कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

निगमको घाटा १० अर्ब

गत आवमा व्यहोरेको सञ्चालन घाटा मात्रै ५ अर्ब
कोरोना महामारीलगायत कारणले थप नोक्सान
सुरज कुँवर

काठमाडौँ — कोराना महामारीलगायत कारण उड्डयन तालिका फेरबदल हुँदा नेपाल वायुसेवा निगमले गत आर्थिक वर्ष ०७६/७७ मा करिब १० अर्ब रुपैयाँ घाटा व्यहोरेको छ । स्रोतका अनुसार निगमको गत आवमा सञ्चालन घाटा मात्रै ५ अर्ब रुपैयाँ हाराहारी पुगेको छ । त्यसअघिका वर्षसम्मको सञ्चित ५ अर्ब नोक्सानलाई समेत जोड्दा निगमको घाटा १० अर्ब रुपैयाँ पुगेको हो ।


यसमा ०५७ मा भएको लाउडा विमान भाडा प्रकरणको करिब २ अर्ब रुपैयाँ घाटासमेत समेटिएको छ । गत आवको पहिलो आठ महिनाको यथार्थ खर्च र अन्तिम चार महिनाको प्रक्षेपित खर्चको विश्लेषणका आधारमा निगमले यो तथ्यांक निकालेको हो ।

०७६/७७ मा निगमले २४ अर्ब ७९ करोड रुपैयाँ आम्दानीको प्रक्षेपण गरेको थियो । तर मध्य फागुनपछि कोभिड–१९ महामारीलगायत कारण निगमले प्रक्षेपण गरेको भन्दा १० अर्ब ९७ करोड रुपैयाँ कम आम्दानी गरेको हो । आम्दानीको स्रोत अन्तर्राष्ट्रिय तथा आन्तरिक यात्रु सेवा, ग्राउन्ड ह्यान्डलिङ, कार्गो, चार्टर, घर तथा उपकरण भाडालगायत हुन् । निगमले अघिल्लो आवमा १६ अर्ब ३५ करोड रुपैयाँ आम्दानी गरेको थियो ।

निगम सञ्चालक समितिले हालै पारित गरेको ०७७/७८ को वार्षिक नीति, कार्यक्रम तथा बजेटमा उल्लेख भएअनुसार उसले गएको वर्ष आम्दानीको दाँजोमा ३ अर्ब ४६ करोड रुपैयाँ बढी खर्च गरेको छ । गत आवमा १३ अर्ब ८२ करोड आम्दानी र १७ अर्ब २८ करोड रुपैयाँ खर्च गरेको देखिन्छ । चालु वर्षमा पनि कोभिड–१९ को महामारी कायमै रहने भएकाले निगमले गत आवमा प्रक्षेपण गरिएकोभन्दा ११ प्रतिशत कम २१ अर्ब ९९ करोड रुपैयाँ मात्रै आम्दानी गर्ने लक्ष्य लिएको छ । जसअन्तर्गत चारवटा जेट विमान (दुइटा वाइडबडी र दुइटा न्यारोबडी) बाट अन्तर्राष्ट्रिय उडान गरेर यात्रु सेवाबाट १२ अर्ब ८१ करोड, ती विमानले नियमितबाहेक गर्ने चार्टर उडानबाट ७१ करोड, कार्गो ढुवानीबाट १८ करोड तथा यात्रुको बढी हुने सामान ढुवानीबापत १८ करोड रुपैयाँ आम्दानी हुने प्रक्षेपण छ ।

