२ सय २ वर्षपछि रोकियो रथयात्रा- समाचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

२ सय २ वर्षपछि रोकियो रथयात्रा

नेपाल–अंग्रेज युद्धको सम्झनामा प्रत्येक वर्ष मनाइने भगवतीको रथयात्रा भएन, काखमा राखेर मूर्ति घुमाएर विसर्जन
माधव अर्याल

पाल्पा — पश्चिम नेपालकै चर्चित भगवतीको रथयात्रा बुधबार हुन सकेन । नेपाली फौजले अंग्रेजलाई हराएको सम्झनामा हरेक वर्ष भगवतीको रथयात्रा निकाल्ने परम्परा छ । यस वर्ष २०२ औं भगवती रथयात्रा हुँदै थियो ।

‘भगवती रथयात्रा कोरोना भाइरसको जोखिमका कारण गर्न सकिएन,’ मन्दिर व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष राजेश्वर उदयले भने, ‘२ सय २ वर्षको इतिहासमा पहिलो पटक यसरी रथयात्रा गर्न सकिएन ।’

श्री ७ रणउजिरेश्वरी भगवतीको मूर्तिलाई सिन्दूर, अबिर र केशरीसहित वैदिक पूजापाठ गरियो । ‘प्रतिमूर्ति’ लाई मन्दिरमा तीन पटक घुमाइयो । यसअघिका वर्षमा भने तानसेन सहर परिक्रमा गर्ने परम्परा थियो । ‘अहिलेको अवस्थाका कारण मन्दिर परिसरभित्रै प्रतिमूर्तिलाई तीन पटक घुमाइयो,’ अध्यक्ष उदयले भने, ‘क्षमापूजा गरेर पुन: तीन पटक घुमाएर मन्दिरभित्र विसर्जन गरिएको छ ।’

प्रमुख जिल्ला अधिकारी रमेश न्यौपाने, नेपाली सेनाको गोरख दल गणका गणपति जनकराज बस्नेत, तानसेन नगरपालिका, सशस्त्र प्रहरी, जनपद प्रहरी, मन्दिर व्यवस्थापन समितिलगायतले मन्दिर परिसरमै पूजा गरे । ‘अंग्रेज फौजलाई हराएको विजयोत्सवका रूपमा रहेको भगवती जात्रा कोरोना भाइरसका कारण प्रभावित बन्यो,’ उदयले भने, ‘प्रशासनले कुनै पनि जात्रा, मेला, पर्व नगर्न आग्रह गरेकाले हामीले मानेका हौं ।’ आस्था र गरिमा जोगाइराख्न भए पनि नेपाली सेना, प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी, प्रशासन, पत्रकार, मन्दिर व्यवस्थापन समितिबीचको सहभागितामा भगवतीको प्रतिमूर्तिलाई मन्दिर परिसरमा घुमाइएको हो ।

वि.सं. १८७१/७२ मा भएको नेपाल–अंग्रेज युद्धमा पाल्पाली फौजका कमान्डर कर्णेल उजिर सिंह थापाले नेतृत्व गरेका थिए । नुवाकोट–जितगढीमा अंग्रेज फौजमाथि विजय हासिल गरेको सम्झनामा १८७६ देखि रथयात्रा सुरु गरेको हो ।

अघिल्ला वर्षमा भने रथयात्राको दिन बिहान भगवतीको तान्त्रिक विधिद्वारा पूजा हुन्थ्यो । हर्षबढाइँसहित पञ्चबलि दिने चलन थियो । यस पटक भने पशुबलिको सट्टा कुभिन्डोको बलि दिइयो । कर्णेल उजिर सिंह थापाले युद्धमा जानुअघि तानसेनमा रहेको भगवती देवीको मन्दिरअगाडि अंग्रेज सेनालाई हराउने शक्ति देऊ, फर्केर आएपछि तिम्रो सिन्दूर जात्रा गर्दै महिमा फैलाउनेछु भनी भाकल गरेको इतिहास रहेको यसका जानकार निर्मल श्रेष्ठले बताए ।

उनको भाकलअनुसार नै नेपाली फौजले अंग्रेजलाई पराजित गरेको थियो । थापाले युद्ध जितेर फर्केपछि तीनतले प्यागोडा शैलीको मन्दिर बनाएका हुन् । १८७६ देखि सिन्दूर जात्रा चलाएको इतिहास रहेको मन्दिर व्यवस्थापन समितिका सदस्य भीमसेन कार्कीले बताए । कुमाउ–गडवाल (नाहान), मकवानपुर गढी, कोसी–टिस्टा र बुटवल जितगढीमा अंग्रेज र हिन्दुस्तानी फौजसँग लडाइँ भएको थियो ।

इस्ट इन्डिया कम्पनीको अंग्रेज फौजले आधुनिक हातहतियारसहित नेपालका पाँच स्थानबाट आक्रमण गर्‍यो । विक्रम संवत् १८७१/७२ को नेपाल–अंग्रेज युद्धमा चार स्थानमा पराजित भयो । तर, पाल्पाली र इस्ट इन्डियाको फौजबीच दुई वर्षसम्म लडाइँ भएको नुवाकोट–बुटवल क्षेत्रको युद्धमा भने अंग्रेज फौज पराजित भएको थियो ।

