तस्बिरले फिर्ता ल्यायो फल्चा- समाचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

तस्बिरले फिर्ता ल्यायो फल्चा

आधा शताब्दी हडपिएको फल्चा फिर्ता ल्याउन एक पुस्ताले नै संघर्ष गर्नुपर्‍यो : मेयर महर्जन
दामोदर न्यौपाने

ललितपुर — झन्डै आधा शताब्दी नामेट भएको समय फल्चाले पुनर्जीवन पाएको छ । शनिबार ललितपुर उपमहानगर प्रमुख चिरीबाबु महर्जनले भत्किएको ४९ वर्षपछि समय फल्चाको उद्घाटन गरे । उद्घाटनका क्रममा मेयर महर्जनले पुरानो तस्बिरका कारण फल्चा फेरि बनाउन सफल भएको बताए । ‘यो तस्बिर थिएन भने फल्चा यो रूपमा फर्काउन सकिने थिएन,’ महर्जनले उद्घाटन समारोहमा राखिएको तस्बिर देखाउँदै भने, ‘हजार शब्दले व्याख्या गर्न नसक्ने काम एउटा तस्बिरले गर्न सक्छ भन्ने पुष्टि भएको छ ।’ 

ललितपुर महानगरापालिका अगाडि अशोक स्तूपको आडैमा कुनै बेला बटुवालाई बस्न र जात्रा पर्वमा सांस्कृतिक गतिविधि सञ्चालन गर्न बनाइएको समय फल्चा (पाटी) हेर्दाहेर्दै पाताल भएको थियो । त्यसपछि स्थानीयले यसलाई हडप्न सुरु गरे । हडपेको फल्चा फेरि फिर्ता ल्याउन त्यही तस्बिर प्रमाणका रूपमा पेस गर्दै हिँड्नु परेको महर्जनले सुनाए । ‘प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवादेखि तत्कालीन गृहमन्त्री विमलेन्द्र निधिसम्मलाई यही फोटो देखाउँदै हिँडें,’ महर्जनले भने, ‘यही फोटो हेरेरै सीडीओले फुकुवासमेत गरिदिनुभयो ।’ मेयर महर्जनका अनुसार अदालतले अन्तरिम आदेश दिन नमान्दा होस् वा गृह मन्त्रालयको आदेशले जिल्ला प्रशासन कार्यालयले फल्चा पुनर्निर्माण नगर्न निर्देशन दिँदा यही फोटो देखाएपछि निर्देशन फुकुवा भएको थियो ।

समय फल्चा निर्माण समितिका संयोजक रविन महर्जनका अनुसार उक्त तस्बिर २०२३ सालमा खिचिएको हो । तस्बिरमा फल्चा निकै पुरानो देखिन्छ । पुल्चोक हुँदै जावलाखेलतिर जाने सडकको छेउमै रहेको यो फल्चाको दायाँतिर अशोक स्तूप र बायाँतिर सोह्रखुट्टे पाटी देखिन्छ । महर्जनका अनुसार राजाले वृक्षरोपण गर्ने कार्यक्रमका बेला २०२९ सालमा फल्चा भत्काइएको थियो । फल्चा रहेको स्थान ललितपुर महानगर–३ मा पर्छ । फल्चाको पुनर्जीवन पाएकोमा वडाध्यक्ष गोपाल महर्जनले खुसी व्यक्त गरे । ‘हामीले युद्ध जितेको जस्तो भएको छ,’ उनले भने, ‘कमान्डर (मेयर) बलियो भएर मात्र यो युद्ध जित्न सफल भइयो ।’

फल्चा पुनर्निर्माण गर्न भने महानगर र स्थानीयले लामो कानुनी झमेला झेल्नु परेको थियो । ४९ वर्षपछि फल्चा बनाउने योजना अनुसार गत भदौ ३ गते फल्चा शिलान्यास कार्यक्रम थियो । तर अघिल्लो दिन अधिवक्ता अमृत अर्याललगायतले दिएको रिट निवेदनको सुनुवाइ गर्दै पाटन उच्च अदालतले निर्माण रोक्न अन्तरिम आदेश दियो । शिलान्यास रोकिएपछि मेयर महर्जनले भेलालाई सम्बोधन गरे । ‘त्यही दिन मैले जसरी पनि बनाउँछु भनेर सम्बोधन गरेको थिएँ,’ मेयर महर्जनले भने, ‘आज नबने भोलि बन्छ । तर बनेरै छाड्छ भनेर अडान लिएको थिएँ ।’

