कोरोना लकडाउनमा सांसद : कोही पुस्तक पढ्दै कोही फोनमार्फत जनतामाझ 

स्वास्थ्य व्यवस्थाबारे चिन्ता र चासो 
जयसिंह महरा

काठमाडौँ — संघीय संसदलाई पनि विश्वभर फैलिएको कोरोना भाइरस (कोभिड-१९)ले प्रभावित बनाएको छ । प्रतिनिधिसभाको बैठक दोस्रोपटक सूचना जारी गरेर स्थगित भएको छ भने राष्ट्रिय सभाको बैठक अनिश्चितकालका लागि स्थगित गरिएको छ ।


प्रतिनिधिसभाको फागुन २९ गते बसेको बैठक कोरोनाकै त्रासले चैत ७ गतेसम्मका लागि स्थगित गरियो । ७ गतेकफो बैठक सूचना जारी गरेर १३ गतेसम्मका लागि स्थगित गरिएको थियो । बिहीबारका लागि आह्वान गरिएको बैठक पनि कोरोनाकै कारणले २३ गतेसम्मका लागि स्थगित भएको सूचना संसद सचिवालयले जारी गरेको छ ।


यसबीच नेपालमा कोरोना संक्रमित व्यक्तिहरू थपिँदै गए । सीमा नाका बन्द गरिएका छन् भने आकाशबाट नेपाल आउने उडान पनि बन्द गरिएका छन् । मुलुकमा सरकारको तर्फबाट 'लकडाउन' आदेश जारी भएर सर्वसाधारण घरभित्र सीमित बनेका छन् । जनतासँगै जनप्रतिनिधि पनि काठमाडौंमा घर हुने घरभित्र र घर नहुने डेराभित्र सीमित बनेका छन् ।


सांसद घरमा सीमित भए पनि आफ्ना मतदातासँग भने सम्पर्कमा रहेका छन् । कोही पुस्तक पढिरहेका छन् भने केहीलाई कानुन पढ्ने फुर्सद मिलेको छ । जनताजस्तै सांसदहरू पनि स्थिति सामान्य रहेको अवस्थामा चैत १८ गतेसम्म लकडाउनको अवस्थामा आइसोलेसन अर्थात् एकान्तवासमा रहनेछन्, परिवार र सीमिति व्यक्तिका साथमा ।


मन्त्रिपरिषदको बैठकले कोरोना भाइरस संक्रमण रोकथाम, नियन्त्रण तथा उपचार कोषमा केही सांसदले दुई महिनाको पारिश्रमिक उपलब्ध गराउने घोषणा गरेका छन् । केहीले उक्त कोषमा एक महिनाको रकम उपलब्ध गराउने भएका छन् भने अधिकांशले संसदीय दलका निर्णयअनुसार १५ दिनको पारश्रमिक दिने भएका छन् ।


कोरोनाविरुद्ध लड्दै, समस्यामा परेकालाई सहयोग गर्दै सांसद :

आर्थिक सहयोगसँगै कोठामा सीमित भएका सांसदले आफ्नो क्षेत्रका समस्यामा परेका जनताहरूको उद्धारमा पनि खटिएका छन् । भारतसँग सीमा जोडिएका क्षेत्रका सांसदहरूको फोन लकडाउनको पहिलो दिन मंगलबार अति व्यस्त रह्यो । सरकारले भारतबाट कसैलाई पनि नेपाल छिर्न नदिने निर्णय गरेको थियो । उक्त निर्णय कार्यान्वयन गर्न नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी र नेपाली सेना ठूलो संख्यामा सीमामा तैनाथ भएका थिए ।


भारतबाट नेपाल आएकाको ठूलो भीड कैलालीको गौरीफन्टा र कञ्चनपुरको गड्डाचौकीमा थियो । सुदूरपश्चिम प्रदेशका अधिकांश पहाडी क्षेत्रबाट भारतमा मजदुरी गर्न गएका उनीहरूले आफूलाई नेपाल आउन दिन स्थानीय तहका जनप्रतिनिधि, प्रदेश सरकार र संसद तथा संघीय सांसदहरूसँग हारगुहार लगाए । स्थानीय तहका प्रतिनिधि र प्रदेशका जनप्रतिनिधिले पनि केन्द्रबाट निर्णय गराएर नेपाललाई क्वारेन्टाइनमा बस्ने शर्तमा आउन दिन पहल गर्न आग्रह गरे ।


