एमालेमा ‘फेस सेभिङ’, मझधारका नेता ओलीसँगै ! - समाचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

एमालेमा ‘फेस सेभिङ’, मझधारका नेता ओलीसँगै ! 

सहमति अनुसार १० बुँदेको आधारमा २०७५ जेठ २ को एमालेका केन्द्रदेखि प्रदेश, जिल्ला, निर्वाचन क्षेत्र, गाउँ, वडादेखि टोलसम्मका कमिटीहरू क्रियाशील हुनेछन् । कसरी क्रियाशील हुन्छन् भन्नेमा मंगलबार स्थायी कमिटीको बैठकमा ढाँचाहरू प्रस्तुत हुने ।
मणि दाहाल

काठमाडौँ — नेकपा (एकीकृत समाजवादी) निर्माण प्रक्रियामा सहभागी नभएका माधवकुमार नेपाल निकट दोस्रो पुस्ताका नेताहरू अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले समयतालिका सहित १० बुँदे सहमति कार्यान्वयन गर्ने प्रतिबद्धता जनाएपछि एमालेभित्रै संघर्ष गरेर जाने निष्कर्षमा पुगेका छन् । 

सोमबार भएको सहमतिमा कुनै गडबढी नभए मंगलबारको स्थायी कमिटी बैठकपछि मझधारका नेताहरू एमालेमै रहने ठोस प्रतिबद्धता आउने सम्भावना छ । किनकी बुधबार निर्वाचन आयोगमा नेपाल नेतृत्वको विभाजित पार्टीका लागि सनाखत तय भएको छ । सनाखत अघि नै पार्टीका नेताहरूले आफ्नो कित्ता स्पष्ट पारिसक्नुपर्ने छ । त्यसैले मंगलबार हुने बैठकबाटै मझदारका नेताहरू पनि अन्तिम निष्कर्षमा पुग्नुपर्ने छ ।

अध्यक्ष ओली निवास बालकोटमा भएको छलफलमा दुवै पक्षबीच विवादित प्रमुख विषयहरूलाई थाती राख्दै सहमतिका साथ एकहुने समझदारी भएको छ । दुवै पक्षबीच १० बुँदे सहमतिलाई कुन मोडालिटीबाट समाधान गर्ने त्यसको समयतालिका बनाएर बनाएर कार्यान्वयन गर्दै जाने सहमति भएको छ । छलफलमा दस बुँदे सहमतिको कार्यान्वयनको मोडालिटीको प्रस्ताव तयार पार्नका लागि उपाध्यक्ष भीम रावल, महासचिव ईश्वर पोखरेल र उपमहासचिव विष्णु पौडेललाई जिम्मेवारी दिइएको छ ।

तीन नेताको टोलीले मंगलबार बस्ने स्थायी कमिटीको बैठकमा प्रस्ताव प्रस्तुत गर्नेछ । ललितपुरको च्यासलमा मंगलबार बिहान ११ बजे स्थायी कमिटीको बैठक बोलाइएको छ । बैठकमा नेपाल समूहमा रहेका स्थायी कमिटीका सदस्यहरू फागुनयता एमाले र माओवादी केन्द्रको विघटनपछि पहिलो पटक उपस्थित हुनेछन् । अध्यक्ष ओलीले फागुन २८ गत आफूनिकट केन्द्रीय सदस्यहरूलाई मात्रै बोलाएर केन्द्रीय कमिटीको बैठक राखेपछि सदस्यहरूले अध्यक्ष ओलीले बोलाएको बैठक बहिस्कार गर्दै आएका थिए ।

मंगलबार हुने स्थायी कमिटीको बैठकमा पूर्वमाओवादी नेताहरू रामबहादुर थापा, टोपबहादुर रायमाझी, लेखराज भट्ट र मणि थापाको पनि सहभागिता रहनेछ । थापा, रायमाझी, भट्ट र थापा फागुन २८ गते एमालेको केन्द्रीय कमिटीमा मनोनित भएका हुन् । यसअघि नेपाल पक्षले व्यक्तिको विषयमा कुनै आपत्ति नभएपनि जेठ २ को पहिले स्थायी कमिटीको बैठक बोलाएर त्यही पूर्वमाओवादी नेताहरूलाई मनोनित गर्नुपर्ने अडान राख्दै आएका थिए ।

