होला रातो मत्स्येन्द्रनाथको जात्रा ?- समाचार - कान्तिपुर समाचार

होला रातो मत्स्येन्द्रनाथको जात्रा ?

उपत्यकामा निषेधाज्ञा जारी छ, सँगसँगै रथ निर्माण पनि भइरहेको छ । संक्रमणको जोखिमका बीच हजारौंको उपस्थिति रहने रथयात्रा होला त ? भइहाले पनि कसरी गरिएला भन्ने आमचासो छ ।
प्रशान्त माली

काठमाडौँ — वर्षा र सहकालका देवता मानिने रातो मत्स्येन्द्रनाथको रथ निर्माण थालिएको मंगलबार ७ दिन पुग्यो । ललितपुरको पुल्चोकमा पाटन यावाल गुठीका १२ जना र बाराही गुठीका २३ जनाले धमाधम रथ निर्माण गरिरहेका छन् ।

आगामी वैशाख २९ मा रथारोहण र जेठ १ मा रथयात्राको साइत परेको छ । तर काठमाडौं उपत्यकामा वैशाख मसान्तसम्म निषेधज्ञा जारी छ । सरकारले संक्रमणको जोखिम भन्दै अत्यावश्यकबाहेक घरबाहिर ननिस्कन सर्वसाधारणलाई आग्रह गरिरहेको छ । यस्तोमा बाजागाजासहित हजारौंको उपस्थितिमा सम्पन्न हुने रथयात्रा होला त ? भइहाले पनि कसरी गरिएला भन्ने अहिले आमचासो छ ।

गत चैत २६ मा ललितपुर प्रशासनमा सरोकारवालासहित बसेको बैठकले रथ निर्माण र जात्रा गर्ने निर्णय भने गरिसकेको छ । गतवर्ष रथारोहणपछि मत्स्येन्द्रनाथलाई अनिर्णयको बन्दी बनाएर बिचल्ली बनाएको भन्दै स्थानीय रथ तान्न बाहिर निस्कँदा झडप भएको थियो । जात्रा व्यवस्थापन गर्ने मुख्य जिम्मेवारी गुठी संस्थान र ललितपुर महानगरको हो । शान्ति सुरक्षा र रथ तान्न प्रशासन कार्यालय र स्थानीय २१ जातीय खलक जिम्मेवारीमा छन् ।

गुठी संस्थान ललितपुर शाखा प्रमुख खिमा वली भन्छन्, ‘जात्रा व्यवस्थित बनाउने बारे पटक–पटक छलफल भइरहेको छ । स्वास्थ्य मापदण्ड अपनाएर परम्परालाई निरन्तरता दिने भन्ने छ ।’ तर अहिले नै यस्तै गर्ने भन्ने पूरा टुंगो भने लागिनसकेको उनले बताए । ‘रथ तयार भइसकेपछि कति जनाको उपस्थितिमा कसरी तान्ने भन्ने विषयमा स्थानीय जातीय खलकलगायत सरोकारवालासँग छलफल थालेर निष्कर्ष निकाल्नेछौं,’ उनले भनिन् । ललितपुरका प्रमुख जिल्ला अधिकारी ढुण्डीप्रसाद निरौलाले वैज्ञानिक प्रक्रिया अपनाई रथयात्रा गर्न सरोकारवालासँग छलफल गरेर अगाडि बढ्ने बताए । महानगरले पनि रथयात्रा न्यून सहभागितामा गर्न ज्यापू समाजका प्रतिनिधिसँग छलफल थालेको जनाएको छ ।