निगमले अन्तर्राष्ट्रिय उडानका सबै विधाबाट कुल १७ अर्ब ६१ करोड आम्दानीको लक्ष्य राखेको छ । आन्तरिक उडानतर्फ निगमले ५ वटा चिनियाँ विमान नउडाउने घोषणा गरिसकेको छ । अब निगमसँग चार दशक पुराना दुइटा क्यानेडियन टुइनअटर विमान मात्रै छन् । यी विमान उडाउँदै निगमले आन्तरिक बजारमा यात्रु सेवाबाट १५ करोड ४४ लाख उठाउने लक्ष्य लिएको छ । जसमा यात्रु सेवाबाहेक फ्युल सरजार्चबाट ५ करोड ९० लाख, कार्गो ढुवानीबाट १२ लाख, बढी सामान ढुवानी तथा मेलबाट ७ लाख, चार्टर उडानबाट ५ करोड ६३ लाख उठ्ने आकलन छ । चिनियाँ विमान नउडाउने निर्णयपछि आन्तरिक आम्दानीको लक्ष्य घटाइएको हो । निगमले चिनियाँ विमानसमेत उडाउँदा ०७५/७६ मा ३१ करोड रुपैयाँ आम्दानी गरेको थियो । यस वर्ष यात्रु सेवाबाट मात्रै २० करोड आम्दानी गरेको थियो । तर गत वर्ष यही शीर्षकमा १३ करोड मात्रै आम्दानी गरेको छ ।

निगमको अन्तर्राष्ट्रिय उडानपछि दोस्रो ठूलो आम्दानीको स्रोत त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा स्वेदशी तथा विदेशी जेट विमानलाई दिइने भूमिस्थ सेवा (ग्राउन्ड ह्यान्डलिङ) हो । चालु वर्षमा निगमले २५ वटा विदेशी वायुसेवा कम्पनी, हिमालय एयरलाइन्स तथा कार्गो र चार्टर उडानमा आउने विदेशी वायुसेवालाई भूमिस्थ सेवा दिई ४ अर्ब ६ करोड आम्दानी गर्ने लक्ष्य राखेको छ । अघिल्लो आवमा निगमले ग्राउन्ड ह्यान्डलिङबाट ४ अर्ब ३८ करोड रुपैयाँ आम्दानी गरेको थियो । गत आवमा ५ अर्ब १६ करोडको लक्ष्य थियो तर २ अर्ब ७८ करोड हाराहारी मात्रै आम्दानी गरेको छ । यो लक्ष्यभन्दा झन्डै आधा मात्रै हो ।

निगमका एक अधिकारीका अनुसार ग्राउन्ड ह्यान्डलिङबाट निगमले वार्षिक डेढ अर्ब हाराहारी नाफा आर्जन गर्दै आएको छ । यो नाफा विमान उडान सञ्चालनमा हुने घाटालाई परिपूर्ति गर्न खर्च हुने गरेको छ ।

निगमले यस वर्ष २१ अर्ब १६ करोडको खर्च लक्ष्य निर्धारण गरेको छ । निगमको सबैभन्दा धेरै बजेट खर्च हुने क्षेत्र उडान सञ्चालन हो । यस शीर्षकमा चालु आवका लागि निगमले ७ अर्ब ३८ करोड खर्च अनुमान गर्दै बजेट विनियोजन गरेको छ । हवाई इन्धनमा मात्रै ४ अर्ब ५४ करोड बजेट छुट्याएको छ । गत आवमा हवाई इन्धनमा ५ अर्ब ५० करोड बजेट विनियोजन गरिएको थियो । जसमध्ये ५ अर्ब ९ करोड रुपैयाँ खर्च भएको अनुमान छ । अघिल्लो आवमा ४ अर्ब २१ करोड रुपैयाँ खर्च भएको थियो ।

हवाई इन्धनपछि विमानको ल्यान्डिङ, पार्किङ र विभिन्न मुलुकको आकाश भएर उड्दा तिर्नुपर्ने भाडामा धेरै खर्च हुने गरेको छ । यो शीर्षकमा निगमले चालु वर्षमा ९० करोड विनियोजन गरेको छ । गत वर्ष यही शीर्षकमा १ अर्ब २५ करोड विनियोजन गरेकोमा १ अर्ब १७ करोड हाराहारी खर्च भएको देखिन्छ । यीबाहेक चालकदलको तलब, भत्ता, तालिम, होटल खर्च, विभिन्न मुलुकमा विमान व्यवस्थापन गरेको शुल्क पनि ७ अर्बभित्रैबाट खर्च गर्नुपर्छ । अघिल्लो आवमा उडान सञ्चालन खर्च ७ अर्ब ३६ करोड भएको थियो भने गत वर्ष ७ अर्ब ९६ करोड पुगेको स्रोत बताउँछ ।

