३ प्रदेश जोड्ने पुल ९ वर्षदेखि लथालिंग- समाचार - कान्तिपुर समाचार

३ प्रदेश जोड्ने पुल ९ वर्षदेखि लथालिंग

पिलर ठड्याउने डिजाइन फेल भएको बहाना गर्दै निर्माण कम्पनीले बीचैमा काम अलपत्र छाडेको छ
हरिहरसिंह राठौर

रानीघाट, सुर्खेत — भारतीय नाकासहित देशका ३ प्रदेश जोड्ने उद्देश्यले सुर्खेतको रानीघाटस्थित भेरी नदीमा निर्माण थालिएको पक्की पुल निर्माणको काम ९ वर्षदेखि अलपत्र परेको छ । ठेकेदारको लापरबाहीले पुल लामो समयदेखि अलपत्र परेको हो । 

कर्णाली, लुम्बिनी र सुदूरपश्चिम प्रदेश जोड्ने उद्देश्यले २०६९ असार २९ गते पुल निर्माणको ठेक्का सम्झौता गरिएको थियो । तर निर्माणको जिम्मा लिएको पप्पु/मल्ल जेभीको लापरबाहीले अहिलेसम्म ३ वटा पिलरमात्रै हालिएका छन् । निर्माण गरिएका पिलर पनि पूर्ण छैनन् । १४ करोड २९ लाख ८९ हजार रुपैयाँमा पुल निर्माणको ठेक्का पाएको पप्पु/मल्ल जेभीले ३ वर्षभित्रमा पुल निर्माण कार्य सम्पन्न गर्ने गरी सम्झौता गरेको थियो । तर पिलर ठड्याउने डिजाइन फेल भएको बहाना गर्दै निर्माण कम्पनीले बीचैमा काम अलपत्र छाडेको छ । हालसम्म कम्पनीले न त नयाँ डिजाइन बनाउन सकेको छ, न त सडक डिभिजन कार्यालय सुर्खेतले ठेकेदारलाई कारबाहीको दायरामा ल्याई निर्माणको काम छिटो सक्न ताकेता गरेको छ ।

निर्माण कम्पनी तथा ठेकेदारका प्रतिनिधि कर्णबहादुर मल्लले नदीको बीचमा निर्माण हुने पिलरको जगमा कडा चट्टान भएकाले डिजाइन नै परिवर्तन गर्नुपर्ने अवस्था आएको बताए । १ सय २० मिटर लम्बाइ रहेको पुल नबन्दा स्थानीयवासी सकसपूर्ण लामो यात्रा गर्न बाध्य छन् । यो पुल निर्माण भए सुर्खेतदेखि लुम्बिनी प्रदेशसम्मको दूरी करिब १ सय किलोमिटर छोटिनेछ । पुल बने सुर्खेतको गिरीघाटदेखि तेलपानी हुँदै महेन्द्रराजमार्गको भुरीगाउँसम्मको दूरी जम्मा ५१ किमिमा छोटिने छ । जबकि अहिले सुर्खेतदेखि कोहलपुरसम्म मात्र ८६ किलोमिटर दूरी छ । भुरीगाउँ पुग्न कोहलपुरबाट कम्तीमा १ सय किलोमिटरको दूरी रहेको सडक डिभिजन कार्यालयले जनाएको छ ।

पुल निर्माण नहुँदा कर्णाली प्रदेश, लुम्बिनी प्रदेशको बर्दिया तथा सुदूरपश्चिम प्रदेशका कैलाली (धनगढी) जोड्ने हुलाकी राजमार्गसमेत सञ्चालनमा आउन सकेको छैन । यो पुल निर्माण भए भारतीय नाका हुँदै आउने पर्यटक तथा कर्णालीसँगै बाँके, बर्दिया, कैलालीलगायत जिल्लाको यात्रा सहज हुने स्थानीय कमल विकले बताए । उनका अनुसार पुल बने अन्य प्रदेशका जिल्ला र भारत जान सुर्खेतदेखि बाँकेको कोहलपुर धाउनपर्ने बाध्यता हट्नेछ ।

भेरी नदीमा गतिलो पुल नहुँदा बराहताल गाउँपालिका १ देखि ४ नम्बर वडाका नागरिक दैनिक नदीमा जोखिमपूर्ण यात्रा गर्न बाध्य रहेको स्थानीय हरिओम शाहीले बताए । हिउँदमा भेरी नदीमा पानीको बहाव कम हुने हुँदा जोखिमपूर्ण भए पनि डुंगा चढेर वारपार गर्ने गरेको उनले बताए । ‘तर वर्षामा आउजाउ सम्भव छैन,’ उनले भने, ‘पुल बने हाम्रो जोखिम पनि हट्थ्यो ।’

