चीनबाट ३० लाख मात्रा खोप ल्याइँदै- समाचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

चीनबाट ३० लाख मात्रा खोप ल्याइँदै

असार २५, साउन १ र साउन ८ मा १०-१० लाख मात्रा आउँदै
मकर श्रेष्ठ

काठमाडौँ — सरकारले खरिद गरेको चीनको भेरोसेल खोप आउँदो बिहीबारबाट ल्याइने भएको छ । असार २५ देखि साउन ८ सम्म नेपाल वायु सेवा निगमका तीन उडानमा ३० लाख मात्रा खोप ल्याउन जहाज चीन पठाउने निर्णय भएको छ । एक उडानमा १० लाख मात्रा खोप ल्याउन लागिएको निगमका महाप्रबन्धक डिमप्रसाद पौडेलले बताए ।

तस्बिर : रोयटर्स

सरकार र चीनको बेइजिङस्थित सिनोफार्म कम्पनीसँग खोप खरिदको गोप्य सम्झौता भएको थियो । कति पैसामा कति खोप खरिद गरिएको भन्ने सरकारले सार्वजनिक गरेको छैन । चार वर्षसम्म सम्झौता सार्वजनिक नगर्ने सर्तमा खोप खरिद गरेको स्वास्थ्य मन्त्रालय स्रोतले जनाएको छ । एक मात्राको १४ डलरमा खरिद गरेको दाबी स्रोतको छ ।

जेठ ३१ मा बसेको मन्त्रिपरिषद् बैठकले कोरोना खोप खरिद प्रक्रिया अघि बढाउन स्वास्थ्य मन्त्रालयलाई सहमति दिएको थियो । नेपालले खोप खरिदको प्रस्ताव गर्दा चिनियाँ कम्पनीले मूल्य र खरिद गरिएको खोपको संख्यालगायतका विषय सार्वजनिक नगर्ने गरी ‘नन डिस्क्लोजर एग्रिमेन्ट’ गर्नुपर्ने अडान राखेको थियो । यो सर्तकै कारण स्वास्थ्य सेवा विभाग र मन्त्रालयले खरिद प्रक्रिया अघि बढाउन सकेका थिएनन् । अन्य मुलुकबाट खोप आउन नसक्ने भएपछि चिनियाँ कम्पनीको प्रस्तावअनुसार सरकार गोप्य सम्झौता गर्न सहमत भएको हो ।

सरकारले भारतको सिरम इन्स्टिच्युटले उत्पादन गरेको कोभिसिल्ड खोप २० लाख मात्रा खरिदका लागि अग्रिम भुक्तानी पठाए पनि १० लाख मात्रा अझै आएको छैन । पहिलो मात्रा लगाएका १८ लाख २८ हजार ४ सय ८४ जना दोस्रो मात्राको पर्खाइमा छन् । त्यस्तै अन्य मुलुकसँग पनि खोप ल्याउने चर्चा मात्र भएको छ, परिणाम निस्केको छैन ।

प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले शुक्रबार एमाले केन्द्रीय कमिटी बैठकमा कोरोना भाइरसविरुद्धको खोप अभाव नहुने बताएका छन् । ‘अब भ्याक्सिनको समस्या छैन, पर्सिदेखि चाहिनेजति भ्याक्सिन आउँछ,’ बैठकमा ओलीले भने, ‘भारतबाट दोस्रो डोज नआउँदा समस्या भयो । केही दलका साथीहरूले अहिले भ्याक्सिन नदेऊ, हाम्रो सरकार आएपछि दिनू भनेर लबिइङ गरिरहेका छन् ।’

स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले चीनको भेरोसेल खोप खरिदको सम्झौता गरे पनि गुपचुप राखेको थियो । प्रधानमन्त्रीले तीन दिनभित्र खोप आउने बैठकमा जानकारी गराएपछि मन्त्रालयले हतारिँदै शुक्रबार साँझ विज्ञप्ति जारी गरेर चीनमा खरिद गरेको खोप ल्याउन लागेको सार्वजनिक गरेको हो ।

