बैंकिङ कसुर मुद्दा : कार्कीलाई फर्काउन अमेरिकाद्वारा इन्कार- समाचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

बैंकिङ कसुर मुद्दा : कार्कीलाई फर्काउन अमेरिकाद्वारा इन्कार

दोहाको कम्पनीबाट कार्कीले अमेरिकाका १३ वटा फर्मका नाममा पैसा पठाएका थिए, त्यसको विवरण पनि नेपाल प्रहरीले पाएन
क्यापिटल मर्चेन्टको करिब डेढ अर्ब रूपैयाँ अपचलन गरेको अभियोगपछि कार्की फरार थिए
मातृका दाहाल

काठमाडौँ — नेपालमा बैंकिङ कसुर गरी भागेर अमेरिका पुगेका क्यापिटल मर्चेन्ट एन्ड फाइनान्स लिमिटेडका तत्कालीन प्रबन्ध निर्देशक पवनकुमार कार्कीलाई कानुनी दायरामा ल्याउने सम्भावना कम हुँदै गएको छ । क्यापिटल मर्चेन्टको करिब डेढ अर्ब रुपैयाँ अपचलन गरेको अभियोगपछि फरार कार्कीलाई फर्काउन नसक्ने पत्र अमेरिकाले इन्टरपोलमार्फत नेपाल प्रहरीलाई पठाएपछि कारबाही प्रक्रिया जटिल बनेको हो । 

पछिल्लो पटक सन् २०२० अक्टोबर ११ मा अमेरिका (एनसीबी वासिङटन डीसी) ले एनसीवी काठमाडौं (नेपाल) लाई पत्र लेख्दै कार्कीका व्यक्तिगत विवरण उपलब्ध गराउन र उनलाई डिपोर्ट (निष्कासन) गरेर नेपाल पठाउन नमिल्ने जानकारी गराएको हो । क्यापिटल मर्चेन्टको घोटालाको अनुसन्धानमा लामो समयदेखि खटिएका एक प्रहरी अधिकृतले भने, ‘इन्टरपोल र नेपाल प्रहरीले कार्कीलाई फर्काउन पटक–पटक लिखित र मौखिक तथा अन्य माध्यमबाट आग्रह र पत्राचार गरेकामा अमेरिकाले इन्कार गर्‍यो ।’ प्रहरीका ती अधिकारीका अनुसार कार्की भागेर अमेरिका पुगेपछि त्यहींको स्थायी आवासीय अनुमतिपत्र पनि लिइसकेका छन् । जसका कारण आफ्ना नागरिकलाई नेपाल फर्काउन अमेरिकाले नमानेको हो । कार्कीले टेक्सासमा रेस्टुराँ, सपिङ सेन्टरलगायत व्यवसाय गर्दै आएका छन् ।

नेपाल प्रहरीका प्रवक्ता वसन्तबहादुर कुँवरले बैंकिङ कसुरका अभियुक्त कार्कीलाई नेपाल ल्याउन इन्टरपोल र अन्य माध्यमबाट अधिकतम प्रयास गरिएको बताए । ‘इन्टरपोलमार्फत अहिले पनि पहलको प्रयास गरी नै रहेका छौं,’ उनले भने ।

नेपालमा करिब डेढ अर्ब रुपैयाँ बराबरको कर्जा अपचलन गरी भागेपछि कार्कीविरुद्ध इन्टरपोलले सन् २०१६ जनवरी ७ मा रेडकर्नर नोटिस र त्यसअघि २०१२ जनवरी १९ मा विरुद्ध डिफ्युजन नोटिस जारी गरेको थियो । डिफ्युजन नोटिस जारी हुनुअघिबाट हालसम्म कार्कीबारे नेपाल प्रहरीले इन्टरपोलमार्फत करिब दुई दर्जन पटक औपचारिक पत्राचार गरेको छ । त्यसमध्ये एनसीवी अमेरिकासँग मात्रै दर्जनभन्दा बढी पत्राचार भएको छ ।

