भारतबाट बल्लबल्ल चार्टर उडान, त्यो पनि आधा खाली !

सुरेशराज न्यौपाने

नयाँदिल्ली — कोरोना महामारी नियन्त्रण र रोकथामका लागि गरिएको लकडाउनका कारण दक्षिण भारतको बेंग्लोरमा अलपत्र परेका ८१ जना यात्रु राष्ट्रिय ध्वजावाहक नेपाल एयरलाइन्स (एनएसी) को चार्टर उडानबाट स्वदेश फर्केका छन् ।

कोरोना महामारीका कारण चैत दोस्रो सातादेखि नियमित अन्तर्राष्ट्रिय उडान बन्द गरिएपछि भारतमा अलपत्र परेका नेपालीका लागि पहिलो चार्टर उडान गरिएको हो ।

बेंग्लौरबाट स्थानीय समयअनुसार करिब चार बजे एनएसीको न्यारो बडी ८१ जना नेपालीहरु लिएर काठमाडौं उडेको थियो । उडानमा बेंग्लोरमा अध्ययनरत नेपाली विद्यार्थी र लकडाउनका कारण रोकिएका थिए । निगम स्रोतका अनुसार टिकटखर्च सबै यात्रुहरु आफैले बेहोरेका छन् । बेंग्लोरदेखि काठमाडौंसम्मको करिब तीन घन्टा लामो उडानका लागि ४० हजार ९६० रुपैयाँ भाडा निर्धारण गरिएको थियो । निगमका अनुसार ८१ यात्रुमध्ये दुई जनाले बिजनेस क्लास र बाँकी ७९ जनाले इकोनोमिक क्लासमा यात्रा गरेका थिए ।

उडानका लागि बेंग्लौरमै रहेका नेपाली विद्यार्थीहरुले नै सुरुमा पहल गरेका हुन् । दक्षिण भारतका बेंग्लोर, चेन्नईलगायतका सहरमा ठूलो संख्यामा नेपाली विद्यार्थीहरु अध्ययनका लागि जाने गरेका छन् । लकडाउनका कारण रोकिएका तिनै विद्यार्थीमध्ये केहीले स्वदेश फर्कनका लागि उडानको व्यवस्था गरिदिन सरकारसँग आग्रह गरेका थिए । त्यही आग्रहअनुसार नै सरकारले भारतका लागि पहिलो चार्टर उडानका लागि अनुमति दिएको हो ।

समन्वय अभावले उडान आधा खाली

सरकारको समन्वय अभाव र दिल्लीस्थित नेपाली दूतावासले उडानका लागि पर्याप्त सूचना प्रवाह नगर्दा बेंग्लोरको चार्टर उडानबाट निगमलाई घाटा भएको छ । चार्टर उडानकै लागि भनेर एनएसीको न्यारोबडी बुधबार रित्तै बेंग्लोर पुगेको हो । निगमका कर्मचारीहरुले फर्किँदा भने पर्याप्त यात्रु पाउने अपेक्षा गरेका थिए । तर, यात्रुहरुको अन्तिम सूची देखेपछि उनीहरु निराश बन्न पुगे । उडानका सम्बन्धमा समयमै जानकारी नहुँदा १५८ सिट क्षमताको न्यारोबडी जहाज करिब आधा यात्रुमै सीमित हुनु परेको छ ।

सुरुमा चार्टर विमानका लागि १५५ विद्यार्थीले नाम लेखाएको हुँदा उनीहरुबाटै करिबकरिब जहाज भरिने अपेक्षा गरिएको थियो । तर, पहिले नाम लेखाउने विद्यार्थीहरुमध्ये २५ जनाले मात्र टिकट काटेपछि जहाज नै रित्तो हुने हो कि भन्ने चिन्तामा परेका थिए निगमका कर्मचारीहरु । बाँकी पचासभन्दा बढी सिट निगमकै बेंग्लौरस्थित स्थानीय एजेन्टकै सम्पर्कका भरमा टिकट जारी भयो । तर, पनि विमान करिब आधा यात्रुमात्र लिएर काठमाडौं पुगेको छ । । जसका कारण निगमले अनावश्यक घाटा बेहोर्नु परेको छ ।

एकातिर अझै पनि हजारौं नेपालीहरु लकडाउनका कारण भारतमै रोकिने तर, बल्लबल्ल भएको एकमात्र चार्टर उडान पनि आधा खाली हुनुमा दूतावास र सरकारबीचको समन्वय अभाव मुख्य जिम्मेवार रहेको देखिन्छ । निगमकै अधिकारीहरुले पनि दूतावासले समयमै नेपालीहरुका लागि सम्बोधन गर्दै सूचना जारी गरिदिएको भए जहाज सहजै भरिने अवस्था रहेको दाबी गर्छन् । तर, दिल्लीस्थित दूतावासका प्रवक्ता हरि ओडारीले भने दूतावासले निगमको उडानका लागि भारतीय निकायसँग समन्वय मात्र गरेको र टिकटको बिक्रीका सम्बन्धमा निगम नै जिम्मेवार रहेको बताए । तर, दूतावासले भारतमा अलपत्र परेका नेपालीहरुका लागि निगमको उडान हुँदैछ भनेर दूतावासका तर्फबाट सार्वजनिक सूचना किन जारी नभएको भन्दै प्रश्नमा भने उनले केही बताउन चाहेनन् ।