भदौ २३ गते अदालतले अन्तरिम आदेश खारेज गरेपछि काम अघि बढ्यो । फल्चामा पहिलेकै जस्तो सामग्री प्रयोग गरिएको छ । त्यस्तै २०२९ सालमा फल्चा भत्किनुअघिको टुँडाल नै प्रयोग गरिएको छ । महर्जनका अनुसार फल्चा भत्किएपछि त्यहाँको टुँडाल वडा प्रहरी कार्यालयमा र मूर्ति ललितपुर प्रहरी परिसरमा राखिएको थियो । निर्माण सम्पन्न गर्न ३५ लाख रुपैयाँ लागेको महर्जनले जानकारी दिए ।

फल्चा बनाउन एक पुस्ताले नै संघर्ष गर्नु परेको महर्जनले बताए । ‘फल्चा बनाउन एउटा पुस्ताले नै संघर्ष गर्नु पर्‍यो,’ मेयर महर्जनले भने, ‘यो दिनको प्रतिक्षा गरेको धेरै भयो । आज आयो यो दिन ।’ मेयर महर्जनले फल्चा बनाउन संघर्ष गर्ने र दिवंगत भइसकेका मलेगो, लक्ष्मी महर्जन, ज्योतिराज शाक्य, दानमाया, शुक्रराज शाक्य लगायतलाई सम्झिए । स्थानीयहरूका अनुसार फल्चामा इन्द्र जात्राको अवसरमा समय (चिउरा) दान गर्ने गरिन्थ्यो । ‘अब फल्चा बनेको छ । समुदायले पहिला जुन प्रयोजनको लागि प्रयोग गर्थे, त्यही प्रयोजनमा प्रयोग गर्न पाउने छन् अब । अब यहाँ समय दान हुन्छ, चिरिबाबुले भने, ‘मैंले ७५ वटा यस्ता पाटी बनाए तर यसमा मात्र महाभारत भयो । महाभारतै भए पनि सफल भैयो । अदालतको कारण सफल भएको हो । देशमा न्याय मरेको छैन है भन्ने उदाहरण हो यो ।’

प्रकाशित : चैत्र ६, २०७८ ०८:०९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

मधेस प्रदेशमा बढी म्यादी

सबैभन्दा बढी म्यादी खटिने जिल्ला मोरङ (३७२७), सबैभन्दा कम मुस्ताङ (२३२)
मातृका दाहाल

काठमाडौँ — सरकारले स्थानीय तह निर्वाचन सुरक्षार्थ मधेस प्रदेशमा सबैभन्दा बढी म्यादी प्रहरी खटाउने भएको छ । सातवटै प्रदेश र उपत्यका गरी देशभर १ लाख म्यादीको दरबन्दी स्वीकृत भएकामा मधेसका ८ जिल्लामा २१ हजार ६ सय ९८ जना भर्ना गर्न लागिएको हो ।



सबैभन्दा कम म्यादी प्रहरी खटिनेमा कर्णाली प्रदेश परको छ । कर्णाली प्रदेशका १० जिल्लामा ७ हजार ७ सय १३ जना म्यादीको दरबन्दी निर्धारण गरिएको छ । ७७ जिल्लामध्ये बढी म्यादी खटिने जिल्ला मोरङ परको छ । मोरङमा ३ हजार ७ सय २७ र सबैभन्दा कम मुस्ताङमा २ सय ३२ जना भर्ना लिन लागिएको छ ।

निर्वाचन आयोगले मतदान स्थल र मतदान केन्द्रको अन्तिम विवरण निर्क्योल गरपछि म्यादी प्रहरीको तैनाथी संख्यामा केही तलमाथि पर्न सक्ने प्रहरी प्रधान कार्यालयले जनाएको छ ।

