एमसीसी जटिलताको मुख्य जिम्मेवार ओली : नेपाल- समाचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

एमसीसी जटिलताको मुख्य जिम्मेवार ओली : नेपाल

‘एमसीसीलाई इन्डो–प्यासिफिकमा सहभागी गराउन पनि तत्कालीन ओली सरकारको भूमिका’
कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — एकीकृत समाजवादी पार्टीले तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीकै कारण एमसीसी जटिल र संशयपूर्ण भएको आरोप लगाएको छ । एमसीसीसँगको सम्झौता अनुमोदन भएको दुई दिनपछि आफ्नो धारणा सार्वजनिक गर्दै अध्यक्ष माधवकुमार नेपालले ओलीले उत्पन्न गराएको जटिलालाई गठबन्धनले निकास दिएको दाबी गरे । 


‘मुलुकभित्रका दलहरूबीच विवाद बीजारोपण गर्ने र जनतालाई समेत उत्तेजित पार्दै विभाजित गर्ने काम ओली नेतृत्वको सरकारबाट भयो,’ मंगलबार विज्ञप्तिमार्फत नेपालले भने, ‘अतः राज्य सञ्चालनको जिम्मा पाएका ओली जस्ता व्यक्तिहरूमा भएको व्यक्तिवादी, दम्भी, अहंकारी, आत्मसमर्पणवादी एवम् षड्यन्त्रकारी प्रवृत्तिले उत्पन्न गराएको जटिलता र संशयपूर्ण क्रियाकलापलाई अहिलेको गठबन्धनले उपयुक्त निकास दिनुपर्ने बाध्यात्मक अवस्था बन्यो ।’

एमसीसीलाई इन्डो–प्यासिफिकमा सहभागी गराउन पनि तत्कालीन ओली सरकारले भूमिका खेलेको अध्यक्ष नेपालको आरोप छ । ‘अमेरिकी विदेश विभागले सन् २०१९ मा जारी गरेको’ अ फ्री एन्ड ओपन इन्डो–प्यासिफिक प्रतिवेदनमा एमसीसीलाई आफ्नो हिस्साका रूपमा उल्लेख गर्दै नेपाललाई त्यसको सदस्य राष्ट्रको सूचीमा राखियो,’ नेपालको भनाइ छ, ‘तत्कालीन परराष्ट्रमन्त्री प्रदीप ज्ञवालीले अमेरिकाको औपचारिक भ्रमणमा तत्कालीन प्रधानमन्त्रीको अनुमतिमा एमसीसीमार्फत आईपीएसमा आबद्ध भएको भनेर विभिन्न सञ्चारमाध्यममा आए पनि त्यसबारेमा नेपालका औपचारिक संस्थाहरूबाट कहींकतै विरोध वा निर्णय भएको देखिँदैन ।’

पछि नेपालमा राजनीतिक पार्टीका नेताहरूले विरोध जनाएपछि सन् २०२२ को रिपोर्टमा आईपीएसबाट नेपालको नाम हटाएको समाचार सार्वजनिक भएको दाबी एकीकृत समाजवादीको छ । यसअघि कुनै पनि विकास आयोजनासम्बन्धी वैदेशिक सहयोग सम्झौता संसद्बाट अनुमोदन गराउने काम नभएको तर तत्कालीन अर्थमन्त्री युवराज खतिवडाले एमसीसी सम्झौता सदनमा पुर्‍याएपछि विवाद सिर्जना भएको नेपालको आरोप छ । मंगलबार नै एमसीसीबारे आफ्नो र पार्टीको धारणा सार्वजनिक गरेका एमाले अध्यक्ष ओलीले अध्यक्ष नेपालले लगाउँदै आएको आरोपको खण्डन गरेका थिए ।

आफ्नो पार्टीले लिएको अडानकै कारण अहिले संसद्बाट व्याख्यात्मक घोषणासहित एमसीसी पारित भएको अध्यक्ष नेपालले दाबी गरेका छन् । ‘एमसीसीलाई जस्ताको तस्तै अनुमोदन गर्ने योजना ओली सरकारको थियो । अन्य केही दलले समेत यथास्थितिमा एमसीसी पारित गर्ने भनिरहेको सन्दर्भमा हाम्रो पार्टीले उक्त कम्याक्टमा भएका कतिपय शंका र दोहोरो अर्थ लाग्ने विषयबारे स्पष्ट निरूपण नगरी यथास्थितिमा अनुमोदन गर्नु हुँदैन भनेर निर्णयसहित दृढ अडान लियो । उक्त अडानका कारण नै व्याख्यात्मक घोषणासहित एमसीसी कम्प्याक्ट संसद्बाट अनुमोदन हुने अवस्थामा पुग्यो,’ विज्ञप्तिमा भनिएको छ ।