पुँजीगतअन्तर्गत निगमले यस वर्ष विमानका स्पेयर्स पार्ट, ग्राउन्ड उपकरण, वर्कसप आदिका लागि ३ अर्ब २७ करोड रुपैयाँ विनियोजन गरेको छ । चारवटा जेट विमान खरिद गर्दा कर्मचारी सञ्चय कोष तथा नागरिक लगानी कोषबाट लिएको ऋणको किस्ता तिर्न यसमध्येबाट १ अर्ब ३२ करोड रुपैयाँ छुट्याइएको छ । चालु वर्षमा लक्ष्यअनुसार आम्दानी भए थप ४ अर्ब बैंक तथा वित्तीय संस्थाको ऋण तिर्ने जनाइएको छ । चारवटा जेट विमान तथा ६ वटा चिनियाँ विमान खरिदका लागि विभिन्न वित्तीय निकायबाट लिएको ऋण कम्तीमा ४० अर्ब पुगिसकेको छ ।

निगमले चालु वर्षमा विमान मर्मतअन्तर्गत सिचेक, इन्जिन मर्मत, ओभरहललगायत मर्मतसम्भारका लागि १ अर्ब ४२ करोड रुपैयाँ विनियोजन गरेको छ । अन्तर्राष्ट्रिय उडानमा यात्रुलाई दिइने क्याटरिङ सेवाका लागि यस वर्ष ५८ करोड खर्च हुने जनाएको छ । हालै सकिएको आवमा क्याटरिङ तथा खानपिनमा ४४ करोड रुपैयाँ बराबर खर्च भएको थियो । यो रकम अघिल्लो आवको तुलनामा १५ करोडले कम हो । प्रकाशित : श्रावण १८, २०७७ ११:१५

प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

रोकिएको न्युकासल बिक्री

प्रिमियर लिगको चमकधमक खुबै तेजिलो छ, यसको पहुँच पनि पूरा विश्वभर छ । त्यसैले विश्वका केही निकै धनीका लागि प्रिमियर लिगको क्लब किन्नु सानको उपलब्धि हुने गरेको छ । त्यसैले त अहिले पनि इंग्लिस क्लबमा कोही अमेरिकी धनाढ्य मालिक छन् भने कहीं रुसी उद्योगपति अनि केहीमा चिनियाँ कम्पनी । 
तारिक पान्जा

लन्डन — आखिरमा साउदी लगानीमा इंग्लिस प्रिमियर लिग क्लब न्युकासल युनाइटेडको किनबेच नहुने नै भयो । एउटा अर्को इंग्लिस क्लब विदेशीको स्वामित्वमा जान रोकियो । साउदी लगानीकर्ताले यो क्लब किन्न निकै लामो प्रक्रिया चलाए, तर हार खाए ।

केही पनि न्युकासल साउदी लगानीकर्तालाई बेच्नु हुन्न भन्ने पक्षमा थिए र त्यसकै पछाडि लागिरहेका थिए । तिनले पनि लामै समयदेखि दबाब सिर्जना गर्ने काम गरिरहेका थिए ।

सबै कामकुरो बिग्रेपछि साउदी लगानीकर्ताले सिधा–सिधा प्रिमियर लिगको आलोचना त गरेका छैनन् तर भनेको छ, किनबेचको प्रक्रिया लामो र झन्झटिलो थियो नै, त्यसमा देखिने नदेखिने तत्त्व पनि उत्तिकै थिए । साउदी लगानीको मुख्य संस्था थियो, त्यहाँको पब्लिक इन्भेस्टमेन्ट फन्ड । अप्रिलयता न्युकासलको सम्भावित किनबेचमा गम्भीर नजर लगाइरहेको प्रिमियर लिग आफैंले भने केही भनेको छैन, चुपचाप जस्तै छ । यो साउदी प्रयासमा एक इंग्लिस व्यवसायी महिला पनि छन् । उनको नाम हो, अमन्डा स्टाभेली । उनीसँग बेलायतकै सम्पत्ति बेचबिखन गर्ने कम्पनी पनि थियो । तर मूल लगानी भने साउदी अरेबियाबाटै हुनेवाला थियो । यसक्रममा ती खरिदकर्ताले क्लब र यसले प्रयोग गर्दै आएको रंगशाला किने हुन्थ्यो, ४० करोड डलर तिरेर । सन् २००७ यता भने न्युकासल माइक एस्लीको स्वामित्वमा छ । उनी क्लबका समर्थकमाझ निकै अलोकप्रिय छन् । समर्थक चाहन्छन्, यिनले क्लब बेचेको भए कति राम्रो हुने थियो ।

