सरकारले निजी स्कुलका दुई लाख शिक्षक–कर्मचारीको तलबबारे नबोलेको गुनासाे

गणेश राई

काठमाडौँ — सरकारले निजी विद्यालयलाई एक महिनाको शुल्क छुट दिन निर्देशन दिएपछि संचालकले अन्योल सिर्जना भएको बताएका छन् । निजी तथा आवासीय विद्यालय संगठन नेपाल (प्याब्सन) र नेसनल प्याब्सनका पदाधिकारीले सरकारको आदेश अपूरो भएको बताएका हुन् ।

आइतबार मन्त्रिपरिषदले माध्यमिक तहसम्मका निजी स्कुलहरुले एक महिनाको आवासबाहेक अरु सबै प्रकारको शुल्क छुट दिनुपर्ने निर्णय गरेको थियो ।


सरकारले कोभिड–१९ को संत्रासले गर्दा चैत ५ गतेभित्र कक्षा १–९ को परीक्षा लिइसक्नु पर्ने उर्दी यसअघि नै जारी गरेको थियो । त्यसैअनुसार सबै विद्यालयले परीक्षा लिइसकेका छन् । विद्यालय संचालकहरू चालू सत्रको नतिजा प्रकाशन र नयाँ शैक्षिक सत्र २०७७ को तयारीमा जुटिरहेको जनाएका छन् । चालू सत्रको शुल्क मिनाहा गर्दा शिक्षक, कर्मचारीको तलब, विद्यालयको घर भाडा, बैंकको ब्याजबारे सरकारले सम्बोधन गर्न नसकेको उनीहरूको प्रतिक्रिया छ ।


‘सरकारको निर्णयको बर्खिलापमा जान चाहेका होइनौं तर कुन महिनाको शुल्क लिन नपाउने भन्ने स्पष्ट भएन,’ प्याब्सनका सहअध्यक्ष डिके ढुंगानाले कान्तिपुरसित भने, ‘यदि चैतकै मिनाहा गर्नु पर्ने हो भने हाम्रा शिक्षक, कर्मचारीको तलब, विद्यालयको घर भाडा, बैंकको ब्याजसमेत कसो हुने भन्ने सरकारले स्पष्ट पार्नु पर्छ ।’ उनले वैशाखमै नयाँ सत्र सुरु हनु नसक्ने भएकाले त्यतिखेर सरकारको निर्णय उपयुक्त हुने बताए ।


त्यसैगरी नेसनल प्याब्सनका अध्यक्ष ऋतुराज सापकोटाले सस्तो लोकप्रियताका निम्ति गरेको निर्णय भएको बताए । ‘हामी सरकारलाई के कसरी सहयोग गर्न सकिन्छ भन्ने पक्षमा छौं तर सरोकार पक्षसित कुनै सोधबुझ नगरी सस्तो लोकप्रियताकै निम्ति गरेको निर्णयले मर्माहत भएका छौं,’ सापकोटाले भने, ‘देशभरिका निजी विद्यालयमध्ये ९५ प्रतिशत भाडाका घरमा सुचारु छन् । सरकारले अभिभावकबाट शुल्कचाहिँ लिन नपाउने तर घर भाडाचाहिँ नलिन अनुरोध गर्नेमात्र भनेपछि हाम्रो मर्ममाथि प्रहार भएको छ ।’ निजी विद्यालयलाई सरकारले दिने रातहसमेत सार्वजनिक हुनुपर्ने उनले बताए ।


सहअध्यक्ष ढुंगानाका अनुसार सरदरमा एक विद्यार्थीबाट कम्तीमा पाँच सयदेखि ५ हजार रुपैयाँसम्म शुल्क उठाउने गरिएको छ । अभिभावकबाट लिइने शुल्कको ६० प्रतिशतभन्दा बढी तलब, घर भाडामा खर्च हुने संचालकको भनाइ छ । ‘कोभिड–१९ निजी विद्यालय क्षेत्रलाई मात्र लागेको होइन,’ ढुंगानाले भने, ‘यसको सट्टा राष्ट्रिय राहत कोषमा हाम्रो दायीत्व किटान गरिदिएको भए सजिलो हुन्थ्यो ।’


देशभरमा ६ हजार पाँच सय निजी विद्यालय छन् । सरकारकै तथ्यांकअनुसार शिशु कक्षादेखि कक्षा १२ सम्ममा २३ लाख विद्यार्थी निजी विद्यालयमा पढ्छन् । त्यसमा २ लाखभन्दा बढी शिक्षक कर्मचारी कार्यरत छन् ।

प्रकाशित : चैत्र १७, २०७६ १९:२५
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