प्रधानमन्त्रीले गत असार २ मा कोभिड–१९ निर्देशक समितिको बैठकमा चीनबाट ४० लाख खोप ल्याउन गृहकार्य भइरहेको र साउनदेखि लगाउन थालिने जानकारी गराएका थिए तर वायुसेवा निगमले तीनपटकमा ३० लाख खोप ल्याउन जहाज पठाउन लागेको जनाएको छ ।

‘खोप खरिदको सम्झौताअनुसार असार २४ बाट सुरु भएपछि साप्ताहिक रूपमा खोप आपूर्ति गर्ने तयारी छ,’ स्वास्थ्य मन्त्रालयले शुक्रबार जारी गरेको विज्ञप्तिमा छ । जहाजले शुक्रबार १० लाख मात्रा खोप ल्याउने महानिर्देशक पौडेलले बताए । दोस्रो चरणमा असार ३१ मा जहाज पठाएर साउन १ मा १० लाख डोज ल्याइनेछ । तेस्रो चरणमा साउन ७ मा जाने जहाजले भोलिपल्ट अर्को १० लाख डोज खोप ल्याउनेछ ।

खोपको निरन्तर आपूर्तिबाट कोभिड–१९ विरुद्धको खोप अभियान सुचारु हुने व्यवस्था मिलाइने मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. कृष्णप्रसाद पौडेलले बताए । चीनबाट खरिद गरेको बाहेक गाभी कोभ्याक्स सुविधाको खोप पनि छिट्टै प्राप्त हुने मन्त्रालयले जनाएको छ । प्रधानमन्त्रीले बैठकमा जानकारी गराउनु अघिसम्म खोप ल्याउन लागेको कुरा बेखबरजस्तै गर्ने स्वास्थ्य मन्त्रालय र विभागका कर्मचारी खोप भण्डारण स्थलको व्यवस्थापनमा जुटेका छन् । ‘कहिले खोप आउने भन्ने कसैलाई जानकारी दिएका थिएनन्, प्रधानमन्त्रीज्यूले बोलेपछि अब भण्डारण कहाँ कसरी गर्न सकिन्छ भनेर तयारीमा जुटेका छौं,’ विभागका एक कर्मचारीले भने, ‘टेकुस्थित केन्द्रीय भण्डारणमा मात्रै अटाउन नसके सिधै प्रदेशमा लैजाने व्यवस्था मिलाउँदै छौं ।’ १० लाख मात्रासम्म केन्द्रीय भण्डारणमा राख्न सकिने विभागले जनाएको छ ।

चीन र भारतबाट अनुदानमा प्राप्त २९ लाख, कोभ्याक्स सुविधाबाट ३ लाख ४८ हजार र सरकारले भारतबाट खरिद गरेको १० लाखसहित ४२ लाख ४८ हजार मात्रा खोप आइसकेको छ । यसमध्ये २६ लाख ४ हजार ८ सय ६६ जनाले पहिलो मात्रा लगाएका छन् भने ७ लाख ५७ हजार ६ सय ३५ जनाले दोस्रो मात्रा पनि लगाइसकेका छन् । पहिलो मात्रा लगाउनेमा १८ लाख २८ हजार ४ सय ८४ जनाले कोभिसिल्ड र ७ लाख ७६ हजार ३ सय २८ जनाले भेरोसेल खोप लगाएका छन् । दोस्रा मात्रा लगाउनेमा ४ लाख ५९ हजार ६ सय २५ जनाले कोभिसिल्ड र २ लाख ९८ हजार १० जनाले भेरोसेल खोप लगाएका छन् । चीनले दोस्रोपटक उपलब्ध गराएको खोपको पहिलो मात्रा लगाएकालाई असार २२ देखि दोस्रो मात्रा लगाइने कार्यक्रम सार्वजनिक भइसकेको छ ।

सरकारले जेठ २५ देखि २९ सम्म देशभर ६० देखि ६४ वर्ष उमेर समूहका नागारिकलाई पहिलो मात्रा खोप लगाएको थियो । स्वास्थ्य सेवा विभागको खोप शाखा प्रमुख डा. झलक गौतमले पहिलो मात्रा लगाएका ३ लाख ७० हजार नागरिकलाई असार २२ बाट दोस्रो मात्रा खोप लगाइने बताए ।