एमाले अध्यक्ष ओलीले एमसीसीलाई चालबाजीका रूपमा उपयोग गर्न खोजेको आरोप नेपालको छ । ‘पछिल्लो समय अन्तर्राष्ट्रिय चासोका रूपमा समेत लिइएको र नेपाली समाज नै पक्ष–विपक्षमा विभाजित भएको एमसीसी कम्प्याक्टलाई संसद्बाट अनुमोदन गरी लागू गर्ने वा नगर्ने भन्ने विषयमा छिटो निर्णयमा पुग्ने प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाको चाहनालाई केपी ओलीले आफ्नो आदेश पालन नगर्ने तथा आफूसँग असहमत व्यक्ति र समूहलाई समाप्त गर्ने एवम् सत्ता गठबन्धन भत्काउँदै संविधान र संसद्को तेजोबध गर्ने कार्यको पुनरावृत्ति गर्ने गरी चालबाजीका रूपमा उपयोग गर्न खोजे,’ विज्ञप्तिमा छ ।

पछिल्लो समय एमसीसीको विषयलाई लिएर गठबन्धनका दलहरूबीच विभाजन खडा गरेर लोकतन्त्र, संघीयता र संविधानसमेत ध्वस्त गर्ने दुष्प्रयास भएको अध्यक्ष नेपालको दाबी छ ।

प्रकाशित : फाल्गुन १८, २०७८ ०९:०१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

न्युयोर्कमा भेटिएका ७ सय वर्ष पुराना तीन सम्पदा घर फर्किए

रूबिन म्युजियमका अधिकारी नै मूर्ति लिएर काठमाडौंमा
देवेन्द्र भट्टराई

काठमाडौँ — उपत्यकाका प्राचीन विहारहरूबाट सन् ९० को दशकमा चोरिएर धेरैपछि अमेरिकाको न्युयोर्कस्थित प्रसिद्ध रुबिन म्युजियममा फेला परेका दुई पुरातात्त्विक सम्पदा र न्युयोर्ककै तिब्बत ग्यालरीमा भेटिएको ६ सय वर्ष पुरानो बुद्ध अक्षोभ्य मूर्ति सोमबार काठमाडौं फर्काइएको छ ।

पुरातत्त्व विभागका महानिर्देशक दामोदर गौतमका अनुसार रुबिन म्युजियम र तिब्बत ग्यालरीबाट आएका सम्पदाको औपचारिक रूपमा बुधबार पुरातत्त्वलाई हस्तान्तरण हुँदै छ । रुबिनका तर्फबाट म्युजियमकै पदाधिकारी नेपालको पुरातात्त्विक सम्पदा साथैमा लिएर काठमाडौं आएका हुन् । न्युयोर्कस्थित नेपाली महावाणिज्यदूत कार्यालयले गरेको समन्वयमा तिब्बत म्युजियममा भेटिएको अक्षोभ्य बुद्ध मूर्ति पनि एउटै कार्गोमा आइपुगेको छ ।

ओमबहालस्थित न्हुःछें बहाबाट सन् ८० को दशकमा चोरिएको मूर्तिबारे सम्पदा खोजी तथा पहिचानको अभियान ‘लस्ट आर्ट अफ नेपाल’ ले पहिलो पटक सूचना दिएको थियो । गत पुस महिनामा उक्त चोरी सम्पदाको प्रामाणिकता र नेपालको ‘उत्पत्ति थलो’ पुष्टि हुनासाथै तिब्बत ग्यालरीले आफैं मूर्ति तत्काल फर्काइने भनेर घोषणा गरेको थियो ।

