाने सडकको छेउमै रहेको यो फल्चाको दायाँतिर अशोक स्तूप र बायाँतिर सोह्रखुट्टे पाटी देखिन्छ । महर्जनका अनुसार राजाले वृक्षरोपण गर्ने कार्यक्रमका बेला २०२९ सालमा फल्चा भत्काइएको थियो । फल्चा रहेको स्थान ललितपुर महानगर–३ मा पर्छ । फल्चाको पुनर्जीवन पाएकोमा वडाध्यक्ष गोपाल महर्जनले खुसी व्यक्त गरे । ‘हामीले युद्ध जितेको जस्तो भएको छ,’ उनले भने, ‘कमान्डर (मेयर) बलियो भएर मात्र यो युद्ध जित्न सफल भइयो ।’

फल्चा पुनर्निर्माण गर्न भने महानगर र स्थानीयले लामो कानुनी झमेला झेल्नु परेको थियो । ४९ वर्षपछि फल्चा बनाउने योजना अनुसार गत भदौ ३ गते फल्चा शिलान्यास कार्यक्रम थियो । तर अघिल्लो दिन अधिवक्ता अमृत अर्याललगायतले दिएको रिट निवेदनको सुनुवाइ गर्दै पाटन उच्च अदालतले निर्माण रोक्न अन्तरिम आदेश दियो । शिलान्यास रोकिएपछि मेयर महर्जनले भेलालाई सम्बोधन गरे । ‘त्यही दिन मैले जसरी पनि बनाउँछु भनेर सम्बोधन गरेको थिएँ,’ मेयर महर्जनले भने, ‘आज नबने भोलि बन्छ । तर बनेरै छाड्छ भनेर अडान लिएको थिएँ ।’

भदौ २३ गते अदालतले अन्तरिम आदेश खारेज गरेपछि काम अघि बढ्यो । फल्चामा पहिलेकै जस्तो सामग्री प्रयोग गरिएको छ । त्यस्तै २०२९ सालमा फल्चा भत्किनुअघिको टुँडाल नै प्रयोग गरिएको छ । महर्जनका अनुसार फल्चा भत्किएपछि त्यहाँको टुँडाल वडा प्रहरी कार्यालयमा र मूर्ति ललितपुर प्रहरी परिसरमा राखिएको थियो । निर्माण सम्पन्न गर्न ३५ लाख रुपैयाँ लागेको महर्जनले जानकारी दिए ।

फल्चा बनाउन एक पुस्ताले नै संघर्ष गर्नु परेको महर्जनले बताए । ‘फल्चा बनाउन एउटा पुस्ताले नै संघर्ष गर्नु पर्‍यो,’ मेयर महर्जनले भने, ‘यो दिनको प्रतिक्षा गरेको धेरै भयो । आज आयो यो दिन ।’ मेयर महर्जनले फल्चा बनाउन संघर्ष गर्ने र दिवंगत भइसकेका मलेगो, लक्ष्मी महर्जन, ज्योतिराज शाक्य, दानमाया, शुक्रराज शाक्य लगायतलाई सम्झिए । स्थानीयहरूका अनुसार फल्चामा इन्द्र जात्राको अवसरमा समय (चिउरा) दान गर्ने गरिन्थ्यो । ‘अब फल्चा बनेको छ । समुदायले पहिला जुन प्रयोजनको लागि प्रयोग गर्थे, त्यही प्रयोजनमा प्रयोग गर्न पाउने छन् अब । अब यहाँ समय दान हुन्छ, चिरिबाबुले भने, ‘मैंले ७५ वटा यस्ता पाटी बनाए तर यसमा मात्र महाभारत भयो । महाभारतै भए पनि सफल भैयो । अदालतको कारण सफल भएको हो । देशमा न्याय मरेको छैन है भन्ने उदाहरण हो यो ।’

प्रकाशित : चैत्र ६, २०७८ ०८:०९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×