लेबनानमा ११ वर्षपछि सजिता स्वतन्त्र- समाचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

लेबनानमा ११ वर्षपछि सजिता स्वतन्त्र

सुरुवातका २१ महिना घरधनीले तलब दिए, त्यसयताका नौ वर्ष तलब त पाइनन् नै, बँधुवा मजदुर बनेर थुनिनुपर्‍यो
जनकराज सापकोटा

काठमाडौँ — बुधबारको बिहान उनले बिताएका ११ वर्षजस्तो थिएन । सजिता लामाले लेबनानको भूमिमा स्वतन्त्रताको महसुस गरिन् । उखानअनुसार हुन्थ्यो भने त खोला १२ वर्षमा फर्किन्थ्यो तर घरेलु कामदारका रूपमा बँधुवा मजदुर जस्तो जीवनबाट मुक्ति पाउन उनले ११ वर्ष कुर्नुपर्‍यो ।

२०६७ असोज ४ मा वैदेशिक रोजगारीका लागि लेबनान उड्दा जोरपाटी नयाँबस्तीकी लामा २० वर्ष पनि टेकेकी थिइनन् । लेबनान पुगेपछि उनको मासिक तलब थियो जम्मा डेढ सय डलर । सुरुवातका २१ महिना त उनलाई घरधनीले नियमित तलब दियो । घरेलु कामदारलाई बैंकिङ प्रणालीमा पहुँच नदिने भएकाले उनले तलब बुझ्नेबित्तिकै घर पठाउँथिन् । तर त्यसपछिका महिना उनको भागमा घरभित्रको दैनिक १५ घण्टाभन्दा धेरै खटिनुपर्ने कामबाहेक केही परेन । श्रम स्वीकृति लिएर लेबनान उडेकी उनलाई भिसाको अवधि कहिले सकियो र कहिलेबाट आफू अवैध भएँ भन्ने पनि पत्तो भएन ।

लेबनानमा रहेका घरेलु कामदारको अधिकारको विषयमा पैरवी गर्ने समूह ‘दिस इज लेबनान’ले लामा बन्धक रहेको प्रकरणलाई सोमबार सामाजिक सञ्जालमार्फत बाहिर ल्याएको थियो । समूहले इन्स्टाग्राममा ‘फ्री सजिता’ भन्दै उनी कसरी घरेलु कामदारका रूपमा बन्धक भइन् र उनको उद्धार प्रयास कसरी घरधनीको असहयोगका कारण रोकिएको छ भनेर लेखेको छ । जसमा दुई दिनमै ३ सय ४५ प्रतिक्रिया आएका छन् । इन्स्टाग्राम पोस्टका अनुसार लामा दुई छोरीका बाबु रिचर्ड खौरे दम्पतीको घरमा कामदारका रूपमा आएकी थिइन् ।

दिस इज लेबनानका अनुसार लामाका घरधनी रिचर्ड आफ्ना दाजुसँग मिलेर लेबनानमा ख्यातिप्राप्त सैलुन चलाउँथे । जहाँ लेबनानका सेलीब्रेटी, गीतकारदेखि फिल्म स्टारहरूसमेत सेवाग्राहीका रूपमा आउँथे । टेलिभिजनमार्फत प्रसारण हुने ‘अरब आइडल’ जस्ता चर्चित रियालिटी सोहरूमा पनि खौरे जोडिएका थिए । सामाजिक रूपमा ख्यातिप्राप्त भए पनि खौरेले लामालाई नियमित तलब दिएनन् । दिस इज लेबनानका संस्थापक दीपेन्द्र उप्रेतीले कान्तिपुरसँगको कुराकानीमा खौरे परिवारले लामाका बारेमा झूटो बताएर र मानसिक त्रास देखाएर बँधुवा कामदार बनाएर राखेको बताए ।

