छाउपडीविरुद्ध किशोरी- समाचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

छाउपडीविरुद्ध किशोरी

लालु, माल्कोट, कुमालगाउँ, कोटवाडा र रुप्सामा गठित समूहले ३ वर्षदेखि छाउपडीविरूद्ध सचेतना अभियान चलाइरहेका छन्
तुलाराम पाण्डे

कालीकोट — घरदेखि विद्यालयसम्म छुवाछूत हुने छाउपडी प्रथाविरुद्ध यहाँका किशोरीले अभियान थालेका छन् । कक्षाकोठामै छाउपडीविरुद्ध छलफल हुन थालेपछि यो प्रथा न्यून हुँदै गएको छ । ‘पहिले गुपचुपमै लुकाइने छाउपडी प्रथाविरुद्ध अहिले कक्षामै अन्तर्क्रिया चलाउन थालेका छौं,’ नरहरिनाथ–३ स्थित रमा माविकी कक्षा ९ की छात्रा कमला वुढाले भनिन्, ‘हाम्रो अभियानपछि अभिभावकले हामीलाई छाउगोठमा पठाउन हच्किएका छन् ।’ उनले छाउपडी भएको बेला घरभित्र बस्न नपाइने, दूध, दही तथा पोसिलो खानेकुरा खान नपाइने, घरका अरु सदस्यलाई छुन नपाइने चलन अझै कालीकोटका गाउँहरूमा कायम रहेको बताइन् ।

महिनावारी हुँदा खानाभन्दा बढी पिरलो सुत्ने ठाउँको हुने विद्यालयकी अर्की छात्रा ममता महताराले बताइन् । ‘घरको तुलनामा विद्यालयमा विभेद कम भए पनि महिनावारी स्वच्छतासम्बन्धी छुट्टै कोठा नहुँदा प्याड फेर्न कठिन हुन्छ,’ उनले भनिन्, ‘पहिले त छाउ भएको बेला विद्यालय पनि नआउने चलन थियो ।’ उनले घरमा आमाबाबुले नै महिनावारीसम्बन्धी कुसंस्कार भोग्दै र मान्दै आएकाले पूरै हटाउन कठिन भएको गुनासो गरिन् ।

विद्यालयको अगुवाइमा छाउ प्रथाविरुद्ध अभियान सञ्चालन गरेर लामो समयदेखि घरपरिवारलाई दबाब दिइरहेको विद्यालयमा गठित किशोरी समूहकी सचिव जमुना बुढाले बताइन् । विद्यालयमा महिनावारी भएको बेला विभेद नभए पनि समस्या परेको बेला धारामा पानी नहुने, कहिले प्याड पनि नभेटिने, प्याड फेर्ने सुरक्षित ठाउँ पनि नहुने समस्या रहेको उनको भनाइ छ । ‘प्याड माग्न अफिस कोठामा जान पनि अप्ठेरो लाग्छ,’ उनले भनिन्, ‘एक जनालाई चाहियो भन्दै ३/४ जना जान्छौं ।’

कोरोना महामारीका कारण लामो समयपछि खुलेका विद्यालयमा किशोरीहरूले हप्तामा एक दिन कक्षाकोठामै छाउ प्रथाविरुद्ध छलफल चलाउने गरेका छन् । मंगलबार कक्षाकोठामै सरोकारवालासँग भएको छलफलमा कक्षा ९ का ७५ विद्यार्थीमध्ये अधिकांशले खुलेरै भनाइ राखे गाउँपालिका र सहयोगी संघसंस्थाको सहयोगमा साबुन र सेनिटरी प्याडलगायतका सामान छात्राहरूलाई नियमित दिन सुरु गरिएको विद्यालयका प्रधानाध्यापक हरिशचन्द्र बटालाले बताए । ‘प्याडको व्यवस्था गरेपछि सबै छात्राहरूको पढाइ नियमित छ,’ उनले भने, ‘छात्राहरूले हप्तामा एकपल्ट कक्षामै महिनावारीबारे छलफल गर्न थालेपछि समुदायमा पनि महिनावारी बार्ने महिलाको संख्या घटेको छ ।’