‘विवाद अहिले नै सुल्झियो भन्ने होइन एउटा सैद्धान्तिक सहमति भएको छ,’ ओलीसँग छलफल भएपछि तेस्रो धारका एक नेताले भने, ‘हामीसँग भएको सहमति कार्यान्वयन गर्नका लागि धेरै सावधानी अपनाउने पर्ने विषय छ । कतिको ‘ह्यान्डल विथ केयर’ हुन्छ थाहा छैन ? सोमबार भएको सहमति कार्यान्वयनको मोडालिटी र क्यालेन्डर बनाउनका लागि तीन सदस्यीय समिति बनाएको छ । त्यसले सोमबार हुने बैठकमा प्रस्ताव प्रस्तुत गर्छ ।’ ती सदस्यले अध्यक्ष ओलीको विगतको व्यवहार भने कार्यान्वयनको विषयमा अझै विश्वस्त पार्ने प्राकृतिको नभएको बताए । यसअघि नेपाल पक्षले प्रधानमन्त्री ओली हुँदा दुईपटक गरेको प्रतिनिधिसभा विघटनलाई प्रतिगामी कदम भन्दै आएको थियो भने अध्यक्ष ओलीले विपक्षी दलका नेतालाई प्रधानमन्त्री बनाउने हस्ताक्षर गरेको भन्दै नेपाल पक्षका नेताहरूलाई ‘गद्दार’ करार गरेका थिए ।

सोमबारको छलफलपछि सञ्चारकर्मीहरूसँग कुरा गर्दै एमाले सचिव योगेश भट्टराईले माओवादी केन्द्रसँग एकीकरणअघिको अर्थात २०७५ जेठ २ गतेका कमिटीहरू ब्युँत्याइने र नेताहरूले जिम्मेवारी प्राप्त गर्ने बताएका थिए ।

‘सोमबारको छलफलको निष्कर्ष भनेको १० बुँदेले भनेअनुसार २०७५ जेठ २ को एमालेका केन्द्रदेखि प्रदेश, जिल्ला, निर्वाचन क्षेत्र, गाउँ, वडादेखि टोलसम्मका कमिटीहरू क्रियाशील हुन्छन् । ती कसरी क्रियाशील हुन्छन् मंगलबार स्थायी कमिटीको बैठकमा ढाँचाहरू प्रस्तुत गर्दछौं,’ सचिव भट्टराईले भने, ‘२०७५ जेठ २ गते जुन–जुन नेताहरूको जे–जे जिम्मेवारी थियो त्यो जिम्मेवारी यथावत रहन्छ भनेर अध्यक्ष कमरेडले भन्नुभएको छ ।’

अर्का सचिव प्रदीप ज्ञवालीले जेठ २ को कमिटीको व्यवहारिक कार्यान्वयन मंगलबारको स्थायी कमिटी बैठकबाट हुने बताए । ‘साउन १ गते बसेको स्थायी कमिटीको एक सय छैठौं बैठक थियो त्यो २०७५ जेठ २ को निरन्तरता हो । २०७५ जेठ २ मा १ सय ५ औं बैठक बसेको थियो । यति हुँदाहुँदै पनि कतिपय कमरेडहरू बैठकमा आउनु भएको थिएन,’ ज्ञवालीले भने, ‘उहाँहरूसमेत सम्मिलित भएपछि व्यवहारिक रुपमा हामी जेठ २ मा फर्किन्छौं ।’ सर्वोच्च अदालतको फैसलाले नेकपाको एकीकरण प्रक्रियालाई खारेज गरेपछि नेपाल पक्षले एमाले २०७५ जेठ २ को कमिटी ब्युँत्याउनु पर्ने प्रमुख मागको रुपमा उठाउँदै आएको थियो ।

