भारतले दिएन कूटनीतिक नोटको जवाफ- समाचार - कान्तिपुर समाचार

भारतले दिएन कूटनीतिक नोटको जवाफ

तुइन घटना र हेलिकोप्टर उडाइएको विषयमा परराष्ट्रले पत्र पठाएको थियो 
जगदीश्वर पाण्डे

काठमाडौँ — दार्चुलाको तुइन घटनाका विषयमा नेपालले दुई साताअघि गरेको पत्राचारको भारतले अझै जवाफ दिएको छैन । महाकाली नदी पार गर्ने क्रममा भारतीय सीमा सुरक्षा बल (एसएसबी) को अमानवीय व्यवहारका कारण नेपाली युवा जयसिंह धामी बेपत्ता भएका थिए ।


दार्चुलाको व्यास गाउँपालिका–२ का धामी बेपत्ता भएपछि भारत सरकारलाई परराष्ट्र मन्त्रालयले दुई सातअघि ‘कूटनीतिक नोट’ पठाएको थियो । तर मंगलबार साँझसम्म भारतका तर्फबाट त्यसबारे कुनै जानकारी नआएको परराष्ट्र स्रोतले जानकारी दियो ।

नेपाल सरकारले काठमाडौंस्थित भारतीय दूतावासमार्फत भदौ १८ मा तुइन घटनालाई लिएर र भदौ २० मा दार्चुलास्थित नेपाली भूभागमा बिनाअनुमति लगातार भारतीय हेलिकोप्टर उडाइएको विषयमा भारतलाई पत्राचार गरेको थियो । परराष्ट्र प्रवक्ता सहसचिव सेवा लम्सालले भने यी कूटनीतिक नोटहरूको विषयमा कान्तिपुरसँग कुनै कुरा गर्न चाहिनन् ।

सरकारले भारतलाई पठाएको कूटनीतिक नोटमा जयसिंह धामी बेपत्ता हुनुमा एसएसबीको संलग्नता पुष्टि भएको किटान गरिएको थियो । गृह मन्त्रालयद्वारा गठित छानबिन समितिको प्रतिवेदन उद्धृत गर्दै परराष्ट्रले एसएसबीको ‘उपस्थिति र संलग्नतामा’ तुइन घटना भएको जानकारी भारतीय पक्षलाई दिएको थियो ।

धामी साउन १५ मा तुइनमा नेपालको मालघाटबाट भारततर्फ महाकाली नदी पार गर्ने क्रममा खसेका थिए । ‘घटनाबारे अनुसन्धान गर्न नेपाल सरकार गृह मन्त्रालयद्वारा गठित समितिले प्रत्यक्षदर्शीको भनाइ, परिस्थिति र तथ्यहरूका आधारमा उनी बेपत्ता भएको विषयमा बुझाएको प्रतिवेदनमा उक्त घटना सशस्त्र सीमा बल (एसएसबी) को उपस्थिति र संलग्नतामा भएको परराष्ट्र मन्त्रालय जानकारी गराउँदछ,’ नेपालले पठाएको कूटनीतिक नोटमा उल्लेख छ ।

नोटमा ‘घटनामा एसएसबीको संलग्नताबारे विस्तृत अनुसन्धान गरी घटनामा संलग्नलाई आवश्यक कानुनी कारबाही गर्न तथा पीडितको परिवारलाई क्षतिपूर्ति उपलब्ध गराउन’ आग्रह गरिएको छ । भारतीय पक्षबाट अहिलेसम्म घटनाबारे अनुसन्धान भए/नभएको जानकारी दिइएको छैन । काठमाडौंस्थित भारतीय दूतावासले पनि यस विषयमा कान्तिपुरसँग प्रतिक्रिया दिन अस्वीकार गरेको छ ।

पाँच वर्षमा पाँच कूटनीतिक नोट, भारतले जवाफै दिएन

नयाँदिल्लीमा भदौ १७ मा आयोजित भारतीय विदेश मन्त्रालयको पत्रकार सम्मेलनमा प्रवक्ता अरिन्दम बाग्चीले दार्चुलाको तुइन घटनाबारे नेपाल सरकारले कुनै जानकारी नगराएकाले त्यसबारे भारतले केही नबोल्ने बताएका थिए । उनले यो विषयमा मिडियाबाट केही सुनेको तर औपचारिक रूपमा कुनै जानकारी नआएको प्रतिक्रिया दिएका थिए । तर नेपाल सरकारले छानबिन समितिको प्रतिवेदनको निचोडसहित लेखेको कूटनीतिक पत्रबारे भने भारतले बेवास्ता गरेको हो ।

परराष्ट्रविद् दिनेश भट्टराईले कूटनीतिक नोट पठाएपछि त्यसको जवाफ ढिलोचाँडो आउने सक्ने बताए । ‘गम्भीर घटनालाई लिएर पत्र पठाएपछि जवाफ त आउला,’ उनले भने । नोटका सम्बन्धमा दिल्लीस्थित आफ्नो दूतावासबाट पनि जवाफका लागि पहल गर्नुपर्ने उनको भनाइ छ ।

