चीनको दोहोरो मापदण्ड : बिक्री खुला, ढुवानी बन्देज- समाचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

चीनको दोहोरो मापदण्ड : बिक्री खुला, ढुवानी बन्देज

डेढ साताअघि तातोपानीबाट दिनमा २० कन्टेनर र केरूङबाट १० कन्टेनर सामान नेपाल भित्र्याउन दिने भने पनि त्यसअनुसार कार्यान्वयन भएन
ऋषिराम पौड्याल

काठमाडौँ — चीनले नेपाल आयातका लागि खरिद गरिने व्यापारिक सामानमा परिमाणात्मक बन्देज लगाएको छैन । नेपालीले चिनियाँ बजारमा एकै पटक करोडौं मूल्यको सामान खरिद गर्न सक्छन् । खरिद गरेको सामान ढुवानी गरेर नेपाल भित्र्याउन भने परिमाणात्मक बन्देज लगाइएको छ । चीनले कोभिडको बहानामा सिन्धुपाल्चोकको तातोपानी र रसुवा नाकाबाट सामान नेपाल भित्र्याउन डेढ वर्षयता लगाएको परिमाणात्मक बन्देजका कारण नेपाली व्यापारी मर्कामा परेका छन् । 


डेढ साताअघि चीनले सामानको आयात बढाउने आश्वासन दिए पनि त्यसअनुसार कार्यान्वयन हुन सकेको छैन । नेपालका तर्फबाट तिब्बतको ल्हासास्थित नेपाली महावाणिज्यदूत नवराज ढकालको अनुरोधमा चीनले तातोपानीबाट दिनमा २० कन्टेनर र केरुङबाट दिनमा १० कन्टेनर सामान नेपाल भित्रन दिने आश्वासन दिएको थियो । तर दिनमा सयौं कन्टेनर व्यापारिक सामान तातोपानीतर्फको खासा र रसुवाको केरुङमा थुप्रिने गरेकाले चिनियाँ आश्वासनबाट नेपालीले राहत पाउन सकेका छैनन् । चीनले तोकेको परिमाणअनुसार सामान भित्र्याउने हो भने सीमापारि रहेका सामान आइपुग्न तीन महिना लाग्ने व्यापारीहरू बताउँछन् । यस वर्षको दसैंका लागि झिकाइएका तयारी पोसाक, जुत्ता, चप्पललगायतका सामान चीनकै गोदाम र सडकमा अलपत्र छन् ।

नेपाल हिमालय सीमापार वाणिज्य संघका अध्यक्ष अशोककुमार श्रेष्ठ चीनले परिमाणात्मक बन्देज लगाएर आयात व्यापारलाई चौपट पार्नुको कारण बुझ्न नसकेको बताए । उनका अनुसार ल्हासा बैठकपछि दिनमा २–४ कन्टेनर बढाएर सडक र गोदाममा थन्केका सामान छिटो नेपाल भित्रन सक्दैन । कोभिडको बहानामा चीनले लगाएको परिमाणात्मक बन्देज नहटेसम्म आयात व्यापार चौपट हुने धारणा उनको रहेको छ । तीन महिनाअघि चिनियाँ बजारमा लोड गरिएका सामान अझै सीमापारि नै छन् । व्यवसायी विचारी पराजुलीले भने, ‘सामान खरिद र ढुवानी भाडाबापत लाखौं रुपैयाँ तिरेको तीन महिना भइसक्यो तर सामान कहाँ कुन अवस्थामा छ, पत्तो छैन ।’

