तीन तहका सरकारबीच समन्वय अभाव- समाचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

तीन तहका सरकारबीच समन्वय अभाव

संघ, प्रदेश र स्थानीय तहबीच समन्वय नहुँदा लकडाउनका कारण पीडित व्यक्तिहरूको लगत संकलन र राहत वितरणमा ढिलाइ भइरहेको छ ।
दिनेश रेग्मी

काठमाडौँ — कोभिड–१९ का कारण देशव्यापी लकडाउन सुरु भएको दुई साताभन्दा बढी भइसक्दा पनि तीन तहका सरकारबीच प्रभावकारी रूपमा समन्वय हुन सकेको छैन । जसका कारण जनशक्ति र स्रोत सामग्रीको व्यवस्थापन, आपूर्ति, राहत वितरण, लगत संकलनमा समस्या परेका गुनासा आएका छन् ।


कुनै ठाउँमा सामग्री नपुगेको, कुनैमा वितरणमा समस्या आएको, संक्रमित रहेको शंकाका बाहेक अरू बिरामीको उपचारमा समस्या परेको, अग्रपंक्तिमा खटिने स्वास्थ्यकर्मी र सुरक्षाकर्मीलाई सुरक्षित स्वास्थ्य सामग्रीको अभाव भएको जस्ता समस्या पनि उत्तिकै छन् । देशभरका ७ सय ५३ स्थानीय तह, सात प्रदेश र संघीय सरकारबीच समन्वयको अभावमा यस्तो अवस्था आएको सरोकारवालाहरूले बताएका छन् ।

‘स्रोतसाधन र जनशक्तिको आपूर्ति केन्द्रले मिलाउने, प्रदेशको संघ र स्थानीयबीच पुलको काम गर्ने र स्थानीय तहले कार्यान्वयन गर्नुपर्नेमा त्यसअनुसार काम हुन सकेको छैन,’ सुदूरपश्चिम प्रदेशका सांसद भरतबहादुर खड्काले कान्तिपुरसँग भने, ‘विभिन्न तहमा समन्वय समिति बनाइएका छन् तर तिनीहरू निर्देशन जारी गर्ने खालका भए, जनताले व्यावहारिक र जवाफदेही समिति खोजेका छन् ।’

०७२ को भूकम्पका बेला स्थानीय निकाय कर्मचारीले चलाएका थिए । अहिले हरेक वडामा अध्यक्ष र चार सदस्यसहित पाँच जनप्रतिनिधि र कर्मचारीहरू हुँदा पनि काममा चुस्तता आउन नसकेको प्राध्यापक तथा पूर्वराजदूत सूर्यनाथ मिश्रले बताए । देशभर ६ महानगरपालिका, ११ उपमहानगरपालिका, २ सय ७६ नगरपालिका, ४ सय ६० गाउँपालिका, ७७ जिल्ला समन्वय समिति र ६ हजार ७ सय ४३ वटा वडा छन् । मिश्रले सीमापारि रहेका नेपाललाई आफ्नै देशको सीमा क्षेत्रका पालिकामा ल्याएर क्वारेन्टाइनको व्यवस्था गर्न उपयुक्त हुन्छ भन्दै राहत वितरणमा पनि भिडभाड नगरी सुरक्षात्मक उपाय अवलम्बन गर्नुपर्ने औंल्याए । ‘चुनावका बेला त हरेक जनप्रतिनिधि सबैका घरघर पुग्छन् नि । त्यस्तै गरिब परिवार छुट्टाएर राहतको पोको घरमै पुर्‍याउनुपर्छ, लाइन लगाएर खुवाउनु हुँदैन, यसले जोखिम निम्त्याउँछ,’ मिश्रले भने, ‘हरेक निकायमा जनप्रतिनिधि, कर्मचारी, स्वास्थ्यकर्मी र प्रहरी सम्मिलित समन्वय समिति बनाउनुपर्छ र काम भए–नभएको अनुगमन तथा निगरानी पनि गर्नुपर्छ ।’

मन्त्रिपरिषद्को चैत १६ को बैठकले कोभिड–१९ को उपचारका लागि प्रयोग हुने औषधि, स्वास्थ्य उपकरण, पन्जा, स्यानिटाइजर, पीपीईको आपूर्ति तथा अस्पतालको क्षमता विस्तार गर्ने र यसको जिम्मा स्वास्थ्य सेवा विभाग, प्रदेश सरकार र निजी क्षेत्रका स्वास्थ्य सेवा प्रदायक संस्थालाई दिएको निर्णय गरेको थियो । धेरै ठाउँबाट यसको व्यवस्थापन हुन नसकेको गुनासो पनि उत्तिकै आएको छ ।