अमेरिका र नेपाल दुवै इन्टरपोलका सदस्य राष्ट्र हुन् । इन्टरपोल सम्बन्धित देशमा कानुन कार्यान्वयन गर्ने विश्वका प्रहरीहरूको साझा संगठन हो । एनसीबी इन्टरपोलको सम्बन्धित देशको सदस्य राष्ट्रको कानुन कार्यान्वयन गर्ने संगठन हो । नेपालको एनसीबी प्रमुख नेपाल प्रहरीका महानिरीक्षक हुन् । एनसीबी वासिङटन डीसी पनि इन्टरपोलको सदस्य राष्ट्रको संगठन हो ।

‘कसुरमा संलग्न व्यक्ति अमेरिकामा छन् भन्ने थाहा पाएलगत्तैबाट प्रहरीले फिर्ता ल्याउन थुप्रै प्रयास गरेको हो, म सीआईबीको निर्देशक छँदा पनि प्रयास र पहल भएका थिए,’ सीआईबीका पूर्वनिर्देशकसमेत रहेका पूर्वएआईजी पुष्कर कार्कीले भने, ‘तर, कसुरमा संलग्नले अमेरिकी नागरिकता पनि लिइसकेका रहेछन् । कतिपय अन्तर्राष्ट्रिय काननी अड्चन पनि देखिए, जसका कारण उनलाई फर्काउन सकिएको छैन ।’ आरोपितले अमेरिकी नागरिकतासमेत पाइसकेकाले अमेरिकाले आफ्नो नागरिकलाई नेपाल नपठाएको हुन सक्ने उनले बताए ।

कमसल धितो राखेर परिवार, नातागोता र चिनेजानेका मानिसका नाममा कर्जा निकालेर हिनामिना गरी फरार रहेको अभियोगमा कार्कीसहित दर्जनौं व्यक्तिविरुद्ध सन् २०११ जुन २४ मा मुद्दा दर्ता भएको थियो । यो कसुरमा कार्कीसहित करिब ४ दर्जनभन्दा बढीविरुद्ध मुद्दा चलाइएको थियो । केही पुर्पक्षमा छन् । केही तारेख र धरौटीमा छुटे । त्यसमध्येका एक कार्की भागेर अमेरिकामा पुगेका हुन् । घोटालामा मुद्दा चलेपछि खोजीको सूचीमा रहेका कार्की १० वर्षदेखि फरार छन् । भारत, युरोप, खाडीलगायत मुलुक हुँदै भागेर कार्की अमेरिकाको इर्भिङ, टेक्सास पुगेको खुलेको थियो । त्यसपछि प्रहरीले कार्कीलाई फर्काउन इन्टरपोलमार्फत नेसनल सेन्ट्रल ब्युरो (एनसीबी) वासिङ्टन डीसी र एफबीआई (फेडेरल ब्युरो इन्भेस्टिगेसन) सँग लिखित र मौखिक अनुरोध गरेको थियो ।

केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरोका पूर्वप्रमुखसमेत रहेका पूर्वडीआईजी हेमन्त मल्ल फरार कार्कीलाई नेपाल फर्काएर कारबाहीको दायरामा ल्याउने सम्भावना अमेरिकाको पछिल्लो पत्रले टरेको बताउँछन् । आफू ब्युरोमा रहँदा पनि कार्कीलाई ल्याउनेबारे थुप्रै प्रयास र पहल गरिए पनि सफल नभएको उनले बताए ।

५ वर्षअघि रेडकर्नर नोटिस जारीसँगै कार्कीलाई विश्वभर ‘फरार अपराधी’ को सूचीमा राखेर खोजी गरिएको थियो । त्यसक्रममा उनी भागेर अमेरिका पुगेको पाइएपछि फर्काउन नेपाल प्रहरी र इन्टरपोलले प्रयास गरेका थिए । जिल्ला अदालत काठमाडौं र तत्कालीन पुनरावेदन अदालत (हाल उच्च) पाटनले बैंकिङ कसुरमा कार्कीलाई दोषी ठहर गरिसकेको छ । हाल यो मुद्दा सर्वोच्च अदालतमा विचाराधीन छ । नेपाल राष्ट्र बैंकको जाहेरीका आधारमा सीआईबीले सन् २०११ जुन १४ मा कार्कीसहित घोटालामा संलग्न आरोपितविरुद्ध जाहेरी दर्ता गरी अनुसन्धान थालेको थियो । प्रहरीले जाहेरी दर्ता गर्दा कार्कीसहित करिब ४ दर्जन आरोपितविरुद्ध १ अर्ब ४७ करोड ४७ लाख ७५ हजार कर्जा अपचलन गरेको आरोप लगाइएको थियो ।