सामान छिटो ल्याउन रसुवा भन्सारबाट करिब ३० किमि टाढा चीनको केरुङमा अहिले सयौं कन्टेनर सामान छन् । सामान खरिद गर्ने नेपाली व्यापारीलाई चीन प्रवेशमा रोक लगाइएको २०७२ देखि नै हो । सुरुसुरुमा ४–५ जना नेपालीले लुकीछिपी केरुङ गएर व्यवस्थापन मिलाएका थिए । पराजुलीका अनुसार अहिले एक जनालाई पनि छिर्न दिइएको छैन । एक व्यापारीले तीन सय कार्टुन जुत्ता सीमापारि बाटैमा अलपत्र भएको दुई महिना बितेको सुनाए । ‘यसै पालि दसैंमा बेच्न नपाए अर्को साल फेसन आउट हन्छ,’ उनले भने । तातोपानीतर्फ खासाको बाटो भएर पनि सयौं कन्टेनर नेपाल आउन तयारी अवस्थामा छन् । भूकम्प, कोभिड र बाढीपहिरोका उत्तरका दुई नाकाबाट आयात व्यापारमा लामो समयदेखि ‘अघोषित बन्देज’ लगाइँदा व्यापारी आक्रान्त छन् । नेपालीलाई २०७२ वैशाखदेखि नै चीन प्रवेशमा रोक लगाइएको हो । नेपाली सामान स्थलमार्ग भएर चीन लैजाने अनुमति पनि छैन । नेपाली व्यवसायीले चीन गएर सामान अर्डर गर्नसमेत पाएका छैनन् । अर्डर गरेको सामानअनुसारको मूल्य तिरे पनि परिमाण कम हुने समस्यासमेत रहेको व्यापारीहरू बताउँछन् । भूकम्पअघि व्यापारीहरू आफैं चीन गएर सामान लोड गर्थे । कोभिडपछि उक्त सुविधा कटौती गरिएको छ । व्यापारीले उत्तरतर्फका यस्ता समस्या भोग्दै आए पनि सरकारी प्रयास प्रभावकारी देखिएको छैन ।

व्यापारी नवीन थापाका अनुसार यो वा त्यो बहानामा चीनले नाका थुनेको थुन्यै गरेपछि दक्षिणी नाका रोज्ने बाध्यता आइलागेको बताउँछन् । ‘सहज रूपमा व्यापार गर्ने अवस्थाका लागि सरकारी प्रयास नै पुगेको छैन,’ उनले भने, ‘चीनले आयातनिर्यातमा गरेको कडाइले व्यापारी पलायनको क्रम बढ्दै गएको छ ।’

तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले २०१६ मार्चमा चीनसँग व्यापार तथा पारवहन तथा व्यापार सम्झौता गरेपछि आयात व्यापारका लागि दक्षिणी नाकाको भर पर्नुपर्ने अवस्था अन्त्य हुने अपेक्षा गरिएको थियो । चिनियाँ र नेपाली अधिकारीबीच बेलाबेला भएको छलफलमा उत्तरतर्फका थप ५ वटा नाका सञ्चालन गरेर आयातनिर्यात व्यापार सहज बनाउने सरकारी योजना छ । सरकारले संखुवासभाको किमाथाङ्का, मुस्ताङको कोरला, ताप्लेजुङको ओलाङचाङगोला र हुम्लाको हिल्सा नाकालाई व्यवस्थित गरेर खुलाउन चीनसँग प्रस्ताव राख्दै आएको छ । नयाँ नाका खुलाउने योजना मुताविक सरकारले पूर्वाधारमा करोडौं रुपैयाँ खर्च गर्दै आएको छ । तर वर्षौंदेखि सञ्चालनमा रहेका तातोपानी र केरुङलाई व्यवस्थित गर्न नसक्नुको कारणबारे सरकारले केही बोलेको छैन ।

चीनकै व्यवहारले पछिल्लो समय व्यापारीहरू दक्षिणी नाकामा निर्भर हुन बाध्य छन् । नाकाबाट हुने व्यापार सहजीकरणका लागि व्यापारिक संघसस्थाले प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवा, परराष्ट्रमन्त्री नारायण खड्का, अर्थ, वाणिज्य, परराष्ट्रलगायत सम्बन्धित मन्त्रालयका अधिकारीहरूसँग पटक–पटक भेटेर गुनासो राख्दै आए पनि समस्या उस्तै छ । संघका अध्यक्ष श्रेष्ठ उत्तरका दुवै नाकाबाट व्यवसाय सञ्चालन गर्न नसक्ने अवस्थामा पुगेको बताउँछन् । ‘सामान जति परिमाणमा खरिद गरे पनि बन्देज छैन,’ उनले भने, ‘तर ढुवानी गर्न परिमाण तोक्नु भनेको बेच्न नदिनु हो ।’ समस्या नेपालतिर भन्दा पनि चीनले नै खडा गरेको उनको भनाइ छ ।

