ठूला आयोजना वर्षौंदेखि अलपत्र- समाचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

ठूला आयोजना वर्षौंदेखि अलपत्र

माथिल्लो कर्णाली जलविद्युत्, नयाँ सहर, दुल्लु स्मार्ट सिटी, मध्यपहाडी राजमार्ग, पेट्रोलियम उत्खनन् र त्रिदेशीय सडकको काम पछि धकेलिँदै
ज्योति कटुवाल

दैलेख — सर्भे भएको १३ वर्षदेखि विवादमा रहेको माथिल्लो कर्णाली जलविद्युत् आयोजना मुआब्जामै अल्झिएपछि लामो समयदेखि काम अलपत्र छ । आयोजनाले वर्षेनि मुआब्जा तोके पनि उपलव्ध गराउन नसक्दा स्थानीयबासी रुष्ट छन् ।

मुआब्जा र जग्गा विवादका कारण काममा ढिलाइ भएपछि राष्ट्रिय गौरवको मध्यपहाडी लोकमार्गमा १२ वर्षमा १९ किलोमिटर मात्र सडक कालोपत्रे गरिएको छ । दैलेख खण्डमा पर्ने १ सय २६ किलोमिटरमध्ये १९ किलोमिटरमा मात्र कालोपत्रे गरिएपछि स्थानीयबासी निराश बनेका छन् ।

यी दुई मात्र होइन, दैलेखमा राष्ट्रिय महत्वका नयाँ सहर, दुल्लु स्मार्ट सिटी, पेट्रोलियम पदार्थ उत्खनन्, त्रिदेशीय सडकलगायत ठूला आयोजनाको काम वर्षौदेखि अलपत्र परेको छ । आयोजना निर्माणमा ढिलाइ हुँदा दैलेखमा आर्थिक गतिविधि बढ्न सकेको छैन भने स्थानीयबासी रोजगारीका लागि बाहिर जानुपर्ने बाध्यता छ ।

सरकारले सन् २००८ मा भारतीय कम्पनी जीएमआरलाई सर्भेक्षण अनुमति दिएसँगै माथिल्लो कर्णाली विवादित बनेको हो । अहिले आयोजनाको काम शून्य छ । आयोजनाले झण्डै ४८ हेक्टर जमिन ओगटेको भए पनि अहिलेसम्म साढे ७ हेक्टरको १३ करोड ६२ लाख रुपैयाँ मात्र मुआब्जा दिन सकेको छ ।

आयोजना प्रमुख केके शर्मा भने काम भइरहेको दाबी गर्छन् । उनका अनुसार आयोजनामा झण्डै ३ सय करोड रुपैयाँ खर्च भइसकेको छ । ‘विभिन्न कारणले काम पछि धकेलिएको छ,’ उनले भने, ‘केही सरकारी काम पूरा हुनवित्तिकै आयोजना निर्माणलाई तीव्रता दिन्छौं ।’

मध्यपहाडी लोकमार्गले दैलेखका ६ वटा स्थानीय तहलाई छुन्छ । आयोजनाले दैलेखमा झन्डै ४ अर्ब २७ करोड रुपैयाँ खर्च गर्ने लक्ष्य राखे पनि बल्लतल्त ६४ करोड रुपैयाँ मात्र खर्च भएको छ ।

अधिकांश ठाउँमा ग्राभेलको काम पनि नसकिएको स्थानीय गणेश थापाले बताए । उनका अनुसार राजमार्गको अधिकांश खण्ड हिलाम्मे र धुलाम्मे छ । मध्यपहाडीले अहिलेसम्म जाजरकोट सीमास्थित भगवतीमाई गाउँपालिकाको लोहोरेदेखि मनघरसम्मको १९ किलोमिटरमा मात्र कालोपत्रे सकेको छ । २०६४ सालदेखि लोकमार्गको निर्माण थालिएको थियो ।

लोकमार्गमा मुआब्जा विवाद र नयाँ ट्रयाक कुन ठाउँबाट लैजाने भन्ने विवाद लामो समयदेखि छ । आयोजना प्रमुख अर्जुन बमले दैलेख खण्डको सडक स्तरोन्नतिको काम जारी रहेको बताए । उनका अनुसार चालु अर्थिक वर्षमा १ अर्ब ६४ करोड रुपैयाँका १३ वटा ठेक्का खोलिएको छ । ‘मुआब्जा र जग्गा विवादको समस्या समाधान भएपछि कालोपत्रेको कामलाई तीव्रता दिइनेछ,’ उनले भने, ‘अहिले कालोपत्रेपूर्व गर्नुपर्ने सबै कामहरु गरिरहेका छौं ।’