२०७९ वैशाख ३० मा स्थानीय तह निर्वाचन हुँदै छ । निर्वाचनमा नेपाल प्रहरीको सहयोगीका रूपमा जवानसरह सुविधासहित ४० दिन कार्यावधि तोकेर प्रहरी प्रधान कार्यालयले आइतबारबाट देशभर एकसाथ म्यादी प्रहरीको भर्नाका लागि आवेदन खुलाएको छ ।

उपत्यकाका महानगरीय प्रहरी परिसर काठमाडौं, भक्तपुर र ललितपुर तथा बाँकी ७४ जिल्ला प्रहरी कार्यालयबाट एकसाथ म्यादीको भर्ना आवेदन लिइँदै छ । चैत ११ सम्म आवेदन दर्ता र चैत १५ बाट छनोट प्रक्रिया टुंग्याएर चैत २२ मा अन्तिम नतिजा प्रकाशन गर्ने प्रहरीको कार्यतालिका छ । छनोटमा परका आवेदकलाई चैत २८ बाट प्रशिक्षण दिएर प्रहरीको सहयोगीका रूपमा मतदान स्थल र केन्द्र तथा आवश्यकताअनुसार गस्तीमा खटाउने तयारी छ ।

उच्च सुरक्षा संवेदनशीलता र निर्वाचन क्षेत्रका आधारमा म्यादीको संख्या निर्धारण गरिएको गृह मन्त्रालय स्रोतले जानकारी दियो । तीन हजारभन्दा माथि म्यादी प्रहरी खटिने जिल्लामा मोरङ (३७२७), धनुषा (३४८६), सप्तरी (३१३९) र सर्लाही (३०८८) छन् । त्यस्तै २ हजारदेखि ३ हजारसम्म म्यादी खटिने ९ जिल्लामा काठमाडौं (२७६७), झापा (२७६४), महोत्तरी (२७३६), रौतहट (२५८९), बारा (२५२८), कपिलवस्तु (२३८४), रूपन्देही (२३६०), सिरहा (२३३१) र सुनसरी (२१४३) छन् । प्रहरी प्रधान कार्यालयका अनुसार जिल्लाको सुरक्षा चुनौती, निर्वाचन क्षेत्र, मतदान स्थल, मतदान केन्द्रलगायत स्थिति र अघिल्लो निर्वाचन सुरक्षा रणनीतिलाई आधार बनाएर म्यादी प्रहरीको संख्या निर्धारण गरिएको हो । प्रदेश १ का १४ जिल्लामा १७ हजार ८ सय ३१ म्यादीको कोटा निर्धारण गरिएकामा सबैभन्दा बढी मोरङमा ३ हजार ७ सय २७ र सबैभन्दा कम ओखलढुंगामा ५ सय ७९ जना म्यादी भर्ना गरिनेछ ।

मधेस प्रदेश सबैभन्दा बढी म्यादी खटिने जिल्लामा परको छ । मधेस प्रदेशका ८ जिल्लामा कुल संख्याको करिब २२ प्रतिशत म्यादी खटाइँदै छ । मधेसमा सबैभन्दा बढी धनुषामा ३ हजार ४ सय ८६ र सबैभन्दा कम पर्सामा १ हजार ८ सय १ जना भर्ना गरिनेछ । मधेस प्रदेशमा पर्साबाहेक बाँकी प्रत्येक जिल्लामा दुई हजारभन्दा माथि म्यादी खटिनेछन् । वाग्मती प्रदेशअन्तर्गत (उपत्यकाबाहेक) का १० जिल्लामा ११ हजार ३ सय ६३ म्यादी खटिनेछन् । यो प्रदेशअन्तर्गत सबैभन्दा बढी चितवनमा १ हजार ७ सय ९ र सबैभन्दा कम रसुवामा २ सय ६३ म्यादी भर्ना हुनेछन् । उपत्यकाका तीन जिल्लाका लागि ४ हजार ७ सय ३५ म्यादीको कोटा तय भएकामा काठमाडौंमा २ हजार ७ सय ६७, ललितपुरमा १ हजार २ सय ५ र भक्तपुरमा ७ सय ६३ जना म्यादी प्रहरी भर्ना हुनेछन् । गण्डकी प्रदेशका ११ जिल्लामा १० हजार ६ सय २५ म्यादी प्रहरी तैनाथ गरिनेछ । गण्डकी प्रदेशमा सबैभन्दा बढी गोरखामा १ हजार ८ सय ६८ र सबैभन्दा कम मुस्ताङमा २ सय ३२ म्यादीको भर्ना गरिनेछ । कास्की, पूर्वी नवलपरासी, स्याङ्जा र तनहुँमा पनि १ हजारभन्दा माथिको संख्यामा म्यादी प्रहरी खटाइँदै छ ।