एस्ली खेलकुदमा प्रयोग हुने सामानका ठूलै व्यापारी हुन् । प्रिमियर लिगको चमकधमक खुबै तेजिलो छ, यसको पहुँच पनि पूरा विश्वभर छ । त्यसैले विश्वका केही निकै धनीका लागि प्रिमियर लिगको क्लब किन्नु सानको उपलब्धि हुने गरेको छ । त्यसैले त अहिले पनि इंग्लिस क्लबमा कोही अमेरिकी धनाढ्य मालिक छन् भने कहीं रुसी उद्योगपति अनि केहीमा चिनियाँ कम्पनी । पछि त्यसमै यूएईको लगानी पनि थपियो । यसबीचमा थपिनसक्ने थियो, साउदी अरेबिया पनि ।

तर साउदी अरेबियाको संलग्नता हुने कुनै काम हुने भयो भने त्यसमा हजार विरोध निस्कने गर्छन् । मानव अधिकारीवादी त अगाडि हाइहाल्छन् अनि हिसाब खोज्ने काम हुन्छ, हत्या गरिएका पत्रकार जमल खसोगीको । उनका पत्नीले प्रिमियर लिगका कार्यकारी निर्देशक रिचर्ड मास्टर्सलाई सिधै साउदी अरेबियाको लगानीकर्ताले न्युकासल किन्न काम रोक्नुपर्छ भनेर पत्र नै लेखिन् । पब्लिक इन्भेस्टमेन्ट फन्डमा साउदी शासककै लगानी छ । अझ स्पष्टभन्दा हुन्छ, राजकुमार मोहम्मद विन सलमानको । साउदीले किन्न खोज्दा रोक्ने प्रयासमा अरू पनि थिए । जस्तो प्रिमियर लिगकै उच्च पदाधिकारीहरू अनि कतारी लगानी रहेको बीइन मिडिया समूह । यो समूह प्रिमियर लिगका खेलको प्रत्यक्ष प्रसारणमा रहेको सबैभन्दा ठूलो संस्था हो । यसले के भन्छ भने पछिल्लो तीन वर्षमा साउदी अरेबियाले आफ्नो देशमा गैरकानुनी रूपमा प्रिमियर लिगका खेल देखाइरहेको छ । साउदीसँग प्रिमियर लिग देखाउने एउटै उपाय त्यही कतारी कम्पनीमा भर पर्नु थियो ।

उसले यस्तो गर्न चाहेन र बरू उल्टै अवैध ढंगले लिगका खेल देखाइरह्यो । केही दिन अगाडि मात्र पनि प्रिमियर लिगले अमेरिकी सरकारलाई पत्र नै लेखेको थियो, साउदी अरेबियामाथि नजर राख्न । यसको उद्देश्य थियो, कहींकतै साउदी अरेबियाले प्राज्ञिक सम्पत्तिमाथि अधिकारको नियम उल्लंघन त गरिरहेको छैन ? साउदी लगानीकर्ताले न्युकासल किन्न रुचि देखाएपछि सबैभन्दा बढी खुलेर त्यसविरुद्धमा लाग्ने त बीइन मिडिया समूहकै उच्च पदाधिकारी हुन् ।