मध्यपहाडी अन्तर्गतकै राकम नयाँ सहर आयोजनाको काम पनि लामो समयदेखि अलपत्र परेको जग्गा विकास समितिका अध्यक्ष गणेश माझीले बताए । उनका अनुसार आयोजना कार्यालय ११ वर्षदेखि मुआब्जा विवादमै रुमल्लिएको छ । उनले आयोजनामा १० करोड रुपैयाँ खर्च भए पनि उपलब्धीमूलक काम नभएको दाबी गरे ।दैलेखको डाबस्थित माथिल्लो कर्णाली जलविद्युत् आयोजनाको कार्यालय । तस्बिर : ज्योति कटुवाल/कान्तिपुर

दुल्लु स्मार्ट सिटीको काम भने बजेट नआउँदा अघि बढ्न नसकेको नगर प्रमुख घनश्याम भण्डारीले बताए । ‘स्मार्ट सिटीका लागि विभिन्न क्षेत्रको गुरुयोजना तयार भइसकेको छ,’ उनले भने, ‘ तर बजेट अभावले १ प्रतिशत काम पनि सकिएको छैन ।’ उनका अनुसार स्मार्ट सिटीका लागि नगरपालिकाले ३ ठूला योजनासमेत छनोट गरिसकिएको छ । संघ र प्रदेश सरकारले ठूलाठूला योजना अघि बढाए पनि बजेट नदिँदा समस्या भएको उनको गुनासो छ ।

दैलेखमै पेट्रोलियम पदार्थ उत्खननको कामले पनि गति लिएको छैन । उत्खननको काम सक्नुपर्ने खानी तथा भूगर्भ विभागले पुन: सम्झौताको तयारी गरेको छ । अन्वेषणका लागि पहिलोपल्ट सन् २०१७ र दोस्रोपटक २०१९ मा सम्झौता भएको थियो । सरकारले योजना पठाए पनि कार्यान्वयन गर्ने बजेट नपठाउँदा ठूला योजना थन्किएको जिल्ला समन्वय समिति प्रमुख प्रेम थापाले बताए । ‘संघीय सरकारबाट आश्वासन मात्र पाइन्छ,’ उनले भने, ‘बजेट पठाउन कञ्जुस्याइ गर्दा दैलेखको विकास सोचेजस्तो भएन ।’

दैलेख, कालीकोट, मुगु हँदै तिब्बतको नाम्चेनाग्ला जोड्ने सडकमा पनि बजेअनुसार काम नभएको स्थानीयको गुनासो छ । प्रतिनिधिसभा सदस्य रविन्द्रराज शर्माले सडकमा सांसद पूर्वाधार विकास कोषकै ६ करोड रुपैयाँ खर्च भइसकेको बताए । उनका अनुसार अहिलेसम्म सडकमा ८ किलोमिटर मात्र काम भएको छ । ‘बजेट छुट्याएर मात्र के गर्ने ?, सोचेजस्तो काम कहिल्यै हुँदैन,’ उनले भने, ‘लकडाउन, कोरोना महामारी र बजेट अभावका कारण ठूला आयोजना लथालिंग अवस्थामा छन् ।’ उनले यो वर्ष त्रिदेशीय सडकमा ९ रुपैयाँ बजेट छुट्याइएको जानकारी दिए ।

प्रकाशित : मंसिर ७, २०७७ १८:१५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

पर्सामा प्रहरी र पोके तस्करबीच झडप, असई घाइते

भूषण यादव

वीरगन्ज — सीमावर्ती भारतको रक्सौलबाट भन्सार राजस्व छली अवैध रुपले कपडा भित्र्याउन खोज्ने समूह र प्रहरीबीच झडप भएको छ । झडपमा अस्थायी प्रहरी चौकी इनर्वाका प्रहरी सहायक निरीक्षक (असई) जयप्रकाश पाण्डे घाइते भएका छन् । असई पाण्डेको नाकमा चोट लागेको छ । नारायणी अस्पतालमा उनको उपचार भइहरेको छ । 

झडपमा संलग्न आरोपमा प्रहरीले एक महिलासहित दुई जनालाई नियन्त्रणमा लिएको छ । आइतबार अपराह्न टाउको र काँधमा स्वेटर र कपडा बोकेर आउने महिला समूहलाई नियन्त्रणमा लिन असई पाण्डे दुईजना प्रहरी लिएर खेतमा ढुकेर बसिरहेका थिए । करिब साढे दुई बजेको समयमा भारततर्फबाट कपडा बोकेर आएका दुईजना महिलालाई नियन्त्रणमा लिँदा झडप भएको हो ।