प्रकाशित : असार १९, २०७८ ०६:१६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

निजीले पनि ल्याएनन् खोप

कोभ्याक्सिन, कोभिसिल्ड, स्पुतनिक–५ खोप ल्याउन नेपाली एजेन्टले अनुमति लिएको तीन महिना बित्यो
मकर श्रेष्ठ

काठमाडौँ — सरकारबाट अनुमति पाएको तीन महिना बितिसक्दा पनि निजी कम्पनीले कोरोनाविरुद्धको खोप भित्र्याउन सकेका छैनन् । आयात अनुमति नपाउँदासम्म शक्ति केन्द्र धाएका खोप कम्पनीका नेपाली प्रतिनिधिहरू पछिल्लो समय चुपचाप छन् । ‘सरकारले अनुमति दियो भने हामी ल्याइदिन्छौं भन्थे । अनुमतिको तीन महिनाभन्दा बढी भइसक्यो, कसैले ल्याएनन्,’ अनुमति दिँदाका स्वास्थ्यमन्त्री हृदयेश त्रिपाठीले भने, ‘हामी भूगोलभित्र बहादुर छौं, भूगोल बाहिर गएपछि आफ्नो हैसियत थाहा भइहाल्छ ।’

फाइल तस्बिर : रोयटर्स

सरकारले खोपको लागतमा १० प्रतिशत नाफा राखेर बिक्री गर्न सक्ने गरी तीन कम्पनीलाई आयातको अनुमति दिएको थियो । भारतको भारत बायोटेक कम्पनीको कोभ्याक्सिन, सिरम इन्स्टिच्युट अफ इन्डियाको कोभिसिल्ड र रुसको गामालिया इन्स्टिच्युटले विकास गरेको स्पुतनिक–५ खोप ल्याउन नेपाली एजेन्टहरूले अनुमति लिएका हुन् । कोभिसिल्डका लागि माघ २, स्पुतनिक–५ लाई वैशाख ७ र कोभ्याक्सिन ल्याउन चैत ६ मा सरकारले अनुमति दिएको हो । चीनको सिनोभ्याक लाइफ साइन्सेस कम्पनीको सिनोभ्याक खोपलाई भने जेठ २१ मा सरकारले प्रयोगको मात्र अनुमति दिएको छ । सिनोभ्याकको मूल्य तय नहुँदा आयात अनुमति नदिइएको हो । ‘सरकारलाई नै खोप ल्याउन यति गाह्रो छ । सीमित देशमा उत्पादन भइरहेको छ । हामीले प्रक्रिया पूरा गरेर आयातको अनुमति दिन खोज्दा सचिव र मन्त्रीले खोप ल्याउन रोके भन्दै हिँडे,’ पूर्वस्वास्थ्यमन्त्री त्रिपाठीले भने ।

औषधि व्यवस्था विभागले चैत १ मा खोप आयात गर्न चाहने निजी कम्पनीका लागि निवेदन आह्वान गरेको थियो । खोपको कम्पनी मूल्य, ढुवानी, भण्डारण, सम्बन्धित मुलुकको कर, सेवा, शुल्कसमेत विश्लेषण गरी मुनाफा बढीमा १० प्रतिशत राखेर मूल्य प्रस्ताव गर्न विभागले भनेको थियो । यसरी प्रस्ताव गर्दा खोपमा आपूर्ति गर्न सकिने परिमाण र लाग्ने समयको प्रक्षेपणसमेत पेस गर्नुपर्ने थियो । खोप ल्याउन अनुमति पाएका चारवटै कम्पनी हुकम फर्मास्युटिकल्स (कोभिसिल्ड), इमरल्ड फर्मा (कोभ्याक्सिन), लोमस फर्मास्युटिकल्स (स्पुतनिक–५) र बायोम्याटिक्स (सिनोभ्याक) सम्पर्कमै रहेको विभागका प्रवक्ता सन्तोष केसीले बताए । ‘खोप ल्याउने प्रयासमा छौं भनिरहेका छन् तर सकेका छैनन्,’ उनले भने ।