लामा सानै छँदा उनका बाबु बितेका थिए । दिदी रोजगारीका निम्ति पोर्चुगल उडेपछि निरक्षर आमाबाहेक उनको खोजीमा आवाज उठाउने परिवारको सदस्य कोही भएन । लामाका ठूलोबुबा पर्ने सोम लामाका अनुसार दुई वर्षपछि नै उनी सम्पर्क बाहिर रहेपछि परिवारले कहाँ गइन् होला भनेर चासो राखेको थियो । सोमका अनुसार उनीहरूले बेलाबखत फोन गरेपनि घरधनीले फोन नउठाएपछि सजिता कहाँ र कस्तो अवस्थामा छिन् भन्ने पत्तो लागेन । त्यसपछि सोमले भतिजीको खोजी गरिपाउँ भनेर २०७३ फागुन १२ मा परराष्ट्र मन्त्रालयको कन्सुलर सेवा विभागमा निवेदन दिएका थिए । विभागले यो पत्र लेबनान हेर्ने इजिप्टको कायरोस्थित नेपाली दूतावासमा पठाइदियो । दूतावासले लेबनानस्थित अवैतनिक महावाणिज्यदूत मोहम्मद घोजायललाई यसबारे बुझ्न लगाए । महावाणिज्यदूतले बुझ्दा डर र त्रासमा रहेकी लामाले आफू ठिकै रहेको बताइन् । जबकि त्यतिबेला पनि उनले तलब नपाएको चार वर्ष बितिसकेको थियो भने उनको भिसा पनि नवीकरण गरिएको थिएन ।

वर्षौंसम्म लामा सम्पर्क बाहिर रहेको खबर दिस इज लेबनानले पाएपछि उनको खोजी फेरि सुरु भएको थियो । सोमले भने ‘मैले असार २८ गते पनि कन्सुलरमा पुरानै व्यहोराको निवदेन दिए । त्यसपछि फेरि खोजी प्रक्रिया बढ्यो ।’ दोस्रो पटक कन्सुलेट अफिसले लामालाई कामदार बनेर बसेको घरबाट ल्यायो । उनीसँगै घरधनी पनि कार्यालय आए । वर्षौंसम्म घरभित्रै थुनिएकी लामाले घरधनीका अघि केही भन्न सकिनन् । दिस इज लेबनानका संस्थापक दीपेन्द्र उप्रेतीले भने, ‘कन्सुलेटको घरेलु कामदारको उद्धार र बयान प्रक्रियासम्मत नै थिएन । घरधनीकै गाडीमा आएर घरधनीविरुद्ध एकैछिनमा वर्षौं थुनिएकी कामदारले कसरी आफूमाथिको खतरा भन्न सक्छ ?’ त्यसो त उपेन्द्रले लामा घरेलु कामदारका रूपमा बन्धक रहेको र उनले आफूलाई बाहिर निकाल्नका रुँदै अनुरोध गरेको भिडियो पनि बाहिर ल्याएका थिए ।

१५ वर्ष लेबनानमा काम गरेर अहिले क्यानडा बस्दै आएका उप्रेतीले लामालाई तलब दिएको प्रमाण घरधनीले दिन नसकेको बताए । न त उनको भिसा अवधि नै थपिएको देखिन्छ । उनले परराष्ट्रको संयन्त्रले प्रभावकारी अनुसन्धान गर्न चुक्दा लामा वर्षौंसम्म घरभित्र बन्धक बन्नुपरेको उप्रेतीले बताए ।

ठूलोबुबा सोमका अनुसार सजितासँग आफन्तको कुराकानी नभएको पनि वर्षौं भएको छ । पछिल्लो फोन कुराकानीमा सजिताले रुँदै आफूलाई उद्धार गर्न भनेको शब्द अहिले पनि उनको कानमा गुन्जिरहन्छ । सोमले भने, ‘अरबी मिसिएको भाषामा उसले भनेकी थिई, ठूलोबा जसरी भए पनि नेपाल झिकाइदिनू ।’

लामालाई छुटाउन सामाजिक सञ्जालमा पनि अभियान सुरु भएको थाहा पाएपछि घरधनीले प्रहरी कार्यालयमा लगेर उनले तलब बुझेको भनेर जबर्जस्ती कागजात पनि गराएको थियो । तर यस्तो कागजात गराउनुपूर्व नै उनका ठूलोबुबा सोमले काठमाडौंस्थित कन्सुलर विभागमा दिएको उजुरी इजिप्टस्थित दूतावास हुँदै लेबनान पुगिसकेको थियो ।