चीनका कक्षा नेपालबाटै

कोरोना भाइरस (कोभिड–१९) फैलिएपछि चीनबाट स्वदेश फर्किएका नेपाली विद्यार्थी घरमै बसेर नियमित कक्षा लिइरहेका छन् । प्राध्यापक पनि अनलाइनबाटै पढाइरहेका छन् ।
गणेश राई

काठमाडौँ — पढाउनु पर्ने चीनमै हो । पढ्दै गरेका विद्यार्थी र पढाउन खटिएका विश्वविद्यालय पनि चीनमै छन् । तर त्रिभुवन विश्वविद्यालय (त्रिवि) का दुई सहप्राध्यापक दुई महिनादेखि काठमाडौंबाटै पढाइरहेका छन् । कोरोना भाइरस (कोभिड–१९) फैलिएपछि चीनबाट स्वदेश फर्किएका नेपाली विद्यार्थी घरमै बसेर नियमित कक्षा पढिरहेका छन् ।

‘युनिभर्सिटीको तालिकाअनुसार मार्च २ बाटै कक्षामा पढाउन पुग्नुपर्थ्यो,’ त्रिविका सहप्राध्यापक धनप्रसाद सुवेदीले भने, ‘कोरोना भाइरसको महामारी फैलिएपछि युनिभर्सिटीले अर्को सूचना नभएसम्म नआउनू भनेको छ । युनिभर्सिटीले घरै बसेर पढाउनू भनेपछि मार्च ९ बाट अनलाइन कक्षा पढाउँदै छु ।’ त्रिविबाट खटिएका सुवेदीले युन्नान प्रान्तको कुनमिङस्थित युन्नान मिन्चु युनिभर्सिटीमा नेपाली विषय पढाउँदै आएका छन् । उनी गत सेप्टेम्बरमा एक वर्षका निम्ति त्यहाँ पुगेका थिए । चिनियाँ नयाँ वर्षको अवसरमा हुने डेढमहिने हिउँदे छुट्टीमा स्वदेश फर्किका हुन् ।

‘मेरा दस जना विद्यार्थी छन्, जसमा ८ जना युन्नानका र दुई जना अन्य प्रान्तका छन्,’ भक्तपुरको सिर्जनानगरस्थित घरमा रहेका सुवेदीले कान्तिपुरसँग भने, ‘विद्यार्थी पनि घरमै बसेर मेरो कक्षामा सहभागी भएका छन् । हामीले जुम एप्लिकेसन प्रयोग गरेर भिडियो कन्फरेन्स गर्दै आएका छौं ।’ उनले बिहान सवा ८ बजेबाट डेढ घण्टाको कक्षा पढाउने गरेको बताए ।

त्रिविका अर्का सहप्राध्यापक हरिराम अधिकारी कियन युनिभर्सिटीमा अंग्रेजी विषय पढाउँछन् । जेजियाङ प्रान्तको वेनझउ सिटीमा रहेको यो युनिभर्सिटी अमेरिकी शैलीमा खुलेको चीनको पहिलो युनिभर्सिटी हो । ‘म अंग्रेजी साहित्य पढाउँछु,’ काठमाडौंको मीनभवनस्थित घरमै रहेका अधिकारीले भने, ‘यो युनिभर्सिटीमा धनाढ्यका छोराछोरी पढ्दा रहेछन् । तीन सेक्सनका विद्यार्थीलाई पढाउँछु । प्रतिसेक्सन पन्ध्रदेखि बीस जना छन् ।’

भिजिटिङ प्रोफेसरका रूपमा कार्यरत अधिकारी अनलाइन पढाउँदा ‘ब्ल्याकबोर्ड सफ्टवेयर’ प्रयोग गरेको बताउँछन् । ‘मेरो रुटिन मिलेको छ, चीनमा बिहान साढे ८ बज्दा नेपालको सवा ६ बज्छ, हामी (शिक्षक र विद्यार्थी) डेढ घण्टासम्म प्रत्यक्ष कक्षामा रहन्छौं,’ उनले भने, ‘अरूले बनाइदिएको किताब पढाउनेभन्दा पनि आफैंले सबै विषयवस्तु खोजेर पावरप्वाइन्टमा प्रस्तुत गर्छु ।’ शिक्षकको प्रस्तुतिपछि विद्यार्थीले टीकाटिप्पणी गर्छन्, प्रश्न सोध्छन् र सामूहिक छलफल गर्छन् । त्यसपछि शिक्षकले साप्ताहिक र मासिक गृहकार्य दिन्छन् । यसरी उनी सातामा छवटा कक्षा लिन्छन् ।

सम्बन्धित युनिभर्सिटीका प्राध्यापक तथा सुपरभाइजरले यी दुई शिक्षक र विद्यार्थीको स्वास्थ्यस्थिति र नियमित कक्षाबारे सोधीखोजी गर्छन् । ‘मैले पढाइरहेको युनिभर्सिटीले दैनिक रूपमा मेरो स्वास्थ्यको बारेमा चासो लिएर सोधिरहन्छ,’ सहप्राध्यापक अधिकारीले भने ।