नेकपा सांसद भीम रावलको मंगलबार भारतबाट नेपाल आउनेहरूका समस्या समाधान गर्नमा बित्यो । कोरोना रोकथाम सम्बन्धी उपप्रधान तथा रक्षामन्त्री ईश्वर पोखरेल संयोजकत्वको उच्च स्तरीय समितिबाट अन्तिम पटकका लागि निर्णय गराउनसम्म उनले लकडाउनको पहिलो दिन बिताए । उक्त समितिले निर्णय गरेपछि गड्डाचौकी, गौरीफन्टालगायत नाकामा रहेका हजारौंले नेपाल टेक्न पाए । 'हिजो कैलाली र कञ्चनपुरका सीमामा अड्किएका नेपालीलाई उद्दार गर्ने काममा लागियो । उनीहरूलाई छोड्ने कि के गर्ने भन्ने भन्ने विषय थियो, त्यसको समाधानमा लागियो,' काठमाडौंको घरमा एकान्तवास बसिरहेका उनले भने, 'आज कहाँ के के भइरहेको छ भन्ने जानकारी लिइरहेको छु ।'


नेकपाकै सांसद जनार्दन शर्माको लकडाउनको पहिलो दिन रुकुमबाट मजदुरी गर्न सिन्धुली पुगेकालाई उद्धार गर्नमा बित्यो । उनको निर्वाचन क्षेत्रका ३६ जनाको टोली लकडाउन भएपछि मजदुरी गर्ने स्थलबाट घर जान बस चढेको थियो । उनीहरूलाई बसले बुटवलमा अलपत्र छोडिदिएको थियो । त्यसपछि शर्मा प्रशासनसँगको सहयोगमा सबैलाई सकुशल रुकुम पुर्‍याउने काममा लागेका थिए ।


कोरोनाबाट संक्रमित राख्न वा क्वारेन्टाइन बनाउन राजपाकी प्रतिनिधिनिसभा सदस्य निर्जला राउतले होटल दिएकी छन् । महोत्तरीको बर्दिवासस्थित होटल पावन मिथिलालाई क्वारेन्टाइनका रूपमा प्रयोग गर्न तयार अवस्थामा राखेको उनले जनाएकी छन् । उक्त होटल केन्द्र सरकार र प्रदेश २ सरकारले आशव्यक परेको खण्डमा प्रयोग गर्न सक्नेछ ।


प्रतिनिधिसभा सदस्यसमेत रहेका अर्बपति विनोद चौधरीले कोरोना संक्रमितको उपचारमा संलग्न चिकित्सक र नर्सहरूले प्रयोग गर्ने पीपीई उपलब्ध गराउने बताएका छन् । सामाजिक संजाल ट्विटरमार्फत उनले अबको तीन दिनभित्र चौधरी फाउन्डेसनमार्फत ती उपकरण उपलब्ध गराउने जानकारी दिएका छन् । कांग्रेसबाट सांसद उनले भेन्टिलेटर, अक्सिजन सिलिन्डरलगायतका उपकरणका साथै स्वास्थ्यकर्मीलाई अभिमुखीकरणका लागि सरकारी निकायसँग सहकार्य गरेर अगाडि बढ्ने जनाएका छन् । 'आजको आवश्यकता पैसा होइन, उपकरणको सहज आपूर्ति हो । उपचारको अभिभारा बोकेका स्वास्थ्यकर्मीको सुरक्षा हो । यसतर्फ हामी अत्यन्तै सजग र संवेदनशील छौं । त्यसैले आगामी ३ दिनिभित्रमा देशभरीका सबै संवेदनशील स्थानमा पीपीईलगायत अन्य सामग्री उपलब्ध गराउने लक्ष्यसाथ अगाडि बढिरहेका छौं,' सांसद चौधरीले लेखेका छन् ।