लामा बन्धक भएको प्रकरण सरकारी वकिलको कार्यालयले चासो देखाएपछि बुधबार बिहानै घरधनी खौरेको बाबुको घरबाट उद्धार गरिएको छ । उप्रेतीले भने, ‘अहिले उनलाई सेल्टर हाउसमा राखिएको छ । अब उनको यतिका वर्षदेखि नदिइएको तलब पाउने प्रक्रिया चालेर नेपाल फिर्ता पठाउने काम सुरु हुनेछ ।’

ठूलोबुबा सोमले केही धन कमाएर सुखी जीवन बाँच्ने सपना बोकेर लेबनान उडेकी सजिताको भविष्य झन्डै सधैंका लागि अँध्यारोमा परेको बताए ।

प्रकाशित : भाद्र १०, २०७८ २०:२४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कोरोना खोपको ‘बुस्टर डोज’ बारे जान्नैपर्ने कुरा 

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — कोरोना भाइरसको भेरियन्टमध्ये अहिले सबैभन्दा बढी खतरनाक मानिएको डेल्टा भेरियन्टको संक्रमण विश्वभरि नै फैलिइरहेको छ । यसले संक्रमित हुनेको संख्या तथा मृत्यु पनि बढाइरहेको छ । सँगै विश्वभर कोभिडविरुद्धको खोप लगाइँदैछ । 

अक्सफोर्ड–एस्ट्राजेनेका खोपको विकासमा योगदान दिएका अक्सफोर्ड भ्याक्सिन ग्रुपका प्रमुख प्राडा. एन्ड्र्यु पोलार्डका अनुसार डेल्टा भेरियन्टले खोप लगाइसकेका व्यक्तिलाई पनि संक्रमित बनाउने क्षमता राख्दछ । डेल्टा भेरियन्टले हर्ड इम्युनिटीको विकासलाई प्राय असम्भव जस्तै नै बनाइदिएको उनी बताउँछन् ।

केही तथ्यांकले कोभिडविरुद्धका खोपहरुको केही समयपश्चात प्रभावकारिता घट्दै जाने देखाएका छन् । यस्तै केही वैज्ञानिक तथा खोप निर्माता कम्पनीले बुस्टर डोजको प्रयोगले डेल्टा भेरियन्टलाई किनारा लगाउन प्रभावकारी देखिएको बताएका छन् ।

बुस्टर डोजका बारेमा तथ्यहरु कहाँसम्म पुगेका छन् र यसको अभियानका बारेमा देशहरुले कस्तो प्रतिक्रिया जनाइरहेका छन् त ? यस विषयमा अहिले धेरैको चासो बढेको छ ।

बुस्टर डोज भनेको के हो ?

बुस्टर डोज भनेको खोपको अतिरिक्त डोज हो । जसले संक्रमणविरुद्ध थप सुरक्षा प्रदान गर्छ । बुस्टर खोप धेरै भाइरल संक्रमणका लागि सामान्य नै हो । जस्तै केही फ्लूका लागि । फ्लूको पनि हरेक वर्ष बुस्टर खोप आवश्यकता पर्छ । त्यसैगरी टिटानस, डिपथेरिया, पर्टसिसमा पनि हरेक १० वर्ष बुस्टर डोज आवश्यकता पर्दछ । इन्फ्लुएन्जा भाइरसले आफ्नो अनुवांशिक गुण परिवर्तन गरिरहेको हुनाले फ्लूको खोप हरेक वर्ष परिवर्तन भइराख्छ ।

यसको आवश्यकता किन ?