नेपाल पक्षलाई आह्वान गर्ने

स्थायी कमिटीको मंगलबार बस्ने बैठकले माधवकुमार नेपाललाई नयाँ दल खोल्नका औपचारिक प्रक्रिया सुरु गरेका नेताहरूलाई एमालेमै फर्किनका लागि आह्वान गर्ने छ ।

सोमबार तेस्रो धारका नेताहरूसँगको छलफलमा अध्यक्ष ओलीले पार्टी विभाजनको प्रक्रियाबाट बाहिरिने नेताहरूलाई कारबाही नहुने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका थिए । तर बैठकमा नेता नेपाल नयाँ पार्टी गठनको प्रक्रियामा निकै अघि बढिसकेकाले एमालेमा फर्किने सम्भावना नदेखेको निष्कर्ष निकालेको थियो ।

‘माधवकुमार नेपालले नयाँ दल नै दर्ता गरिसक्नुभएको छ । उहाँ फर्किनु हुन्छ भनेर कसरी विश्वास गर्न सकिन्छ तर हामीले दल दर्ताको प्रक्रियामा रहेका साथीहरूलाई फर्किएर आउनुहोस् त्यो बाटो गलत छ भनी नै रहेका छौं र मंगलबारको बैठकले सम्भवत: केही आह्वान गर्नसक्ने छ तर माधव कमरेडले आफ्नो अलग्गै बाटो तय गरिसक्नु भएको छ,’ तेस्रो धारका नेताहरूसँगको छलफलपछि ज्ञवालीले भने,‘छलफलबाट उहाँ अलग्गै बाटो रोज्नु भएको छ भन्ने निष्कर्ष छ ।’

अर्का सचिव भट्टराईले सबैलाई समान व्यवहार गर्ने ओलीको प्रतिबद्धता रहेको बताए । ‘सबैले पुरानो जिम्मेवारी पाउने अध्यक्ष ओलीले पुन: प्रतिबद्धता व्यक्त गर्नु भएको छ । कम्युनिष्ट आन्दोलनलाई एकताबद्ध गर्नका लागि एमालेलाई एकताबद्ध गर्ने कुरामा पूर्णरुपमा लाग्ने बताउनु भएको छ,’ भट्टराईले भने, ‘यो संगीन मोडमा एमालेको एकता बचाइ राख्नका लागि मूलत: हामीले कार्यदलले तयार पारेको १० बुँदे प्रस्तावलाई कार्यान्वयन गर्नुपर्छ भन्ने कुरालाई जोड दियौं । १० बुँदे कार्यान्वयनमा लैजान अध्यक्ष कमरेड र हामीबीच सहमति भएको छ । तिथिमिति सहितको कार्ययोजना मंगलबारको स्थायी कमिटीमा प्रस्ताव हुन्छ । त्यस लगत्तै हामी केन्द्रीय कमिटीको बैठक राखेर त्यसलाई परिमार्जन गर्छौं ।’

माधव नेपाल रिसोर्ट छलफलमा

अध्यक्ष केपी शर्मा ओली र तेस्रो धारको नेताहरूबीच बालकोटमा छलफलमा सहमति भएको केही समयपछि नै प्रस्तावित नेकपा (एकीकृत समाजवादी) केन्द्रीय सदस्य तथा सांसदहरू चन्द्रगिरी रिसोर्ट पुगेका छन् । माधवकुमार नेपालसहितका नेताहरू निर्वाचन आयोगमा नयाँ दल दर्ता लागि बुधबार सनाखतका लागि जानुअघिसम्म रिसोर्टमा बस्नका लागि त्यहाँ पुगेका हुन् । सो समूहका लागि रिसोर्टमा ५० कोठा बुक गरिएको स्रोतले जनाएको छ । तेस्रो धारका नेताहरू एमालेमै रहने निश्चित भएपछि नयाँ दल दर्ताका लागि हस्ताक्षर गर्ने केन्द्रीय सदस्य तथा सांसदको संख्या घट्न सक्ने सम्भावनालाई रोक्न उनीहरूलाई रिसोर्टमा लगिएको हो ।

