टीकापुर घटना : पीडित भन्छन्- ‘ढिलै भए पनि न्याय मिल्यो’- समाचार - कान्तिपुर समाचार

टीकापुर घटना : पीडित भन्छन्- ‘ढिलै भए पनि न्याय मिल्यो’

थारू अगुवा भन्छन्–‘फैसला पूर्वाग्रही’
भवानी भट्ट, गणेश चौधरी

कञ्‍चनपुर, कैलाली — रेशम चौधरीलगायत टीकापुर घटनाका दोषीहरूलाई उच्च अदालत दिपायलले पनि जन्मकैदको फैसला सुनाएपछि पीडित परिवारले न्यायको अनुभूति भएको बताएका छन् । राजनीतिक चलखेलका कारण जिल्ला अदालतको फैसला उल्टिने हो कि भन्ने आशंकामा रहे पनि बिहीबार उच्च अदालतको फैसलाले न्याय पाएको महसुस भएको उनीहरू बताउँछन् ।

‘ढिलै भए पनि न्याय पाइन्छ, सत्य कुरा जतिसुकै चलखेल गरे पनि सत्य नै हुन्छ,’ टीकापुर घटनामा मृत्यु भएका प्रहरी निरीक्षक केशव बोहराकी श्रीमती शारदाले भनिन्, ‘जिल्ला अदालतले फैसलामा कम सजाय तोकेकाहरूलाई पनि उच्च अदालतले बढी सजायको फैसला गर्दा हामीलाई न्याय नमर्ने महसुस भएको छ ।’ उनले लकडाउनको अवधिमा मुद्दा कमजोर पार्न विभिन्न खालका चलखेल भए पनि अदालतले त्यसलाई निस्तेज पारेको बताइन् ।

रेशम चौधरीसँगै जिल्ला अदालतबाट तीन वर्ष कैद तोकिएका लक्ष्मण थारूलाई उच्च अदालतले जन्मकैदको फैसला सुनाएपछि न्यायालयप्रतिको विश्वास बढेको शारदाको भनाइ छ । ‘त्यतिबेलाको घटना हामीले अझै बिर्सेका छैनौं,’ बोहराले भनिन्, ‘दोषीले कुनै पनि हालतमा सजाय पाउनुपर्छ, त्यही भएको छ ।’ जिल्ला अदालतको फैसलापछि राजनीतिक मुद्दा भन्दै दोषी उम्काउन भएको चलखेलप्रति उनले दुःख व्यक्त गरेकी छन् । ‘फेरि पनि राजनीतिक रूपमा दोषीलाई छाड्ने काम नहोस्,’ उनले भनिन्, ‘त्यो घटनाबाट प्रत्यक्ष रूपमा हामी पीडित भएका छौं, त्यसको पीडा अहिले पनि हामीले बिर्सेका छैनौं, हाम्रो लडाइँ जारी छ ।’

रेशम चौधरीसहित ८ जनालाई जन्मकैदको फैसला

सोही घटनामा मृत्यु भएका प्रहरी निरीक्षक बलराम विष्टकी छोरी जानुले पनि उच्च अदालतको फैसलाले न्याय मिलेको बताइन् । ‘एक पटक अपराध गर्नेलाई माफी दिए पुनः ठूलो अपराध दोहोर्‍याउन सक्छ,’ उनले भनिन्, ‘दोषीलाई राजनीतिक वा अन्य कारणले छुट दिइनु हुँदैन ।’ टीकापुर घटना हुँदा सानै रहेकी जानुको बुबाका हत्याराले सजाय पाउनुपर्ने माग थियो । ‘अदालतले हाम्रो पीडामा मलम लगाएको छ,’ उनले भनिन्, ‘दोषी कुनै पनि हालतमा उम्कनु हुँदैन ।’

