‘सुकुम्बासी हटाउन निकुञ्‍जकै निर्देशनमा आगजनी’- समाचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

‘सुकुम्बासी हटाउन निकुञ्‍जकै निर्देशनमा आगजनी’

रमेशकुमार पौडेल

चितवन — चितवन निकुञ्जले सुकुम्बासीलाई हटाउन सेना र कर्मचारी परिचालन गरेको स्वीकार गरेको छ । पीडितले घर जलाउनेमाथि कारबाही हुनुपर्ने माग राखिरहेका बेला निकुञ्जले आगो भने आफूहरूले नलगाएको दाबी गरेको छ । तर प्रमुख जिल्ला अधिकारी नारायणप्रसाद भट्टराईले घटना भएकै साँझ निकुञ्जले आफूलाई दुई छाप्रो जलाउने काम भएको जानकारी गराएको खुलासा गरेका छन् । ‘पहिरो व्यवस्थापनमा व्यस्त भएँ, अरू कुरा बुझ्न पाएको छैन,’ भट्टराईले भने, ‘बस्ती हटाउनेबारे सरसल्लाह पनि भएको थिएन ।’

नेपाल चेपाङ संघले माडी नगरपालिका–९, कुसुमखोलामा भूमिहीनका घर जलाउने, भत्काउने र खेतमा लगाएको मकै बाली नष्ट गर्नेलाई कारबाही माग गर्दै ज्ञापनपत्र बुझाउने क्रममा बिहीबार प्रजिअ भट्टराईले निकुञ्जबाट आगजनी भएको खबर आफूले त्यसै दिन पाएको बताए । कसैले गलत काम गर्न लागेको भए निकुञ्ज जोगाउनु सबैको दायित्व हुने तर त्यहाँ बस्दै आएकालाई अप्ठ्यारो पार्ने गरेर काम भए त्यो निकुञ्जले बुद्धि नपुर्‍याई हतारमा गरेको काम हुने उनले बताए । ‘उनीहरूले टहरा केही गरेकै छैन, धनमाल क्षति भएकै छैन भनेका छन्,’ उनले भने, ‘यो विषयमा के भएको हो, म थप अध्ययन गर्छु । के गर्नुपर्ने हो, कारबाही हुन्छ ।’

लकडाउनमा हुने घटनाक्रम अनुगमन गर्न राष्ट्रिय मानवअधिकार आयोगले गठन गरेको जिल्लास्तरीय अनुगमन समितिका संयोजक कमल पाठकले बस्तीमा हात्ती लगाउनु र आगो लगाउनु मानवअधिकारविरोधी काम भएको बताए । अधिवक्तासमेत रहेका उनले भने, ‘हात्ती लगाएको, आगो लगाएको पक्का हो । यस्तो गर्नु हुँदैन ।’

निमेक–मजदुरी गरी कमाएर ल्याएको पैसासमेत जलेर नष्ट हुने गरी घरमा आगजनी हुनु निकृष्ट र अमानवीय काम भएको पाठकले बताए । ‘वन ऐन वा निकुञ्ज ऐन मिचेर त्यहाँ मान्छे बसेका भए उनीहरूलाई हटाउने प्रक्रिया छन्,’ उनले, ‘सरोकारवाला निकायसँग समन्वय नगरी यो काम भएको रहेछ ।’

चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको टोलीले शनिबार कुसुमखोला बस्तीमा घरटहरा भत्काउने र आगो लगाउने काम गरेको थियो । चेपाङ संघको टोलीले बुधबार कुसुमखोला पुगेर घटनाको अध्ययन गरेको थियो । ‘चेपाङ समुदायको घर आगजनी गर्ने, भत्काउने, अन्नबाली नष्ट गर्ने, गराउन निर्देशन दिने कर्मचारीमाथि छानबिन गरी बर्खास्तसहित कडा कारबाही होस्,’ संघले प्रमुख जिल्ला अधिकारीलाई बुझाएको ज्ञापनपत्रमा छ । माग पूरा नभए आन्दोलन गर्ने संघले चेतावनी दिएको छ ।

माडी नगरपालिका–९ मा पर्ने कुसुमखोलामा २०५३ सालपछि चितवनको पहाडी क्षेत्र, मकवानपुर र तनहुँका भूमिहीन गएर बस्न थालेका हुन् । कुसुमखोलाको बस्तीलाई चितवन निकुञ्जले अतिक्रमित क्षेत्र मान्दै आएको छ । त्यहाँका बासिन्दा बिस्तारै तल्लो क्षेत्रमा आएर बसे पनि १० घर चेपाङ कुसुमखोलामै थिए । निकुञ्जले ठाउँ छाडेर गएकाहरू फेरि फर्केका कारण हटाउनुपरेको बताएको छ । निकुञ्जले घरमा आगलागी भएको भनेर काल्पनिक फोटो प्रसारण भएको आरोप लगाएको छ । चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जका प्रमुख संरक्षण अधिकृत नारायणप्रसाद रूपाखेतीले भने, ‘मलाई सेक्टरले लिखित रिपोर्ट गरेको छ । जसमा मकै कुर्न राखिएका पाँचवटा मचान र अन्य ६ वटा स–साना छाप्रा भत्काएको भन्ने छ ।’