लुम्बिनी प्रदेशका १२ जिल्लाका लागि १६ हजार ९८ म्यादीको दरबन्दी कायम गरिएको छ । त्यसमध्ये सबैभन्दा बढी कपिलवस्तुमा २ हजार ३ सय ८४ र सबैभन्दा कम पूर्वी रुकुमका लागि ३ सय २ जना भर्ना गरिनेछ । कर्णाली प्रदेशका १० जिल्लामा ७ हजार ७ सय १३ म्यादीको दरबन्दी स्वीकृत भएकामा सबैभन्दा बढी सुर्खेतमा १ हजार २ सय ६१ र सबैभन्दा कम हुम्लामा ४ सय १६ जना भर्ना गरिनेछ ।

सुदूरपश्चिमका ९ जिल्लामा ९ हजार ९ सय ३७ म्यादी भर्ना गर्न लागिएकामा सबैभन्दा बढी कैलालीमा २ हजार ४ सय ५७ र सबैभन्दा कम डडेलधुरामा ६ सय ५२ जना भर्ना गर्न लागिएको छ । मापदण्डअनुसार म्यादी भर्नाका लागि १८ वर्ष उमेर पूरा भई ५४ वर्ष ननाघेका नेपाली नागरिकले आइतबारदेखि चैत ११ सम्म जिल्ला प्रहरी कार्यालयमा बिहान १० देखि अपराह्न ५ बजेसम्म आवेदन दिन पाउनेछन् ।

आवेदक कुनै पनि नैतिक पतन देखिने फौजदारी कसुरमा दोषी नठहरिएको, राजनीतिक दलको सदस्यता नलिएको, शारीरिक तथा मानसिक रूपमा तन्दुरुस्त, साधारण लेखपढ गर्न जान्ने, आँखाको दृष्टि माइनस वा प्लस २ भन्दा कमजोर नभएको, उचाइ पुरुषको ५ फिट २ इन्च र ५० केजी तौल, महिलाको हकमा ५ फिट उचाइ र तौल कम्तीमा ४२ केजी हुनुपर्ने सर्त राखिएका छन् ।

नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी बल (एपीएफ) बाट उपदान/निवृत्तिभरणमा निस्किएका पूर्वसुरक्षाकर्मी, पूर्ववन रक्षक, विदेशस्थित सुरक्षा निकायबाट अवकाश/उपदानमा निस्किएका, यसअघि म्यादीमा काम गरेका र २०७८ साउनदेखि सुरक्षा निकायमा भर्ना आवेदन दिई शारीरिक तन्दुरुस्ती र स्वास्थ्य परीक्षणमा उत्तीर्णलाई म्यादी छनोटमा प्राथमिकता दिइने मापदण्ड छ । म्यादीका लागि ४० दिन कार्यावधि तोकेर प्रतिव्यक्ति पारिश्रमिक एकमुष्ट ३० हजार २ सय ४०, पोसाकबापत ६ हजार, रासनबापत एकमुष्ट ७ हजार २ सय र एक पटकका लागि सवारी खर्चबापत प्रतिव्यक्ति एक हजारका दरले रकम विनियोजन हुने गरी म्यादीको सुविधा निर्धारण गरिएको छ ।

प्रकाशित : चैत्र ६, २०७८ ०७:५२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×