बिहीबार उच्च अदालत दिपायलका वरिष्ठ न्यायाधीश टेकनारायण कुँवर र न्यायाधीश सीताराम मण्डलको इजलासले टीकापुर घटनामा संलग्न रेशमलाल चौधरीसहित आठ जनालाई जन्मकैद फैसला गरेको हो । यसअघि ११ जनालाई कैलाली जिल्ला अदालतले जन्मकैद फैसला गरेकामा उच्चले तीमध्ये सात जनाको सजाय सदर गरेको छ । चार जनाको सजाय घटाएको छ ।

थारू अगुवा भन्छन्– ‘फैसला पूर्वाग्रही’

उच्च अदालत दिपायलले बिहीबार टीकापुर घटनामा संलग्न रेशम चौधरीलगायत आठ जनालाई गरेको जन्मकैद फैसला पूर्वाग्रही भएको थारू अगुवाहरूले प्रतिक्रिया दिएका छन् ।

उच्च अदालतको फैसला न्यायिकभन्दा पनि पूर्वाग्रही रहेको भन्दै थरुहट थारूवान संघर्ष समितिले फैसलाप्रति खेद प्रकट गरेको छ ।

‘टीकापुर घटना मुद्दालाई राजनीतिक रूपमा समाधान गरी दीर्घकालीन शान्ति स्थापनामा जोड दिन जरुरी छ,’ समितिको बिहीबार जारी विज्ञप्तिमा छ, ‘तत्कालीन एमाले र माओवादीले गरेको आन्दोलनमा पनि मान्छे मारिएका थिए । ती घटनाका नाइकेलाई किन जेल हालिएन ? यसप्रति सरकार र सरकारी निर्देशनमा चल्ने अदालतका सिपाहीले हेक्का राख्न जरुरी छ ।’

यो फैसलाले दीर्घकालीन द्वन्द्व सिर्जना गरेको र सामाजिक सद्भाव कायम गर्ने हो भने टीकापुर घटनालाई राजनीतिक मुद्दाका रूपमा लिई निःसर्त थुनामुक्त गर्ने वातावरण सिर्जना गर्न जरुरी रहेको थरुहट नेता माधव थारूको भनाइ छ ।

‘टीकापुर घटनाको मुद्दामा उच्च अदालतले गरेको फैसला सरासर गलत छ, यसले दीर्घकालीन द्वन्द्व सिर्जना गरेको छ,’ उनले भने, ‘२०७२ भदौ ७ गतेको घटनाको आरोपमा थारूलाई जेलमा राखियो तर ८ गते थारूहरूका घर, पसल, व्यापार–व्यवसाय छानीछानी लुटपाट र आगजनी गर्ने अपराधीहरूलाई खुलेआम छुट दिएको तीतो अनुभव छ । सामाजिक सद्भाव कायम गर्ने हो भने टीकापुर घटनालाई राजनीतिक मुद्दाका रूपमा लिई निःसर्त थुनामुक्त गर्ने वातावरण सिर्जना गर्न जरुरी छ ।’

जनता समाजवादी पार्टीका स्थानीय नेता जनक चौधरीले पनि थारू समुदायमाथि राज्यको विभेदका कारण यस्तो फैसला आएको प्रतिक्रिया दिए । ‘लक्ष्मण थारूलाई जिल्ला अदालतले सजाय काटिसकेको भनेर रिहा गरे पनि पुनः आजीवन कारावासको सजाय सुनाउनु थारू समुदायलाई माथि उठ्नै नदिने नीति हो,’ उनले भने । उनले थारू समुदायलाई नेतृत्व गर्न सक्ने भएकाले उनलाई पनि आजीवन कारावासको सजाय सुनाएको आरोप लगाए । ‘राज्यले थारूहरूप्रति समान व्यवहार नगरेको आगजनीमा संलग्नलाई कारबाही नहुनुले नै स्पष्ट हुन्छ, जनमतलाई अदालतले कदर गर्ला भन्ने आशा हो तर भएन,’ स्थानीय थारू अगुवा जितबहादुर चौधरीले भने ।