निकुञ्जले बुधबार साँझ विज्ञप्ति निकालेर कुसुमखोला नछाडेका १० घर परिवारभन्दा बाहिरका व्यक्तिले लकडाउनको मौका छोपेर टहरा बनाई मकै लगाएको जनाएको छ । ‘दोहोरो अतिक्रमण गरी वन क्षेत्रमा लगाएको करिब आठ कट्ठाको मकै र मकै कुर्न बनाएका ११ वटा फुसका छाप्रा हटाउनुबाहेक कुनै पनि किसिमको घर र भौतिक सम्पत्तिमा आगजनी भएको छैन,’ निकुञ्जले भनेको छ । निकुञ्जका अधिकारीहरूले आफूसँग पनि यही कुरा गरेको चितवनका प्रमुख जिल्ला अधिकारी नारायणप्रसाद भट्टराईले भने ।

सम्बन्धित समाचार

प्रकाशित : श्रावण ९, २०७७ ०७:१७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

निकुञ्‍जमा सैनिकले पिटेका युवकको मृत्यु

पिटिएका अर्का युवा भन्छन्– ‘पानीमा सुताएर लट्ठी र लात्ताले हान्यो । पानीमै हिँडाउँदै लिएर गयो। बाटोमा जत्रो जत्रो मुढा भेटिन्छ, त्यो पनि बोक् भन्यो। खोला छाडेर पाखामा उत्रेपछि सुत् भन्यो। त्यहाँ पनि फेरि डँडाल्नोमा लट्ठीले हान्यो। त्यसमाथि सय–सयचोटि उत्तानो र घोप्टो पुसअप गर्न लगायो।’
रमेशकुमार पौडेल

चितवन — चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको सुरक्षाका लागि बसेका सैनिकले नियन्त्रणमा लिई पिटेका एक युवकको बुधबार मृत्यु भएको छ । पूर्वी चितवनको राप्ती नगरपालिका–२ मिलन टोलका २४ वर्षीय राजकुमार चेपाङको मृत्यु भएको हो । सेनाको कुटपिटबाट मृत्यु भएको भन्दै उनका बुबा विष्णुलाल चेपाङले घटनाको छानबिन गर्न र दोषीलाई सजाय दिन माग गरेका छन् ।

राजकुमारसहित ७ जनालाई साउन १ गते निकुञ्ज सुरक्षामा खटिएका सैनिकले नियन्त्रणमा लिएका थिए । सातै जना सोही दिन छुटे पनि त्यही दिनदेखि बिरामी भएका राजकुमारको बुधबार मृत्यु भएको हो । ‘छुटेर आएदेखि नै सन्चो भएन भन्न थाल्यो, मैले गाउँकै मेडिकलहरूमा उपचार गराइरहेको थिएँ,’ विष्णुलालले भने, ‘हिजो (बुधबार) त अति नै आत्तियो, त्यसपछि भरतपुर अस्पताल ल्याएको थिएँ ।’ अस्पतालमै छोराको मृत्यु भएपछि विष्णुलाल अहिले विक्षिप्तजस्तै भएका छन् ।

राजकुमारसँगै गिरफ्तार भएका उनका एक साथी सन्तलाल प्रजाले आफूहरूलाई नियन्त्रणमा लिएपछि सेनाले कुटपिट गरेको बताए । सेनाले नियन्त्रणमा लिएकामा दुई जना महिला पनि थिए । उनका अनुसार महिलालाई केही नगरे पनि पुरुषहरूलाई कुट्ने, मुढा ओसार्न लगाउने र सय–सय पटक पुसअप गराउने सजाय सेनाले दिएको थियो । ती युवा गाउँ नजिकैको राप्ती नदी तरेर चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा पुगेका थिए ।

निकुञ्जभित्रको ज्युँडी खोलामा घोंगी बटुल्दै गर्दा सैनिकले उनीहरूलाई समातेको थियो । सेनाले उनीहरूलाई नियन्त्रणमा लिएको स्वीकारे पनि कुटपिट नगरेको दाबी गरेको छ । ‘निकुञ्जकै एरियामा आएपछि समाएर निकुञ्ज प्रशासनलाई जिम्मा लगाएको हो, कुटपिट भएकै छैन,’ निकुञ्ज सुरक्षार्थ तैनाथ सेनाको बटुक दल गणका प्रमुख अरुण श्रेष्ठले भने, ‘उहाँहरूले यतिका दिनपछि किन यस्तो आरोप लगाउनुभएको हो, थाहा भएन !’

