५ महिनादेखि सडकमै : त्रिपालमुनि चिसोमा कठ्यांग्रिँदै बाढीपीडित- समाचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

५ महिनादेखि सडकमै : त्रिपालमुनि चिसोमा कठ्यांग्रिँदै बाढीपीडित

'प्रदेश सरकारका मन्त्री ओहोरदोहोर गर्छन्, समस्या पोखौंला भनेर त्रिपालभित्रबाट निस्कन्छौं, धूलो उडाउँदै हुइँकिने झन्डावाल गाडीको नजर हामीमाथि पर्दैन'
मोहन बुढाऐर

भजनी, कैलाली — कैलालीको भजनी–५ लालबोझीमा उनको घर थियो । उब्जाउ हुने खेतबारी थिए । नजिकै छरछिमेक र आफन्त हुँदा रमाइलो संसार थियो । गएको साउन ५ गते विपद्ले नलखेटेको भए उनी उसरी नै खुसीसाथ बसिरहेका हुन्थे । तर, सधैं शान्त रहने कान्द्रा नदी त्यस दिन सायद बौलाएको थियो । बाढी बोकेर त्यो लालबोझी गाउँ पस्यो, पूरै गाउँलाई डुबायो ।

‘हेर्दाहेर्दै हाम्रो घर र गाउँ बिलायो,’ ५० वर्षीय बमबहादुर डगौराले त्यो क्षण सम्झिए, ‘छिमेकी सब रातारात भागेर ओभानो ठाउँ खोज्दै ज्यान जोगाए, मैले पनि त्यसै गरें ।’

अलि पर हुलाकी राजमार्गमा उभिएर लालबोझीका दुई हजारभन्दा बढी बासिन्दाले आफ्नो सिरीखुरी गुमेको हेरिरहे । त्यो दृश्य तिनका लागि प्रलयको आखिरी दिनजस्तो थियो । ‘के गर्नु हजुर,’ सडकमा त्रिपालमुनि कक्रिएका बमबहादुर डगौराले बिलौना गरे, ‘कति मजाले जिन्दगी चलिरहेको थियो, आज आफैंलाई दोबाटोमा सुतेको पनि देख्नुपर्दो रहेछ ।’

केही दिनपछि बाढी त घट्यो । धेरै घर उजाड भए पनि हिलोमा लतपतिएर ठिंग उभिएका भेटिए । त्यसमा पसेको माटो पन्साएर अधिकांश गाउँले पुरानै बस्तीमा फर्किए । तर, चौधरी समुदायका पाँच घरपरिवार भने रनाहमा परे । किनभने, डुबानमा तिनको घरको धुरी भुइँमा मिलिसकेको थियो । ‘अरू सब घर फिरे, हामी सडकको सडकमै रह्यौं,’ बमबहादुर भन्छन्, ‘कहिलेसम्म यस्तो हालमा बस्नुपर्ने हो, सम्झँदा पनि मुटु फुट्लाजस्तो हुन्छ ।’

बमबहादुर र उनका चार छिमेकी अहिले पनि हुलाकी सडक किनारमा त्रिपाल टाँगेर बसिरहेका छन् । पुसको ठिहीमा त्रिपालमुनिको बास सहिनसक्नुले कष्टकर बनेको छ । बाढीले घरजग्गा सबै बगाएपछि हुलाकी सडकमा आएर बस्नुपरे पनि कसैले समस्या सम्बोधन नगरिदिएको उनीहरूको गुनासो छ । सरकारले बाढीका बेला दिएको आश्वासन पूरा नगर्दा उनीहरूमा बेलाबेला आक्रोश पनि थपिन्छ । राजमार्गमा दिनहुँ ओहोरदोहोर गर्ने ‘झन्डावाल गाडी’ मा हिँड्नेहरूले आफूहरूतिर नजरसमेत नलगाइदिएको बमबहादुरले बताए । ‘हुलाकी सडक भएर पूर्वपश्चिम हुइँकिने कोही पत्रकार रोकिन्छन्, हाम्रा कुरा टिपेर रेकर्ड गराएर जान्छन्,’ उनले भने, ‘बाँकी धूलो उडाउँदै हुइँकिने झन्डावाल गाडीमा बस्नेको नजर हाम्रा त्रिपालमा पर्दैनन् ।’ उनका अनुसार प्रदेश सरकारका मन्त्रीहरू प्रायः चार/पाँच दिनमा एकपटक यही बाटो भएर जान्छन् । भजनी नगरपालिकाका प्रमुख–उपप्रमुखले पनि आफ्नो पीडा नदेखेको उनले बताए । ‘झन्डावाल गाडी आएको देख्दा हामी त्रिपालभित्रबाट सडकमा उभिन पुग्छौं,’ उनले सुनाए, ‘गाडी आफ्नै गतिमा दौडिन्छन्, हामी धूलो खाँदै फेरि त्रिपालमुनि छिर्छौं ।’

