सुरक्षित ठानेकै घरमा पहिरो- समाचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

सुरक्षित ठानेकै घरमा पहिरो

सुतेकै ठाउँमा एकै परिवारका ५ सहित ११ को मृत्यु 
लालप्रसाद शर्मा, अगन्धर तिवारी

पोखरा, पर्वत — घरमाथि मोटरबाटो खनेपछि कुश्मा नगरपालिका–३ दुर्लुङ बाँधस्वाँराका माधव शर्मा पौडेल अर्को घर किनेर बाटोमाथि सरे । सुरक्षित ठानेर किनेको घरमा उनले परिवारसँग एक वर्षभन्दा बढी बिताउन पाएनन् । बिहीबार मध्यरातमा खसेको पहिरोले घर पुर्‍यो । भित्रै पुरिएका आमा, श्रीमती, दुई छोरी र एक छोरालाई उनले गुमाए । विदेशबाट फर्किएर सुरक्षित घरमा बस्ने उनको सपना पहिरोसँगै पुरियो । 

छिमेकी प्रताप गिरीका अनुसार वैदेशिक रोजगारीमा गएका शर्माले कतारबाट फर्किएर डेढ वर्ष अघिमात्र ५ मिनेटमाथिको भोगेनीमा माइजूकी आमा नर्वदी पाध्याको घर किनेका थिए । घर सरेपछि पौडेल परिवारले सुरक्षित ठानेको थियो । ‘झन्डै सय मिटरमाथिबाट आएको पहिरोले घर पुरिदियो,’ गिरीले भने, ‘बरु उहाँहरू बाँधस्वाँरामै बसेको भए हुने रहेछ, आज यो अवस्था देख्नुपर्‍यो ।’ पहिरोले पुरिएर शर्माकी आमा ७५ वर्षीया कौशिला, ३५ वर्षीया श्रीमती भगवती, दुई छोरीहरू १६ वर्षीया विमला, ११ वर्षकी विनीता र ९ वर्षीय छोरा विनोद पौडेलको मृत्यु भएको हो ।

राति करिब डेढ बजेतिर पहिरो खसेको थियो । दर्के झरी परेकाले पहिरो जान सक्ने शंका गर्दै राति गाउँलेका धेरै जना जागै थिए । तत्कालै उद्धारमा जुटेका स्थानीयले कौशिला, विमला र विनीताको शव निकालेका हुन् । विमला १२, विनीता ४ र विनोद ३ कक्षामा पढ्थे ।

गिरीका अनुसार पहिरो खसेको स्थानको जमिन अलिअलि दबिएको थियो । स्थानीयले पुरपार गरेका थिए । तर, बुधबार रातिदेखि परेको भारी वर्षापछि पर्खालसहित पहिरो खस्यो । घर बिक्री गरेकी नरबदी पनि सोही घरको एक कोठामा बस्दै आएकी थिइन् । उनी बस्ने कोठा भने पहिरोले छोएको छैन ।

छोरा नभएको र तीन छोरीको बिहे भएकाले नरबदीले घर बेचे पनि बाँचुन्जेलसम्मका लागि भन्दै त्यसकै एउटा कोठामा बस्दै आएकी थिइन् । अर्का छिमेकी प्रेमप्रसाद पौडेलका अनुसार माधव गत चैतमा वैदेशिक रोजगारीका लागि फेरि कतार गए । ‘पहिला पनि कतार गएर फर्किएर आएपछि घर किन्नुभएको हो,’ उनले भने, ‘असुरक्षित ठानिएको स्थानमा भने अहिलेसम्म केही भएको छैन । सुरक्षित ठानिएको स्थानमा यस्तो अवस्था आइलाग्यो ।’ घटनापछि शर्मा नेपाल फर्कंदै गरेको उनले बताए ।

