कृष्णसार बढे, बासस्थान साँघुरो- समाचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

कृष्णसार बढे, बासस्थान साँघुरो

हीरापुरफाँटामा स्थानान्तरण गरिएकाको तेस्रो पुस्ता हुर्किंदै, संख्या १५३ पुग्यो
भवानी भट्ट

कञ्चनपुर — आठ वर्षअघि बर्दियाको खैरापुर र नेपालगन्जको मिनी चिडियाखानाबाट ४२ वटा कृष्णसार शुक्लाफाँटाको हीरापुरफाँटामा स्थानान्तरण गरियो । सुरुका वर्ष संख्यामा खासै वृद्धि भएन । भालेहरू आपसमा जुधेर र जुकाका कारण बिरामी परेर मर्न थालेपछि संख्या बढ्न सकेको थिएन । राखेको क्षेत्र बिस्तार गरियो, बिरामीलाई तत्काल उपचार गर्न थालियो । केही वर्षयता भने कृष्णसारको संख्यामा उल्लेख्य वृद्धि भएको छ । अब भने यिनका लागि स्थानान्तरणको चिन्ता सुरु भएको छ । 

एक महिनाअघिको गणनाअनुसार शुक्लाफाँटा राष्ट्रिय निकुञ्जको हीरापुरफाँटामा ५७ भाले, ८४ पोथी र पहिचान हुन नसकेका १२ गरी १ सय ५३ कृष्णसार छन् । तारबारले घेरिएको झन्डै ५९ हेक्टर क्षेत्रफलमा चार वटा ब्लक बनाइएका छन् । शुक्लाफाँटाको हीरापुर क्षेत्र विगतमा पनि कृष्णसारको बासस्थान रहेको अध्ययनले देखाएपछि यहाँ स्थानान्तरण गरिएको हो । संख्या वृद्धिले संरक्षणकर्मी हौसिएका छन् ।

‘स्थानान्तरण गरिएको वन्यजन्तुमा सबैभन्दा राम्रो वृद्धि देखिएको यसकै हो,’ राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोषको शुक्लाफाँटा संरक्षण कार्यक्रम प्रमुख लक्ष्मीराज जोशीले भने, ‘यहाँ स्थानान्तरण गरिएपछि अहिले तेस्रो पुस्ता हुर्किंदै छ ।’ केही वर्षयता प्राकृतिक कारणबाहेकका घटनामा कृष्णसार नमरेको उनले बताए । उनका अनुसार कृष्णसारलाई अतिरिक्त आहारासँगै भेटेरिनरी उपचारसमेत भइरहेको छ । संख्या वृद्धि भएसँगै अब बासस्थान विस्तार र स्थानान्तरणका विषयमा पनि सोच्नुपर्ने बेला आएको उनले बताए ।

तस्बिर : राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभाग

अहिलेकै अवस्थामा वृद्धि हॅॅंदै गए एक/दुई वर्षमै अहिले तारबार गरिएको क्षेत्रले नपुग्ने निकुञ्जका प्रमुख संरक्षण अधिकृत डिलबहादुर पुर्जा पुनले बताए । ‘यस्ता वन्यजन्तुको भायबल पपुलेसन (निश्चित संरक्षित क्षेत्रबाट प्रकृतिमा बाँच्न सक्ने संख्या) सय मानिन्छ,’ उनले भने, ‘कृष्णसारको संरक्षण कार्ययोजना निर्माणाधीन अवस्थामा रहेकाले यसका विषयमा पनि निर्णय आउला ।’ धेरै संख्यामा हुँदा भालेहरू आपसमै लडाइ गरेर मर्न सक्ने जोखिम भएकाले बिस्तारै जंगलमा छाड्ने वा अन्यत्र स्थानान्तरण गर्ने विषयमा छलफल चलिरहेको उनको भनाइ छ । ‘केही ठाउँबाट माग पनि भएको छ,’ उनले भने, ‘अब कार्ययोजना बनेपछि निकुञ्जमै छाड्ने वा अन्यत्र सार्ने तय होला ।’

शुक्लाफाँटा राष्ट्रिय निकुञ्जकै अन्य फाँटामा समेत बासस्थान विस्तार गरेर स्थानान्तरण गर्न सकिने अधिकृत पुन बताउँछन् । तर यो निकै खर्चिलो हुन्छ । ५ वर्षअघि शुक्लाफाँटा राष्ट्रिय निकुञ्जबाट बर्दिया र चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा बाह्रसिंगा स्थानान्तरण गरिएको थियो । त्यही बेला चितवनबाट शुक्लामा गैंडा स्थानान्तरण गरिएको थियो । बाह्रसिंगाको स्थानान्तरण सफल हुन सकेन । कृष्णसारको हकमा भने सफल भएको मान्न सकिने पुन बताउँछन् ।