७० प्रतिशत व्यापार दक्षिणतिर उत्तरी नाका राम्ररी सञ्चालन हुन नसक्दा ७० प्रतिशभन्दा बढी आयात व्यापार भारतको बाटोमार्फत हुन थालेको छ । उत्तरी नाकाप्रति विश्वास नभएकाले नै भारतको बाटो प्रयोग गर्न बाध्य भएको व्यापारीहरू बताउँछन् । ‘चीनले कुन बेला के सूचना दिएर आयातित सामान बाटैमा अलपत्र पारिदिन्छ ठेगान हुँदैन,’ एक व्यापारीले भने । भूकम्पपछि भारतले अघोषित नाकाबन्दी गरेका बेला पनि तातोपानी नाका बन्दै थियो । भूकम्पपछि २०७५ जेठमा एकोहोरो व्यापार खुले पनि अहिलेसम्म आयात व्यापार सहज हुन सकेको छैन । कोभिड महामारीका बेला भारतबाट हुने आयात व्यापार रोकिएन तर चीनबाट हुने कारोबार एक वर्षसम्म रोकियो । सयौं कन्टेनर स्याउ कुहिएर फ्याँक्नुपरेको थियो । चीनका विभिन्न सहरमा गोदाम गरेका र बाटोमा अलपत्र परेका व्यापारिक सामानमध्ये कतिपय सडिए । ‘सरकारी अधिकारीहरूले चीनसँग कुरा गर्दै छौं, अब हुन्छ मात्रै भनिरहे, उपलब्धि केही भएन,’ एक व्यवसायीले भने ।

तातोपानीका प्रमुख नारद गौतमका अनुसार भन्सार दर धेरै भएका व्यापारिक सामानको आयात न्यून छ । केरुङमा कन्टेनर संख्या बढाउने सहमति कार्यान्वयन भएको छैन । भन्सारका अनुसार पहिलेकै अवस्थामा दिनमा ५–७ कन्टेनर सामान नेपाल भित्रने गर्छ । रसुवा भन्सार प्रमुख रामप्रसाद रेग्मीका अनुसार विशेषगरी जलविद्युत् कम्पनीका मेसिन, कुहिएर जाने वस्तु, दूरसञ्चारका सामान भित्रने गरेका छन् । यसबाट राजस्व संकलन न्यून हुने उनले बताए ।

सिन्धुपाल्चोक उद्योग वाणिज्य संघका अध्यक्ष होमबहादुर बस्नेत (राजकुमार) का अनुसार अर्डर गरिएको सामान आयातका लागि नेपाली कन्टेनरलाई चिनियाँ भूभागमा प्रवेश गर्न दिइँदैन । आयात गरिएको सामानको कन्टेनर चीनले रसुवाको मितेरी पुलमा खसाल्ने गरेको छ । चिनियाँले खसालेको सामानलाई नेपाली कन्टेनरले लोड गरेर भन्सार यार्डमा भित्र्याउने गरेको छ । ‘दिनमा १०–१५ वटा कन्टेर सामान आयात गरेर कसरी व्यापार हुन्छ ?’ बस्नेतले भने, ‘भारतको बाटो भएर नेपाली दुई कन्टेनर सामान काठमाडौं भित्र्याउन १८ लाख रुपैयाभन्दा बढी ढुवानी भाडा खर्च हुन्छ ।’ त्यही कारण बजारमा चिनियाँ सामानको मूल्य वृद्धि भएको उनले बताए ।

स्थलमार्गबाट आयात गर्दा ढुवानी भाडा सस्तो पर्ने र सामान पनि छिट्टै भित्रिने बस्नेतले जानकारी दिए । ‘सरकारका मान्छेले गर्दैनौं कसैले भन्दैनन् तर उपलब्धि देखिँदैन,’ उनले भने । २०७२ अघि तातोपानीबाट मात्र दिनमा डेढ सय कन्टेनर सामान भित्रने गरेको थियो । वाणिज्य मन्त्रालयका सहसचिव एवं प्रवक्ता नारायणप्रसाद रेग्मी भने कोभिडका कारण अप्ठेरो भए पनि अहिले ठूलो समस्या नरहेको बताउँछन् । ‘हामी व्यापार सहजीकरणमा लागिरहेका छौं,’ उनले भने, ‘पछिल्लो समय विस्तारै सुधार हुँदै गएको छ ।’ तातोपानीबाट मात्र आर्थिक वर्ष २०७२/७३ सम्म करिब २० अर्बको आयात र करिब पौने तीन अर्बको निर्यात व्यापार हुँदै आएको थियो । रसुवा नाका भने २०७२ को भूकम्पपछि मंसिरबाट धेरै चल्तीमा ल्याइएको हो । तातोपानीको विकल्पमा विकास गर्न खोजे पनि उक्त नाकाबाट हुने आयात सहज हुन सकेको छैन ।

