कोरोनासम्बन्धी अनुसन्धान गर्ने त्रिविको तयारी

त्रिभुवन विश्वविद्यालयमा पीसीआरसम्बन्धी र मेडिकल बायोलोजीमा विद्यावारिधि गर्ने एक दर्जनभन्दा बढी जनशक्ति छ।
गोविन्द पोखरेल

काठमाडौँ — त्रिभुवन विश्वविद्यालयले विश्वव्यापी महामारीको रुप लिइरहेको कोभिड–१९ सम्बन्धी अनुसन्धान गर्ने भएको छ। उपकुलपति धर्मकान्त बाँस्कोटाले अनुसन्धानका लागि विश्वविद्यालयले प्रस्ताव तयार गरिरहेको कान्तिपुरलाई जानकारी दिए।

नेपाल र अन्य मुलुकबीचको कोरोना भाइरोलोजीका विषयमा अध्ययन गर्नेबारे छलफल भइरहेको उनको भनाइ छ। 'अनुसन्धानका लागि चाहिने बजेट त्रिविसँग नभएपछि स्रोत जुटाउने काम भइरहको छ,' उपकुलपति बाँस्कोटाले भने।


सरकारले आवश्यक ठाने कोभिड–१९ को परीक्षणमा त्रिविसँग भएका प्रयोगशाला प्रयोग गर्न सकिने उनले बताए। त्रिविसँग कोरोना परीक्षणका लागि चाहिने ३ वटा आरटी–पीसीआर मेसिन छन्। तत्कालै 'हाई लेभल रिसर्च' गर्न नसकिए पनि कोरोनाले पार्ने सामाजिक, आर्थिकलगायत अन्य क्षेत्रको अनुसन्धानमा जुट्ने विश्वविद्यालयको तयारी छ।


उपकुलपति बाँस्कोटाले यसअघि नै छिमेकी मुलुक र पश्चिमी मुलुकमा फैलिएको कोरोना भाइरसको तुलनात्मक अध्ययन गरी भविष्यमा यसका लागि स्थिर विधि पत्ता लगाउन विश्वविद्यालयका सम्बन्धित केन्द्रीय विभागहरुलाई निर्देशन दिएका थिए । माइक्रो बायोलोजी, बायोटेक्नोलोजी र भौतिकशास्त्र विभागलाई अनुसन्धानको जिम्मा दिइएको र रसायनशास्त्र विभागलगायत यसैमा समेटिने उनको भनाइ छ।


नेपालको अर्थतन्त्रमा पुर्‍याउने प्रभावसम्बन्धी अनुसन्धानको जिम्मा आर्थिक विकास तथा प्रशासन अनुसन्धान केन्द्र (सीईडीए) लाई, नेपालको सामाजिक तथा मानवीय क्षेत्रमा पुर्‍याउने प्रभावसम्बन्धीको अनुसन्धान नेपाल र एसियाली अनुसन्धान केन्द्र (सीएनएस) लाई दिने निर्णय त्रिविले गरिसकेको छ। यस्तै त्रिविले अवरुद्ध कक्षाहरु अनलाइनबाटै सञ्चालन गर्ने तयारी थालेको छ।


कोभिड-१९ सम्बन्धी विश्वविद्यालयले पुर्‍याउन सक्ने सहयोगबारे त्रिवि पदाधिकारी र विभागीय प्रमुखहरुसँग छलफलसमेत भइरहेको उनले जानकारी दिए। त्रिविको विज्ञान तथा प्रविधि अध्ययन संस्थानका डीन प्राडा रामप्रसाद खतिवडाले त्रिविले यसअघि पनि मलेरिया, डेंगु, कालाजारजस्ता सरुवा रोगको अनुसन्धान गरिसकेकाले कोरोनासम्बन्धी अनुसन्धान गर्न पनि सक्षम रहेको बताए। उनले त्रिविका ल्याबबाट पनि कोभिड–१९को परीक्षण गर्न सरकारलाई आग्रह गरे। ‘हाम्रा विभागका दुई ल्याबमा तत्काल कोरोना परीक्षण गर्न सकिन्छ,’ डीन खतिवडाले भने, ‘हामीसँग ३ वटा आरटी पीसीआर र पर्याप्त जनशक्ति पनि छन्।’


यस विषयमा सरकारबाट अहिलेसम्म कुनै जानकारी नआए पनि अनुसन्धानको काम भने अगाडि बढाउन थालेएको त्रिविको जनाएको छ। ‘देशभर ९ वटा पोजिटिभ केसमात्रै देखिएका छन्,’ डीन खतिवडाले भने, ‘९ वटामात्रै स्याम्पल भएकाले तत्कालै उच्चस्तरको अनुसन्धान भने सम्भव हुँदैन।’


परीक्षणका क्रममा त्रिविका प्रयोगशालाहरुमा उच्च स्वास्थ्य सामग्री उपकरण, मास्क तथा पीपीई भने सरकारले उपलब्ध गराउनुपर्ने त्रिविको माग छ। यस्तै, कोभिड–१९को सन्दर्भमा धेरैभन्दा धेरै परीक्षण गर्नपर्ने र राज्यले विश्वविद्यालयको विज्ञ तथा अनुसन्धाकर्ताहरुलाई पनि प्रयोग गर्न सक्ने उनले बताए।