यसैगरी कुश्मा–११ पकुवामा माथिबाट आएको पहिरोले घर पुर्दा एकै घरका ३ जनाको मृत्यु भएको छ । शुक्रबार बिहानै आएको पहिरोले घर पुर्दा ७० वर्षकी डल्ली पाध्या पौडेल, उनकी बुहारी ४० वर्षीया मायाकुमारी र ३ वर्षका जाति प्रयुशको मृत्यु भएको पर्वतका डीएसपी शिवराज बुढाथोकीले बताए । त्यस्तै कुश्मा–११ सिल्मीमा मनिलाल पौडेलको घर पहिरोले पुर्दा पाहुना आएकी मोदी–७ की ३८ वर्षीया दुर्गा पौडेल र उनका ६ वर्षीय छोरा गणेशको मृत्यु भएको छ । यस्तै पर्वतकै मोदी–५ आम्बोटमा पहिरोले घर पुरिँदा ५० वर्षकी फूलमाया थापाको मृत्यु भएको छ । चारवटै घटनामा पहिरोले एउटा/एउटा घर पुरेको डीएसपी बुढाथोकीले बताए ।

पहिरोले विभिन्न स्थानमा बिजुलीका पोल ढालेको छ भने फोनको अप्टिकल फाइबरमा क्षति पुर्‍याएको छ । शुक्रबार पर्वतमा विद्युत् र सञ्चार सेवा अवरुद्ध रह्यो । डीएसपी बुढाथोकीका अनुसार पहिरोले मध्यपहाडी राजमार्ग र अन्य सडकसमेत अवरुद्ध भएको छ । ‘ठाउँठाउँमा पोल ढलेका छन्, कहाँकहाँ समस्या भन्ने पनि पत्ता लागिसकेको छैन,’ उनले भने ।

मोदीको आम्बोट क्षेत्रमा खसेको पहिरोले टेलिकमको अप्टिकल फाइबरमा क्षति पुर्‍याएपछि दिनभर फोन र मोबाइल सेवा अवरुद्ध भएको छ । अप्टिकल फाइबर मर्मत गर्न पश्चिमाञ्चल सोलुसनका प्राविधिक पहिरो स्थलमा पुगे पनि शुक्रबार अबेरसम्म काम पूरा भइसकेको छैन । नेपाल टेलिकम पोखराका इन्जिनियर विकास तिमिल्सिनाका अनुसार अप्टिकल फाइबर बन्द भएपछि रेडियो सेटमार्फत सीमित कलमात्रै जाने भएकाले फोन पर्वतमा नलाग्ने समस्या भएको छ ।

प्रकाशित : भाद्र १९, २०७८ ०६:४५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

पाँच वर्षमा पाँच कूटनीतिक नोट, भारतले जवाफै दिएन  

जगदीश्वर पाण्डे

काठमाडौँ — भारतीय एसएसबीका सुरक्षाकर्मीले तुइन खुस्काइदिँदा नेपाली युवा महाकालीमा खसेर बेपत्ता भएको घटनाबारे भारतले औपचारिक जानकारी नपाएको प्रतिक्रिया दिएको छ, यता नेपाल सरकार भने औपचारिक जानकारी दिनसमेत हिचकिचाएको छ । तुइन प्रकरणमा पठाएको पत्र अलपत्र परेका बेला गृहले हेलिकोप्टर प्रकरणमा परराष्ट्रलाई अर्को पत्र पठाएको छ ।

परराष्ट्र मन्त्रालयको समेत जिम्मेवारी सम्हालेका प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले कूटनीतिक नोट पठाउने सम्बन्धमा बिहीबार परराष्ट्र सचिव भरतराज पौड्याललाई बोलाएर छलफल गरेका थिए, तर शुक्रबार बेलुकासम्म प्रगति भएको छैन । यस विषयमा औपचारिक प्रतिक्रिया दिन परराष्ट्रका कुनै पनि अधिकारी तयार भएनन् ।