बमबहादुरसहित सन्तु चौधरी, दिलबहादुर, आशाराम र मंगल चौधरीको घरखेत बाढीले बगाएको हो । यी पाँच परिवारले कमाउँदै आएको ४ देखि ६ कट्ठासम्मको जग्गा र त्यसमा बनाएको घर नदीले बगाएको छ । ‘घर र जग्गा बाढीले बगाएका दिन सुरक्षाकर्मीले उद्धार गरेका थिए,’ ४५ वर्षीय सन्तुरामले भने, ‘त्यसपछिका दिन सडककै बास भएको छ ।’ उनले सरकारसँग घरबासको माग राखेको बताए । ‘तर न त स्थानीय सरकार, न प्रदेश कुनै सरकारले पनि हाम्रो सुनुवाइ गरेको छैन,’ उनले भने, ‘कति दिन सडकमै बस्नुपर्ने आफैंलाई थाहा छैन ।’

बाढी बस्ती पसेका बेला नगर प्रमुख आफैंले ‘अहिले कतै टहरा थापेर बस्दै गर, पछि स्थायी बसोबासका व्यवस्था गरौंला’ भनेर आश्वासन दिएको सन्तुराम सम्झिन्छन् । ‘अहिले सडकछेउमा पनि स्थानीय सामुदायिक वन र वनका मान्छे आएर यहाँबाट अरू ठाउँ जानू भन्दै छन्,’ उनले भने, ‘हामी हुलाकी सडकमा बसिरहेका छौं । वन क्षेत्रलाई कुनै हानि पनि गरेका छैनौं । दाउरा ल्याउनसमेत जंगलभित्र पसेका छैनौं ।’

स्थानीय हिम्मतपुरवासीसँग दाउरा मागेर बालिरहेको सन्तुरामले बताए । बाढीका बेला राहतस्वरूप पाएको १०/१५ दिनलाई पुग्ने खाद्यान्न र पुराना केही लत्ताकपडाबाहेक कुनै निकायबाट अन्य सहयोग नपाएको पीडित बताउँछन् । धन्न रेडक्रसले उनीहरूका लागि एउटा बत्ती बाल्न मिल्ने सानो सोलार भने जुटाइदिएको छ । उनीहरू गाउँमै सानोतिनो ज्यालामजदुरी गरेर छाक टारिरहेका छन् । ‘सुरुमा बालबच्चालाई पनि त्रिपालमुनि राखेर बसेका थियौं,’ आशारामले भने, ‘स्कुल नछुटोस् भनेर गाउँमै आफन्तकहाँ पठायौं ।’

भजनी नगरपालिकाका प्रमुख शेरबहादुर चौधरीले भने बाढीपीडित पाँच परिवारको स्थायी बसोबासका लागि पहल भइरहेको बताए । ‘साउनको बाढीले भजनीभित्रका १५ परिवार घरबारविहीन भएका छन्,’ उनले भने, ‘पाँच परिवार त्यहाँ बसेका छन्, अरू अन्यन्त्र छन्, सबैका लागि पहल भइरहेको छ ।’ लालबोझी गाउँछेउको सार्वजनिक ठाउँमा स्थायी बसोबास मिलाउन खोजे पनि स्थानीयले विरोध गरेपछि अर्को ठाउँको खोजी भइरहेको उनको भनाइ छ ।