स्थानीयको सहजताका लागि बराहतालको रानीघाट, पाग्मा र तरंगास्थित भेरी नदीमा झोलुंगे पुल निर्माण गरिएको छ । तर यी पुलमा पुग्न प्रायः बस्तीहरूबाट दुई/तीन घण्टासम्म हिँड्नुपर्ने बाध्ययता छ । पुलको निर्माण कार्य अलपत्र पार्ने ठेकेदारलाई कारबाहीको दायरामा ल्याउन माग गर्दै सडक डिभिजन कार्यालय सुर्खेतलाई पटकपटक ज्ञापनपत्र बुझाए पनि बेवास्ता भएको शाहीले बताए । उनका अनुसार पुल निर्माण नहुँदा स्थानीयलाई दैनिक आवतजावत, विकास निर्माण र अन्य काममा समस्या भएको छ ।

कर्णाली प्रदेशका आर्थिक मामिला तथा योजनामन्त्री बिन्दमान विष्टले विभिन्न बहानामा ९ वर्षसम्म पुल निर्माण सम्पन्न नगर्ने ठेकेदार कम्पनीसँग सम्झौता रद्द गरी नयाॅ ठेक्का आह्वान गर्न निर्देशन दिइएको बताए । ‘पप्पु पुल निर्माण गर्ने खालको कम्पनी नै हैन रहेछ,’ उनले भने, ‘विभिन्न बहाना बनाएर पुल निर्माण अलपत्र पार्ने यस्ता कम्पनीलाई कारबाही गर्नुबाहेक अरू विकल्प देखिएन ।’ उनले स्थानीयवासीको यात्रा सहज बनाउन पुल निर्माण हुने स्थानमा तत्काल फेरि सञ्चालन गरी सवारीसाधन तार्ने व्यवस्था मिलाउन थालिएको जानकारी दिए ।

प्रकाशित : माघ २, २०७८ ११:२५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सधैं बाघको त्रास

निकुञ्जमा बाघको संख्या बढ्दा छेउछाउका सामुदायिक वनमा जोखिम बढ्दो
रूपा गहतराज

नेपालगञ्ज — बाँकेको हब्रहवा र सिधनवा गाउँमा अहिले साँझमा पैदल हिँड्ने मान्छे विरलै भेटिन्छन् । रात नपर्दै गाउँले खानपिन गरी घरभित्र बस्छन् । हिंड्नै परे समूह बनाएर हिंड्छन् ।


रातिमा निस्कँदा सबैका हातमा धारिला बस्तु हुन्छन् । हत्तपत्त राति शौच गर्न बाहिर निस्किँदैनन् । एकाएक यस्तो परिवर्तन भएको होइन । बाघ आक्रमणबाट सोमबार राप्तीसोनारी–६, फत्तेपुरकी २९ वर्षीया चाँदनी थारुको मृत्यु भएपछि गाउँमा त्रास फैलिएको हो ।

‘डरले रातभर जाग्राम बस्छौं,’ राप्तीसोनारी–६, हब्रहवा गाउँका रामप्रसाद थारुले भने । रातपरेपछि घरबाट परिवारका सदस्यले आत्तिएर फोन गर्ने गरेको उनले सुनाए । उनका दुई छोराछोरी पढ्नका लागि नेपालगन्ज बस्छन् । घरमा पत्नी एक्लै हुन्छिन् । ‘एक्लै बस्न धेरै गाह्रो छ,’ उनले भने, ‘डरले दिसा–पिसाब पनि घरभित्रै गर्ने गरेका छौं ।’ नरभक्षी बाघ नियन्त्रणमा नआउँदा राप्तीपारिका बासिन्दा अहिले त्रसित बनेका हुन् ।

गाउँका महिला घाँस–दाउरा गर्न जंगल पस्नुपर्ने बाध्यता छ । हरेक महिनाको अन्तिम शुक्रबार र शनिबार जंगलबाट दाउरा ल्याउन पाइन्छ । गत शनिबार पनि समूह बनाएर उनीहरू दाउरा लिन जंगल पसेका थिए । ‘बाघको डरले समूह बनाएर जंगल गएका थियौं, नहरमै बाघ हिंडेको देख्यौं,’ स्थानीय फूलरानी थारुले भनिन्, ‘गाउँलेलाई फोन गरेर बोलाएपछि भागाभाग भयो र धन्न बाँचियो ।’ जंगलको बीचमा उनीहरूको गाउँ छ । डरैडरमा बाँचिरहेको उनीहरूले बताए । ‘के गर्ने गरिबको भाग्य नै यस्तै जंगलको बीचमै घर बनाएर बस्ने रहेछ,’ सरस्वती थारुले भनिन्, ‘अब त बरु काँचो भात खान्छौं, दाउरा लिन जंगल जाँदैनौं ।’ घरमा पुरुष नहुने परिवार थप डरमा छन् । छोराछोरीलाई कसरी जोगाउने भन्ने चिन्ता सबैको छ । कमलाकुमारी चौधरीले भनिन्, ‘मान्छे खाने बाघलाई समाते त निर्धक्क भइन्थ्यो ।’