उनीहरू हाकाहाकी प्रिमियर लिगमा साउदी प्रवेश चाहँदैन थिए । त्यसैले प्रिमियर लिगले पनि साउदी लगानीकर्ताले न्युकासल किन्न नसकोस् भनेर अनेक बहाना झिकिरह्यो । अबदेखि नयाँ लगानीकर्ता यस्तो हुनुपर्छ, उस्तो हुनुपर्छ भनेर अनेक व्यवधान पनि तेर्साइरहेको थियो । अहिलेसम्म प्रिमियर लिग क्लबको खरिदबिक्रीमा सरकारी हस्तक्षेप आवश्यक परेको छैन । साउदी लगानीकर्ता आफैंले न्युकासल निकै प्रक्रियाबाट आफूहरू पछाडि हट्यौं भनेपछि अब त्यो हस्तक्षेप पनि चाहिएन । ती साउदी लगानीकर्ताले प्रेस विज्ञप्ति निकाल्ने भनेको छ, अब न्युकासल किन्नुको व्यावसायिक अर्थ रहेन । खाली अब कुरा के रह्यो भने एस्लीले क्लब बेच्ने प्रक्रिया सुरु गरेयता साउदी लगानीकर्ताबाट लिएको दुई करोड डलर भने फिर्ता दिनुपरेन । यो फिर्ता नहुने धरौटीजस्तै थियो । अचेल प्रिमियर लिगका प्रत्येक खेल त्यो प्रतिस्पर्धा हुने रंगशालाबाट हजारौं किलोमिटर टाढा पनि उत्तिकै रुचि र उत्साहले हेरिन्छ, कुनै पनि अन्य प्रतियोगिता यत्ति पूरा विश्वमा लोकप्रिय छैन होला ।

सुरुआती दिनमा अधिकांश क्लबका मालिक बेलायती नै हुने गर्थे । अहिले तिनको स्थानमा विदेशी लगानीकर्ता आएका छन् र ती चारैतर्फबाट छन्, अमेरिकादेखि युरोप अनि एसियादेखि अफ्रिकासम्म । साउदी लगानीकर्ताले सुरुमै के पनि भनेको थियो भने यसलाई पाँच वर्षभित्र लिग उपाधिकै लागि प्रतिस्पर्धा गर्ने टिम बनाइने छ । यसैक्रममा क्लबको भौतिक पूर्वाधारमा पनि लगानी गरिनेछ । त्यो भनेको अझै थप ३२ करोड डलरको लगानी ।

यो लगानी आएको भए, प्रिमियर लिगमा खाडी देशको यो पहिलो प्रवेश पनि हुने थिएन । म्यानचेस्टर सिटीमा यूएईका राजपरिवारको लगानी छ । क्लब यही परिवारले चलाउने गर्छ । साउदी राजपरिवारको यस्तै इच्छा कम्तीमा अहिलेका लागि रोकिएको छ । तर यी सबै प्रक्रियाबीच सबैभन्दा बढी दुःखी भने न्युकासलका समर्थक भएका छन् । यी समर्थक अहिलेका मानिस एस्लीलाई पटक्कै मन पराउने गर्दैनन् नै । न्युकासल समर्थक पनि के चाहन्छन् भने आफ्नो प्रिय क्लब म्यानचेस्टर सिटीजस्तै होस् ।

उनीहरू चाहन्छन्, इंग्ल्यान्डभित्र पनि खुबै लोकप्रिय यो क्लबले लिग उपाधिका लागि दाबेदारी प्रस्तुत गर्न सकोस् । सन् ९० तिर न्युकासलले केही सिजन लिग उपाधिका लागि आफ्नो चुनौती पेस नगरेको पनि होइन, तर अहिले आएर क्लब खासै बलियो छैन । उसका लागि रेलिगेसनबाट बच्नु नै ठूलो हुन थालेको छ । हुन् पनि लिगले अन्तिम पटक एफए कप जितेको सन् १९५५ मा थियो अनि अन्तिम पटक लिग जितेको सन् १९२७ मा हो ।

– न्युुयाेर्क टाइम्स

प्रकाशित : श्रावण १८, २०७७ ११:०६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×