आरोहीका सारथि- समाचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

आरोहीका सारथि

हिमाल आरोहणका क्रममा अनेक कीर्तिमान बन्छन्, तोडिन्छन् । शिखर चुम्नेको चर्चा चल्छ तर ती आरोहीलाई शिखरसम्म पुर्‍याउने सारथि गुमनामजस्तै हुन्छन् ।
दीपक परियार

पोखरा — ‘कम उमेरका आरोही’, ‘बढी उमेरका आरोही’ । यस्तै–यस्तै अनेक कीर्तिमान कायम हुन्छन् । तोडिन्छन् । फेरि कायम हुन्छन् । शिखर चुम्नेको चर्चा चल्छ । तर ती आरोहीलाई शिखरसम्म पुर्‍याउने सारथि गुमनामजस्तै हुन्छन् । आरोहीलाई पटक–पटक टाकुरामा पुर्‍याएका पर्वतारोहण पथप्रदर्शक (गाइड) हुन्, अनुप गुरुङ र आशिष गुरुङ ।

अनुप अन्तर्राष्ट्रिय लाइसेन्सप्राप्त गाइड हुन् भने आशिष राष्ट्रिय लाइसेन्सप्राप्त । कोरोना महामारीमा पर्वतारोहण गतिविधि फाट्टफुट्ट मात्रै भइरहेका बेला यी दुई गाइडले ६ स्वदेशी आरोहीलाई मुस्ताङको धम्पुस हिमाल (६०१२ मिटर) चढ्न सघाए ।

नेपाल पर्वतारोहण संघ, गण्डकी प्रदेशको आयोजनामा पुस २७ देखि माघ ५ सम्म प्रारम्भिक पर्वतारोहण तालिम तथा प्रवर्द्धनात्मक आरोहण कार्यक्रम भएको थियो । पोखरामा रहेका व्यावसायिक ट्रेकिङ गाइड तथा कम्पनी सञ्चालकको आरोहण दलमा सहभागिता थियो । गुरुङद्वयकै पथप्रदर्शनमा उनीहरूले माघ ३ मा धम्पुस हिमालको चुचुरो चुमे ।

गोरखाको बारपाक–सुलिकोट गाउँपालिका–३ चिसापानीका अनुप बुबाको प्रेरणाले यो पेसामा लागेका हुन् । उनका बुबा सन्त पनि पर्वतारोहण गाइड हुन् । काठमाडौं बसेर पढ्न थालेदेखि नै उनलाई पर्वतारोहणमा रस बस्यो । सन् २००८ मा २३ वर्षको उमेरमा उनी तालिमबिनै अन्नपूर्ण हिमशृंखलामा रहेको टेन्ट पिक (५६६३ मिटर) चढे । त्यसपछि भने उनलाई तालिमको आवश्यकता खड्कियो । आफ्नै सुरक्षाका लागि पनि तालिम आवश्यक पर्ने उनले ठाने । लाङटाङ, मनाङ र रोल्वालिङका हिमालमा तालिमका लागि पुगे । खुम्बु क्षेत्रमा रहेको आइल्यान्ड पिक (६१८९ मिटर) चढे ।

सन् २०१२ को शरदमा दक्षिणी मोहडाबाट सगरमाथा आरोहण गर्ने उनको प्रयास सफल हुन सकेन । अर्को वर्ष उत्तरी मोहडाबाट गरेको प्रयास भने सफल भयो । सन् २०१७ र २०१८ मा आरोहण दल लिएर उनी पुनः सगरमाथा उक्लिए । उनले धौलागिरि, मनास्लु, ल्होत्सेलगायत हिमालमा पनि आरोहीलाई पुर्‍याइसकेका छन् । उनका अनुसार अन्तर्राष्ट्रिय पर्वतारोहण गाइडको लाइसेन्स लिन ‘पोर्टफोलियो’ बलियो बनाउनुपर्छ ।

एक वर्षको तालिम अवधिपछि राष्ट्रियस्तरको लाइसेन्सका लागि परीक्षा दिनुपर्छ । उक्त लाइसेन्स लिएको २ वर्षपछि मात्रै अन्तर्राष्ट्रिय गाइड लाइसेन्सको लागि आवेदन दिन पाइन्छ । तालिमलगत्तै परीक्षा हुन्छ । परीक्षा २५ प्रतिशत सैद्धान्तिक र ७५ प्रतिशत प्रयोगात्मक हुन्छ । परीक्षा उत्तीर्ण भएपछि मात्रै स्विट्जरल्यान्डबाट लाइसेन्स जारी हुन्छ । नेपाल पर्वतारोहण संघ र नेपाल पर्वतारोहण प्रशिक्षक संघले तालिम प्रदान गर्छन् । नेपाल राष्ट्रिय पर्वतारोहण पथप्रदर्शक संघले लाइसेन्सका लागि सहजीकरण गर्छ । उनीजस्तै अन्तर्राष्ट्रिय पर्वतारोहण गाइड नेपालमा ७२ जना छन् । राष्ट्रिय गाइड भने ६ जना ।