पूर्वराजदूत प्रह्लादप्रसाद प्रसाईं भने यस्तो गम्भीर घटनामा सरकारले सकेसम्म छिटो कूटनीतिक पहल गर्दा नै समस्या समाधान सहज हुने बताउँछन् । ‘जतिसक्दो चाँडो कूटनीतिक पहल गरेको भए घटनाका बारेमा थप बुझ्नका लागि सहयोग हुन्थ्यो र दुई मुलुकबीचमा असमझदारी हट्थ्यो,’ उनले कान्तिपुरसँग भने, ‘भारतलाई तत्कालै खबर गरेको भए दुवै मुलुकका लागि फाइदा हुने थियो ।’ उता, भारतले यो घटनाबारे लिएर हालसम्म नेपालका तर्फबाट कुनै पनि जानकारी नआएको स्पष्ट पारेको छ ।

नयाँदिल्लीमा बिहीबार आयोजित साप्ताहिक पत्रकार सम्मेलनमा विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता अरिन्दम बाग्चीले मिडियाबाट समाचार सुनेकाले आफूले कुनै प्रतिक्रिया नदिने बताए । पूर्वराजदूत नीरञ्जन थापा भारतका विदेश मन्त्रालयको प्रवक्ताको भनाइले नेपाललाई कूटनीतिक प्रहार गरेको मान्छन् । ‘उहाँलाई थाहा नभएको होइन । नेपालको परराष्ट्र मन्त्रालयले लिपिबद्ध रूपमा भारतलाई पत्र दिन किन सकेन भन्ने उहाँको भनाइ हो,’ उनले भने । भारतीय विदेश मन्त्रालयको जवाफ हेर्दा भारतको हात माथि परेको मान्छन् थापा । ‘किनकि हामीले उनीहरूलाई औपचारिक रूपमा पत्राचार नै गर्न सकेका छैनौं,’ उनले भने, ‘त्यसैले थाहा छैन भनिदिए । यो हाम्रो लागि ठूलो प्रहार हो ।’ उनी नेपालले कूटनीतिक रूपमा सही कदम चाल्न नसकेको टिप्पणी गर्छन् ।

कूटनीतिज्ञहरूका अनुसार छानबिनका दौरानबीच पनि एक महिनाभित्र नेपालले भारतसँग विभिन्न प्रक्रियाबाट संवाद गर्न सक्थ्यो । पहिलो, परराष्ट्रमन्त्रीसमेत रहेका प्रधानमन्त्री देउवाले नेपालका लागि भारतीय राजदूत विनयमोहन क्वात्रालाई बोलाएर सोध्न सक्थे । दोस्रो, परराष्ट्र मन्त्रालयले नयाँदिल्लीमा रहेको नेपाली दूतावास र त्यहाँ रहेका राजदूतलाई घटनाका बारेमा भारतीय पक्षसँग चासो राख्न सक्थे । तेस्रो, नेपालले कूटनीतिक नोटमार्फत विरोध नै नगरे पनि घटनाको जानकारी दिँदै अनुसन्धानका लागि सहयोग गर्न अनुरोध गर्न सक्थ्यो । तर नेपालले कुनै पनि प्रक्रिया अपनाएन । जसले गर्दा एसएसबीका सुरक्षाकर्मी संलग्न भएको अमानवीय घटनाबारे भारतले एक महिनासम्म पनि थाहै छैन भन्न पाएको छ ।

त्यसो त दार्चुला घटनाबारे नेपालले औपचारिक रूपमा जानकारी नआएको भन्दै पन्छिएको भारतले विगतमा नेपालले पठाएका ‘कूटनीतिक नोट’ लाई बेवास्ता गर्दै आएको छ । कूटनीतिक क्षेत्रमा ‘कूटनीतिक नोट’ पठाउनै परेको अवस्था आफैंमा जटिल र गम्भीर पक्ष हो । तर नेपालले पछिल्लो १८ महिनामा मात्र चार पटक कूटनीतिक नोट पठाए पनि भारतले थाहै नपाएजस्तो गरेको छ ।

