'चुरेबिना नेपालको तराई र पहाड कल्पनै गर्न सकिँदैन'- समाचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

'चुरेबिना नेपालको तराई र पहाड कल्पनै गर्न सकिँदैन'

'चुरे मास्ने कुरा आफ्नै पैतालो काट्नु सरह '
इकान्तिपुर डेस्क

काठमाडौँ — चुरेबिना नेपालको तराई र पहाड कल्पनै गर्न नसकिने प्राध्यापकहरुले बताएका छन् । वातावरण दिवसको अवसर पारेर शनिबार पाटन र अस्कल कलेजले संयुक्त रुपमा आयोजना गरेको वेभिनारमा प्राध्यापकहरुले चुरे मास्ने कुरा आफ्नै पैतालो काट्नु सरह भएको बताएका हुन् । 

ललितपुरको गोदावारी नगरपलिका लेलेको नल्लु र टिकाभैरवमा अवैध रुपमा सञ्चालनमा रहेको ढुंगा खानी र क्रसर उद्योगहरु । संसदको प्राकृतिक स्रोत साधन समितिले ६ वर्षअघि बन्द गर्न निर्देशन दिएपनि स्थानीय प्रशासन र प्रहरीको मिलोमतोमा निर्वाधरुपमा सञ्चालनमा छन् । तस्बिरः केशव थापा

नास्टका प्राज्ञ एवं प्राध्यापक डा. दिशनेराज भुजुले भने,'जसरी पैतालो बिना मानिस उभिन सक्दैन त्यसरी नै चुरे बिनाको नेपालको भूगोल पनि असम्भव छ । चुरे विनाश भए हिमाल, पहाड, तराई केही पनि रहँदैनन् ।' उनले चुरेको चुरेका ढंगा, गिटी, बालुवा बेचेर धनी हुने सपना देख्नु त्यो दिवासपना भएको उनले बताए । वातावरणविद् समेत रहेका प्राध्यापक भुजुले भने,'देश पौरखले धनी हुने हो । बालुवा बेचेर कोही पनि धनी भएको छैन । जापान बालुवा बेचेर हैन घडी, गाडीलगायत विद्युतीय उपकरण र सवारी साधान बेचेर धनी भयो । मुलुक आफ्नै पौरख र मिहिनेतले धनी हुनुपर्छ ।' चुरे क्षेत्रको एउटा कण बेच्नु पनि अपराध भएको उनले दाबी गरे ।

त्रिभुवन विश्वविद्यालय केन्द्रीय वातावरण विज्ञान विभागका प्राध्यापक डा. मदन कोइरालाले चुरे क्षेत्रबाट ढुंगा, गिटी, निकाल्नु पारिस्थितिक प्रणालीगत अपराध भएको बताए ।'चुरेको ढंगा गिटी निस्केपछि महाभारत,पहाड,मध्यपहाडी हिमालीक्षेबाट झन् धेरै खसेर तल झर्छ,' उनले भने,' यो क्षतिको पुनःस्थापना हुन सम्भव नै छैन ।'

यसअघि वातावरण विज्ञान केन्द्रीय विभागले चुरेका विभिन्न ३६ वटा जिल्लामध्ये २० वटा जिल्लामा अध्ययन गर्दा ५ सयवटा पहिरो पहिचान भएका थिए ।

चुरे सम्बन्धमा राज्यले लिएको नीति दोहोरो चरित्र भएको अस्काल कलेजका वातावरण संकायका लेक्चरर सिजर भट्टले बताए । 'एकातिर चुरे बचाउने भनेर बजेट विनियोजन गरेको छ अनि अर्कोतिर त्यही चुरेबाट ढुंगा गिटी बेचेर नाफा कमाउने भनिएको छ । यो मापदण्ड कुनै पनि हालतमा अपनाउन मिल्दैन,' उनले भने ।

पाटनका कलेजका उपप्राध्यापक एवं वातावरण विज्ञ राजु चौहानले चुरे क्षेत्र जोखिम भएकाले त्यहाँबाट कुनै पनि हालतमा उत्खनन् गर्न दिन नहुने बताए । 'चुरे बाहेकका क्षेत्रबाट वातावरणीय प्रभाव मूल्यांकन र भौगर्भिक अध्ययनले तोकेको परिणामको उत्खनन् गर्न सकिने तर वातावरणीय अनुगमन र नियमन निरन्तर गर्नुपर्छ,' उनले भने । हरेक स्थानीय तहहरुमा वातावरणीय प्राविधिकहरुको उपस्थति अनिवार्य गरे अनुगमनलाई निरन्तरता दिन सकिने उनले बताए ।