त्यसैगरी केशव गिरी चीनको हुनान युनिभर्सिटीमा मास्टर्स इन सिभिल इन्जिनियरिङअन्तर्गत ब्रिज एन्ड टनेल विषय प्रथम वर्ष तेस्रो सेमेस्टरमा अध्ययनरत छन् । कोरोना भाइरस फैलिएपछि गत जनवरीमा स्वदेश फर्किएका उनी काठमाडौंमै बसिरहेका छन् । ‘युनिभर्सिटीको नियमानुसार अहिले अनलाइनबाट सातामा दुईवटा कक्षा पढिरहेको छु,’ गिरीले भने, ‘विच्याटको प्रयोग गर्छौं । हरेक दिन प्राध्यापक र सुपरभाइजसँग कुराकानी हुन्छ । हाम्रो स्वास्थ्यस्थितिबारे जानकारी लिन्छन् । अनलाइन कक्षामा शिक्षकले दिएको गृहकार्य पूरा गरेर पठाउनुपर्छ । सातामा एकपटक सामूहिक छलफल हुन्छ । त्यसैअनुसार रिसर्च पेपर बुझाउनुपर्छ ।’ कक्षामा सहभागी सबै विद्यार्थीको तालिका उस्तै रहेको उनले सुनाए । उक्त युनिभर्सिटीमा १० जना नेपाली विद्यार्थी छन् ।

सिन्धुपाल्चोकका पवन गोले पनि हुनान युनिभर्सिटीमै पढ्छन् । हिउँदे बिदामा स्वदेश फर्किएका उनी यतिखेर ललितपुरको सातदाबाटोस्थित डेरामा बसेर अनलाइनमा पढ्दै छन् । ‘चिनियाँ भाषा र संस्कृति’ पढिरहेका उनी स्नातक चौथो तथा अन्तिम वर्षका विद्यार्थी हुन् । गाउँमा बस्दा इन्टरनेट समस्या हुने भएकाले उपत्यकामै बस्नुपरेको उनले बताए । ‘सोमबार र शुक्रबार दुई दिन अनलाइनबाट पढ्दै छौं,’ उनले भने ।

काठमाडौं चौमतीका विश्वास श्रेष्ठ युन्नान युनिभर्सिटीमा स्नातक तह ‘लजिस्टक म्यानेजमन्ट’ विषय पढ्छन् । यतिखेर घरमै बसेर चारवर्षे कोर्सको छैटौं सेमेस्टर अनलाइनमार्फत पढ्दै छन् । ‘विच्याटमार्फत् साता तीनवटा कक्षा पढ्दै छु,’ युनिभर्सिटीले अर्को सूचना जारी नभएसम्म चीन नआउन जनाउ दिएको उल्लेख गर्दै श्रेष्ठले भने, ‘भिसा धेरै बाँकी रहेकाले कुनै चिन्ता छैन । पढाइ निरन्तर जारी छ । हामी बसेको ठाउँ कुन्मिन सहरको जनजीवन सामान्य भइसकेको छ । सम्भवतः चाँडै युनिभर्सिटीले बोलाउनेछ ।’

त्रिवि अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध केन्द्रका कार्यकारी निर्देशक प्राध्यापक भूप धमलाका अनुसार चीनको युनिभर्सिटीमा औपचारिक रूपमा पढाउन जाने शिक्षक सुवेदी र अधिकारी दुई जना मात्र हुन् । व्यक्तिगत पहलमा जाने अरू पनि हुन सक्ने उनले बताए । चीनका विभिन्न युनिभर्सिटीमा पढ्दै गरेका नेपाली विद्यार्थीको तथ्यांक भने यकिन छैन ।

चीनमा कोरोना भाइरस फैलिएपछि त्यहाँका युनिभर्सिटीले आफ्नै होस्टलमा बसेका शिक्षक र करोडौं विद्यार्थीलाई कक्षा कोठामा होइन, यसैगरी अनलाइनमा पढाउने तथा पढ्ने व्यवस्था गरेका छन् । नेपालमा विद्यमान ११ विश्वविद्यालयमध्ये नेपाल खुला विश्वविद्यालय (एनओयू) ले मात्र औपचारिक रूपमा खुला मोडबाट भर्चुअल कक्षा सञ्चालन गर्दै आएको छ । अन्य विद्यालयले नियमित कक्षाकै आधारमा पठनपाठन सञ्चालन गर्दै आएका छन् ।

प्रकाशित : चैत्र १३, २०७६ ०८:४३
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×