यसरी जुट्दै छ खोप- समाचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

यसरी जुट्दै छ खोप

अतुल मिश्र

काठमाडौँ — भण्डारणको समस्या रहे पनि कोभिड–१९ विरुद्धको खोप जुट्ने क्रम जारी छ । हालसम्म देशभर करिब १० प्रतिशतले एक मात्रा खोप लगाइसकेका छन् । चीनसँग खरिद गरिएको ४० लाखमध्ये बिहीबार ८ लाख डोज आइपुगेको छ भने शुक्रबारदेखि बाँकी २४ लाख आउने स्वास्थ्य मन्त्रालयले जनाएको छ । यसअघि ८ लाख डोज आइसकेको छ ।

जापानबाट कोभाक्स सुविधामार्फत अस्ट्राजेनेकाको १६ लाख डोज आउने प्रक्रियामा रहेको स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयका सहप्रवक्ता डा. समीरकुमार अधिकारीले बताए ।

‘साउनभित्र चीनबाट जम्मा ५० लाख मात्रा आइपुग्छ,’ उनले भने, ‘१८ वर्षमाथिका ७२ प्रतिशत अर्थात् करिब २ करोड १७ लाखलाई निःशुल्क खोप लगाउने तयारी छ । एक तिहाइ जनसंख्यालाई असोजभित्रै खोप लगाइसक्छौं ।’ विज्ञहरूले कम्तीमा ६० प्रतिशतभन्दा बढीलाई खोप लगाए मात्रै कोभिडको सम्भावित लहरबाट जोगिन सक्ने बताएका छन् । अबको केही महिनामा लक्षित समूहमा खोप लगाइने डा. अधिकारीको भनाइ छ ।

भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले नेपाली समकक्षी शेरबहादुर देउवासँग सोमबारको टेलिफोन संवादमा खुला सीमा भएका दुवै मुलुकले कोरोना महामारीविरुद्ध मिलेर लड्नुपर्ने प्रतिबद्धता जनाएका थिए । यसलाई कतिपयले नेपालले खरिद गरेको बाँकी खोप भारतले छिटै दिने संकेतका रूपमा बुझेका छन् । नेपालका नागरिकलाई भारतकै गतिमा खोप सुनिश्चित नभए यसको नकारात्मक असर भारतमा समेत पर्ने देखिएको छ । भारतले कोभिसिल्डबाहेक कोभ्याक्सिन खोपसमेत दिन सक्ने संकेत मिलेको स्वास्थ्य मन्त्रालय स्रोतले बतायो । भारतको सिरम इन्स्टिच्युट अफ इन्डियासँग प्रतिमात्रा ४ अमेरिकी डलरमा खरिद गरिएको कोभिसिल्डको १० लाख मात्रा अझै आएको छैन ।

हालसम्म दुई मात्रा लगाउनुपर्ने ५८ लाख ४८ हजार र एक मात्रा लगाए पुग्ने १५ लाख ३४ हजार ८ सय ५० मात्रा गरी कुल ७३ लाख ८२ हजार ८ सय ५० डोज खोप आइसकेको छ । काठमाडौंमा बुधबारदेखि १८ वर्षमाथिकालाई जोन्सन एन्ड जोन्सनको जान्सेन खोप दिन थालिएको छ । प्रमुख जिल्ला अधिकारी कालीप्रसाद पराजुलीले खोप उब्रिएकाले १८ वर्षमाथिकालाई लगाउने निर्णय भएको बताए ।

यसैबीच, कोभिडको डेल्टा भेरिएन्टका कारण खोपको दुवै मात्रा लगाए पनि संक्रमण भइरहेको इन्डियन काउन्सिल अफ मेडिकल रिसर्च (आईसीएमआर) को नयाँ अध्ययनले जनाएको छ । नेपालमा समेत दोस्रो लहरको मुख्य कारण डेल्टा भेरिएन्टलाई मानिएको छ । भारतमा सय जनामा देखिएको संक्रमणमध्ये करिब ९० संक्रमणमा डेल्टा भेरिएन्ट जिम्मेवार छ । खोप लगाए पनि संक्रमित हुने खतरा कायमै रहेकाले घरबाहिर निस्किँदा उपयुक्त मास्क, सामाजिक दूरी र नियमित साबुनपानी अनिवार्य सर्त रहेको डा. अधिकारी बताए ।