‘स्वास्थ्यकर्मीलाई पीपीई, मास्क, नालीमा कीटाणु मार्न छर्किने विषादी र अरू औषधि पाउन गाह्रो भएको छ,’ डोटीको दिपालय सिलगढी नगरपालिका प्रमुख मञ्जु मलासीले भनिन्, ‘पाइयो भने पनि ३ सयको औषधिलाई ५ सय भन्छन् ।’ उनले मास्कको अभाव टार्न नगरपालिका आफैंले कपडा किनेर ३०–३५ हजार मास्क सिलाएर सबै वडामार्फत निःशुल्क वितरण गरेको बताइन् । मन्त्रिपरिषद् बैठकले चैत १६ गते पारित गरेको २९ पेजको कार्ययोजनामा निर्णय कार्यान्वयन गर्ने जिम्मेवार र सहयोगी निकाय, स्रोत–साधनको व्यवस्थापन, निर्णय कार्यान्वयन गर्न लाग्ने समय र अनुगमन सूचीसमेत बनाएर मन्त्रालयदेखि स्थानीय तहसम्मलाई निर्देशन दिएको छ ।

कार्ययोजनामा लकडाउनको अवधिभरका लागि राहत दिनुपर्ने व्यक्ति तथा परिवारको तीन दिनमा लगत तयार गर्न सम्बन्धित वडा कार्यालयलाई जिम्मेवारी र स्थानीय तहलाई सहयोगी भूमिका खेल्न निर्देशन दिएको छ । तर अझै सबै ठाउँको लगतसमेत संकलन भइसकेको छैन । ‘हामीसँग जे–जस्तो स्रोत साधन छ, त्यसअनुसार जिम्मेवारी बाँडफाँट गरी काम गरिरहेका छौं,’ सिन्धुपाल्चोकको जुगल गाउँपालिकाका अध्यक्ष होमनारायण श्रेष्ठले भने, ‘एकदम आवश्यक केहीलाई राहत दिइसकेका छौं र वडामा संकलित लगतलाई एकीकृत गर्दै छौं ।’ गाउँपालिकाहरूको साझा संस्था गाउँपालिका राष्ट्रिय महासंघका अध्यक्षसमेत रहेका श्रेष्ठले लगत संकलन र राहत वितरणको काम कुनै पालिकामा सकिएको र कुनैमा हुँदै गरेको जानकारी आफूलाई आएको बताए ।

संघीय मामिला मन्त्रालयका पूर्वसचिव पूर्णचन्द्र भट्टराईले तीन तहबीच आफ्नो जिम्मेवारी वहन गर्न अर्काको आदेश कुरेर बस्नुनपर्ने बताउँदै सबै सूचना एउटै ढोकाबाट जाने बनाउनुपर्नेमा जोड दिए । प्रदेश र स्थानीय तहमा मन्त्रिपरिषद्का अलावा अर्थ मन्त्रालय, स्वास्थ्य मन्त्रालय, संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालयमार्फत छुट्टाछुट्टै रूपमा निर्देशन र सूचना जाने गरेको छ । ‘कानुनबमोजिम जसले जे गर्ने जिम्मा पाएको छ, त्यसका लागि अर्काको आदेश पर्खेर बस्नु पर्दैन,’ भट्टराईले भने, ‘समन्वय केन्द्रमा भएको छ तर प्रदेश र स्थानीय तहमा हुन सकेको छैन, एउटै ढोकाबाट निर्देशन र सूचना जाने बनाइयो भने अलमल हुँदैन ।’

प्रकाशित : चैत्र २९, २०७६ १०:३१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कतारबाट फर्केका डाक्टरको उपचार र क्‍वारेन्टाइन अनुभव

दिनेश रेग्मी

करिब १३ वर्षदेखि कतारमा कार्यरत काठमाडौं बानेश्‍वरका चिकित्सक नरेन्द्र शाक्य यतिबेला आफ्नै घरमा ‘सेल्फ क्‍वारेन्टाइन’मा छन् । कतारको अलखोरस्थित एक निजी मेडिकल सेन्टरमा कार्यरत फिजिसियन शाक्य चैत्र ४ गते कतारबाट घर फिरेका हुन् ।‘परदेशबाट आएपछि सेल्फ क्‍वारेन्टाइनमै बस्नुपर्छ । यो आफ्नो, परिवार र सबैको सुरक्षाको प्रमुख उपाय हो’ कान्तिपुरसँगको कुराकानीमा डा. शाक्यले भने, ‘म ११ दिनदेखि घरमा छुट्टै बसेको छु र अरु ३ दिन पनि यसरी नै बस्ने छु ।’

विश्वव्यापी फैलिएको कोरोना भाइरसको जोखिमको बेला डा. शाक्यले कान्तिपुर संवाददाता दिनेश रेग्मीसँग कतारदेखि नेपालसम्मका अनुभव यसरी सुनाए :