न्युयोर्कको रुबिन म्युजियममा भने इटुम्बहालको केशचन्द्र महाविहारबाट हराएको मालासहित उडिरहेकी अप्सरा (गन्धर्व) र पाटनको यम्पी विहारबाट हराएको मूलढोकामाथिको तोरण आकृति फेला परेको थियो । ती सम्पदाको प्रामाणिकता पुष्टि भएपछि गत पुस अन्तिम साता न्युयोर्कमा नेपाली महावाणिज्यदूत कार्यालय र रुबिन म्युजियमका पदाधिकारीबीच सम्पदा घरफिर्तीबारे समझदारी बनेको थियो ।

यी सम्पदा रुबिन म्युजियममा फेला परेको भन्दै गत असोजमा ‘लस्ट आर्ट अफ नेपाल’ ले सूचना दिएको थियो । ‘रुबिन म्युजियममा रहेको नेपालको पुरातात्त्विक सम्पदाबारे हकदाबी जनाउने र प्रामाणिकता प्रस्तुत हुनासाथै म्युजियमले सकारात्मक ढंगमा सम्पदा घरफिर्तीमा तदारुकता देखाएको थियो,’ न्युयोर्कस्थित कार्यवाहक राजदूत विष्णुप्रसाद गौतमले कान्तिपुरसँग फोनमा भने, ‘यी सम्पदा घर फर्काउन लाग्ने सम्पूर्ण खर्च म्युजियम स्वयंले बेहोरेको छ ।’

उनका अनुसार म्युजियमका कार्यकारी निर्देशक डा. जोरिट बित्स्गी र क्युरेटर निर्देशक मिसेल बेनेट सिमोरेला पनि काठमाडौं आएका छन् । डा. बित्सगी भने काठमाडौंमा जारी ‘काठमाडौं ट्रिनाले’ मा सहभागी हुन आएका हुन् । सम्पदा घर फर्काउने तदारुकताका निम्ति ‘सम्पदा पुनःस्थापना अभियान’ ले पनि रुबिन म्युजियमसँग पत्राचार गर्दै आएको थियो ।

सन् १९७० को युनेस्को अभिसन्धिअनुसार हराएका वा चोरिएका सांस्कृतिक सम्पदा भेटिएमा ‘उत्पत्तिको मुलुक’ (कन्ट्री अफ ओरिजिन) लाई फिर्ता गर्नैपर्ने प्रावधान छ । नेपाल र अमेरिका उक्त अभिसन्धिका हस्ताक्षरकर्ता हुन् । न्युयोर्कमै रहेको मेट्रोपोलिटान म्युजियममा पनि थप नेपाली पुरातात्त्विक सम्पदा पाइएको बारे ‘प्रामाणिकता कागजात’ तयार गर्ने काम भइरहेको महावाणिज्यदूत कार्यालयले जनाएको छ ।

इटुम्बहालको केशचन्द्र महाविहारबाट सन् १९९९ देखि हराएकामध्ये ‘माला पहिरिएकी अप्सरा’ एकैचोटि सन् २००३ देखि म्युजियमको ‘डिस्प्ले’ मा राखिएको थियो । यो सम्पदालाई ७ सय वर्ष पुरानो मानिएको छ । यस्तै, ४ सय वर्ष पुरानो मानिने काष्ठकलाको तोरण भने सन् २०१० देखि म्युजियम ‘डिस्प्ले’ मा थियो ।

यी सम्पदाको नेपाल प्रामाणिकता खुलेपछि न्युयोर्क टाइम्सले लेखेको समाचारमा, ‘माला पहिरेकी अप्सरा’ भने म्युजियमका संस्थापकसमेत रहेका रुबिन कल्चरल ट्रस्टका सेली र डोनाल्ड रुबिनले एक निजी व्यापारीबाट खरिद गरेका थिए । तर, यो सम्पदा कोबाट, कसरी खरिद गरिएको हो भनेर म्युजियमले खुलाएको छैन । औपचारिक रूपमा सन् २००४ मा खुलेको भए पनि रुबिन म्युजियममा यसका संस्थापक सेली र डोनाल्ड रुबिनले सन् १९७४ यता गरेका संकलित सम्पदा/कला रहेका छन् । त्यसमा पनि हिमालयन क्षेत्रका कला/सम्पदाको आकर्षण यो म्युजियममा बढी छ ।

प्रकाशित : फाल्गुन १८, २०७८ ०८:५७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×