समाजवादी पार्टीका सांसद मोहम्मद इस्तियाक राई भने नेपालगञ्जमा छन् । उनी नेपालगञ्जलाई सेनिटाइज र डिसइन्फेक्टेड् गर्ने अभियानमा जुटेका छन् त्यसका लागि नेपालगञ्जका विभिन्न अस्पताल, विमानस्थल, बसपार्क र सुरक्षा निकायका कार्यालयसँगै सडकमा मेसिनबाट औषधि छर्ने काम भइरहेको उनले सामाजिक संजाल फेसबुकबाट जानकारी दिएका छन् ।


लकडाउनको समय परिवार र अध्ययनलाई, फोनबाटै राजनीतिक गतिविधि :

संसद चलेको दिन संसदको अघिल्लो लाइनमा देखिने नेकपा संसदीय दलका उपनेता सुवासचन्द्र नेम्वाङको संसद नचलेको दिन सिंहदरबारस्थित कार्यकक्षमा बिताउने, नियमित कार्यालय जाने र फर्किने, पूर्व मेचीदेखि पश्चिम महाकालीबाट आएका विभिन्न पेशा व्यवसायमा आबद्ध व्यक्तिहरूसँग त्यहीँ कुराकानी गर्ने दैनिकीलाई कोरोनाको त्रासले परिवर्तन गरिदिएको छ । उनी लकडाउन हुनु एक दिन पहिलेदेखि घरमै बसेका छन् ।


सिंहदरबारको कार्यकक्ष 'मिस' भइरहेको उनले फोनमा बताए । 'अफिसमा हुँदा सिंहदरबारमा हुँदा मेचीदेखि महाकालीसम्मका मान्छेहरूसँग भेट हुन्थ्यो । राजनीति, नागरिक समाज, प्राध्यापक, पत्रकार, वकिल प्राध्यापकहरूसँग साह्रै धेरै बाक्लो भेटघाट हुन्थ्यो । घरमा आइसोलेसनमा बस्दा त्यो छुट्यो,' उनले भने । 'अहिले आइसोलेसनमा बस्नु आवश्यकता हो' भन्दै उनले चित्त बुझाइरहेका छन् ।


समसामयिक विषयका पुस्तक, पत्रपत्रिका पढिरहेको बताउँदै नेम्वाङले राजनीतिक गतिविधि फोनबाट चलिरहेको सुनाए । 'निर्वाचन क्षेत्रमा के भइरहेको छ भन्ने विषयमा फोनबाटै पार्टीका नेता र प्रशासनमा रहेका अधिकारीसँग फोनमै छलफल तथा जानकारी लिने काम भइरहेको छ,' उनले भने ।


प्रमुख प्रतिपक्षी कांग्रेसकी सचेतक पुष्पा भुसाल गौतमले लकडाउनको पहिलो दिन 'सुवर्ण स्मृति' पढिन् । उनले यो लडकडाउनको समयमा संसदीय अभ्यास र व्यवस्थाबारे लेखिएका राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय पुस्तक पढ्ने योजना सुनाइन् । यो विपत्तिको बेला घरभित्र बसेर सबैले परिवार, समाज र सरकारलाई सहयोग गर्नुपर्ने उनको सुझाव छ । 'देशमा दैविक विपत्ति आएको छ । जसरी हुन्छ सरकारलाई तन, मन, धनले समर्थन गर्नुपर्छ,' उनले भनिन्, 'नेपाल अविकसीत देश भएकाले सजकताको खाँचो छ । कोरोनाको न्यूनीकरण भनेको सजगकता हो ।


गाउँघरतिर बाहिरबाट विशेषगरी भारतबाट आउनुभएको छ । उहाँहरू सेल्फ क्वारेन्टाइनमा बस्नुपर्छ । परीक्षणको घडीमा सेल्फ क्वारेन्टाइनमा बस्नुपर्छ । परिवारका सदस्यबाट टाढा बस्नुपर्छ । त्यसलाई कसरी पालना गर्नुभएको छ भन्ने चिन्ताको विषय भएको छ । त्यसमा सबैले ध्यान दिनुपर्छ ।' उनले जिल्लामा कोरोनाविरुद्ध कसरी काम भइरहेको छ भन्ने विषयमा स्थानीय तहका प्रतिनिधिहरूसँग फोनबाट सूचना लिइरहेको बताइन् ।