म नेपाल आउनुभन्दा दुई महिनाअघि नै हवाई टिकट लिएको थिएँ । मेडिकल सेन्टरमा सेड्युल मिलाएर हिँड्नुपर्छ । त्यही हुनाले टिकट पहिल्यै लिनुपर्छ । संयोग, कतारमा कोरोना भाइरस संक्रमण देखिनु र म घर आउने समय एउटै जस्तो पर्न गयो । त्यहाँ पहिलो पटक फेब्रुअरी २९ (फागुन १७ गते) मा एउटा केस देखिएको सरकारले घोषणा गर्‍यो । म नेपाल आउने दिन मार्च १७ (चैत्र ४ गते) सम्म कतारमा करिब ३ सय संक्रमित भेटिएका थिए । पहिलो केस भेटिएको एक महिना नपुग्दै शुक्रबारसम्म ५ सय ४९ केस पुगेको छ ।
कतारमा पहिलो केस देखिएपछि सरकारले सतर्कता बढाउँदै लग्यो । कतारले यो रोगविरुद्ध लड्न धेरै सावधानी अपनाएको छ । कसैलाई औषधि किन्न पर्‍यो भने पनि उनीहरुले अनलाइन अर्डर गर्छन् र फार्मेसीले घरमै पुर्‍याइदिएका छन् । प्राईभेट अस्पतालमा इमर्जेन्सीबाहेकमा बिरामी घटेका छन् । मैले आफू काम गर्ने मेडिकल सेन्टरमा पहिला दैनिक ३०–४० बिरामी जाँच्थें । पछि कम आउन थाले ।

मेडिकल सेन्टरमा जो उपचारको लागि आउँथे, उनीहरुको ढोकेमा ज्वरो नापिन्थ्यो । रुघाखोकी लागेको छ कि छैन भनेर हेरिन्थ्यो । रुघाखोकी र ज्वरोका बिरामी अलि गम्भीर देखिएमा हामी सरकारी अस्पताल रिफर गर्थ्यौ । त्यो बाहेकका बिरामीलाई मेडिकल सेन्टरमा जाँच्थ्यौं । सतर्कताको लागि मास्क र पन्जा लगाएर बिरामीसँग पनि दूरी बनाएर जाँच्थ्यौं । बीपी, तापक्रम, स्टेथेस्कोप प्रयोग र ल्याव टेष्टको बेलाबाहेक उनीहरुसँग दूरी नै हुन्थ्यो ।

कतारमा संक्रमण देखिएको १७ दिनपछि म नेपाल आएँ । म आउँदा कतार एयरमा अधिकांश सीटमा मान्छे छरिएका थिए । यात्रुहरु २० प्रतिशत जति होलान् । ट्रान्जिटबाट आउने टुरिस्टले क्यान्सिल गरेर पनि मान्छे पातलो भएका होलान् । तैपनि, मलाई कोरोना भाइरस संक्रमणको सबैभन्दा बढी डर प्लेनभित्र भयो । त्यति डर त मलाई बिरामी जाँच्दा पनि लागेको थिएन । वाथरुमको चुकुल खोल्न, लगाउन, फ्लस गर्न, पछि ढोका बन्द गर्न सर्ने डर हुन्थ्यो । कति ठाउँबाट आएका प्यासेन्जर हुन्छन्, के के भएको छ भन्नै नसकिने । प्लेनभित्र स्पेस पनि साँघुरो हुने । कसैले हाछ्युँ वा खोक्यो भने के गर्ने ? तैपनि घरीघरी प्लेनमै दिइएको ह्याण्ड स्यानीटाइजर टिस्युले हात पुछ्थें । ४ घण्टाको त्यो उडान मलाई एकदम डर भयो ।
मार्च १७ (चैत्र ४ गते) राति १ बजे नेपाल उत्रिएपछि बल्ल ढुक्क भएँ । बाहिर खुला ठाउँ देख्दा नि सुरक्षित महसुस भयो । एयरपोर्टमा ज्वरो नाप्यो । सामान्य रहेछ । एयरपोर्टमा यस्तो व्यवस्था भएको पाउँदा सुखी लाग्यो । अनि, एयरपोर्टबाट घर आएँ र घरमा छुट्टै बसेको छु । घर आएपछि थाह पाएँ, म आएको प्लेनपछि कतार एयरवेजको अर्को प्लेनमा फ्रान्सबाट आएकी एक जना विद्यार्थीलाई कोरोना संक्रमण भएको रहेछ । अब, प्लेनमा अरु कतिलाई समस्या भयो होला भन्ने लाग्यो ।