नेपालीहरुको बाक्लो उपस्थिति रहेका दिल्ली र मुम्बईलगायतका सहरबाट उडानका लागि पहल नगरेर बैंग्लौरका लागि मात्र पहल गरेकोमा विषयलाई लिएर समेत दूतावासको आलोचना सुरु भएको छ । यस विषयमा पनि प्रवक्ता ओडारीले केही बेल्न चाहेनन् ।

लकडाउनका कारण भारतमा रोकिएका सयौं बिरामी, विद्यार्थी, तीर्थयात्रु र ज्येष्ठनागरिकहरुका लागि उद्धार वा चार्टर उडान गर्नुपर्ने माग प्रवासी नेपाली संगठनहरुले पनि गर्दै आएका थिए । त्यसका लागि दूतावासले स्वदेश फर्कन चाहनेहरुको प्रारम्भिक सूची पनि तयार पारेको थियो । तर, पछि दूतावासले त्यसप्रति चासो देखाएन । सरकारले असारको पहिलो साता नै विदेशमा अलपत्र रहेका नेपालीहरुका लागि उद्धार उडान गर्ने निर्णय गरेको थियो । त्यही निर्णयलाई आधार बनाएर निगमले दिल्ली, मुम्बई र बेंग्लौरका लागि भाडा पनि तय गरेको थियो । तर, अन्य खाडीलगायत अन्य मुलुकमा दर्जनौं उद्धार उडान भइसक्दा पनि भारतका लागि भने उडान तय गरिएको थिएन ।

तर, पछिल्लो सय भारतमा कोभिड–१९ को संक्रमण बढ्दै गए पछि भारतमा अध्ययनरत नेपाली विद्यार्थीहरुले स्वदेश फर्कन पाउनुपर्ने माग चर्को गरी उठाउन थालेका थिए । तिनै विद्यार्थीहरुमध्ये बेंग्लोरमा रहेका केहीले नेपाल फर्कन चाहनेहरुको सूची तयार गरेर दिल्लीस्थित नेपाली दूतावास र सिधै सरकारलाई पठाए । उनीहरुले पठाएको १५५ जना विद्यार्थीको सूचीको आधारमा कोभिड–१९ संकट व्यवस्थापन केन्द्र (सीसीएमसी) ले एनएसीलाई चार्टर उडानका लागि गत बिहीबार अनुमति दिने निर्णय गरेको थियो ।

त्यसपछि संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयले प्रक्रिया अगाडि बढाएको हो । मन्त्रालयबाट चार्टर उडानका लागि अनुमति पाएपछि एनएसीले गत सोमबारका लागि उडान तय गरेको थियो । तर, दिल्ली दूतावासमार्फत् भारतको विदेश मन्त्रालयबाट अनुमति लिनेसम्मको प्रक्रिया नटुंगिएपछि उडानलाई बुधबारका लागि सारियो । सोमबार अनुमति आउने भनिएकोमा मंगलबार बिहानसम्म त्यसको टुंगो नलागेपछि बुधबारको उडनका सम्बन्धमा अन्यौल सिर्जना भएको थियो । तर, मंगलबार अपरान्ह भारतीय विदेश मन्त्रालयले अनुमति दिएपछि मात्र उडान निश्चित भएको हो । तर, त्यही उडान पनि दूतावास र सरकारले समयमै आवश्यक पहल नगर्दा आधा यात्रुमै सीमित भएको छ । प्रकाशित : श्रावण १४, २०७७ २२:३७

प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

भारत आइपुगे ‘विवादित’ रफाल लडाकु विमान

सुरेशराज न्यौपाने

नयाँदिल्ली — भारतले फ्रान्ससँग गरेको खरिद सम्झौताअन्तर्गत ‘विवादित’ रफाल (डसाल्ट रफाल) लडाकु विमानको पहिलो खेपअन्तर्गत पाँच वटा जहाजले बुधबार हरियाणाको अम्बालास्थित एयरबेसमा अवतरण गरेका छन् ।

यी लडाकु विमान फ्रान्सबाट करिब सात हजार किलोमिटर दूरी अम्बालामा अवतरण गरेका हुन् । यी लडाकु विमानलाईबीचमा एक पटक मात्र यूएईमा रोकिएको थियो । र, जहाजले उडानकै क्रममा हावामै इन्धन भरेका थिए ।