प्रकाशित : भाद्र ७, २०७८ २१:५२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

‘ओलीसँग मिल्न न्यूनतम लोकतान्त्रिक अभ्यासको स्पेस चाहिन्छ’

संविधानले जुन शक्तिलाई पराजित गर्‍यो त्यसको अरुचि पनि बुझ्न सकिन्छ । ती शक्तिहरू कताकता समन्वयात्मक ढंगले काम गरिरहेको देखिन्छ । चीन र पश्चिमाहरूबीच जुन द्वन्द्व छ, त्यसमा हामीलाई घिसार्नका लागि कुनै शक्तिले प्रयोग गरिरहेका छैनन् ? कताकता शंका लाग्ने गरेको छ । एउटा सामाजिक आधार भएको एमाले जस्तो शक्ति तहसनहस भयो भने उनीहरूको डिजाइन लागू गर्न सकिन्छ भन्ने खेल भएको हुन सक्छ ।
मणि दाहाल

काठमाडौँ — २०३६ सालको आन्दोलनका चर्चित विद्यार्थी नेता टंक कार्की अहिले एमालेका केन्द्रीय सदस्य छन् । चीनका लागि पूर्वनेपाली राजदूत कार्की एमाले अध्यक्ष ओलीको पार्टी सञ्चालन शैलीसँग असन्तुष्ट रहेका छन् तर पूर्वप्रधानमन्त्री माधवकुमार नेपालले नयाँ दल गठन गर्ने प्रक्रियामा सहभागी भएका छैनन् ।

एमालेभित्रको विवाद र नयाँ दल गठनको विषयमा उनीसँग गरिएको कुराकानीको सम्पादित अंश :

एमाले विभाजनको अवस्था किन आयो ?

इतिहासदेखि नै एमालेभित्र सञ्चित हुँदै आएको विकृतिहरूको विस्फोट हो । यसलाई ओली ‘भर्सेस’ माधव वा अरु केही मात्रै होइन । पार्टीको प्रणालीगत संरचनाले विकास गरेको शक्तिको केन्द्रीकरण ‘भर्सेस’ प्रजातान्त्रिकरण प्रक्रियाहरूको अन्तरविरोध अभिव्यक्त भएको हो । २०४६ सालको परिवर्तनपछि मिसन र सत्तासँगको अन्तरसंघर्षलाई समन्वयात्मक ढंगले अघि लैजानुपर्नेमा हाम्रो प्राथमिकता सत्ताका लागि मिसन छाड्ने काम भयो । सत्तामा पुग्नका लागि वाञ्छित वा अवाञ्छित शक्ति सम्झौता, लसपस र विस्तारै सत्ताले उत्सर्जन गर्ने सुविधा र शक्तिसँगको आशक्ति नेतृत्व वर्गमा अत्याधिक बढी भयो । जसले गर्दा पार्टीभित्रै दुईटा वर्ग निर्माण भए । ‘नववर्ग’को पार्टीको सिद्धान्त, विचारप्रतिको ओठेभक्ति र मिसनसँगको प्रगतिको चाहाना रहेको तल्लो तहका कार्यकर्ताबीच अन्तर विरोध भयो । कार्यकर्ताले मिसनमा कति प्रगति भयो भनेर हेर्दा त्यो देखेनन् । त्यो अझ परित्यक्त भएको पनि देखे ।

तल्लो तहमा अलिअलि रहेका संस्थागत संरचनाहरू तहसनहस हुन थाले । । भीमकाय संरचनाहरू बने, तर निर्णय गर्ने संरचना हेर्‍यौं भने एक वा दुई जनाले गर्ने परिपाटी विकास भयो । त्यसले उत्पन्न गरेको अन्तरविरोध हो । अर्कोतर्फ हामीले पाएको सत्तालाई सदुपयोग पनि गरेनौं । हामीले करिब दुई तिहाइ सिट ल्याएपछि राष्ट्रको कायापलट गर्ने ५/७ वटा योजनामा मात्रै सरकार केन्द्रित भएर अन्य खुद्रामसिना कुरा पार्टी वा अन्य कसैले हेर्ने गरि छाडिदिएको भएपनि यस्तो समस्या आउने थिएन । तर नेतृत्वले भने निर्णयको सबै क्षेत्रमा आफूमात्रै पुग्ने हर्कत गर्‍यो । त्यसले पनि अन्तरविरोध सिर्जना गर्‍यो ।

विभाजन हुँदा वा विवादको कारण एमालेमा भएको क्षतिले ल्याउने परिणाम के हो ?