मैले घरमा परिवारसँग सतर्क भएर डिस्ट्यान्स मेन्टेन गरेको छु । किनकि रोग लागेर उपचार गर्नुभन्दा रोग लाग्न नदिनु नै बेस हुन्छ । बिरामी नभए पनि सबैको रक्षाको लागि परदेशबाट आएपछि सेल्फ क्‍वारेन्टाइनमा बस्नुपर्छ । सेल्फ क्‍वारेन्टाइनमा होस् वा लकडाउनको बेला घर, कोठामा बस्दा होस् ‘बोर’लाग्न सक्छ । तर मलाई बोर भएको छैन । आफैंले आफूलाई ब्यस्त बनाउन सकियो भने बोर हुँदैन । यतिबेला कतिखेर मैले ल्यापटप, मोबाइल चलाउँछु । टीभी, अनलाइन हेर्छु । किताब पढ्छु । कुराकानी गर्छु । छततिर जान्छु । कतिखेर सुत्छु पनि । आफैंलाई विभिन्न काममा व्यस्त बनाएको छु । समय र कामको व्यवस्थापन गर्न नसके बोर हुन्छ । ब्यस्त हुँदा बोर भएको छैन । यतिबेला हामीले सिक्नुपर्ने के हो भने आफूलाई कसरी व्यस्त बनाउने ।

घर आएपछि एक पटक बाहिर निस्कें, त्यो पनि औषधि किन्न । बाटो पनि छली-छली एक्लो भएर हिँडे । कसैसँग छोइन्छ कि भनेर दूरी राखेर हिँड्थे । औषधि पनि अलि टाढैबाट लिएँ र घर फर्किएँ । अस्पतालमा जस्तो त गर्न नसकिएला तर आफूले भ्याएसम्म सतर्क हुनैपर्छ । मुख्यकुरा एक अर्को मान्छेबीच दूरी कायम गर्नेपर्छ, चाँहे हिँड्दा होस् वा कुरा गर्दा वा सामान किन्दा । जुनसुकै भाइरस हुन्, तीनबाट सतर्क हुने उपाय भनेको व्यक्ति ब्यक्तिबीच दूरी कायम गर्नु नै हो ।
हामी के ठानेका छौं भने माक्स लगाएपछि त्यसले रोक्छ । होइन, त्यो भन्दा धेरै खतरा हातबाट छ । मास्क जो मान्छेले खोक्छ, हाछ्यु गर्छ उनलाई माक्स आवश्यक हुन्छ । बिरामीको नजिक जानेहरुलाई माक्स चाहिन्छ । मास्कले नाक, मुखमात्र छोप्छ, हात त जता पनि जान्छ नि ! हाछ्यु गर्दा र खोक्दा कुहिना वा टिस्युले छेक्नुपर्छ । बारम्बार हात धुने, हात नाक, मुख, आँखामा नलैजाने र बाहिरबाट ल्याउँदा पनि सतर्कता अपनाउनै पर्छ । सामान किन्दा पनि दूरी बनाएरै किन्नुपर्छ । अब खाना, खाजा, चिया खाने ठाउँमा पनि चेक गर्नुपर्छ–हात धुने ठाउँ छ कि छैन भनेर । बाटो–बाटोमा पनि हात धुने स्टेसनको व्यवस्था गर्नुपर्छ । हातको सरसफाई गर्न सक्यौं भने हामी यस्ता संक्रमणबाट जोगिन मद्दत पुग्छ ।

अब, हामीमा एउटा के भ्रम छ भने गर्मीको बेला कोरोनो भाइरसको संक्रमण हुँदैन । त्यो भन्ने आधार पनि भेटिएको छैन । जस्तै, कतार र सिंगापुरमा यतिबेला गर्मी छ, तै पनि त्यहाँ संक्रमित भेटिएका छन् । यो संक्रमण जाडोमा पनि देखिएको छ र गर्मीमा पनि देखिएको छ । त्यसैले, यसबाट जोगिने उत्तम उपाय भनेको सतर्क भएर घरमै बस्नु, सरसफाईमा ध्यान दिनु र एकअर्को बीच दूरी कायम गर्नु हो । विशेषगरी, विदेशबाट आएका सबैलाई म हाउस क्‍वारेन्टाइन वा सेल्फ क्‍वारेन्टाइनमै बस्न सल्लाह दिन्छु ।

साधारण रुघाखोकी र ज्वरो आउँदैमा डराउन पर्दैन । ज्वरो धेरै आयो र स्वास फेर्न गाह्रो भयो भने चिकित्सकसँग सम्पर्क गर्नुपर्छ । नेपाल सरकारले कोरोना संक्रमण रोकथामको लागि गरेका प्रयासहरु देख्दा मलाई सुखी लागेको छ । यसलाई सबैले पालना गर्नुपर्छ । यो भाइरस रोकथामको उपाय र खोप पत्ता नलागुन्जेल हामीले हेलचेक्रयाइँ गर्नुहुँदैन । सबै मिलेर नै यो रोगकाविरुद्ध लड्नुपर्छ ।

प्रकाशित : चैत्र १४, २०७६ १४:०९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×