प्रकाशित : आश्विन २४, २०७८ १०:१६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सीता भण्डारी मृत्यु प्रकरण : नागरिक समाजले साथ दिए शव उठाउन राजी

मृतकका भाइ भन्छन्– ‘नागरिक समाज आन्दोलनमा उत्रिएकाले पारिवारिक निर्णयले मात्र शवको अन्त्येष्टि गर्न मिलेन’
सन्जु पौडेल

लुम्बिनी — रूपन्देहीको तिलोत्तमा–५ स्थित आफ्नै घरमा मृत फेला परेकी सीता भण्डारीको शव ३५ दिन बित्दासमेत अन्त्येष्टि भएको छैन । आत्महत्या नभई परिवारले मारेको दाबीसहित माइती पक्ष र नागरिक समाज आन्दोलनमा उत्रिएपछि शवको अत्येष्टि नभएको हो ।

घटनापछि नागरिक समाज आन्दोलनमा उत्रिएकाले पारिवारिक निर्णयले मात्र शवको अन्त्येष्टि गर्न नमिलेको मृतकका भाइ सुरज भण्डारीले बताए ।

‘आफूहरूले कर्तव्य ज्यान मुद्दामा सीताका श्रीमान् टीका पौड्याल, उनका दाजु हरि र दिदी विष्णुविरुद्ध मुद्दा दर्ता गरे पनि अदालतले आत्महत्या दुरुत्साहन प्रयास मुद्दा चलाइरहेको छ,’ उनले भने, ‘हाम्रो जाहेरीअनुसार पनि केस लडिँदो रहेनछ । अबको उपाय आफूहरूलाई साथ दिइरहेकाहरूसँग छलफल गरी शवको अन्त्येष्टि र अपराधीलाई कडा सजाय दिलाउने हुनेछ ।’ पोस्टमार्टम रिपोर्टमा झुन्डिएर आत्महत्या गरेको देखिए पनि माइती पक्षले भने सीताको हत्या भएको दाबी गर्दै आएको छ । २२ दिनसम्म चलेको आन्दोलन अदालतमा मुद्दा दर्तापछि स्थगन भएको थियो ।

सम्पत्तिकै लागि आफ्नी दिदीको हत्या गरेर आत्महत्या साबित गर्ने प्रपञ्च रहेको सुरजले आरोप लगाए । पोस्टमार्टममा आत्महत्या देखिएपछि प्रहरीले माइती पक्षको जाहेरीका आधारमा मृतक सीताका श्रीमान्, जेठाजु र उनकी दिदीलाई हिरासतमा लिई आत्महत्या दुरुत्साहन र कर्तव्य ज्यानसम्बन्धी मुद्दा चलाएको थियो । अनुसन्धानका लागि प्रहरीको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरोको टोलीसमेत रूपन्देही आएर फर्केको थियो ।

मृतकको मोबाइलमा ‘सुसाइड नोट’ भेटिएको र त्यसले आत्महत्या पुष्टि गरेको भन्दै प्रहरीले असोज १६ गते प्रारम्भिक अनुसन्धान प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेको थियो । सुसाइड नोटमा ‘मलाई माफ गरिदिनुहोला, मेरो अर्को जुनी भयो भने म हजुरहरूकै काखमा जन्मिन चाहन्छु, मलाई यो जिन्दगीबाट पुग्यो, म बाँच्न सकिनँ’ भनी लेखिएको जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रहरी नायब उपरीक्षक सत्यनारायण थापाले बताए ।

प्रहरीका अनुसार पछिल्लो समय परिवारमा सम्पत्ति बाँड्ने र रिसोर्ट चलाउनेबारे विवाद भएको थियो । पौडेल दम्पती कोरोनाका कारण अप्ठेरोमा परेकाले रिसोर्ट बेच्ने पक्षमा थिए । तर, त्यस कुरालाई परिवारले इन्कार गरेका थिए । प्रहरीले मृतक सीता र श्रीमान् टीकाको मोबाइलको प्राविधिक परीक्षणसमेत गरेको थियो । सीताको शव अहिले लुम्बिनी प्रादेशिक अस्पतालको शव गृहमा छ ।

प्रकाशित : आश्विन २४, २०७८ १०:१३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×