मृतकका परिवारले बिहीबार चितवनका प्रमुख जिल्ला अधिकारी नारायणप्रसाद भट्टराईसमक्ष घटनाको निष्पक्ष छानबिन हुनुपर्ने माग गरेका छन् । जिल्ला प्रशासन कार्यालयले पीडितको मागअनुसार शवको पोस्टमार्टम गर्ने जनाएको छ । ‘कुटपिट भएको छैन, त्यो पोस्टमार्टम रिपोर्टले नै बताउला,’ गणपति श्रेष्ठले भने, ‘हामीलाई लगाएको आरोप निराधार हो, महिनामा चार सय जना मान्छे समाएका छौं तर कसैलाई कहिल्यै कुटपिट हुने गरेको छैन ।’

पानीमा सुताएर लट्ठीले र लात्ताले हान्यो : सन्तलाल प्रजा चेपाङ

सेनाको नियन्त्रणमा के भयो भन्नेबारे बिहीबार चितवन जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा सञ्चारकर्मीलाई बताउँदै मृतक राजकुमारसँगै खोलामा गएका ७ जनामध्येका सन्तलाल प्रजा चेपाङ । तस्बिर : कान्तिपुर

मसहित त्यस दिन हामी सात जना थियौं । दुई महिला थिए, पाँच जना केटाहरु थियौं । हामी ब्लक फ्याक्ट्रीमा काम गर्छौं । साउन १ गते छुट्टीको दिन थियो, काम भएन । साथी मिलेर जाऔं न त निउरो, अमिलो केही भेटिन्छ कि भनेर गएका हौं । हामी खोलैखोला गइरहेका थियौं, हामीलाई थाहा थिएन, पछ्याउँदै आएको रहेछ । खोलामा एकसुरले हातले छाम्दै घोंगी समात्न थाल्यौं ।

राप्ती तरेर पारिपट्टि ज्युँडी भन्ने खोलामा पुगेपछि एक्कासि एउटा आर्मी देख्यौं । उनले ‘ओ यहाँ आइज’ भने । कुनै सोधपुछ छैन । खुट्टामा लगाउने बुट हातमा लिइराखेको थियो । त्यसैले ड्याम्म हान्यो । पानीभित्र लौरो थियो, त्यसले मलाई गर्धनमा हान्यो । म पानीमै भक्लक्क ढलें । बोल्न त के–के बोल्यो बोल्यो । नराम्रो शब्द पनि भन्यो । अनि पानीमा सुताएर लट्ठीले र लात्ताले हान्यो । पानीमै हिँडाउँदै लिएर गयो । खोला छाडेर पाखामा उत्रेपछि त्यहाा सुत् भन्यो । त्यहाँ पनि फेरि दुई–तीनचोटि हान्यो । डँडाल्नोमा लट्ठीले हान्यो । बाटोमा जत्रोजत्रो मुढा भेटिन्छ, त्यो पनि बोक् भन्ने । एक्लैले बोक् भन्ने, नराम्रो शब्द भन्ने । त्यसमाथि सय–सयचोटि उत्तानो र घोप्टो पुसअप गर्न लगायो । यसो गरी–गरी चौकीमा पुर्‍यायो । लिगलिगे पोस्टमा लग्यो । त्यहाँ प्रशासनले सोधिराथ्यो । प्रशासनका मान्छेले यसरी पिट्न त नहुने हो, जे–जस्तो भए पनि कारबाही त गरिन्थ्यो, पिट्न नहुने हो भनिराखेका थिए । अब पिटाइ खाइसक्यो । अनि हजार–हजार रूपैयाँ जरिवाना तिर्नुपर्छ भन्न थाले हामीलाई । हामीसँग पैसा छैन, कहाँबाट तिर्नु भन्यौं ।

हाम्रो ग्रुपमा अलि पातलो त्यही राजकुमार थियो । उसलाई बढी चोट पर्‍यो । लातले हान्ने, पानीभित्रै लात र लट्ठी–लट्ठीले हान्या छ । त्यसरी हानेपछि ऊ त पातलो मान्छे, मार त बढी पर्‍यो होला नि, हामीलाई पिट्दा एक जना मात्रै थियो । पछि फोन गरेर अरु पनि बोलायो । प्रशासनको पनि आयो । ६ जना भए उनीहरु । पिट्न त एक्लै पिटेको हो । महिलाहरुलाई मुख छाडे पनि हातपातचाहिँ गरेन । पछि हामीलाई साँझपख छाड्यो । त्यही पिटाइको असरले मैले त औषधि खाइरहेको छु । राजकुमार पातलो मान्छेलाई झन् के–के भयो–भयो ।

-कुराकानीमा आधारित

प्रकाशित : श्रावण ९, २०७७ ०७:०३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×