प्रदेश सरकारले पाल्पाको भगवती रथयात्राका लागि बिदा सूचीमा राखेको छ । तानसेन नगरपालिकाले हरेक वर्ष भाद्र कृष्ण नवमीका दिन भगवती रथयात्राका लागि बिदा घोषणा गर्दै आएको छ । प्रदेशले बिदा घोषणा गरेकाले जिल्ला प्रशासन कार्यालयले पनि बिदा दिएको हो ।

प्रकाशित : श्रावण २९, २०७७ १२:१७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

भरियो आइसोलेसन, संक्रमितलाई कहाँ राख्ने अन्योल

सुवास विडारी

मकवानपुर — कोरोना भाइरस संक्रमितलाई राख्नका लागि तयार गरिएको हेटौंडाको आइसोलेसन वार्ड भरिएको छ । हेटौंडा उपमहानगरपालिकाले हेटौंडा–४ स्थित कर्राको श्रमिक माविको नयाँ भवनमा निर्माण गरिएको ३५ बेड क्षमताको आइसोलेसन कोरोना संक्रमितले भरिएको हो ।


पछिल्लो समय कोरोना संक्रमितको संख्या दैनिक बढ्न थालेपछि हेटौंडाको एकमात्र आइसोलेसनमा संक्रमित राख्न सकिँदैन भनेर स्वास्थ्यसँग सम्बन्धित व्यक्तिहरुले भनिरहे पनि त्यसतर्फ कुनै पनि निकायको ध्यान पुगेको छैन । आइसोलेसन वार्डमा संक्रमित राख्न बेड अपुग भएपछि संक्रमित घरमै बस्न बाध्य भएका छन् ।

बिहीबार ३७ जना कोरोना संक्रमित थपिएपछि उनीहरुलाई कहाँ राख्ने भन्ने विषयमा अन्योल भएको छ । मंगलबार थपिएका १३ जना कोरोना संक्रमितमध्ये ८ जना घरमै बसिरहेका छन् । उनीहरुलाई आइसोलेसनमा राखेर उपचार गर्न सक्ने अवस्था नभएपछि घरमै राखिएको आइसोलेसन वार्डका इन्चार्ज भोला चौलागाईंले बताए ।

उनका अनुसार आइसोलेसनमा हाल ४० जना रहेका छन् । जसमध्ये ३९ जना संक्रमित र एकजना शंकास्पद बिरामी रहेका छन् । जिल्लामा हाल सक्रिय कोरोना संक्रमितको संख्या ८४ जना रहेको छ । ‘अब थपिएका संक्रमितलाई कहाँ राख्ने हामी वैकल्पिक उपाय खोज्दैछौं ।’, चौलागाईंले भने ।

उनका अनुसार हाल हेटौंडा–५ का ४ जना, ४ नम्बर वडाको १ र १० नम्बर वडका ३ जना संक्रमितलाई घरकै आइसोलेसनमा राखिएको छ । ‘आइसोलेसनमा राख्नलाई बेड छैन् । घरमै सुरक्षित साथ आइसोलेसनमा राख्ने व्यवस्था मिलाएका छौं ।’, उनले भने ।

मकवानपुरमा हालसम्म कोरोना संक्रमितको संख्या १३४ पुगेको छ । जसमध्ये ४४ जना संक्रमित निको भएर डिस्चार्ज भइसकेका छन् ।

शौचालय व्यवस्थित नहुँदा समस्या

हेटौंडा–४ कर्रास्थित श्रमिक माविको भवनमा सञ्चालनमा रहेको कोभिड–१९ आइसोलेसन वार्डमा व्यवस्थित शौचालय नहुँदा कोरोना संक्रमित र आइसोलेसनमा भर्ना हुनेले सास्ती खेप्नु परिरहेको छ ।जस्ताले बारेर पर्दा राखिएको खुला आकाशमुनिको शौचालय प्रयोग गर्नु परेकाे आइसोलेसनमा बस्नेहरूकाे गुनासाे छ । ३५ बेड क्षमताको कक्षमा व्यवस्थित शौचालय नहुँदा संक्रमित र बिरामीको स्वास्थ्यमाथि लापरबाही भइरहेको गुनासो त्यहाँ रहेकाहरुको छ ।

‘पानी नपरेको बेला त खासै समस्या हुँदैन तर, पानी परेको बेला शौचालय जानुपर्दा भने भिजेरै जानुपर्ने अवस्था छ । विद्यालयको पक्की शौचालय पनि छन् तर सबैलाई पुगिरहेको छैन ।’ आइसोलेसन वार्डका इन्चार्ज भोला चौलागाईंले भने । पक्की शौचालय थप गर्नेबारे कसैले वास्ता नगरेका र संक्रमितको संख्या अझै थपिने हो भने झनै समस्या उत्पन्न हुने देखिएको उनले बताए । जिल्लाका विभिन्न स्थानमा कोरोना लक्षणका बिरामी देखिएपनि स्वाब संकलनका लागि यस आइसोलेसनमै ल्याउने गरिएको छ ।

प्रकाशित : श्रावण २९, २०७७ ११:५६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×