नेपालमा पूर्वमेचीदेखि पश्चिम महाकालीसम्म फेलिएको एकमात्र अटुट जंगल चुरेमा छ । वन्यजन्तु ओहोरदोहरका लागि यो जंगल अटुट रहेको प्राध्यापकहरुले बताए । मानिसको पुर्खाको अवशेष रामापिथेगस चुरेमा नै भेटिएकाले यसको महत्व अझ बढी भएको उनीहरुको भनाइ छ । प्राध्यापक डा. भुजु भन्छन् ,' चुरे मात्रै नेपालको यस्त ठाउँ हो जहाँ ट्रि-फर्न, साइकसजस्ता प्रजातिहरु भेटिन्छन् ।'

चुरेले माथिको पहाडलाई ओत लगाइदिएकाले पनि यसको महत्वपूर्ण धेरै रहेको बताउँदै चुरे उत्खनन् गर्न नहुने उनीहरुले बताए । चुरे विनाशहुँदा पहाडबाट बगेर आउने ढुंगागिटीहरु तराईमा गएर मरुभूमि बन्ने खतरा पनि उत्तिकै हुने उनीहरुले बताएका छन् । मुलुकको कूल भूभागको क्षेत्रमध्ये करिब १३ प्रतिशत क्षेत्र चुरेले ओघटेको छ ।

सरकारले जेठ १५ मा बजेट वक्तव्यमार्फत चुरे–भावर र तराई–मधेसमा प्रत्यक्ष असर पुग्ने गरी ढुंगा, गिट्टी र बालुवा निकासी खुला गरेपछि यसको सर्वत्र विरोध भइरहेको छ । ढुंगा, गिट्टी र बालुवा निकासी खुला गरिएपछि आधा जनसंख्या ओगटेको तराई–मधेसलाई मरुभूमीकरणतिर धकेलिने भन्दै सरोकारवाला र विज्ञले निर्णय फिर्ताका लागि सरकारलाई दबाब दिइरहेका छन् । नदीजन्य पदार्थको निकासी फुकुवाले चुरे तहसनहस हुने चिन्ता बढेको छ ।

प्रकाशित : जेष्ठ २२, २०७८ १८:३६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

परराष्ट्रमन्त्रीबाट हटेलगत्तै ज्ञवालीले गरे सम्पत्ति सार्वजनिक

'मन्त्री बनेपछि केही बचत, केही घरायशी सामान र २०० जति पुस्तकबाहेक सम्पत्ति थपिएको छैन'
इकान्तिपुर डेस्क

काठमाडौँ — नेकपा एमालेका प्रवक्ता प्रदीप ज्ञवालीले आफू मन्त्री बनेपछि सम्पत्ति विवरणमा कुनै फेरबदल नभएको जानकारी दिएका छन् ।

शुक्रबार प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले ज्ञवालीलाई हटाएर रघुवीर महासेठलाई परराष्ट्रमन्त्री बनाएका थिए । त्यसपछि ज्ञवालीले सामाजिक सञ्‍जालमार्फत करिब सवा ३ वर्ष परराष्ट्रमन्त्रीका रुपमा काम गर्दा सहयोग गर्ने सबैलाई धन्यवाद दिँदै आफ्नो सम्पत्ति विवरण पनि सार्वजनिक गरेका हुन् ।

उनले यस अवधिमा विदेश भ्रमणबापतको लेभी ३,१४,९३०। र पारिश्रमिक बापतको लेभी ६,२०,०००। गरी जम्मा ९,३४,९३०। पार्टी खातामा जम्मा भएको र पारिश्रमिकको कर कट्टीबापत ३,७२,४९१।१३ सरकारी कोषमा दाखिला भएको जानकारी दिएका छन् । त्यस्तै हाल उनको खातामा ७,४१,७७५।६० बचत रहेको र केही घरायशी सामान एवं दुई सय जति पुस्तक थपिनुबाहेक मन्त्री बनेलगत्तै सार्वजनिक सम्पत्ति विवरणमा कुनै फेरबदल नभएको जानकारी पनि उनले गराएका छन् ।