२०७२ भदौ ७ गते कैलालीको टीकापुरमा नेपाल प्रहरीका एसएसपी लक्ष्मण न्यौपानेसहित आठ जना र घटनास्थलनजिकै घरमा रहेका डेढ वर्षीय बालक टेकबहादुर साउदको हत्या भएको थियो ।

प्रकाशित : पुस ४, २०७७ ०७:५७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

मेला महोत्सवको होडबाजी

भवानी भट्ट, गणेश चौधरी

(कञ्चनपुर) र (टीकापुर) — हिउँदेयाम सुरु भएसँगै तराईमा मेला/महोत्सव सञ्चालनमा तँछाडमछाड हुन्छ । उद्योग वाणिज्य संघलगायत विभिन्न व्यापारिक संघसंगठनले विभिन्न नाममा महोत्सव आयोजना गर्दै आएका छन् । स्थानीय उत्पादन प्रवर्द्धन गर्ने नाममा सञ्चालन हुने महोत्सव पछिल्लो सयम आम्दानीका स्रोत बन्न थालेका छन् । 

स्थानीय उत्पादनको प्रवर्द्धसँगै कला र संस्कृतिका जगेर्ना गर्ने भनिए पनि बहुराष्ट्रिय कम्पनीका उत्पादनहरूलाई नै प्राथमिकता दिने गरिन्छ । स्थानीय कलाकारभन्दा राष्ट्रियस्तरकै कलाकारलाई प्राथमिकतामा राखिन्छ । विगतका वर्षमा एउटै समयमा तीन/चार वटासम्म मेला महोत्सव आयोजना हुने गरेका थिए । संघसंस्था मात्रै होइन, व्यक्तिगत रूपमासमेत महोत्सव लगाउने गरिएको पाइन्छ ।

पुस अन्तिम साता महेन्द्रनगरको खुलामञ्चमा खोज संग्रह मिडियाले सुदूरपश्चिम पर्यटन तथा सांस्कृतिक महोत्सव आयोजना गर्‍यो । उक्त महोत्सवमा पनि स्थानीय उत्पादनभन्दा पनि बहुराष्ट्रिय कम्पनीकै उत्पादनहरू राखिएका थिए । ‘अब त मेला महोत्सवहरू आम्दानी गर्ने माध्यम बनेका छन्’ भीमदत्त नगरपालिका १८ कटानका नरेन्द्र विष्टले भने, ‘आयोजकले भने जस्तो न केही स्थानीय उत्पादन छ, न त दर्शकको आकर्षण नै ।’

कञ्चनपुर उद्योग वाणिज्य संघले पनि फागुन ७ देखि १७ सम्म प्रदेशस्तरीय औद्योगिक व्यापार मेला लगाउने तयारी गरिरहेको छ । ०५७ देखि सञ्चालन गर्दै आएको उक्त मेला महोत्सव संघको वार्षिक क्यालेन्डर नै बनेको छ । नेपाल भ्रमण वर्ष–२०२० लाई लक्षित गर्दै स्थानीय सरकारले अवलम्बन गरेको नीतिअनुरूप भीमदत्त नगरपालिकासँग सहकार्य गरेर संघले महोत्सवको आयोजना गर्न लागेको हो ।

०५७ देखि हालसम्म उद्योग वाणिज्य संघले १२ वटा महोत्सवहरू आयोजना गरिसकेको छ । स्थानीय उत्पादनलाई प्रवर्द्धन गर्ने लक्ष्यका साथ महोत्सवहरू आयोजना गरिए पनि हालसम्म त्यसअनुसारको प्रतिफल भने आउन सकेको छैन । संघले महोत्सवबाट संकलन भएको रकममध्ये स्वास्थ्य, शिक्षा लगायतका क्षेत्रमा पनि सहयोग गर्दै आएको छ । ‘नेपाल भ्रमण वर्ष २०२० लाई लक्षित गरी सबैको ध्यान सुदूरपश्चिमतिर तान्न चाहन्छौं,’ महोत्सवका बारेमा जानकारी दिन आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा कञ्चनपुर उद्योग वाणिज्य संघका अध्यक्ष जंगबहादुर मल्लले भने, ‘यसपटक मेलाबाट संकलन भएको रकम पर्यटन प्रवर्द्धनमै खर्च गरिनेछ ।’ यस वर्ष भने मेला महोत्सवहरू वर्षाका कारण प्रभावित भएका छन् । बारम्बार भइरहेको वर्षाका कारण महोत्सव प्रभावित भएका हुन् । माघ अन्तिम साता लगाइएको महोत्सव पनि प्रभावित भएको थियो ।