अनुसन्धानका क्रममा कार्कीले कतारको राजधानी दोहास्थित मनी ट्रान्सफर गर्ने संस्था ‘इस्लामिक एक्स्चेन्ज कम्पनी’बाट इर्भिङ, टेक्सास अमेरिकास्थित विभिन्न १३ वटा संस्थाका नाममा पैसा पठाएको खुलासा भएको थियो । त्यसपछि खोजी गर्दै जाँदा कार्कीले नेपालमा अपचलन गरी लुकाएर सम्पत्ति अमेरिका पुर्‍याएको पुष्टि भएको थियो । त्यसपछि दोहाबाट पैसा पठाएको विवरण प्रहरीलाई आइपुग्यो । त्यसपछि मात्रै कार्कीले क्यापिटल मर्चेन्टको कर्जा अपचलन गरी हात पारेको कर्जा दोहाबाट पुगेको खुलेको थियो । त्यसपछि फरार कार्कीको खोजी गर्न नेपालमा केस दर्ता भएको ८ महिनापछि नेपाल प्रहरीको अनुरोधमा इन्टरपोलले २०१२ जनवरी २९ मा डिफ्युजन नोटिस जारी गरेको थियो ।

प्रहरीले इन्टरपोलमार्फत २६ फेब्रुअरी २०१६ मा दोहाबाट टेक्सासमा पैसा पठाएको विस्तृत विवरण उपलब्ध गराउन एनसीबी दोहालाई पत्र लेख्यो । २०१६ मार्च १ मा एनसीबी नेपालबाट एनसीबी दोहालाई अर्को पत्र पठाएर कार्कीबारेका थप विवरण उपलब्ध गराउन पुनः पत्राचार गरियो । २० मार्चमा मागेका विवरण दोहाबाट नेपाल प्रहरीलाई प्राप्त भयो । २०१६ डिसेम्बर ५ मा अमेरिकाले पनि कार्की इर्भिङ टेक्सासमा ग्रिन गार्लिक रेस्टुरेन्ट सञ्चालक रहेको जानकारी एनसीबी नेपाललाई गरायो । त्यसपछि २०१८ जनवरी २ मा नेपाल प्रहरी (एनसीबी काठमाडौं) ले कार्की अमेरिका गएकोबारे नेपालस्थित अमेरिकी दूतावासलाई भिसा प्रोसेसका सबै कागजात उपलब्ध गराउन पत्र पठाएको थियो ।

जनवरी २६ मा दूतावासलाई पुनः कार्कीको अहिलेको स्टाटसबारे खुलाएर जानकारी दिन प्रहरीले अर्को पत्र लेख्यो । तर, दूतावासले कार्कीबारेका विस्तृत विवरण दिन इन्कार गर्‍यो । त्यसपछि पछिल्लो पटक २०२० सेप्टेम्बर ४ मा इन्टरपोलको सीसीएफ (कन्ट्रोल फर द कन्ट्रोल अफ इन्टरपोल फाइल) मा कार्कीबारे उल्लेख गरियो ।

प्रकाशित : वैशाख ८, २०७८ ०९:१४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

हातखुट्टा गुमाए तर हरेस खाएनन्

जितेन्द्र साह

विराटनगर — हातखुट्टा दुरुस्त भएकालाई सवारीसाधन चलाउन असहज हुँदैन । तर एउटा हात वा एउटा खुट्टा गुमाएकालाई सम्भव होला ? तीनटोलिया बस्ने मोरङको जहदा गाउँपालिका–७ का ५२ वर्षीय चन्द्रकिशोर मण्डलको दाहिने हात छैन । तर जीवन निर्वाहका लागि उनी विद्युतीय रिक्सा (ई–रिक्सा) चलाइरहेका छन् ।