अमेरिकाको सेन्टर फर डिजिज कन्ट्रोल एन्ड प्रिभेन्सन (सीडीसी) ले खोपको पूर्ण मात्रा लिएका व्यक्ति दैनिक गतिविधिमा मास्क नलगाएर सामेल हुन सक्ने बताए पनि विश्व स्वास्थ्य संगठनले डेल्टा भेरिएन्टका कारण मास्क लगाउन सुझाव दिएको छ ।

तेस्रो लहरको चेतावनी

स्वास्थ्य मन्त्रालयले महामारीको तेस्रो लहर आउन सक्ने भन्दै स्वास्थ्य मापदण्ड अपनाउन सचेत गराएको छ । भारत सरकारले समेत गत शुक्रबार जोखिम बढ्ने संकेत गर्दै आगामी सयदेखि १ सय २५ दिन कोभिड–१९ विरुद्धको लडाइँका लागि धेरै महत्त्वपूर्ण रहेको जनाएको थियो ।

यसअघि भारतमा देखिएको महामारीको प्रभाव केही दिनपछि नेपालमा पर्ने गरेको थियो । इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाका पूर्वनिर्देशक डा.जीडी ठाकुरले भने अब भारतका आधारमा यताको अवस्था आकलन गर्न नसकिने बताए । ‘भारतमा खोप लगाउनेको संख्या बढ्दै गएको छ । त्यहाँकै जस्तो महामारीको अवस्था यता नदेखिन सक्छ,’ उनले भने ।

स्वास्थ्य मन्त्रालयका सहप्रवक्ता डा. समीरकुमार अधिकारीले भारतमा पहिलो लहर आएको डेढ महिनापछि र दोस्रो लहर आएको महिना दिनमै नेपालमा त्यस्तै दृश्य देखिएको बताए । भारतको स्वास्थ्य तथा परिवार कल्याण मन्त्रालयका अनुसार त्यहाँ खोप लगाउनेको संख्या ४१ करोड ७८ लाखभन्दा माथि छ भने ३१ दिनदेखि दैनिक संक्रमण दर करिब ३ प्रतिशत छ ।

नेपालमा भने बिहीबार १२ हजार ८ सय २९ नमुनाको पीसीआर र एन्टिजेन परीक्षण गर्दा २१.१५ प्रतिशत अर्थात् २ हजार ७ सय १४ जनामा संक्रमण देखिएको छ । थप २४ जनाले संक्रमणका कारण ज्यान गुमाएका छन् ।

साउन लागेयता संक्रमितको संख्या र अनुपातमा क्रमिक वृद्धि देखिनु चिन्ताको विषय रहेको सहप्रवक्ता डा.अधिकारीले बताए । ‘कोभिडले गर्दा जटिल र जोखिम अवस्थाका बिरामी स्वास्थ्य निकायमा भर्ना हुने दरमा समेत वृद्धि देखिएको छ,’ उनले भने ।

प्रकाशित : श्रावण ८, २०७८ ०९:१६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

संक्रमण स्थिर, मृत्यु बढ्दो

कडाइका साथ स्वास्थ्य मापदण्ड नअपनाए दसैंताका कोभिडको तेस्रो लहर आउने विज्ञको दाबी 
अतुल मिश्र

काठमाडौँ — कोभिड–१९ को दैनिक संक्रमण दरमा खासै वृद्धि नदेखिए पनि पछिल्ला दिन मृत्यु हुनेको संख्या बढेको छ । पछिल्लो चार दिनमा झन्डै चार गुनासम्मले मृत्यु बढेको छ । अस्पतालमा अझै पनि आईसीयू र भेन्टिलेटरमा चाप रहेकाले आगामी दिनमा पनि मृत्यु संख्या उल्लेख्य घट्न नसक्ने संकेत देखिएको विज्ञहरूको भनाइ छ । 

गत मंगलबार १२ जनाले ज्यान गुमाएका थिए, शुक्रबार झन्डै चार गुणा बढी ४२ जनाको मृत्यु भएको छ । ‘पछिल्लो साता दैनिक संक्रमण दरमा परिवर्तन देखिएको छैन । संक्रमण दर न बढेको छ, न त घटेकै छ । २० देखि २२ प्रतिशतकै सेरोफेरोमा छ,’ वरिष्ठ जनस्वास्थ्यविद् डा. राजेन्द्र बीसीले भने, ‘मृत्यु हुनेहरूको संख्या उल्लेख्य रूपमा घटेकै छैन ।’ विज्ञहरूका अनुसार संक्रमण दर स्थिर हुनुमा कोभिड नियन्त्रणका लागि भएका प्रयास प्रभावकारी रूपमा सञ्चालन नहुनु हो । स्वास्थ्य मन्त्रालयले संक्रमण दर नबढे पनि जोखिम नटरेको जनाएको छ । इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाका निर्देशक एवं मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. कृष्णप्रसाद पौडेलले संक्रमण उस्तै रहेकाले स्वास्थ्य सावधानीमा हेलचेक्य्राइँ गर्न नहुने बताए ।

इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखा (ईडीसीडी) का पूर्वनिर्देशक डा. जीडी ठाकुर भने परीक्षणको दायरा विस्तार गर्नुपर्नेमा जोड दिन्छन् । कन्ट्याक्ट ट्रेसिङको माध्यमले लक्षणसहित वा लक्षणरहितका संक्रमितको पहिचान गरी घरमै वा संस्थागत आइसोलेसनमा राख्न नसक्दा मुलुकमा संक्रमण जस्ताको तस्तै रहेको उनको विश्लेषण छ । ‘दैनिक संक्रमण दर स्थिर देखिनुमा हालसम्म कोभिड नियन्त्रण कार्यक्रम प्रभावकारी रूपमा सञ्चालन नहुनु नै हो,’ उनले भने ।

शुक्रबार ९ हजार ६ सय १३ जनाको पीसीआर परीक्षण गर्दा २०.८६ प्रतिशत अर्थात् २ हजार ६ जनामा संक्रमण पुष्टि भएको छ । बिहीबार भने पीसीआर परीक्षणमा २१.५८ प्रतिशत संक्रमित देखिएका थिए । एन्टिजेन परीक्षणबाट पनि करिब उस्तै परिणाम देखिएको छ । शुक्रबार ४ हजार ५ सय ६९ नमुनाको एन्टिजेन परीक्षण गर्दा २०.३५ प्रतिशत अर्थात् ९ सय ३० जनामा कोभिड पोजिटिभ देखिएको छ ।

चार दिनयता मृत्यु भएका १ सय ६ जनामध्ये बहुसंख्यक ५० वर्षमाथिका छन् । ८० प्रतिशत व्यक्ति ५० वर्षमाथिका रहेको बताउँदै डा. बीसीले २५ प्रतिशत ५० देखि ५९ वर्षका र ६० माथिका ५५ प्रतिशत रहेको जानकारी दिए । ‘अहिले उपत्यकामा आधाभन्दा बढी आईसीयू भरिइसकेका छन् । अहिलेदेखि नै योजना बनाएर निजी क्षेत्रको आईसीयूको उपलब्धता सुनिश्चित नगरे अवस्था झन् जटिल बन्नेछ,’ उनले भने । स्वास्थ्य मन्त्रालयका सहप्रवक्ता डा. समीरकुमार अधिकारीका अनुसार हाल देशभरिमा २६ हजार ८ सय २७ जना अर्थात् ४.०२ प्रतिशत सक्रिय संक्रमित छन् । हुम्लामा ९ र रुकुम पूर्वमा ९ जना गरी एक अंकमा सक्रिय संक्रमित रहेका जिल्ला दुईवटा मात्र छन् । हजारभन्दा बढी सक्रिय संक्रमित रहेका जिल्ला ८ वटा छन् । झापामा १ हजार ३ सय ८०, मोरङमा १ हजार ४ सय ७४, सुनसरीमा १ हजार २ सय ७०, चितवनमा १ हजार २ सय २९ र कास्कीमा १ हजार ४ सय ७२ जना सक्रिय संक्रमित छन् । काठमाडौंमा ५ हजार ४ सय ४३, भक्तपुरमा १ हजार ४५, ललितपुरमा १ हजार १ सय ३१ जना सक्रिय संक्रमित रहेको मन्त्रालयको तथ्यांक छ ।

यसैबीच, विज्ञहरूले कडाइका साथ स्वास्थ्य मापदण्ड नअपनाए दसैंताका कोभिडको तेस्रो लहर आउने सम्भावना रहेको दाबी गरेका छन् । ‘नेपाल र अन्य मुलुकमा देखिएका विभिन्न सूचकले कोभिडको तेस्रो लहर दसैंताका आउन सक्ने देखाएको छ,’ डा. बीसी भन्छन्, ‘तेस्रो लहर आउन नदिन सरकार र निजी स्वास्थ्य संरचना तम्तयार भएर बस्नुपर्छ ।’ प्रभावकारी खोप कार्यक्रम र जनस्वास्थ्यको उपयुक्त मापदण्ड सञ्चालनमा उनले जोड दिए । विश्व स्वास्थ्य संगठनका महानिर्देशक डा. टेड्रोस एड्हानोमले बुधबार आपत्कालीन समितिलाई सम्बोधन गर्दै कोभिडको तेस्रो लहरको प्रारम्भिक संकेत आउन थालेको बताएका थिए । विश्व तेस्रो लहरको प्रारम्भिक चरणमा रहेको जनाउँदै उनले चार सातादेखि विश्वमा कोभिड संक्रमण बढेको उल्लेख गरेका थिए ।