प्रकाशित : आश्विन २५, २०७८ ०८:३७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

दसैं धुन : मालश्री होइन मालसी

हामीले बजाउने मालश्री (मालसिरी) धुन र शास्त्रीय राग मालश्री एउटै हुन् त ? दुवैमा प्रयोग हुने स्वर संरचना एउटै हो ? यी प्रश्न विचारणीय छन् । 
जुगल डङ्‌गोल

नेपाली संगीतमा नेवारी संगीतको स्थान उच्च छ । संरचना, शैली, शास्त्रीयता र व्याकरणका हिसाबले नेवारी संगीत निकै सम्पन्न छ । नेवारी संगीतमा रचना भएका गीत तथा धुनहरू पूर्ण प्राचीन शास्त्रीय संगीतमा आधारित छन् ।

दाफा संगीतलाई नै हेर्ने हो भने पनि सबैजसो रचना रागमा आधारित छन् । नेवारी संगीतमा प्रचलित रागहरूमा काफी, भैरवी, भटियार, मालव, मालु, कोला, संक्राम्भ, विभास, रामकली, मेघमल्हार आदि छन् । यीमध्ये केही राग त शास्त्रीय संगीतमा प्रायः अप्रचलित नै भइसकेका छन् । शास्त्रीय संगीतमा विभिन्न कालखण्डमा परिवर्तन आउँदै गरे पनि नेवारी संगीतमा त्यसको प्रभाव परेको देखिँदैन । तसर्थ नेवारी शास्त्रीय संगीत अहिलेसम्म प्राचीन स्वरूपमै, मूल रूपमै छ ।

त्यस्तै, ताल संरचनाका हिसाबले पनि नेवारी संगीतको आयाम विशाल छ । यसमा प्रयोग हुने तालहरूको संरचना, बोल र लयकारी अति कलात्मक, गम्भीर र परिष्कृत छ । एउटै रागमा १६ वटासम्म फरक तालहरूको प्रयोग भएको पाइन्छ, जुन दुर्लभप्रायः अभ्यास हो । ताल संगीतका विद्वान्हरूलाई पनि एक छिन अलमल पार्ने खालका ताल संरचनाहरू अहिले पनि दाफा संगीतमा निरन्तर बजाइँदै आएका छन् । तबलामा उठान, ठेका, टुकडा, तिहाई, परन, रेला भनिएजस्तै नेवारी वाद्य खिं र पछिमामा छातँ, न्ह्याँ, मात्वा, गौ आदि भन्ने गरिन्छ ।

नेवारी संगीतमा दाफा संगीतमा गाउने बजाउने गरिएका रागबाहेक पनि ऋतु संगीत, लोकसंगीत, पर्व संगीत प्रचलनमा छन् । प्रबन्ध गायन, नृत्य नाटिका, गीतिकथा आदि पनि चलनमै छन् । विभिन्न देवीनाच, लाखेनाच, परम्परागत झाँकीहरूमा प्रचलित संगीतको त ठूलो भण्डार नै हो नेवारी संगीत ।

यहाँ भने ऋतु संगीतकै हिसाबले नेपाली समाजमा अति प्रचलित दसैं धुन — जसलाई मालश्री (मालसिरी) भन्दै आइएको छ — को वास्तविकता पर्गेल्ने कोसिस गरिएको छ । ऋतु संगीतअन्तर्गत शरद ऋतुमा बजाइने–गाइने गीत तथा धुन नेपालीमाझ परिचित र लोकप्रिय रहिआएको छ । दसैंको पर्यायवाचीझैं मानिने यो धुनले यो अवधिलाई उत्सवमय बनाउँछ । यतिसम्म कि, अरू समयमा यो धुन बजाउँदा दसैं आयो कि क्या हो भन्नेसम्म हुने गर्छ । तर हामीले बजाउने ‘मालश्री’ धुन र शास्त्रीय राग मालश्री एउटै हुन् त ? दुवैमा प्रयोग हुने स्वर संरचना एउटै हो ? यी प्रश्न विचारणीय छन् ।