भित्र वा बाहिरका एमाले इतरशक्तिहरूले एमालेको चिहानभित्र आफ्ना हितहरू देखिरहेका छन् । त्यसको प्रभाव नेकपादेखि एमालेभित्रको विवादमा भएको चलखेलबाट देखिन्छ । २०६२/०६३ को जनआन्दोलन र संविधान बनाउँदा दुईटा घटनामा नेपाली जनताले ‘रणनीतिक स्वायत्तता’ प्रयोग गरे । जनआन्दोलनमा पनि दुईखम्बे नीतिकै सल्लाह लिएर बाहिरबाट आएका हुन् । तर हामीले त्यसलाई मानेनौं । गणतन्त्रमा जानुपर्छ भनेर जनताले त्यसको अवज्ञा गरे अर्को संविधान बनाउने समयमा पनि हाम्रो ‘रणनीतिक स्वायत्तता’लाई रोक्ने कोसिस भएको थियो । एकातिर बाह्य शक्तिले हाम्रो अवज्ञाको बदला लिन पनि चाहिरहेको थियो । संविधानले जुन शक्तिलाई पराजित गर्‍यो त्यसको अरुचि पनि बुझ्न सकिन्छ । ती शक्तिहरू कताकता समन्वयात्मक ढंगले काम गरिरहेको देखिन्छ । त्यसको प्रभाव पनि देखिन्छ । एमालेभित्रको बहसमा त्यो पनि छ । अर्को विषय अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिमा आइरहेको फेरबदल पनि हो । चीन र पश्चिमाहरूबीच जुन द्वन्द्व छ, त्यसमा हामीलाई घिसार्नका लागि कुनै शक्तिले प्रयोग गरिरहेका छैनन् ? त्यो कताकता शंका लाग्ने गरेको छ । एउटा सामाजिक आधार भएको एमाले जस्तो शक्तिलाई तहसनहस भयो भने उनीहरूको डिजाइन लागू गर्न सकिन्छ त्यो खेल भएको हुनसक्छ ।

एमाले विभाजनको फाइदा कसलाई भइरहेको छ ?

एमाले विभाजनबाट कांग्रेस, दरबार (पूर्वराजावादी) र माओवादी र अन्य विभिन्न बाह्य शक्तिहरूलाई पनि फाइदा छ ।

अन्तरविरोधका क्रममा तपाईंहरू माधव नेपालको साथमा रहेर लामो समयदेखि ओली विरोधी खेमामा बस्नुभयो । तर अहिले नेपाललाई किन छाड्नुभयो ?

ओलीजीले अभ्यास गरेको सर्वसत्तावादी रवैयाविरुद्ध अलग–अलग सोचाइ भएपनि हामी एकै स्थानमा लडेका हौं । तर कसरी लड्ने भन्ने विषयमा भने हाम्रा भिन्नता पनि रहे । अहिले जुन बाह्यशक्तिको प्रभाव छ, त्योसँग जुध्ने विषयमा केही साथीहरूले नजरअन्दाज गरे । उहाँहरूले एकछत्र रुपमा ओलीको सर्वसत्तावादलाई मात्रै बुझ्नुभयो । मुलुकमा मडारिइरहेको संकट, संकट सिर्जना गरिरहेका शक्तिहरूको बृहत्तर आयामलाई देख्नुभएन । त्यसले केही साथीहरूलाई उत्ताउलो बन्नका लागि मद्दत गरेको छ । जति संयोजित, विवेकशील र जिम्मेवारीपूर्ण ढंगले यो अन्तरविरोधलाई समाधान गर्नका लागि लाग्नुपर्दथ्यो त्यसमा चुकेका छन् । अहिले पनि एकता विषय आत्मसमर्पण होइन । सम्मानजनक एकताको कुरा मुद्दामा आधारित न्युनतम लोकतान्त्रिक अभ्यास गर्ने स्पेस चाहिन्छ भनेको हो ।

माधवकुमार नेपालले पार्टी गठन गर्नु भएको छ, त्यसमा तपाईहरू सहभागी हुनुहुन्न ?