चीनले थप १६ लाख डोज खोप अनुदानमा दिने

चीनले नेपाललाई थप १६ लाख डोज भेरोसेल खोप अनुदानमा दिने भएको छ । प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवालाई बधाई दिन शुक्रबार बालुवाटारस्थित प्रधानमन्त्री निवास पुगेकी नेपालका लागि चिनियाँ राजदूत होउ यान्छीले यस्तो जानकारी दिएकी हुन् । चीन सरकारको निर्णयअनुसार नेपाललाई थप १६ लाख खोप डोज सहयोग गर्न लागिएको यान्छीले जानकारी गराएको परराष्ट्र मन्त्रालयद्वारा जारी विज्ञप्तिमा उल्लेख छ । देउवासँगको भेटमा राजदूत होउले नेपाललाई महामारीको दौरान खोप सहयोग गरेर सहयोग गरिरहने बताएकी थिइन् ।

चीनले यसअघि पनि नेपाललाई दुईपटक गरेर १८ लाख खोप सहयोग गरिसकेको छ । योसँगै नेपालमा चीनबाट अनुदानमा मात्र ३४ लाख खोप भित्रिनेछ । यसअघिको १८ लाख खोप आएर पनि नेपाली जनताले लगाइरहेका छन् । यस्तै, नेपालले चीनबाट ४० लाख खोप खरिद गरेर ल्याउने प्रक्रियामा छ । योसँगै नेपाललाई सबैभन्दा बढी खोप सहयोग गर्ने मुलुक भएको छ । नेपाललाई यसअघि भारतले ११ लाख अनुदानमा सहयोग गरेको थियो भने २० लाख खरिद गरेकामा १० लाख खोप मात्र हालसम्म दिएको छ ।

अमेरिकाले भने नेपाललाई १५ लाख ३० हजार जोन्सन एन्ड जोन्सनको खोप दिइसकेको छ । जापानले पनि नेपाललाई १६ लाख अस्ट्राजेनेका खोप दिने वाचा गरिसकेको छ । उक्त खोप नेपाल आइपुग्न बाँकी छ । त्यसबाहेक नेपालले ३ लाख ४८ हजार खोप कोभ्याक्सको सुविधामार्फत प्राप्त गरेको थियो ।

काठमाडौंमा भेरोसेल खोप कार्यक्रम स्थगित

भेरोसेल खोपको मौज्दात सकिएपछि काठमाडौं जिल्लामा खोप अभियान स्थगन गरिएको छ । असार २९ देखि भेरोसेलको पहिलो मात्राको खोप अभियान सञ्चालन भइरहेको थियो । खोप साउन २ सम्म दिने भनिएको थियो ।

स्वास्थ्य कार्यालय काठमाडौंका प्रमुख जनस्वास्थ्य प्रशासक बद्रीबहादुर खड्काले भेरोसेल खोपको मौज्दात सकिएकाले अर्को सूचना नभएसम्मका लागि भेरोसेल खोपको पहिलो मात्रा लगाउने कार्यक्रम काठमाडौंमा स्थगन गरिएको बताए । यो खोप ५५ वर्षमाथिका प्राध्यापक, सवारी चालक, नागरिक, शिक्षक, कर्मचारी, सहचालकलगायतका समूहलाई प्राथमिकतामा राखेर खोप दिइएको थियो ।

असार ३१ गते अर्थात् बिहीबारसम्म काठमाडौं जिल्लामा १ लाख १५ हजार ७ सय ४१ जनाले भेरोसेलको पहिलो मात्रा लगाएका छन् भने बुधबार ४३ हजार ४ सय ५८ र मंगलबार १३ हजार ६ सय ६३ जनाले खोप लगाएको स्वास्थ्य कार्यालय काठमाडौंले जानकारी गराएको छ ।

प्रकाशित : श्रावण २, २०७८ ०८:१६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×