राप्तीसोनारी गाउँपालिकाको हब्रहवामा १ सय घर छन् भने सिधनवामा करिब २ सय घरधुरी छन्, जुन जंगलको बीचमा छ । उक्त गाउँपालिकामा २ दर्जनभन्दा बढी सामुदायिक वन छन् । जुन वनमा स्थानीय घाँस–दाउराका लागि निर्भर छन् । बाघको त्रास फैलिएको जंगल राष्ट्रिय तथा सामुदायिक वन क्षेत्रमा पर्छ । बाँके राष्ट्रिय निकुञ्जमा बाघको संख्या बढ्दा छेउछाउका सामुदायिक वनमा बाघ देखिन थालेको हो । डिभिजन वन कार्यालय बाँकेका सहायक वन अधिकृत गणेश खड्काले राप्तीसोनारी गाउँपालिकाका विभिन्न वडाका वन क्षेत्रमा बाघले मान्छेमाथि आक्रमण गर्ने क्रम बढेपछि नियन्त्रण तथा व्यवस्थापन गर्न आवश्यक प्रक्रिया अगाडि बढाइसकेको बताए ।

बाघलाई खोज्न मंगलबारदेखि डिभिजन वन कार्यालय, बाँके राष्ट्रिय निकुञ्ज, राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोषका स्वास्थ्य प्राविधिक, स्थानीय जनप्रतिनिधि, वन तथा वातावरण संरक्षण समन्वय समिति कम्दी, सामुदायिक समूह, प्रहरी, नेपाली सेनालगायतको संयुक्त टोली फत्तेपुर जंगलमा परिचालित भएको छ । डिभिजन वन कार्यालय बाँकेका सहायक वन अधिकृत खड्काले बाघको ताजा पाइला फेला परेपछि सम्भावित स्थानमा आहारास्वरूप एउटा पाडो लगेर छाडिए पनि बाघले नखाएपछि बुधबार अर्को पाडो राखिएको बताए । ‘बस्तीदेखि करिब चार/पाँच किलोमिटरभित्र फत्तेपुर जंगलमा बाघको ताजा पाइला फेला पर्‍यो, त्यसपछि बाघ आउन सक्ने सम्भावित स्थानमा पाडो लगेर राख्यौं तर बाघले खाएन,’ उनले भने, ‘त्यहाँ क्यामेरा पनि जडान गरेका छौं । पाडो खान आउने बाघलाई लठ्याएर नियन्त्रणमा लिन प्राविधिक सहितको टोली जंगलमै बसेको छ ।’

उनका अनुसार पाडोको व्यवस्थापन वडा कार्यालय र राप्तीसोनारी गाउँपालिकाले गरेका हुन् । ‘बाघलाई लठ्याएर नियन्त्रणमा लिने हाम्रो योजना छ,’ उनले भने, ‘बेहोस् भएको बाघलाई व्यवस्थापन गर्नका लागि वाइल्डलाइफ एम्बुलेन्स पनि तयारी अवस्थामा छ ।’ बाघ नियन्त्रण गर्न स्वास्थ्य प्राविधिक टोली सोमबार बेलुका मात्रै बाँकेको राप्तीपारि पुगेको हो । उक्त टोलीमा एक जना भेटेनरी डाक्टरसहित तीन जना प्राविधिक कर्मचारी छन् । फत्तेपुरको मेमानपुरस्थित सबडिभिजन वन कार्यालयमा शिविर खडा गरेर प्राविधिक टोली बाघ नियन्त्रणको काममा खटिएको डिभिजन वन कार्यालय बाँकेका प्रमुख दधिलाल कँडेलले बताए ।

बाघको निगरानी गर्न बाँके राष्ट्रिय निकुञ्जले विगत चार दिनदेखि राप्तीपारि क्षेत्रमा दुईवटा हात्तीसहित कर्मचारी तथा सुरक्षाकर्मी परिचालन गरेको छ । बाघ नियन्त्रणमा नआउँदा राप्तीपारिका स्थानीय बासिन्दा निकै त्रसित भएका छन् । बाघको आक्रमणबाट शनिबार राप्तीसोनारी–६ फत्तेपुरकी ३० वर्षीया चाँदनी थारू र बिहीबार राप्ती सोनारी–४ पर्सोनाकी ५४ वर्षीया लीला विष्टको मृत्यु भएको थियो । बाघको आक्रमणबाट बाँकेमा तीन महिनामा चार जनाको ज्यान गइसकेको छ ।

प्रकाशित : माघ २, २०७८ ११:०५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×