त्यसैगगरी आफूले प्रयोग गर्दै आएको सवारी साधन र ल्यापटप (म्याकबुक प्रो) शुक्रबार नै मन्त्रालयलाई फिर्ता गरेको र पुल्चोकस्थित सरकारी निवास शनिबार बिहान छाड्ने जानकारी ज्ञवालीले गराएका छन् ।

यस्तो छ ज्ञवालीको भनाइ

धन्यवाद तथा आभार

करिब सवा तीन वर्ष परराष्ट्र मन्त्रीका रुपमा कार्यरत रहेर विदा भएको छु । यस्तो गरिमापूर्ण जिम्मेवारी सम्हाल्ने अवसर दिनुभएकोमा सम्माननीय प्रधानमन्त्रीज्यूप्रति आभार व्यक्त गर्दछु । दायित्व सम्पादन गर्ने क्रममा प्राप्त सहयोग, प्रदर्शित टिम स्पिरिट एवं परिवार–सदृश वातावरण निर्माणका लागि मन्त्रालयका सचिवहरु शङ्करदास वैरागी (सम्प्रति मुख्यसचिव), भरतराज पौड्याल एवं समस्त परराष्ट्र मन्त्रालय परिवारलाई धन्यवाद ज्ञापन गर्दछु ।

समकक्षी विदेशमन्त्रीहरु, संयुक्त राष्ट्र सङ्घ लगायत वहुपक्षीय र क्षेत्रीय सङ्गठनका प्रतिनिधिहरु तथा नेपालस्थित विदेशी नियोगहरुबाट प्राप्त सद्भाव र उहाँहरुसँगको सहकार्य मेरा लागि अविस्मरणीय रहने छ । सहकर्मी मन्त्रीहरुज्यूहरुसँगको बसाइलाई सधैभरि सम्झिरहने छु । । यस अवधिमा सञ्चारकर्मी साथीहरु एवं पूर्व कुटनीतिज्ञ, विज्ञ एवं यस क्षेत्रका जानकारहरुबाट कार्यसम्पादनमा प्राप्त सहयोग मेरा लागि मूल्यवान रहेको छ । मलाई यो अवसरको ढोका खोलिदिने गुल्मी–१ का मतदाताहरुप्रति कृतज्ञ छु ।

नयाँ जिम्मेवारीसहित गठित मन्त्रिपरिषद्का सबै सदस्यहरुलाई वधाइ तथा शुभकामना व्यक्त गर्न चाहन्छु ।

यस अवधिमा मेरो तर्फबाट विदेश भ्रमण बापतको लेभी ३,१४,९३०। र पारिश्रमिक बापत्को लेभी ६,२०,०००। गरी जम्मा ९,३४,९३०। पार्टी खातामा जम्मा भएको र पारिश्रमिकको कर कट्टीबापत ३,७२,४९१।१३ सरकारी कोषमा दाखिला भएको छ । हाल मेरो खातामा ७,४१,७७५।६० बचत रहेको र केही घरायशी सामान एवं दुई सय जति पुस्तक थपिनु बाहेक मन्त्री बने लगत्तै सार्वजनिक मेरो सम्पत्ति विवरणमा कुनै फेरबदल नभएको जानकारी गराउँछु ।

मैले प्रयोग गर्दै आएका सवारी साधन र ल्यापटप (म्याकबुक प्रो) आजै मन्त्रालयलाई फिर्ता गरेको र पुल्चोक स्थित सरकारी निवास भोलि बिहान छाड्ने जानकारी गराउन चाहन्छु ।

यस अवधिमा मप्रति माया, सद्भाव र शुभकामना व्यक्त गर्नु हुने सबैलाई धेरै धेरै धन्यवाद ।

भिन्न स्वरुपमा तपाइँहरुसँग भेट भइरहने र तपाईँहरुबाट सद्भाव प्राप्त भइरहने विश्वास लिएको छु ।

प्रदीप ज्ञवाली

२१ जेठ २०७८

प्रकाशित : जेष्ठ २२, २०७८ ०६:४०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
थप केही समाचारबाट
×