यस्तै, महाकाली नदी वारि नेपालको दार्चुलाका पाँच गाउँपालिका हुँदै भारतीय हेलिकोप्टर निरन्तर उडाइएको विषयमा पनि परराष्ट्रले भारतलाई कूटनीतिक नोट पठाएको थियो । जसको जवाफ पनि अझै दिइएको छैन । पूर्वराजदूत निरञ्जन थापा अमानवीय घटनाका विषयमा भारतबाट जवाफ नआएपछि कूटनीतिक पहललाई थप अघि बढाउनुपर्ने मान्छन् ।

‘कूटनीतिक पहलको विकल्प पनि कूटनीतिक पहल नै हो । तर पहल गर्दा अब अर्को चरणमा जानुपर्छ,’ उनले भने । लगातारको कूटनीतिक पहलले नभए संयुक्त राष्ट्रसंघ, अन्तर्राष्ट्रिय कानुनलगायतको सहयोग लिने बाटा पनि खुला छन् । यसअघि भारतले नेपाली भूमि लिपुलेकमा सडक निर्माण गरेको विषयमा २०७७ वैशाख अन्तिम साता कूटनीतिक नोट पठाएको थियो । उक्त नोटको पनि भारतले हालसम्म जवाफ दिएको छैन ।

दूतावास बेखबर

दार्चुलाको तुइन र हेलिकोप्टरको अनधिकृत उडानबारे परराष्ट्र मन्त्रालयले भारत सरकारलाई पठाएको ‘कूटनीतिक नोट’ को फलोअपको जिम्मेवारी नयाँदिल्लीस्थत नेपाली दूतावासको हो । दूतावासलाई भने परराष्ट्रले औपचारिक जानकारी नै पठाएको छैन । मन्त्रालयले काठमाडौंस्थित भारतीय दूतावासमार्फत भारतलाई कूटनीतिक नोट पठाएको थियो ।

‘परराष्ट्रले कूटनीतिक नोट पठाएको पनि हामीले मिडियाबाटै सुनेका हौं,’ दूतावास स्रोतले भन्यो, ‘हामीलाई औपचारिक केही जानकारी/निर्देशन पठाइएको छैन ।’ त्यस्ता पत्राचार गर्दा सम्बन्धित देशस्थित आफ्नो दूतावासलाई जानकारी दिने कूटनीतिमा चलन नै हो । तर फलोअपको जिम्मेवारी हुने जानकारी केही नपठाउनुले दूतावासका अधिकारीहरू निराश छन् ।

प्रकाशित : आश्विन ५, २०७८ ०८:१८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

काठमाडौंसहित सात जिल्लामा कांग्रेसको वडा अधिवेशन आज

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — १४ औँ महाधिवेशनअन्तर्गत मंगलबार कांग्रेसले काठमाडौंसहितका सात जिल्लामा वडा अधिवेशन गर्दैछ । वडा अधिवेशनका मतदाता अर्थात् क्रियाशील सदस्यतासम्बन्धी विवाद टुंगो नलाग्दा यसअघि यी जिल्लाको अधिवेशन हुन सकेको थिएन । अझै १३ जिल्लामा क्रियाशील सदस्यको नामावली तयार भइसकेको छैन । 

केन्द्रीय निर्वाचन समितिका संयोजक महादेवप्रसाद यादवले मंगलबार काठमाडौं, काभ्रे, सिन्धुपाल्चोक, कपिलबस्तु, बर्दिया, बाजुरा र मोरङमा वडा तहको अधिवेशनको हुने जानकारी दिए । ‘सबै वडामा मतदान अधिकृतहरु पुगिसकेका छन् ।

सहमतिबाटै अधिवेशनको वातावरण तयार गरी निर्वाचन प्रक्रिया अघि बढाएका छौँ,’ यादवले भने, ‘बेलुकासम्म धेरै ठाउँमा वडा कार्यसमितिले नयाँ नेतृत्व पाइसक्छन् ।’ वडा अधिवेशनमा वडा सभापति, वडा कार्यसमिति र क्षेत्रीय प्रतिनिधिको चयन हुन्छ । यसपटक भने अधिकांश ठाउँमा नेतृत्व चयनका लागि चुनावै हुने अवस्था रहेको छ ।

क्रियाशील सदस्यको नामावली तयार नभएका बाँकी जिल्लामा पनि क्रमशः अधिवेशन हुने केन्द्रीय सदस्य श्याम घिमिरेले जानकारी दिए । ‘विवादको समाधान भइसकेको छ । अब अन्तिम नामावली तयार गर्ने काममात्रै बाँकी हो,’ उनले भने, ‘अब हामीले सार्वजनिक गरिसकेको कार्यतालिकामा असर नपर्ने गरी अधिवेशनको प्रक्रिया अघि बढ्छ ।’ कांग्रेसले पालिका तहको अधिवेशन ९ असोजका लागि तोकेको छ । कांग्रेसले प्रदेश २ का आठ वटै जिल्ला र रसुवा, डोल्पा, बाँके, कैलाली र सुर्खेतको नामावली तयार गर्न सकेको छैन ।

प्रकाशित : आश्विन ५, २०७८ ०८:१५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×