अनुपले २० देखि ५५ वर्ष उमेरसम्मका आरोहीलाई हिमाल चढाएका छन् । उनी वर्षमा ४ देखि ५ वटासम्म टोलीलाई हिमाल चढाउँछन् । पर्वतारोहण अवधि १४ दिनदेखि १ महिनासम्मको हुन्छ । गाइड बन्न समय, पैसा र इच्छाशक्ति सबै चाहिने उनी बताउँछन् । ‘मेरो पालामा १० लाख रुपैयाँ खर्चिनुपर्‍यो,’ उनले भने, ‘अहिले यो खर्च अझै बढ्छ ।’ तालिमकै बेलामा रकम अभाव हुँदा छोड्ने मनस्थिति बनाए पनि बुबाकै प्रेरणाले निरन्तरता दिएको उनले सुनाए । पर्वतारोहण गाइडको भविष्य के हुने भन्ने पनि उनलाई चिन्ता छ । ‘यो पेसा शरीरले साथ दिँदासम्म मात्रै गर्ने हो,’ उनी भन्छन्, ‘सरकारले बुझेर बुढेसकालमा पेन्सन दिने व्यवस्था मिलाए राम्रो हुन्थ्यो ।’

एक वर्षपछि अन्तर्राष्ट्रिय पर्वतारोहण गाइडको परीक्षा दिँदै छन्, आशिष गुरुङ । संखुवासभाको भोटखोला गाउँपालिका–४ का उनी ‘किचन ब्वाय’ हुँदै पर्वतारोहणको क्षेत्रमा प्रवेश गरेका हुन् । सन् २००९ मा दुबई जान भन्दै काठमाडौं आएका उनले पाककला सिके । भिसा नलागेपछि नेपाल नै बस्ने निधो गरे । यस्तोमा मनास्लु हिमाल चढ्न जाने आरोहण दलको भान्से समूहमा परे । त्यतिबेलादेखि उनी हिमालसँग झन् नजिक भए ।

आरोहण दलको भान्सामा छिरेका उनी पर्वतारोहण गाइड भएर निस्किए । उनले सगरमाथा, मनास्लु, आमादब्लम, ल्होत्सेलगायत हिमालमा आरोहण दल पुर्‍याइसकेका छन् । उनी जापानी टिमलाई बढी हिमाल चढाउँछन् । जापानी भाषा पनि बोल्छन् । एक जापानी नागरिकको सगरमाथामा भएको मृत्युले भने उनलाई नमीठो सम्झना दियो । सन् २०१८ को मे २१ मा क्याम्प–२ भन्दा माथि पुगेका थिए, ती जापानी नागरिक ।

आशिषसँग वाकिटकीमा ती आरोहीको अन्तिमपल्ट कुराकानी भयो । कुराकानी भएको १५ मिनेटपछि उनीसँको सम्पर्क टुट्यो । तातो पानी बोकेर आशिष उद्धारमा निस्किए । बिहान २ बजेसम्म यताउता खोजे । कतै भेटेनन् । ‘म क्याम्पमा फर्किंदा शरीर जम्न थालिसकेको रहेछ,’ उनले भने, ‘दुई घण्टाजति आराम गरेर फेरि खोज्न निस्किएँ ।’

क्याम्प–२ मा बिहान ८:३० बजे घाम लाग्छ । सेताम्मे हिउँमा घाम परेपछि रातो वस्तु टल्कियो । उनी त्यतै लम्किए । जति नजिक गए, उति उक्त वस्तुको आकार बढ्दै गयो । नजिकै गएपछि थाहा भयो, त्यो वस्तु तिनै जापानी नागरिकको शव थियो । ‘मलाई किचन ब्वायदेखि नै उहाँले अवसर दिनुभएको थियो । उहाँकै कारण म क्लाइम्बिङ लिडरसम्म भएँ,’ आशिषले भने, ‘एघारौंपल्ट सँगै चढ्दा उहाँलाई गुमाउनुपर्‍यो ।’

यसपल्ट मध्य हिउँदमै अनुप र आशिषले धम्पुस पिक आरोहण गराए । प्राविधिक रूपमा कठिन नभए पनि हिउँदमा आरोहण गर्नु जोखिमयुक्त नै हुने आशिष बताउँछन् । यो बेला मौसमलाई मध्यनजर गर्दै हिमाल चढ्नुपर्ने उनको सुझाव छ ।