बुस्टर डोज किन लगाइन्छ भन्नेमा दुईवटा कारणहरु छन् । पहिलो रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता समयअनुसार घट्दै गइरहेका कारणले । र, कुनै निश्चित एन्टिजेन बारम्बार एक्सपोज नभएमा रोग प्रतिरोधात्मक प्रणालीले रोग वा संक्रमणलाई रोक्न कम सक्षम हुने हुँदा ।

खोपको बुस्टर डोजले रोग प्रतिरोधात्मक प्रणालीको सुरक्षात्मक प्रतिक्रिया कायम राख्न सहयोग गर्छ । त्यसैगरी अर्को कारण हो भाइसरको भेरियन्ट । बुस्टर डोजले अनुवांशिक गुण परिवर्तन गरेको भाइरसविरुद्ध नयाँ रोगप्रतिरोधी क्षमताको विकास गर्न सहयोग गर्छ ।

ज्येष्ठ नागरिक तथा रोग प्रतिरोधी क्षमता कम भएकालाई बुस्टर डोज उपयोगी हुनसक्छ । जसले खोप प्राप्त गरेपनि रोग प्रतिरोधी क्षमता बलियो रुपमा विकास भएको हुँदैन । कार्डिफ युनिभर्सिटीका संक्रमण तथा रोग प्रतिरोधी प्रणाली शाखाका डा. रिचार्ड स्ट्यान भन्छन्– ‘अहिलेको तथ्यांक हेर्दा जो मानिसलाई खोपले राम्रो प्रतिक्रिया दिएको छ उनीहरूमा १२ महिनाभन्दा बढी समयसम्म पनि नयाँ भेरियन्टविरुद्ध रोग प्रतिरोधी क्षमता कायम रहन सक्छ । मेरो विचारमा उनीहरुलाई अहिले नै बुस्टर डोज दिनु जरुरी छैन । तर, हामीले के कुरामा ध्यान दिनुपर्छ भने सबैको रोगप्रतिरोधी क्षमता एउटै हुँदैन । ज्येष्ठ र वयस्कमा फरक पर्छ । हामीले यसमा विचार गर्नुपर्छ ।’

प्रारम्भिक तथ्यांकले बुस्टर डोज प्रभावकारी देखायो

डेल्टा भेरियन्टविरुद्ध बुस्टर डोज प्रभावकारी देखिएको भन्ने प्रकाशित तथ्यांक नभेटिएपनि कोभिडविरुद्धको खोप उत्पादन र बिक्री वितरण गर्दै आएका कम्पनीका अनुसार उनीहरुले गरेको क्लिनिकल ट्रायलले यस कुरालाई बल पुर्‍याएको दाबी गरेका छन् । फाइजरको सन् २०२१ को दोश्रो चौमासिकको रिपोर्ट अनुसार कोभिडविरुद्ध थप बुस्टर पाएको खण्डमा यसले एन्टिबडीको विकास गर्ने बताएको छ । जसअनुसार १८ देखि ५५ वर्षसम्मका लागि ५ गुण र ६५ वर्षदेखि ८५ वर्षसम्मका लागि दुई गुणा डेल्टा भेरियन्ट एन्टिबडी वृद्धि गर्ने जनाएको छ ।

यसबारेमा फाइजरका प्रवक्ता भन्छन्– ‘यो निष्कर्ष बुस्टर डोजको चलिरहेको ट्रायल तथा प्रयोगशालाको परीक्षणबाट निकालिएको हो । यसबारे थप तथ्यांक आउँदो हप्ता सम्ममा प्राप्त हुनेछ । ’

बुस्टर डोजको बारेमा चलिरहेको ट्रायलले सुरक्षाको मूल्यांकन समेत गरिरहेको छ । ‘हामी विश्वास गर्छौं कि ‘बीएनटी१६२बी२’सँग अहिले देखिएका भेरियन्टहरु जस्तै डेल्टा भेरियन्टलगायतविरुद्ध उच्च स्तरको सुरक्षा प्रदान गर्ने प्रभावकारिता देखिन्छ,’ उनले भने, ‘हामी सतर्क छौँ । हामीले डेल्टा भेरियन्टको पूर्ण स्पाइक प्रोटिनलाई लक्षित गरेर खोपको अपडेटेड भर्सनको विकास गर्देछौँ । पहिलो ब्याचको एमआरएनएको ट्रायल निर्माण भइसकेको छ । क्लिनिकल अध्ययन अगस्टदेखि सुरु गर्छौँ ।’

बुस्टर डोजका लागि फाइजर तथा मोडर्नाले अनुमति लिन खोजिरहेका छन् । अहिलेसम्म एफडीएले फाइजर तथा मोडर्नालाई बुस्टर खोपको लागि प्रारम्भिक अनुमति दिएको छ । तर, हाललाई अमेरिकामा रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता कम भएका र कोभिडको संक्रमणको उच्च जोखिम भएकालाई मात्रै बुस्टर डोज लगाउन पाइन्छ ।

विश्व स्वास्थ्य संगठन यसबारे के भन्छ ?