दुर्घटनामा हात गुमाएका मण्डल चार वर्षदेखि ई–रिक्सा गुडाइरहेका छन् । खर्च कटाएर दिनको औसतमा ६ सय रुपैयाँ बचत पनि गर्छन् । ई–रिक्सा चलाउनुअघि झन्डै दुई दशकसम्म मण्डलले मोटर ग्यारेज सञ्चालन गरे । १९ वटा पाइडल रिक्सा पनि थिए, जुन किस्तामा दिएर राम्रै कमाइ गर्थे । एक दिन ट्र्याक्टरको टायर मर्मत गर्ने क्रममा मण्डलको दाहिने हातमा चोट लाग्यो । डेढ महिनाको उपचारपछि उनी घर त फर्किए तर हात गुमाएर ।

कामदार राखेर पनि चलाउन नसकेपछि ग्यारेज छाडे । एक वर्ष बेरोजगार रहे । पछि रामबहादुर लुइँटेल र प्रहरी हवल्दार विष्णु कटुवालको सहयोगमा ई–रिक्सा किने । उनका अढाई वर्षीय छोरा रामदयालको घर नजिकैको पोखरीमा डुबेर मृत्यु भयो । साढे सात वर्षको हुँदा जेठो छोरा दीनदयालको पनि पोखरीमै डुबेर ज्यान गएको थियो । कान्छो छोरा १८ वर्षका भए, तर कक्षा ८ सम्म मात्रै पढाउन सके । उनी अचेल भारततिर भासिएका छन् । तीन छोरीको पनि भारत, बिहारमा बिहे गरिदिएका छन् । श्रीमती रेखादेवी गाउँमै खेतीपाती गर्ने र मुरी (भुजा) भुटेर घरघरमा लगेर बेच्छिन् ।

‘अन्तिम सास रहुन्जेल संघर्ष गर्नुपर्छ, जस्तोसुकै परिस्थितिमा पनि हार खानु हुन्न, यति भएपछि कहिल्यै दुःखी हुनु पर्दैन,’ मण्डलले भने, ‘श्रीमती पनि संघर्षशील भएकाले बाँच्ने आँट आएको हो, सफारी कुदाउने क्रममा दिनभर थरीथरीका यात्रुसँग भेट र गफ भइरहने हुनाले मन हल्का हुन्छ, पीडा कम हुन्छ ।’
रामबहादुर लिम्बू ।

३७ वर्षदेखि विराटनगर बस्दै आएका रामबहादुर लिम्बूको पनि उस्तै कथा छ । दाहिने खुट्टा गुमाएपछि सुरुमा साइकल मर्मत गर्ने काममा लागे । अचेल दैनिक किस्ता बुझाउने गरी तीन महिनादेखि ई–रिक्सा चलाइरहेका छन् । सहरमा मोटरसाइकल र स्कुटी चढ्ने बढ्दै गए, सिटी सफारी भित्रिएपछि पाइडल रिक्सा र साइकल पनि कम हुँदै गए । पञ्चर बनाउन आउने ग्राहक घटेर आम्दानी हुन छाडेपछि पेसा परिवर्तन गरेर ई–रिक्सा चलाइरहेको उनले बताए ।

‘सबै खर्च काटेर दैनिक कम्तीमा ४/५ सय रुपैयाँ बचत हुन्छ,’ उनले भने । १४/१५ वर्षकै उमेरमा धनकुटामा केही वर्ष सडक मजदुरी गरेपछि लिम्बू विराटनगर झरेका हुन् । सुरुमा गाडीमा सहयोगीको काम गरे । ६ वर्ष जति पाइडल रिक्सा चलाए । २०४७ तिर उनको खुट्टाको कान्छी औंलामा घाउ भएको थियो । क्यान्सर भएर शरीरभर फैलिन सक्न भन्दै कोसी अस्पतालका चिकित्सकले २०४९ मा शल्यक्रियापछि दाहिने खुट्टा काटिदिएको उनले सुनाए ।

राष्ट्रिय अपांग महासंघ प्रदेश १ समितिका अनुसार मोरङमा विभिन्न वर्गका १७ हजार ५३ जना अपांगता भएका मानिस छन् । कर्मक्षेत्रमा लागेका मण्डल र लिम्बू उदाहरणीय बनेको महासंघका कार्यक्रम अधिकृत विमल बस्नेत बताउँछन् ।

प्रकाशित : वैशाख ८, २०७८ ०९:१३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×