असई पाण्डेले तस्कर समूहले गोली चलाउँदा नाकमा चोट लागेको बताएका छन् । असई पाण्डेका अनुसार प्रहरी टोली पुग्दा पूरा तस्करी भइरहेको थियो । ‘हामीले रोकेपछि उखुबारीबाट फायर नै खोले,’ असई पाण्डेले भने, ‘टाढा भएकाले कुन हतियार थियो, थाहा भएन । नाकमा छर्रा लागेको छ ।’

फायर खोलेको खबर ‘झुठो’

झडपमा चोट लागेपछि असई पाण्डेको नाकबाट रगत बग्न थाल्यो । तत्काल उनले माथिल्लो युनिटमा तस्करलाई रोक्न खोज्दा सीमा नजिकैको उखु घारीबाट गोली फायर भएको र आफूलाई छर्रा लागेको जाहेर गरे । गोली चलेको खबर आएपछि जिल्ला प्रहरी कार्यालयबाट एसपी गंगा पन्त, डिएसपी मनोजित कुँवर सहितको टोली थप प्रहरी लिएर इनर्वा प्रहरी चौकी पुगेका थिए । असई पाण्डेले चौकीमा उपस्थित संचारकर्मीलाई समेत एक राउण्ड गोली प्रहार भएपछि हाम्रो टोली ब्याक भएको जानकारी दिएका थिए । असईको नाकको घाउ देखेपछि एसपी पन्तले गोली नचलेको प्रतिक्रिया दिइन् । ‘अवैध कारोबारीलाई नियन्त्रणमा लिँदा भएको दोहोरो झड्पमा चोट लागेको देखिन्छ,’ उनले भनिन्, ‘गोली प्रहार भएको छैन ।’

सशस्त्र प्रहरी बल इनर्वाको टोलीसमेत उक्त क्षेत्रमा परिचालन हुने गरेको छ । सशस्त्रका जवानले पनि त्यहाँ गोली नचलेको दाबी गरे । गोली नचलेको पुष्टि भएपछि जिल्लाबाट आएको टोली घटनास्थल नपुगी फर्केको थियो ।

‘लेनदेन’ नमिल्दा झडप

घटनास्थलका बासिन्दाले दुई पक्षबीच ‘आर्थिक लेनदेन’मा कुरा नमिल्दा झडप भएको प्रतिक्रिया दिएका छन् । स्थानीयका अनुसार सादा पोसाकमा रहेका असई पाण्डेले कपडा नियन्त्रणमा लिएर प्रत्येक महिलासँग ५ सय रुपैयाँ मागेका थिए । ‘एक खेपमा (रक्सौलबाट वीरगन्ज कपडा पुर्‍याउँदा) हामीले कमाउने भनेको दुई सय मात्र हो,’ इनर्वा निवासी मिनाले भनिन्, ‘सय रुपैयाँ दिँदा मानेन्, कपडाको झोला तानातानमा असई साहेबको नाकमा चोट लाग्यो ।’

कपडा नियन्त्रणमा लिन प्रहरीले झोलासहित हामीलाई खेतमै लछारपछार गरेको उनले आरोप लगाइन् । ‘छठ अगाडिसम्मको महिनावारी (लाइन चलाएबापत प्रत्येक महिना दिइने रकम) दिएकै थियौं,’ उनले भनिन्, ‘दुई/तिन दिनमा मंसिर महिनाको पैसा पनि दिन्थ्यो, यहीबीचमा यस्तो घटना घट्यो । कपडामात्र हैन, मरिच, केराउ, मटर, छोक्डा हरेक चिज त पास भएकै छ ।’

असई पाण्डेले आफूले पैसा नमागेको बताए । ‘अरुले पैसा लिँदो होलान्, त्यो मलाई थाहा भएन,’ उनले भने, ‘तर, म पैसा लिने पुलिस हैन ।’ प्रहरीलाई कुटपिट गरेको आरोपमा एक महिलासहित दुईजना पक्राउ परेका छन् । प्रहरीले दुईजनाको नाम खुलाएको छैन । प्रत्यक्षदर्शीका अनुसार असई पाण्डेलाई हिर्काउने समूह पुन: भारत गइसकेका छन् । ‘झड्पको भिडियो बनाउने र महिलालाई किन लछारपछार गरेको सोध्नेलाई प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएको हो,’ इनर्वा निवासी ती प्रत्यक्षदर्शीले भने, ‘रक्सौल गइरहेका एक परिवारले झडपको भिडियो बनाउँदा प्रहरीले कुटपिट गरी लखेटेका थिए ।’ असई पाण्डेले भने पक्राउ परेका युवकसँग नै हतियार रहेको दाबी गरेका छन् । 'प्रहरीले समाउन खोज्दा उनले हतियार बोर्डर उता फ्याँके', असई पाण्डेले भने ।


प्रकाशित : मंसिर ७, २०७७ १७:४७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×