बुस्टर डोजले अहिले देखिएका भेरियन्टविरुद्ध राम्रो सुरक्षा दिने बहस चलिरहँदा विश्व स्वास्थ्य संगठनले भने यसरी धनी मुलुकमा तेस्रो खोप वितरण भए निम्न आय भएका देशहरुले पहिलो डोज खोप पनि नपाउने अवस्था आउने बताउँछ ।

अगस्ट ४ मा संगठनका निर्देशक डा. टेड्रोस एड्हानम गेब्रियससले पत्रकार सम्मेलनमा भनेका छन्– ‘म बुझ्छु, सबै देशले डेल्टा भेरियन्टबाट आफ्ना जनताको जीवनरक्षा गर्न चाहन्छन् । तर, हामी ती देशहरुले तेस्रो डोज पनि लगाउने विषयलाई स्वीकार गर्न सक्दैनौं । किनभने उनीहरुले पहिला नै खोपको विश्वव्यापी आपूर्तिको धेरैभन्दा धेरै संख्या प्रयोग गरिरहेका छन् ।’

बुस्टर खोप दिने इजरायल पहिलो देश

कोभिडविरुद्धको बुस्टर डोज दिने इजरायल पहिलो देश बनेको छ । इजरायलले खोप लगाइसकेका ६० वर्ष माथिका नागरिकलाई बुस्टर डोज दिने भएको हो । बिहीबार इजरायलका प्रधामन्त्रीले नागरिकलाई तेस्रो बुस्टर डोज दिने घोषणा गरेका हुन् ।

डेल्टा भेरियन्टको संक्रमण फैलिएसँगै यसले खोपको प्रभावकारितामा पनि फरक पारेको छ । दुई डोज खोपको मात्राले संक्रमण तथा गम्भीर हुनबाट बचाउने तथा प्रभावकारी घट्दै गएको देखिन्छ ।

विश्वभर नै बुस्टर डोज अभियान औपचारिक रुपमा अगाडि बढ्ने विश्वास लिइएको छ । अभियान सुरु भएपश्चात अेमेरिकी एफडीएले अनुमति दिनुभन्दा पहिले नै इजरायल बुस्टर डोजका लागि परीक्षणस्थल बन्ने छ ।

जुलाई ११ देखि इजरायल सरकारले रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता कम भएका वयस्कलाई तेस्रो बुस्टर डोज खोप दिन सुरु गरेको छ ।

फाइजरले पनि संक्रामक कोरोना भाइरसबाट सुरुक्षा दिन थप डोजको आवश्यकता रहेको औपचारिक रुपमा नै औंल्याएको छ ।

पछिल्लो साता इजरायलको स्वास्थ्य मन्त्रालयले लक्षणसहितको संक्रमणलाई रोक्न खोपले ४१ प्रतिशत काम गरेको प्रक्षेपण सार्वजनिक गरेको थियो । त्यसैगरी सिकिस्त बिरामी हुनबाट जोगाउन यो ९१ प्रतिशत सफल रहेको दाबी गरिएको छ ।

केही विज्ञले भने इजरायलको स्वास्थय मन्त्रालयको तथ्यांकलाई बंग्याएर आफ्नो तर्क पुष्टि गर्न लागेको आरोपसमेत लगाएका छन् । उनीहरुले तेस्रो डोजका बारेमा औपचारिक धारणा बनाउनु पूर्व केही समय पर्खिएको भए राम्रो हुने तर्क गरेका छन् ।

–एजेन्सीको सहयोगमा

प्रकाशित : भाद्र १०, २०७८ २०:०५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×