विद्यालयको छलफलको निष्कर्ष घरमा पनि सुनाउने गरिएको अर्की छात्रा ममता विष्टले बताइन् । ३ वर्षदेखि लालु, माल्कोट, कुमालगाउँ, कोटवाडा र रुप्सामा गठन भएका किशोरी समूहले छाउपडीविरुद्ध सचेतनाका अभियान सञ्चालन गरिरहेको गाउँपालिका उपाध्यक्ष मनशोभा बुढाले बताइन् । उनका अनुसार छात्राहरूको अभियानले महिनावारी बार्ने, गोठमा सुत्नेलगायत चलनमा कमी आएको छ ।

८ वटा सामुदायिक विद्यालयलाई यो वर्ष १० लाखको सेनिटरी प्याड खरिद गरी वितरण गरिएको उनले जानकारी दिइन् । ‘पाका उमेरका महिलाले छोइछिटो गरे पनि नयाँ पुस्ताले छाउ बार्न छाडेका छन्,’ उनले भनिन्, ‘उनीहरूको अभियानले कुसंस्कार हटाउन ठूलो मद्दत पुगेको छ ।’ नरहरिनाथमा भएका १५ वटा छाउगोठ ३ वर्षअघि नै प्रहरीको सक्रियतामा भत्काएको उनले बताइन् ।

छाउ बार्ने चलन हटेपछि जिल्लाभरिका किशोरीको विद्यालय नियमित बन्दै गएको शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाइ प्रमुख महेश देवकोटाले बताए । ‘अहिले त कक्षाकोठामा छात्रभन्दा छात्राको उपस्थिति बढी देखिन्छ,’ उनले भने, ‘सेनिटरी प्याडको सुविधा, छात्रामैत्री शौचालय र सरसफाइले छात्राको नियमितता बढाउन सहयोग गरेको छ ।’ किशोरीको सक्रियतामा महिनावारी र सरसफाइसम्बन्धी अभियान सञ्चालन गर्दा प्रभावकारी भएको उनको भनाइ छ ।

प्रकाशित : आश्विन १५, २०७८ ११:१६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

गाउँ पसे दलहरू

तुलाराम पाण्डे

कालीकोट — कोरोना महामारीका कारण सुस्ताएका विभिन्न पार्टीका गतिविधिहरू गाउँ केन्द्रित बन्न थालेका छन् । जिल्लाका सबैजसो दलले सदस्यता वितरण, भेला, प्रशिक्षण, आमसभालगायत कार्यक्रमलाई तीव्रता दिएका हुन् । 

कांग्रेस महाधिवेशनको तयारीका लागि गाउँ पसेको छ भने एमालेले विधान अधिवेशनको तयारीलाई ग्रामीण क्षेत्रमा पुर्‍याएको छ । माओवादी केन्द्र, एकीकृत समाजवादी, राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी, नेत्रविक्रम चन्द समूहले विभिन्न गतिविधिलाई सदरमुकाम बाहिर केन्द्रित गरेका छन् ।

एमाले र एकीकृत समाजवादीका नेताहरू कार्यकर्तालाई आफ्नो पार्टीमा ल्याउन क्रियाशील बनिरहेका छन् । अन्य दलको तुलनामा उनीहरूको सक्रियता बढी छ । कार्यकर्ताहरू गलत प्रचारको पछि नलागून् भनेर गाउँमा बढी मिहिनेत गर्नुपरेको एमाले अध्यक्ष नगिन्द्र शाहीले बताए । ‘पार्टी विभाजनको असर समुदायसम्म त परेको छैन,’ उनले भने, ‘केही अवसरवादी नेताहरू पाखा लागेका मात्र हुन् ।’ कालीकोटमा उनीसहित उपाध्यक्ष रमेशकुमार शाही एमालेमै छन् ।