एक दिन म नेवारी शास्त्रीय संगीतका आफ्ना गुरुकहाँ गएको थिएँ । गुरुले सन्दर्भवश भन्नुभयो, ‘दसैंमा खासमा राग मालसी गाइन्छ, मालश्री होइन ।’ मालश्रीबाट अपभ्रंश भई नेवारीमा मालसी भएको होला भन्ठानी मैले जान्ने टोपलिएर भनें, ‘हैन गुरु, दसैं धुन त राग मालश्री नै हो ।’ गुरुले मलाई फेरि सच्याउनुभयो । गुरुकहाँबाट फर्केपछि पनि यो विषयमा मेरो मथिंगल घुमिरह्यो । त्यसपछि मैले फेरि शास्त्रहरू पल्टाएँ ।

राग मालश्री

राग मालश्रीलाई शास्त्रीय संगीतमा अपवादका रूपमा लिइन्छ । किनकि, राग निर्माणका लागि कम्तीमा पाँच स्वर हुनुपर्नेमा यसमा तीन स्वर मात्र हुन्छन्— षडज, गान्धार र पञ्चम अथवा सा ग प । तीनवटा मात्र स्वरको प्रयोग गरी रागमा पूर्ण रञ्जकता ल्याउन धेरै नै कठिन हुन्छ । सबै स्वर शुद्ध प्रयोग भएकाले यसलाई बिलावल थाटको मान्न सकिन्छ । तर, तीन स्वरको मात्र प्रयोग गरी गाउने–बजाउने क्रममा स्वर प्रस्तार, तान, मुर्की, खट्का आदि गर्दा निकै कठिनाइ पर्ने भएकाले कालान्तरमा यसमा विवादी (रागमा वर्जित भए पनि त्यसको सौन्दर्य बढाउन कुशल गायकहरूले रागको अस्तित्व नगुम्ने गरी प्रयोग गर्ने) स्वरहरू पनि मिसाउन थालियो । फलस्वरूप अचेल राग मालश्रीमा तीनवटा मात्र स्वर प्रयोग गर्ने संगीतज्ञहरू कमै भेटिन्छन् । प्रायः शास्त्रीय संगीतज्ञहरूले आआफ्नै हिसाबले विवादी स्वरहरूको प्रयोगसहित फरकफरक थाटको छाया देखिने गरी प्रस्तुत गर्दै आए पनि हाल प्रचलनमा रहेको राग मालश्री कल्याण थाटमा पर्छ । यसमा ऋषभ र धैवत वर्जित छन् । जाति औडव–औडव (आरोह र अवरोहमा ५–५ स्वर लाग्ने) । वादी (अत्यधिक प्रयोग हुने स्वर) पञ्चम, संवादी (कम प्रयोग हुने स्वर) षडज । जस्तो—

सा, गप, मग, पनिसां

निप, मग, पगसा (मिड)

यसमा मध्यम र निषाद कम प्रयोग गरिन्छ । ग–प र सां–प स्वर धेरै देखाइन्छ । विहाग र शंकरा यसका समप्रकृति राग हुन् । तर विहागमा मध्यमको प्रयोग धेरै हुन्छ भने, शंकरामा अवरोहमा धैवत लाग्छ । कसैकसैले अवरोहमा ऋषभ पनि प्रयोग गर्ने गर्छन् ।

राग मालसी

वास्तवमा ‘मालश्री’ भनिँदै आएको दसैं धुन राग मालश्रीमा नभई राग मालसीमा निबद्ध छ । मालसी काफी थाटमा आधारित राग हो । यो प्राचीन राग अन्यत्र लोप हुँदै गए पनि नेवारी दाफा संगीतमा हालसम्म प्रचलित छ । मालश्री र मालसीका थाट, जाति, वादी, संवादी इत्यादि राग स्वरूप प्रस्ट पार्ने अवयवहरू बिलकुल भिन्न छन् । नेपालमा प्रचलित मालसी रागमा थाटअनुसार कोमल गान्धार र कोमल निषाद मात्र हुनुपर्थ्यो तर यसमा विवादी स्वरका रूपमा शुद्ध गान्धार, कोमल धैवत र शुद्ध निषादको प्रयोग पनि अति नै सुन्दर ढंगले गरिएको छ । त्यस्तै, शुद्ध निषाद आरोहमा मात्र प्रयोग गरिएको छ भने कोमल निषाद अवरोहमा मात्र । दुईवटा पञ्चमका बीचमा कोमल धैवतको प्रयोग भएको छ र आरोहमा शुद्ध गान्धार र अवरोहमा कोमल गान्धारको प्रयोग निकै कर्णप्रिय किसिमले गरिएको छ । दुईवटा षडजका बीचमा शुद्ध निषाद, दुईवटा मध्यमका बीचमा शुद्ध गान्धार र दुईवटा पञ्चमका बीचमा कोमल धैवतको प्रयोग अति नै मनमोहक छÙ जस्तै ः सांनिसांनिधप, मपधप, पमगमगरेसा । राग मालसीका आरोह–अवरोह यी हुन्, जुन ‘मालश्री’ भनिँदै आएको दसैं धुनमा बजाउने गरिन्छ—