अनुकूल मौसममा आममानिसले पनि धम्पुस पिक चढ्न सक्ने उनले बताए । त्यसका लागि नेपाल सरकारले आरोहण अनुमति प्रक्रिया भने सहज बनाउनुपर्ने उनले सुझाए । ‘नेपाल पर्वतारोहण संघ मातहतका हिमाल आरोहण अनुमति प्रक्रिया सहज छ,’ उनी भन्छन्, ‘नेपाल सरकारले आरोहण अनुमति दिने हिमालको लागि धेरैतिर धाउनुपर्ने समस्या छ । यसको अन्त्य हुनुपर्छ ।’

प्रकाशित : माघ १२, २०७७ १२:४८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

काठमाडौंमा माघ ९ को भन्दा ठूलो प्रदर्शन आवश्यक देखियो : दाहाल

'ओलीको पञ्‍चर्‍यालीको केही अर्थ छैन'
कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — नेकपा अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले संसद् विघटनविरुद्धको संघर्षको कार्यक्रम काठमाडौंमै केन्द्रित गर्ने अवस्था आएको बताएका छन् । 

सोमबार बिहान पार्टी कार्यालय पेरिसडाँडामा भएको एक कार्यक्रममा दाहालले भने, ‘ऐतिहासिक विरासतलाई क्रान्तिकारी विरासतलाई नयाँ उचाइमा उठाएर पहल लिनुपर्ने आवश्यकता छ । हामीले प्रदेश नम्बर २ को जनकपुरमा विशाल सभा आयोजना गर्ने र त्यहाँबाट सन्देश दिने सोचेका थियौँ । स्थायी कमिटीको बैठकमा छलफल गर्दै जाँदा जनकपुरमा पनि गर्नैपर्छ र जनकपुरमा भन्दा अगाडि अस्तिको भन्दा काठमाडौंमा अझै ठूलो प्रर्दशन गर्नुपर्ने भयो भन्ने महसुस गर्यौं ।

अध्यक्ष दाहालले माघ ९ गतेको भन्दा अब २८ गते हुने प्रदर्शन ठूलो हुने दाबी गरे । नेकपा दाहाल-नेपाल समूहले प्रतिनिधिसभा विघटनविरुद्ध थप आन्दोलनका कार्यक्रमहरू घोषणा गरेको छ । उनले भने, ‘किनभने टाउकोमै हान्नुपर्ने स्थिति आयो । अन्त हानेर त्यति धेरै चोट पुग्दैन कि भन्ने सोचेर टाउकोमै हान्ने निष्कर्षमा पुगेका छौँ । काठमाडौंमा अझै ठूलो जनसभा र प्रर्दशन हुन्छ । निर्णायक संघर्ष हुन्छ अब ।’

उनले सर्वोच्च अदालततिर संकेत गर्दे माघ ९ गतेको आन्दोलनले सबैलाई सकरात्मक निर्णय लिन बाध्य पारेको बताए । ‘अस्तिको संघर्षले दे भित्रको मात्र होइन देशबाहिरकाले पनि कुरा सुने । मैले आजै केही कुटनीतिज्ञहरु भेटेँ । उनीहरुले पनि प्रतिक्रिया सुने । अस्तिको ठूलै तरंग गएको छ । अस्तिको आन्दोलनले सबैलाई सकरात्मक तरिकाले सोच्न सन्देश दिएको छ,’ दाहालले भने, ‘गडबड गर्न हुँदैन है जनताले छाड्दैनन् भन्ने सन्देश गएको छ । सकारात्मक निर्णय गर्नेतिर चिज अगाडि बढेको बेलामा हामीले अबको कार्यक्रमलाई अझ ऐतिहासिक, अझ भव्य, अझ विशाल र अझ व्यवस्थित गरेर तथा सिंगो देश झल्कने गरी, हिमाल झल्कने, पहाड झल्कने र मधेस झल्कने गरी, सबै जाति जनजाति, महिला, मुस्लिम झल्कने गरी सिंगो राष्ट्रको प्रतिनिधित्व हुने गरी उतार्ने सोचेका छौँ ।’

त्यस्तै उनले प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली नेतृत्वको नेकपाले गरिरहेको र्‍यालीलाई 'पञ्‍चर्‍याली' को संज्ञा दिए । ‘राजा, पञ्चहरुले पनि आफू ढल्नुअघि र्‍याली गर्थे । त्यस्ता पञ्‍चर्‍यालीको केही अर्थ छैन । हामीले ठूलो भए पनि सानो भए पनि जनताको पक्षमा, राष्ट्रको पक्षमा, गणतन्त्रको पक्षमा, लोकतन्त्रको पक्षमा सामानुपातिक, समावेशीको पक्षमा भएको हुँदा हाम्रो र्‍याली जनताको र्‍याली हुन्छ । हाम्रो प्रदर्शन जनताको प्रदर्शन हो । हिजो पार्टी स्थापना गर्दा नेताहरु थोरै भए पनि त्यो सही लाइनमा थियो । गलत लाइन भएको हुँदा रायमाझीको के गति भयो ?,’ उनले भने ।

प्रकाशित : माघ १२, २०७७ १२:४२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×