त्रिविमा पीसीआरसम्बन्धी र मेडिकल बायोलोजीमा विद्यावारिधि गर्ने एक दर्जनभन्दा बढी जनशक्ति छ। बायो टेक्नोलोजी र माइक्रो बायोलोजी विभागमा मात्रै करिब दुई सय जनशक्ति छ।

प्रकाशित : चैत्र २८, २०७६ २०:५०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कोरोना नियन्त्रणमा सघाउन शिक्षा मन्त्रालयको छुट्टै समिति 

गोविन्द पोखरेल

काठमाडौँ — कोरोना भाइरस राेग (कोभिड-१९) को रोकथाम तथा नियन्त्रणमा सघाउन शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयले पनि छुट्टै तयारी अघि बढाएको छ । मन्त्रालयले दुई दिनअघि विज्ञहरूसहितको समिति नै बनाएर अध्ययन–अनुसन्धान थालेको हो । पूर्वविज्ञानमन्त्री गणेश साह संयोजक रहेको उक्त समिति २८ सदस्यीय छ । 

विषयविज्ञहरू सम्मिलित ६ वटा उपसमितिसमेत गठन गरिएको मन्त्रीका स्वकीय सचिव पुरन केसीले जानकारी दिए । नेपाल खुला विश्वविद्यालयका उपकुलपति लेखनाथ शर्मा संयोजक रहेको शिक्षण विधि तथा विकल्प उपसमितिलाई कोभिड–शैक्षिक क्यालेन्डर, अनलाइन कक्षा सञ्चालन, प्रयोगात्मक अभ्यास, पाठ्यक्रम, तालिम, परीक्षा सञ्चालन र निरीक्षणलगायत योजना बनाउने जिम्मा दिइएको उनले बताए ।

कोरोनासम्बन्धी वैज्ञानिक चेतना तथा सञ्चार उपसमितिमा नास्टका प्राज्ञ दिनेशराज भुजू छन् । यो उपसमितिले जनमानसमा दिइने कोभिड–१९ सम्बन्धी सूचना तथा पूर्वतयारीसम्बन्धमा प्रतिवेदन तयार पार्ने जिम्मेवारी पाएको छ ।

त्यस्तै चिकित्सा शिक्षा आयोगका उपाध्यक्ष श्रीकृष्ण गिरी नेतृत्वको ‘डाइग्नोस्टिक एन्ड रेस्पोन्स’उपसमितिले कोरोना परीक्षण, र्‍यापिड टेस्ट, डाइग्नोस्टिक सेवा, प्रयोगशालाको सुविधा, परीक्षणको गुणस्तरलगायत विषयमा अध्ययन प्रतिवेदन तयार पार्नेछ ।

कोरोनासम्बन्धी वैज्ञानिक अनुसन्धान, तथ्यांक, प्रोटोकललगायत विषयमा अनुसन्धान गर्न नास्टका उपकुलपति सुनीलबाबु श्रेष्ठको नेतृत्वमा अनुसन्धान उपसमिति बनाइएको छ ।

युनेस्को नेपालका विज्ञान समिति संयोजक रामेशकुमार मास्केको नेतृत्वमा प्रविधि विकास तथा नवप्रवर्तन उपसमिति छ । यसले क्वारेन्टाइन सेवा, पीपीई डिजाइन र उत्पादन, सेनिटाइजर र साबुनको उत्पादन, मास्क, औषधि, एप्स निर्माण, रोबटिक्सजस्ता विषयमा अनुसन्धान प्रतिवेदन तयार पार्ने जनाइएको छ ।

यस्तै, मन्त्रालयका विज्ञान सचिव सञ्‍जय शर्माको संयोजकत्वमा नीति तथा वित्त उपसिमिति बनाइएको छ । यसले बजेट, नीतिगत सुधार, संस्थाहरूबीचको समन्वय, अनुसन्धानमा वैदेशिक संलग्नता र प्राथमिकता निर्धारणसम्बन्धी काम गर्नेछ ।

शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधिमन्त्री गिरिराजमणि पोखरेलको सक्रियतामा गठित समितिले एक सातादेखि ‘स्काइप’मा नियमित भिडियो संवाद गरिरहेको मन्त्रालयका एक अधिकारीले बताए । उपसमितिहरूले मन्त्रालयलाई तत्काल र भविष्यमा गर्नुपर्ने कामबारे सुझाव दिने संयोजक साहले जानकारी दिए ।

विशेषज्ञ, विभिन्न विश्वविद्यालय र अनुसन्धान निकायका प्रतिनिधिसँग मिलेर कार्ययोजना बनाउने काम भइरहेको समिति सदस्य भुजूले बताए । उनका अनुसार उपसमितिले पेस गरेका सुझावलाई कोभिड–१९ संकट नियन्त्रणका लागि कार्यान्वयनमा लगिनेछ ।

प्रकाशित : चैत्र २७, २०७६ १४:२८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×