यात्राको पहिलो दिन रथ पुल्चोकबाट पाटन गाःबहाल पुर्‍याइन्छ । त्यहाँ ९ वटा धिमे बाजा खलक उपस्थित हुन्छन् । लगनखेलमा १९ वटा धिमे बाजा थपिन्छन् । सुन्धारा, चक्रवाहल, जावलाखेलमा पनि छुट्टाछुट्टै बाजा उपस्थित हुने प्रचलन छ । तर यसपटक सीमित बाजा मात्र उपस्थित गराइने महानगर प्रवक्ता राजु महर्जनले बताए । ‘जात्रा व्यवस्थित बनाउन रथ तान्ने, बाजा बजाउनेलाई छुट्टाछुट्टै टिसर्ट र क्यापको व्यवस्था गर्छौं । सेनिटाइजर, मास्क, ग्लोब्स, थर्मल गन उपलब्ध गराउँछौं,’ उनले भने । पाटनमा गाःबहाल, वछु त्वाः, लगः याः र पुचः गरेर चारवटा जात्रा व्यवस्थापन समिति छन् । यी समितिमार्फत रथ तान्न पालो पर्नेलाई मात्र उपस्थित गराउन भनिएको महर्जनले बताए । महानगर प्रमुख चिरीबाबु महर्जनले रथयात्रा सम्पन्न गर्न महानगरको तर्फबाट कुनै पनि कमी–कमजोरी हुन नदिने प्रतिबद्धता जनाए ।

ज्यापू समाजका अध्यक्ष चन्द्र महर्जनले न्यून जनसहभागितामा स्वास्थ्य मापदण्ड अपनाएर जात्रा सम्पन्न गरिने बताए । मत्स्येन्द्रनाथ सूर्य दक्षिणायन हुँदा ६ महिना बुङमती र उत्तरायण हुँदा ६ महिना पाटन मत्स्येन्द्रबहालस्थित मन्दिरमा राखिन्छ ।

भारत असमको कामरुप कामाक्ष पर्वतबाट मत्स्येन्द्रनाथ नेपाल ल्याउन भूमिका खेलेका भक्तपुरका तत्कालीन राजा नरेन्द्रदेव मल्ल, कान्तिपुरका तान्त्रिक बन्धुदत्त आचाजुको पालादेखि चल्दै आएको परम्परा हो । रातो मत्स्येन्द्रनाथका ज्योतिषी कीर्तिमदन जोशी भन्छन्, ‘मत्स्येन्द्रनाथ र मीननाथको रथयात्रा गर्न कम्तीमा एक सय जनशक्ति चाहिन्छ । यस पटक सीमित व्यक्ति र रथको अगाडि–पछाडि दुईवटा उपकरणमार्फत गन्तव्यमा पुर्‍याउन सकिन्छ ।’ उनले ६/६ महिना बुङमती र पाटनमा रात बसाल्ने परम्परा कुनै पनि हालतमा तोड्न नमिल्ने बताए ।

गत भदौ १८ मा स्थानीय रथ तान्न पुल्चोक पुगेपछि भएको प्रहरीसँगको झडपमा २४ जना पक्राउ परेका थिए । झडपपछि भदौ २१ मा क्षमापूजा गरी बाँकी प्रक्रियालाई औपचारिकता मात्रै दिइयो । नरिवल खसाल्ने र भोटो पनि देखाइएन । स्थानीय पृथविन्दु महर्जन भन्छन्, ‘गत वर्षको जस्तो घटना नदोहोरियोस् । सबैको बेलैमा ध्यान जाओस् ।’

प्रकाशित : वैशाख २२, २०७८ ०८:२८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

च्याम्पियन इन्टरका नायक लुकाकु

लुकाकु इन्टर आएयता फेरिएका खेलाडी भए । उनको प्रदर्शन राम्रो थियो, त्यसैले त इन्टर सिरी ‘ए’ मा युभेन्ट्सको प्रभुत्व तोड्न सफल रह्यो ।
द गार्डियन

मिलान — भर्खरै इन्टर मिलानले इटालीको सिरी ‘ए’ उपाधि जित्यो । यसका लागि उसले ११ वर्ष कुर्नुपरेको थियो । यो सफलताका एक नायक रहे रोमेलु लुकाकु । सन् २०१९ मा उनी इन्टर पुगेका थिए ।

म्यानचेस्टर युनाइटेड छाडेयता उनीमाथि आफूलाई सिद्ध गर्ने चुनौती थियो । सँगै ७ करोड ४० लाख पाउन्ड मूल्यको दबाब पनि । यसअघि इन्टरका लागि अगाडि खेल्ने प्रमुख खेलाडी थिए, माउरो इकार्डी । लुकाकुलाई उनको प्रदर्शन पनि उछिन्नु थियो ।