साविक एमालेका सचिव चित्रसिंह गाउँले, उपसचिव कमलबहादुर शाही, पूर्वसांसद तुलाराज विष्ट, नरहरिनाथ गाउँपालिका अध्यक्ष धीरबहादुर विष्ट, खाडाचक्र नगरपालिका उपप्रमुख विजया विष्ट, शुभकालिका गाउँपालिका अध्यक्ष खडानन्द चौलागार्इं र उपाध्यक्ष पम्फाकुमारी शाहीलगायत नेताले एकीकृत समाजवादी रोजेका छन् । आगामी निर्वाचनमा एमालेका उम्मेदवारको जमानत जफत हुने गरी आफूहरू पार्टी विस्तारमा लागेको एकीकृत समाजवादीका अध्यक्ष चित्रसिंह गाउँलेले बताए ।

कालीकोटको खाडाचक्रमा माओवादी केन्द्रद्वारा आयोजित प्रशिक्षण कार्यक्रममा अन्य दलबाट आएकालाई पार्टी प्रवेश गराउँदै कर्णालीका मुख्यमन्त्री महेन्द्रबहादुर शाही । तस्बिर : तलाराम/कान्तिपुर

कोरोनामा राजनीतिक गतिविधि शून्यजस्तै भएको कालीकोटमा भदौ लागेपछि सबै दलले गतिविधि बढाएको जिल्ला प्रहरी प्रमुख डीएसपी चक्रबहादुर शाहले बताए । उनका अनुसार दिनहुँजसो गाउँगाउँमा विभिन्न पार्टीका आमसभा, भेला, भेटघाटलगायतका गतिविधि भइरहेका छन् । उनले दलका कार्यकर्ताबीच हालसम्म कुनै अप्रिय घटना नभए पनि चुनाव नजिकिँदै जाँदा हिंसाका घटना हुन सक्नेमा प्रहरी सचेत रहेको जानकारी दिए ।

महाधिवेशन नजिकिएसँगै कांग्रेसले पनि वडा, पालिका र निर्वाचन क्षेत्रको भेलालाई तीव्र बनाएको नेता भूपेन्द्रजंग शाहीले बताए । उनका अनुसार सबै वडा र ९ वटै स्थानीय तहमा अधिवेशन सम्पन्न भइसकेको छ । ‘केन्द्रमा यो पक्ष र त्यो पक्ष भए पनि जिल्लाका सबै स्थानीय तहमा सहमतिको आधारमा नेतृत्व चयन भएको छ,’ उनले भने, ‘यसले आगामी चुनाव कांग्रेसले जित्ने सन्देश दिएको छ ।’

नेत्रविक्रम चन्द्र समूह, जनमोर्चा र नेमकिपाले एमसीसीविरुद्ध गाउँगाउँमा खबरदारी गर्दै आएको जनाएका छन् । माओवादी केन्द्रले पनि सबै स्थानीय तहमा भेला, प्रशिक्षण तथा जनवर्गीय संगठनको गठनलाई तीव्रता दिइएको जनाएको छ । कर्णाली प्रदेशका मुख्यमन्त्री तथा कालीकोटका इन्चार्ज महेन्द्रवहादुर शाही महिनैपिच्छे कालीकोट आएर प्रदेश सरकारका योजनासहित पार्टी गतिविधिमा संलग्न हुने गरेका छन् । उनी झन्डै दुई साता विभिन्न गाउँमा पार्टीका कार्यक्रममा सहभागी भएर सोमबार मान्म फर्किए ।

एकै दिन ३ दलका कार्यक्रम

सदरमुकाम मान्ममा मंगलबार ३ दलका ठूला कार्यक्रम सञ्चालन भए । कांग्रेस र राप्रपाले त पञ्चेबाजा, हुड्केसहित पालैपालो बजार परिक्रमा गरेर सभा गरे भने माओवादी केन्द्रले खाडाचक्र नगरपालिकास्तरीय प्रशिक्षण कार्यक्रम सञ्चालन गर्‍यो । कांग्रेसको ‘क’ प्रदेशस्तरीय अधिवेशन मान्मको खुलामञ्चमा र राप्रपाको एकता भेला जिल्ला समन्वय समितिमा थियो । माओवादीले एक होटलमा प्रशिक्षण कार्यक्रम चलाएको थियो । त्यस्तै कांग्रेसले ‘ख’ प्रदेश अधिवेशन मंगलबार नै रास्कोटमा सुरु गरेको छ ।

प्रकाशित : आश्विन १४, २०७८ १२:२८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×