मर्स्याङ्दीको धार चामेतिर- समाचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

मर्स्याङ्दीको धार चामेतिर

गाउँपालिका र रेडक्रसलगायतका कार्यालय अन्यत्र सारियो 
आश गुरुङ

लमजुङ — एकनास बगिरहेको धमिलो बाढी घट्ने कुनै सुरसार छैन । माथिल्लो मनाङ जान निर्माण गरिएको बेलिब्रिज बाँधजस्तै देखिएको छ । धार परिवर्तन गरेपछि पानीको बाढीको बहाव चामे बजारतर्फ बढेको छ ।

मर्स्याङ्दीको बाढीले बगाएको मनाङको सदरमुकाम चामेस्थित लोकप्रिय मावि । तस्बिर: कान्तिपुर

बाढीले लोकप्रिय माविको एउटा मात्रै भवन सग्लो राखेको छ । ‘मर्स्याङ्दीले स्कुलतर्फ च्याप्दै छ,’ प्रधानाध्यापक शंकरदास कोइरालाले भने, ‘बाँकी भवन पनि जान्छ । सिंगो चामे र मनाङ मर्स्याङ्दीमा बग्दै छ । अब के गर्ने ?’

मर्स्याङ्दीले पक्की पर्खाल उठाएर बनाएको खेलमैदान सबै बगाइसकेको । हाल नदी ५०/६० मिटर वर बगेको छ । ‘हेर्दाहेर्दै डाइनिङ हल, कार्यालय, शिक्षक आवास, कक्षाकोठा बगायो । कति राम्रा, चिटिक्कका कोठा थिए । सबै लग्यो,’ उनले भने, ‘यस्तो कहिल्यै देखेको थिएन । बर्बादै बनायो ।’

बर्खायाममा मर्स्याङ्दी जति उर्लिए पनि बाटोसम्म भने कहिल्यै नआएको चामे गाउँपालिका–५ का अध्यक्ष कैले गुरुङले बताए । बुधबार रातिदेखिको बाढीले चामे बजारतर्फ कटान बढाउँदै वडा ४ को कार्यालय र गाउँपालिकाको आवास जोखिममा परेपछि सरेको छ । रेडक्रस पनि सरेको छ ।

निमित्त प्रमुख जिल्ला अधिकारी शारदा चालिसेका अनुसार बाढीबाट जोगिन अब भाग्ने ठाउँ पाउन मुस्किल छ । उनका अनुसार प्रभु बैंक, सिटिजन बैंकको कार्यालय पनि सारिएको छ । केही होटल, खाजा पसल तथा स्थानीय पनि सरेका छन् । ‘प्रहरी जोखिम मोलेर काम गरिरहेका छन् । हामी आफैं खटिएका छौं,’ उनले भनिन्, ‘मर्स्याङ्दीले यस्तै कटान गरिरहे चामे बजार संकटमा पर्छ ।’

मनाङलाई सरकारले संकटग्रस्त क्षेत्र घोषणा गरे पनि नागरिक, सार्वजनिक तथा निजी सम्पत्ति जोगाउन जिल्लास्थित सरकारी निकायबाहेक प्रदेश र संघीय सरकारलेचासो दिइएको छैन । चामेस्थित सशस्त्र प्रहरी बलको ३२ नम्बर गुल्मका डीएसपी होमनाथ पन्थीले थप क्षति हुन नदिन आफूहरू खटिएको भए पनि सफलता प्राप्त हुन नसकेको बताए ।


जेठ १४ र ३१ यताको वर्षा र बाढीपहिरोपछि मनाङमा ठूलो क्षति भयो । मनकारीले हेलिकप्टरमार्फत राहत पुर्‍याउनेबाहेक खाद्यान्न ढुवानी ठप्प छ । सडक सञ्जाल अवरुद्ध छ ।

प्रजिअ विष्णु लामिछानेले बाढीपहिरोबाट ७० घर पूर्णरूपमा क्षति भएको बताए । करिब २ सय घरमा आंशिक क्षति पुगेको अनुमान छ । उनका अनुसार सुरुमा १ हजार जना विस्थापित भएका थिए । तीमध्ये केही घर फर्किएका छन् । जिल्लाभित्र र बाहिरका ६ सय विस्थापित रहेका उनले बताए । ‘हामी निकै तनावमा छौं । कहाँ के गर्ने र के गर्न सकिन्छ भन्नेमा चिन्तित छौं,’ उनले भने, ‘तर के गर्नु, बाढी घटेन । झन् चामे बजार नै जोखिममा परेको छ ।’

प्रकाशित : श्रावण ८, २०७८ ०७:५८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

बालबालिकासँग भर्चुअल छलफल

यमुना पराजुली अधिकारी

पहिलो चरणको लकडाउन अन्त्य हुनु थोरै अगाडि हामी स्कुले साथी मिलेर फेसबुक मेसेन्जरमा एउटा ग्रुप बनाएका थियौं । सो ग्रुपमा हामी स्कुलका मात्र नभई बाल्यकालदेखि सँगै हुर्के–बढेका साथी थियौं । कोही त एउटै थालमा भात खाएका साथी पनि थियौं । ग्रुपमा राम्रोसँग गफ जम्न नपाउँदै लकडाउन खुकुलो भयो । सबै आआफ्ना काममा लागियो । कहिलेकाहीँ हाई–हेलोसिबाय केही भएन । 