एक मात्रा कोभिसिल्ड १ हजार ७ सय र कोभ्याक्सिन २ हजार ६ सय तथा दुई मात्रा स्पुतनिक–५ खोप ३ हजार ४ सय रुपैयाँमा बिक्री गर्न विभागले अनुमति दिएको छ । कोभिसिल्ड र कोभ्याक्सिनका नेपाली एजेन्टले भारत सरकारले अनुमति दिनेबित्तिकै खोप ल्याउने दाबी गरेका थिए । ‘भारतको अवस्था बिग्रिएको छ । सुधार भएपछि खोप ल्याउँछौं,’ इमरल्ड फर्माका निर्देशक सुरेन्द्र नायरले भने, ‘हामीले ५ लाख खोप अर्डर गरेको साढे दुई महिना भइसक्यो । कम्पनी पनि नेपालमा खोप दिन आतुर छ । तर भारत सरकारले अनुमति नदिएसम्म ल्याउन सकिँदैन । परराष्ट्र मन्त्रालयमार्फत भारतलाई खोप पठाउने व्यवस्था गरिदिन आग्रह पनि गरेको हो  तर केही परिणाम आएन ।’ भारतले खोप निर्यातको अनुमति दिएको एक सातामा ल्याउन सकिने दाबी उनले गरे । भारतकै कोभिसिल्ड त सरकारले सम्झौता गरीवरी अग्रिम पैसा दिँदा पनि १० लाख मात्रा आएको छैन ।

नेपालमा आपत्कालीन प्रयोगको अनुमति पाएको चीनको भेरोसेलको भने यहाँ छुट्टै प्रतिनिधि छैन । सिनोभ्याकका प्रतिनिधि एवं बायोमेटिक्स कम्पनीका म्यानेजिङ डाइरेक्टर बीके भण्डारीले सरकारले खोपको मूल्य स्वीकृत नगर्दा खोप ल्याउन नसकिएको बताए । ‘हामीलाई विभागले खोप प्रयोगको अनुमतिको पत्र दिएको छ । तर बिक्री गर्ने मूल्य स्वीकृत गरेर आयात अनुमति भने दिइसकेको छैन,’ उनले भने, ‘अनुमति दिने हो भने १२ दिनभित्र खोप ल्याउन हामी तयार छौं ।’ विभागका प्रवक्ता केसीले सिनोभ्याकको नेपाली प्रतिनिधिको आधिकारिकतामाथि विवाद भएकाले अनुमति दिन रोकिएको बताए ।

उत्पादन र मागको तालमेल नमिलेकै कारण खोप ल्याउन नसकिएको स्पुतनिक–५ का नेपाल प्रतिनिधि प्रज्वल पाण्डेले बताए । ‘मुख्य समस्या माग र आपूर्तिकै हो । अरू केही कारणले रोकिएको होइन । हामीले अर्डर गरिसकेका छौं । उताबाट नेपाल प्राथमिकतामा छ भन्ने खबर आएको छ,’ उनले भने, ‘कहिले आउँछ भन्ने यकिन छैन । किनभने खोपको माग विश्वभर छ । त्यहाँ पनि खोप सरकारी नियन्त्रण छ ।’ प्राथमिकताका आधारमा नेपालले चाँडै खोप पाउन सक्ने उनले बताए ।

अनुमति पाएका कम्पनीहरूले खोप ल्याउन नसकेपछि स्वास्थ्य मन्त्रालय र औषधि व्यवस्था विभागले विकल्प रोज्न थालेका छन् । एउटा मात्रै कम्पनीलाई अनुमति दिनेभन्दा थप अरूलाई पनि अनुमति खुला गर्ने मन्त्रालयले तयारी गरेको छ । ‘सीमित व्यक्ति र कम्पनीलाई मात्रै अनुमति दिँदा खोप ल्याउन सक्ने देखिएन,’ विभाग स्रोतले भन्यो ।

प्रकाशित : असार १६, २०७८ ०८:०४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×