हामी मूलतः एकताको पक्षमा छौं । विभाजनको पक्षमा हाम्रो रुझान हुने छैन ।

ओलीको सर्वसत्तावादको पनि कुरा गर्नुभयो र फेरि ओलीसँगै रहेर काम पनि गर्ने भन्नु भएको छ । यसमा कसरी संगती मिल्छ ?

डेमोक्रयाटिक स्पेस भयो भने अन्तरसंघर्ष गर्दै अघि बढ्न सकिन्छ । त्यो स्पेस भएन भने कसरी एकैस्थानमा हौंला र ?

डेमोक्रयाटिक स्पेस भित्र के–के पर्छ ?

यसभित्र १० बुँदे सहमति पर्छ । त्यो सहमतिमा डेमोक्रयाटिक स्पेस होला । कम्तिमा पनि स्वेच्छाचारी नभई संस्थागत निर्णय हुने अवस्था हो । कम्तिमा पनि महत्त्वपूर्ण निर्णयहरूमा संस्थागत निर्णय गर्ने परिपाटी होस भन्ने हो । त्यसप्रति ओली प्रतिबद्ध हुने आधार खोजेका हौं ।

अहिले जुन रुपमा अध्यक्ष ओलीले पार्टी सञ्चालन गर्नुभएको छ । तपाईंहरूले उठाउनु भएको विषय कसरी सम्बोधन होला र ?

ओलीजीको समूहभित्र रियलाइजेसन बढ्दै गएको देखिन्छ । तर ओलीजीमा व्यक्तिगत रुपमा कति छ, त्यो थाहा छैन । उनीहरूले रियलाइजेसन गरेका छैनन् भने चाँडै बुझ्नेछन् समय बलावान हुन्छ ।

कम्युनिष्ट आन्दोलनमा पछिल्लो चरणमा विभाजनको नयाँ श्रृंखला फेरि सुरु भएको छ । यो रोकिन कति समय लाग्छ ?

नेपालको कम्युनिष्ट आन्दोलन अहिले अवसादको चरणमा प्रवेश गरेको छ । आजको भोलि नै यो अवसादको चरण समाप्त हुँदैन । अझै केही समयसम्म यो जानेछ । अहिले आत्मसमीक्षाको चरण पनि हो । यो प्रक्रिया पूरा भएपछि फेरि पुन: संगठित र पुनर्जीवनले तीव्रता लिन्छ ।

यो चरण कहिले पूरा भएर नयाँ चरण सुरु हुन्छ ?

अवसादको प्रक्रिया सकिएर पुनर्जीवनको चरणमा पुरा हुनका लागि कम्तीमा २/३ वर्ष समय लाग्छ । विचार, संगठन, संस्कृति, संरचना र संस्थामा कहाँ समस्या रह्यो भन्ने विषयमा विहंगम आत्मसमीक्षा नगरिकन यो आन्दोलन एउटा जखमले नेतालाई अघि राखेर त्यसको प्रलापमा पार्टीले पुनर्जीवन पाउँदैन ।

चुनाव आउँदैछ, विभाजनको असर कति पर्छ ?

चुनाव फेस गर्ने हो । जुन अवस्थाबाट गुज्रिएका छौं त्यसबाट अहिले नै कस्तो परिणाम आउँछ भनेर आकलन गर्न सकिन्छ, हाम्रो लागि त्यति उत्साहजनक हुँदैन ।

प्रकाशित : भाद्र ७, २०७८ १६:२४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×