प्रकाशित : पुस ९, २०७८ ०६:४६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

चिसोले विपन्नलाई मार

‘न्यानो लगाउने, ओछ्याउने र ओढ्ने नभएर आगो तापेर बस्ने दिन सुरू भएका छन्’
मोहन बुढाऐर

धनगढी — पुस संक्रान्तिदेखि चिसो बढेको बढ्यै छ । एक्कासि बढेको चिसोले विपन्न परिवारले न्यानो लुगा नभएर कठ्याङ्ग्रिनुपरेको बताएका छन् । जल तथा मौसम विज्ञानको फिल्ड कार्यालय अत्तरियाका अनुसार पुसको पहिलो दिन एक्कासि चिसो बढेर न्यूनतम तापक्रम ६ दशमलव २ मा डिग्री सेल्सियसमा झरेको थियो ।

शनिबार र आइतबार पनि न्यूनतम तापक्रम ६ दशमलव २ डिग्रीमै सीमित रहन पुगेको छ । अधिकतम तापक्रम शनिवार दिउसो १९ डिग्री सेल्सिसियस पुगेको थियो ।

अत्यधिक चिसो बढेपछि दैनिक मजदुरी गर्ने बर्ग र झुपडीमा बास रहेको अब्यवस्थित मुक्तकमैया, सुकम्बासीलगायतका परिवार प्रभावित भएका छन् । ‘न्यानो लगाउने, ओछ्याउने र ओढ्ने नभएर आगो तापेर बस्ने दिन सुरु भएका छन्’ धनगढी पुरानो एअरपोर्ट मुक्त कमैया शिविरका दुखीराम चौधरीले भने,‘चिसोले गर्दा दिनमा मजदुरी गर्न पनि गाहृो भएको छ ।’

त्यस्तैं, मनिरा शिविरका देवीलाल डंगौराले पनि रात काटनका लागि दाउरा खोज्नु परेको बताए । ‘स्थानीय सरकार भन्नेले हामी गरिवका लागि दाउरा र मुडाको ब्यवस्था मिलाइ दिए हाम्रा हिउँदको चिसोबाट जोगिन्थ्यौ होला ’उनले भने, ‘कस्ले ध्यान दिन्छ र ?’ उनले अहिले दाउरा खरिद गरेर बाल्न नसकिने अवस्था रहेको बताए । ‘दाउरा पाउननै मुश्किल भएको छ’ उनले भने, ‘पाए पनि महंगो छ, दिन मजदुरी गरेर छाक टार्ने परिवारले दाउरा किनेर बाल्न सक्ने स्थिती हुँदैंन । ’

रिक्सा चलाएर, बजारमा अन्य सरसफाई तथा भरियाको काम गरेर जीवन धान्नेका लागि चिसो मौसम अत्यन्तैं खराब भएको उनले बताए । ‘चिसोमा काम गर्न मुस्किल हुन्छ’ उनले भने, ‘बिहान ११ बजेसम्म काम गर्न सकिदैंन ।’ उनले अत्यधिक चिसो बढेपछि काम पनि कम गर्न सकिने , काम पनि नपाउने भएकोले साँझ बिहानको छाक टार्नका लागि समेत आम्दानी गर्न नसकिने भएको बताए ।

पुष १ गतेदेखि हुस्सु लाग्ने र दिउँसो १२ बजेसम्म घाम पनि लाग्न छोडेको छ । यसले स्कुले बालबालिकाहर समेत प्रभावित भएका छन । चिसोले बालबालिका मात्रैं होइन बुढापाका र गर्भवती महिलालाई समेत असर पर्ने गरेको छ । चिसो बढेपछि निमोनिया, रुघाखोकीका बिरामी समेत बढन थालेका छन । चिसोले गर्दा बालबालिकाहरूको टाउको दुख्ने, झाडापखलाको समस्या समेत न्म्तिाउने गरेको धनगढी स्वास्थ्य शाखाका कृष्ण बोहराले बताए ।

प्रकाशित : पुस ५, २०७८ ११:१०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×