दोस्रो चरणको लकडाउनमा भने हाम्रो ग्रुप खुबै जम्यो । बाल्यकालका रमाइला किस्सा सुन्दा र सुनाउँदा भने कहिले लाज लाग्यो त कुनै बेला गर्व पनि महसुस भयो । केही कुरामा तारिफ पाइयो/गरियो भने केही कुरामा आफू रातो भइयो र अरूलाई पनि रातो पारियो । रुसी लेखक अलेक्ज्यान्डर रास्किनले भनेझैं, हामीले बालबालिकाका लागि लेख्ने कथा त साँच्चै हाम्रै बाल्यकालका कथा पो रहेछन् । साथीहरूसँग छलफल भइरहँदा मलाई महसुस भयो, मैले अगाडि लेखेका कतिपय बालकथा त आफ्नै कथा पो रहेछन् ।

अझ हामी गाउँघरमा हुर्के–बढेकाहरूका लागि त जताततै कथैकथा । खोलानाला, लेकबेंसी, घाँसदाउरा, मेलापात कतिकति । साथीहरूका छोराछोरी मोबाइल स्क्रिनमा झुलुकझुलुक देखिँदा बाल्यकालका आफ्नै साथी देखेझैं भइरहेको थियो । हरेक क्षण बाल्यकाल फर्केर आइरहेको थियो ।

सुरुसुरुमा गफ मात्र गरेर बिताउने हामी पछिल्लो समयमा भने दिनको एउटा विषयमा छलफल गर्न थाल्यौं । भगवद्गीतादेखि कुरान हुँदै बाइबलसम्म पुग्यौं । दिमाग खियाउने, साइनो पत्ता लगाउने हुँदै गाउँखाने कथाको दिन भने साथीहरूका छोराछोरी पनि केही उत्सुक भएर छेउमै सुनेर बस्थे र केही आफ्ना जिज्ञासा पनि राख्थे, जानेको भन्थे । मोबाइल मात्र चलाएर बस्न बाध्य छोराछोरी हामीसँग कुरा गर्न आएको र यसरी घुलमिल भएकामा हामी खुसी भइरहेका थियौं । नानीबाबुहरू यसरी उत्सुक हुन थालेपछि हामीले एक दिन बिराएर उनीहरूलाई केही विषयमा छलफल गर्न दिने सल्लाह गर्‍यौं । विषय उनीहरूले नै छान्ने भए ।

नभन्दै उनीहरू एउटा–एउटा विषयमा कुरा गर्न थाले । हामी श्रोता भयौं । उनीहरूका कुरा सुनिरहँदा लाग्यो, हामीभन्दा निकै अगाडि रहेछन् । सोचाइको दायरा कति फराकिलो ! उनीहरूको उमेरमा हाम्रो क्षमता कहाँ यस्तो हुनु !

उनीहरूको बहसले मलाई बाल्यकालको एउटा किस्सा सम्झाइदियो । स्कुलमा छँदा एउटा वादविवाद प्रतियोगितामा मैले भाग लिएकी थिएँ । विषय थियो— ‘धन ठूलो कि विद्या ?’ मञ्चमा पुगेपछि मलाई त काम छुट्यो, के–के बोलें आफैंले थाहा पाइनँ । तर अहिलेका बालबालिका हर कुरामा कति अगाडि ! कस्तो स्पष्ट !

अर्को एक दिन हाम्रा छोराछोरीको विषय थियो– ‘झुट’ । सबैजसोको भनाइ थियो, ‘झुटो बोल्न त हुँदै हुँदैन । हामीले कसैसँग झुटो बोले पनि आफूले आफ्नो आत्मालाई, आफूलाई कहिल्यै ढाँट्न सकिँदैन ।’ तर एउटी नानीको कुराले ध्यान बढी खिच्यो । उनी भन्दै थिइन्, ‘हामीले सधैं सत्य मात्र पनि बोल्नु हुँदैन । यदि सत्यले कसैको हानि–नोक्सानी गर्छ र चित्त दुख्छ भने त्यहाँ झुटो बोलेकै ठीक ।’ मैले सोधें, ‘भन त कस्तो अवस्थामा झुटो बोल्ने, कस्तो अवस्थामा नबोल्ने ?’

‘आन्टी, म एउटा कथा सुनाउँछु है त ?’ भन्दै उनी सुरु भइन्, ‘राम भन्ने एउटा केटा थियो । उ सधैं झुटो बोल्थ्यो । एक दिन उसका बुबाले उसलाई बेस्सरी गाली गर्नुभयो र अबदेखि झुटो नबोल्न प्रण गराउनुभयो । उसले त्यस्तै प्रण गर्‍यो । ऊ सधैं सत्य बोल्न थाल्यो । परिवारका सदस्य सबै खुसी थिए । एक दिन घरमा पाहुना आउनुभयो । उहाँले रामलाई धेरै खानेकुरा ल्याइदिनुभएको थियो । उहाँले सोध्नुभयो— तिमीलाई यो खानेकुरा मन पर्छ ? उसले भन्यो— धेरै मीठो लाग्छ । उहाँले सोध्नुभयो— अनि तिमी मलाई मन पराउँछौ ? रामले भन्यो— अहँ, मन पराउँदिनँ; तपाईंको ओठ ठूलो छ; आँखा डरलाग्दा छन्; बोली पनि मीठो छैन । यो सुनेर ती पाहुना रातोपिरो हुनुभयो । रामले फेरि बेलुका बुबाको गाली खानुपर्‍यो । त्यसले अरूलाई असर पर्छ भने हामीले त्यहाँ सत्य बोल्नु हुँदैन, बरु मौन बसिदिनुपर्छ, हामी यदि झुट बोल्न चाहँदैनौं भने ।’

सबैलाई उनको कुरा चित्त बुझ्यो । अरू नानीबाबुले पनि भने– अबदेखि हामी यो कुरा ख्याल राख्छौं ।

yamunaadhikari127@gmail.com

प्रकाशित : श्रावण ८, २०७८ ०७:५६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×