टीकापुरमा पनि उस्तै
पछिल्लो समय टीकापुरमा पनि मेला महोत्सव आयोजना नभएको कुनै वर्ष छैन । कलासंस्कृति, पर्यटन र कृषिलगायत क्षेत्रको प्रचारप्रसार र सम्भावनाको खोजी गर्न यस्ता महोत्सव गर्ने गरेको आयोजकहरू बताउँछन् । यहाँ मंगलबारदेखि महोत्सव सुरु भएको हो ।

उद्योग वाणिज्य संघको आयोजनामा हुने महोत्सवमा यहाँको स्थानीय सांस्कृतिक झाँकी तथा नाचगानको प्रदर्शनीले संस्कृति संरक्षणमा सघाउ पुग्ने गरेको स्थानीय ईश्वर साउँदले बताए । उनले भने, ‘टीकापुर विभिन्न जातजातिको बसोबासस्थल हो । महोत्सवले एकअर्काको संस्कृति बुझ्न पनि सहयोग गरेको छ ।’

महोत्सवका बहानामा केन्द्रीय नेतालाई टीकापुर ल्याउने र यहाँका जनताका तर्फबाट विकास निर्माणको माग राख्ने परम्परा बनेको छ । सार्वजनिक रूपमा आफ्ना माग राख्ने र पदासीन नेताले पनि सार्वजनिक रुपमा प्रतिबद्धता जनाउने भएकाले यसले स्थानीय विकासमा पनि सहयोग गरेको टीकापुर उद्योग वाणिज्य संघका पूर्वअध्यक्ष नवराज रावलले बताए ।

उनले भने, ‘टीकापुरमा ०६५ सालदेखि महोत्सव गर्न थालिएको हो । पहिलो वर्ष हामीले लम्की–टीकापुर सडक कालोपत्रेको माग गरका थियौं । त्यो माग पुरा भएर पनि छोटो समयमै सडक भत्किएकोले गत वर्ष फेरि सोही बाटो बनाउन माग गर्‍यौं । अहिले यो बाटो निर्माणका लागि टेन्डर प्रक्रिया अघि बढेको छ ।’

मंगलबारदेखि सुरु भएको टीकापुर महोत्सवको उद्घाटनमा आएका पर्यटन मन्त्री योगेश भट्टराईसमक्ष टीकापुर एयरपोर्ट सञ्चालनको माग राखिएको छ । मन्त्री भट्टराईले एयरपोर्ट सञ्चालन गर्ने प्रतिबद्धतासमेत जनाएका छन् । महोत्सव गाउँठाउँको पहिचान र विकासका लागि गरिँदै आए पनि मौसमका कारण यो प्रभावित बन्दै आएको छ । बुधबारको वर्षाले महोत्सव प्रभावित भएको उद्योग वाणिज्य संघका कोषाध्यक्ष कमल चौधरीले बताए । उनले भने, ‘पानी परेकोले आजको महोत्सव प्रभावित भयो । आशा गरेको भन्दा २५ प्रतिशत मात्र दर्शक आए ।’ औद्योगिक सांस्कृतिक शैक्षिक कृषि एवं पर्यटकीय सम्भावना समृद्ध सुदूरपश्चिमको परिकल्पना भन्ने नाराका साथ टीकापुर महोत्सव सञ्चालन हुँदै आएको छ ।

प्रकाशित : माघ १६, २०७६ ११:५४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×