२०७६ कात्तिक १६ मा भारतले जारी गरेको नयाँ नक्सामा नेपालको लिम्पियाधुरा–कालापानी क्षेत्रसमेत समेटेपछि कात्तिक २० मा एक विज्ञप्तिमार्फत परराष्ट्रले यो कदमको विरोध जनाएको थियो । साथै, नेपालले भारतलाई कूटनीतिक नोट पनि पठाएको थियो । तर भारतले त्यसको जवाफ दिएन ।

नेपाली भूभागमाथिको थिचोमिचो जारी भएपछि परराष्ट्रले सोही वर्ष मंसिर ३ मा अर्को कूटनीतिक नोट पठाउँदै सुगौली सन्धिअनुसार कालीपूर्वको लिम्पियाधुरा, कालापानी र लिपुलेक नेपालकै भएको पुनः स्मरण गराएको थियो । नेपाली भूमि मिचेर बनाइएको सडक २०७७ वैशाख २६ मा भारतका रक्षामन्त्री राजनाथ सिंहले उद्घाटन गरेपछि नेपालले विरोधसहित विज्ञप्ति जारी गरेको थियो । सरकारले राजदूत विनयमोहन क्वात्रालाई परराष्ट्र मन्त्रालयमा बोलाएर ‘कूटनीतिक नोट’ दिएको थियो ।

यस्तै, २०७८ असार पहिलो साता कूटनीतिक नोट पठाउँदै महाकाली क्षेत्रमा बनिरहेको सीमावर्ती सडक र यही कारण नेपाली भूभागमा पुगिरहेको क्षति रोक्न अर्को ‘कूटनीतिक नोट’ पठाएको थियो । यसरी केपी ओली नेतृत्वको सरकारले सीमा थिचोमिचोबारे लगातार चार वटा कूटनीतिक नोट पठाए पनि भारतबाट कुनै जवाफ नआएको परराष्ट्र मन्त्रालयका अधिकारीहरूको भनाइ छ ।

त्यसो त तत्कालीन प्रधानमन्त्री सुशील कोइरालाका पालामा पठाइएको कूटनीतिक नोटलाई पनि भारतले बेवास्ता गरेको छ । लिपुलेक नाकालाई चीन–भारत द्विपक्षीय व्यापार बिन्दु बनाउन बेइजिङमा सन् २०१५ मे १५ मा सहमति भएको थियो । उक्त सहमति बाहिर आउना साथै परराष्ट्र मन्त्रालयले भारत र चीन दुवै राष्ट्रलाई नेपाली भूभाग लिपुलेकसमेत जोडेर गरिएको सहमतिमा ‘प्रोटेस्ट लेटर’ पठाएको थियो । बेइजिङमा चीनका राष्ट्रपति र भारतका प्रधानमन्त्रीबीच भएको भेटवार्तापछि तेस्रो मुलुक नेपालको लिपुलेक भूभागमा भएको ‘व्यापारिक सहमति’ गरेको थियो । नेपालले विरोध जनाएपछि चीनले जवाफ फर्काएर त्यसलाई लिएर गल्ती भएको स्वीकार गरेको थियो भने भारतले हालसम्म उक्त प्रोटेस्ट नोटको जवाफ दिएको छैन ।

कूटनीतिज्ञ अर्जुनकान्त मैनाली भने कूटनीतिक नोट पठाएपछि त्यसको ‘फलो–अप’ पनि गर्नुपर्ने बताउँछन् । ‘कूटनीतिक नोटका जवाफ आउँछन् । कस्तो जवाफ आउँछन् भन्ने अर्को कुरा हो । तर त्यसका लागि यताबाट पनि फलो–अप भइरहनुपर्छ,’ उनी भन्छन् ।

प्रकाशित : भाद्र १९, २०७८ ०६:३३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×