आरोह— सा रे म प नि सां

अवरोह— सां नि ध प मप ग रे सा

राग स्वरूप— प सां नि ध प, म प ध प, ग रे सा

उत्तरांग वादी राग भएकैले मालसी मध्यरातमा गाउने गरिन्छ । तर, यो वर्षकालीन राग हो, त्यसैले बाह्रै महिना गाउन सकिन्छ । शरद ऋतुमा धेरै गाइने र बजाइने भएकाले यो ऋतुकालीन संगीतजस्तो भए पनि विशुद्ध शास्त्रीय धुन हो । स्वर परिचालन र स्वर विस्तारलाई हेर्दा यसको जाति औडव–सम्पूर्ण (आरोहमा ५ र अवरोहमा ७ स्वर लाग्ने) हुन्छ । वादी स्वर पञ्चम, संवादी षडज ।

ग नि कोमल भएको कुनै पनि रागले वीर, भयानक र रौद्र रस परिपोषण गर्ने हुन्छ । यिनै स्वर रहेको राग मालसीमा यसैकारण पनि देवी दुर्गाको आराधनाका शब्दहरू गाउने गरिएको हुन सक्छ ।

मालसी अति कुशल तरिकाले विवादी स्वरहरूलाई रागको रञ्जकता भंग नहुने गरी प्रयोग गरिएको पाइन्छ । मालसीमा प्रयोग हुने विवादी स्वरहरूको स्वरूप नै यसको विशेषता हो । यस अर्थमा मालसी राग अथवा हाल प्रचलित धुन उच्चस्तरका संगीतज्ञद्वारा रचना गरिएको मान्न सकिन्छ । हाल रागको वर्गीकरण थाटमा आधारित भए पनि प्राचीन कालमा राग–रागिनीका आधारमा राग वर्गीकरण गर्ने गरिन्थ्यो, जसअनुसार मालसी श्री रागअन्तर्गत पर्ने महत्त्वपूर्ण राग हो ।

राग मालसी ७ मात्राको जती तालमा खिं वा पछिमासँग गाउने गरिन्छ । तीव्रा भनिने यो गम्भीर प्रकृतिको शास्त्रीय तालले मात्रा र विभागको हिसाबले तबलाको रूपक तालसँग मेल खान्छ ।

मालसी धुन विशुद्ध रागमा आधारित रचना भए पनि नेपालमा यसको गायन–वादनको समयअनुसार यो ऋतु संगीतजस्तो लाग्छ । दसैंको परिचयात्मक संगीत जस्तै भएको यो रागलाई लोकसंगीत नभई विशिष्ट र परिष्कृत शास्त्रीय संगीत रचना मान्न सकिन्छ । समय र परिवेशले यसको आयाम खुम्चिए पनि यसको विशेषतालाई आधार मानेर अरू सिर्जना गर्न सकेमा यसको छुट्टै मौलिक पहिचान स्थापित गर्न सकिन्छ । अहिले आम प्रचलनमा रहेको दसैं धुन राग मालश्री नभई नेवारी दाफा संगीतमा सयौं वर्षदेखि बजाइँदै आएको राग मालसी नै हो, जसलाई बन्दिसका रूपमा वा राग स्वरूप मानी एउटा पूर्ण शास्त्रीय रागका रूपमा प्रस्तुत गर्न सकिन्छ ।

डङ्गोल संगीतकार हुन् ।

प्रकाशित : आश्विन २५, २०७८ ०८:३५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×