भारतले सन् २०१६ मा फ्रान्स सरकारसँग ५८ हजार करोड भारुमा ३६ वटा डबल इन्जिन रफाल लडाकु खरिद सम्झौता गरेको थियो । त्यही सम्झौता अन्तर्गतको पहिलो खेपको पाँच वटा जहाजलाई बुधबार भारत ल्याइएको हो । फ्रान्सको डसाल्ट एभिएसनद्वारा निर्मित यी लडाकु जहाज अत्याधुनिक मानिन्छन् ।

भारतमा रफाल लडाकु प्रति निकै चासो राखिँदै आएको छ । सन् २०१६ मा नरेन्द्र मोदी नेतृत्वको अघिल्लो सरकारले रफाल खरीद सम्झौता गरेदेखि नै यो विषय विवादित रहँदै आएको छ । भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेसलगायतका विपक्षी दलहरुले लडाकु विमान खरिदमा भ्रष्टाचार भएको आरोप लगाउँदै आएका छन् ।

पहिलो पटक सन् २००७ मा तत्कालीन मनमोहन सिंह नेतृत्वको कांग्रेस सरकारले वायु सेनाको सिफारिस अनुसार १२६ वटा लडाकु जहाजको खरिद प्रक्रिया अगाडि बढाएको थियो । खरिदका लागि जारी गरिएको टेण्डर फ्रान्सको डसाल्ट रफेलले सबैभन्दा कम मूल्य कबोल गरेर पायो । तर, अन्तिम सम्झौता हुन बाँकी रहेकै अवस्थामा सन् २०१५ मा भाजपाको नरेन्द्र मोदीको नेतृत्व सरकारले खरिद प्रक्रिया स्थगन गर्ने निर्णय गर्यो । र, फेरि पुनः नयाँ प्रक्रिया अगाडि बढायो । त्यही बीचमा मोदी फ्रान्सको भमण भए । त्यही उनले ३६ वटा लडाकु विमान खरिद गर्ने घोषण गरे । त्यसपछि खरिद सम्बन्धी समझदारीमा सोही वर्ष फ्रान्सका राष्ट्रपति फ्रान्कोइस होल्याण्डको भारत भ्रमणका बेला सम्पन्न भयो ।

कांग्रेसले पहिलेको खरिद प्रक्रिया स्थगन गर्नुका पछाडि ‘अपारदर्शी लेनदेन’ रहेको दाबी गर्दै विरोध सुरु गर्यो । पछि नयाँ सम्झौता नै भएपछि विरोधलाई थप चर्कायो । यही विषयलाई लिएर कांग्रेसले देशव्यापी विरोध प्रर्दशन पनि गरेको थियो । र, संसदसमेत अवरुद्ध पारेको थियो । उसले संयुक्त संसदीय छानबीन समिति गठन हुनुपर्ने माग गरेको थियो । तर, सत्तारुढ भाजपाले त्यसमा सहमति जनाएन ।

पछि खरिद प्रक्रिया पारदर्शी नभएको भन्दै अदालतबाटै छानबीच हुनुपर्ने माग राख्दै भारतको सर्वोच्च अदालतमा निवेदन समेत पर्यो । तर, त्यो मागलाई अदालतले स्वीकार गर्यो । पछि फेरि रफाल लडाकु खरिद प्रक्रिया छानबिनको सहितको रिट पर्यो । त्यसलाई पनि अदालतले खारेज गरेको थियो । त्यसका बाबजुद कांग्रेसले यो विषयलाई उठाउन छाडेन । र, अघिल्लो वर्ष भएको लोकसभा चुनावमा पनि यो मुद्दालाई व्यापक रुपमा उठाएको थियो । यिनै कारणले पनि पनि नरेन्द्र मोदी सरकार र भाजपाले लडाकु विमानको खरिदलाई प्रतिष्ठाको विषय बनाउँदै आएका थिए ।

लडाकु विमान भारतमा अवतरण गरेलगत्तै भारतका रक्षामन्त्री राजनाथ सिंहले ट्विट खरिद प्रक्रियासम्बन्धमा प्रश्न उठाउनेहरुलाई जवाफ दिने प्रयास गरेका छन् । उनले प्रक्रियासम्बन्धी आरोपहरु आधारहीन रहेको पुष्टि भएको दाबी गरेका छन् । ‘भारतीय वायु सेनाको आवश्यकता पुरा गर्ने भएपछि मात्र रफाल जहाज खरिद गरिएको हो । खरिद प्रक्रियालाई लिएर लगाइएका निराधार आरोपको जवाफ दिएका छौं’ सिंहले ट्विटमार्फत् भनेका छन् । यद्यपि कांग्रेसले पनि आफ्नो नेतृत्वको सरकारले आवश्यकता पहिचान गरी खरिद प्रक्रिया अगाडि बढाएका कारण नै सुखद नतिजा प्राप्त भएको ट्विटमा उल्लेख गरेको छ ।

प्रकाशित : श्रावण १४, २०७७ १८:३६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×