त्यसो त मैदानबाहिर यी अर्जेन्टिनी खेलाडी इकार्डी प्रायः विवादमा परिरहन्छन् । तर मैदानभित्र उनी गज्जबकै हुने गर्छन् । त्यसैले उनले १ सय ६९ खेलमा इन्टरका लागि १ सय ११ गोल गरे । लुकाकुले म्यानचेस्टर युनाइटेडमा छँदा दुई वर्ष ९६ खेलमा ४२ गोल गरे । त्यसमध्ये एक चौथाइ गोल सुरुआती दुई महिनामा थियो । त्यसपछि उनले गोल गर्न जुन सुस्तता देखाए, त्यसको आलोचना नै भयो । अन्त्यतिर उनको बलमाथिको नियन्त्रण गुमेको थियो, लगातार राम्रा मौकामा पनि चुकिरहेका थिए ।

तर २७ वर्षीय लुकाकु इन्टर आएयता फेरिएका खेलाडी भए । उनको प्रदर्शन इकार्डीभन्दा राम्रो थियो, त्यसैले त इन्टरले सिरी ‘ए’ मा युभेन्ट्सको लगातार ९ वर्षको प्रभुत्व तोड्न सफल रह्यो । सन् २०१८–०१९ मा इन्टर युभेन्ट्सभन्दा २१ अंकले पछाडि रह्यो । एन्टोनियो कोन्टेको नेतृत्वमा गत वर्ष इन्टरले उपाधिका लागि चुनौती त दियो, तर एक अंकले मात्र पछाडि पर्‍यो । यसपल्ट भने उपाधि नै कब्जा गर्‍यो । एभरटन र म्यानचेस्टरमा छँदा उनी प्रायः एक्लो स्ट्राइकर हुन्थे ।

इन्टर मिलानका रोमेलु लुकाकु र लाउटारो मार्टिनेज । यो सिजनमा यो जोडी खुबै जम्यो । तस्बिर : एपी

इन्टरले ३–५–२ को शैलीमा खेलेको थियो र यसमा उनका साथी थिए, लाउटारो मार्टिनेज । लुकाकुका लागि मार्टिनेज राम्रो पार्टनर भए । जतिबेला लुकाकु केही पछाडि झरेर खेल्थे, त्यतिबेला मार्टिनेज अगाडि बढ्थे । दुवैले गोलकर्ता र गोल सिर्जनाकर्ता दुवै भूमिकामा खेले । उनीहरूले ६४ पल्ट सँगै सुरुदेखि खेले । त्यसबीच एकले अर्कालाई १८–१८ पल्ट गोलको अवसर बनाए । अनि दुवै मिलेर ८७ पटक गोल नै गरे ।

म्यानचेस्टरमा रहेका बेला लुकाकुको सबैभन्दा बढी आलोचना भएको पक्ष थियो, ठूला विपक्षी टिमविरुद्ध गोल गर्न नसक्नु । इंग्लिस प्रिमियर लिगका ठूला ६ क्लबबीचको खेलमा लुकाकुले सुरुदेखि खेल्दा १६ खेलमा एकै गोल मात्र गरे । गोलमा सहयोगी भूमिका भने चार थियो । बार्सिलोनाविरुद्ध च्याम्पियन्स लिग र सेभियाविरुद्ध युरोपा लिगमा पनि लुकाकुको प्रदर्शन फितलो रह्यो । यो सिजन भने उनको यस्तै प्रदर्शन फरक रह्यो ।

एसी मिलान, एटलान्टा, युभेन्ट्स, नेपोली, लाजियो र एएस रोमाविरुद्ध उनको प्रदर्शन राम्रो रह्यो, यी ६ मुख्य विपक्षी टिमविरुद्ध उनले आठ गोल गरे । आठ गोलको अवसर पनि सिर्जना गरे । फेरि म्यानचेस्टरमा रहेका बेला उनको शरीरलाई लिएर पनि ठूलै आलोचना भएको थियो, उनी नमज्जासँग मोटाएको देखिएका थिए । त्यसैले इन्टर आएयता उनी फरक खुराकीमा बसे, सेतो मासु बढी खान्थे । यसले उनी केही दुब्लाए र खेल पनि राम्रो भयो ।

प्रकाशित : वैशाख २२, २०७८ ०८:०९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×