राजपा अध्यक्ष मण्डलका सदस्य तथा प्रतिनिधिसभा सदस्य राजकिशोर यादवले लकडाउनको समयमा पुस्तक पढ्ने र परिवारलाई समय दिने बताए । 'अध्ययन गर्नका लागि उपयुक्त समय पाएको छु । त्यसैले अध्ययनमा केन्द्रीत गरेको छु । बिहान योग, ध्यान, आत्म चिन्तनमा बित्छ । अरुबेला परिवारका सदस्यहरूसँग बस्ने समय हुँदैन थियो, अहिले समय मिलेको छ,' उनले भने, 'हिजोबाट स्यामुअल हङटिङटनको 'द क्ल्यास अफ सिभिलाइजेसन' पढिरहेको छु । विवेकानन्दसम्बन्धी पुस्तक पनि पढ्ने योजना छ । अध्यामिक र दर्शनका पुस्तक पढ्ने योजना छ ।'


संसदीय सुनुवाइ समितिका सभापतिसमेत रहेका राजपा सांसद लक्ष्मणलाल कर्ण भने विधेयक पढिरहेका छन् । पछिल्लो समय विवादित विधेयक आएका र तिनको अध्ययन गर्न संसद चलिरहेको बेलामा नपाएकाले अहिले पढिरहेको उनले बताए । कानुनका पुस्तकको अध्ययनमा पनि लागेको उनको भनाइ थियो ।


सांसद भीम रावल भने कोरोना भाइरसबारे अध्ययन गरिरहेको बताउँछन् । 'कोरोनाको कुन कुन ठाउँमा कस्तो प्रभाव छ ? कहाँ के असर गरिरहेको छ ? संक्रमणको वृद्धि कसरी भइरहेको छ ? र, प्रवृत्ति के छ ? भन्नेबारे पढिरहेको छु,' रावलले भने , 'पढेर विश्लेषण गर्ने र जिल्लामा तथा पार्टीका नेताहरूलाई पनि यथार्थ जानकारी गराउने गरिरहेको छु ।'


राष्ट्रिय सभा सदस्य रामनारायण बिडारीले भने समय मिलेमा रुपचन्द्र विष्टसँगको संगतबारे पुस्तक लेख्ने योजना बनाएका थिए । लामो समय संसद बैठक नबस्ने र बाहिर कार्यक्रममा पनि जान नपाउने भएपछि त्यसको सुरुवात गर्ने उनको तयारी थियो । तर उनको त्यो योजना कार्यान्वयन हुन सकिरहेको छैन । 'पढ्न, लेख्नपर्‍यो भनेर बस्यो चिन्ता लाग्छ दिमाग अन्तै जाँदो रहेछ । केही लेख्नपर्‍यो भनेर बस्यो 'टेकुमा यस्तो छ, सशस्त्रको प्रहरीको अस्पतालमा उस्तो छ' भनेर आएका समाचार दिमागमा खेल्छन् । काम गर्न पनि सकिएको छैन । किताब लेख्ने तयारी थियो, त्यो पनि अगाडि बढाउन सकेको छैन,' उनले भने ।


स्वास्थ्य सेवाबारे चासो र चिन्ता :

प्रतिनिधिसभा सदस्य गगन थापाले बुधबार प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीलाई सार्वजनिक पत्र लेखेका छन् । स्वास्थ्यक्षेत्रबारे चिन्ता व्यक्त गरिएको पत्रमा कोरोनाविरुद्ध एकजुट भएर लड्नुपर्ने सुझाव रहेको छ । कोरोनाको जाँच बढाउनुपर्ने लगायतका सुझाव उनले दिएका छन् । स्वास्थ्यमन्त्रालयमा रहँदाको अनुभव स्मरण गर्दै उनले स्वास्थ्य क्षेत्र कोरोनालाई थेग्न नसक्ने र पर्याप्त तयारी नपुगेको लेखेका छन् ।


सांसद बिडारीले कोरोना भाइरस संक्रमण नियन्त्रणको लागि चाहिने अक्सिजन भेन्टिलेटर, स्वास्थ्यकर्मीका लागि सुरक्षित पहिरन सामग्री पीपीई र उपचारको तयारीबारे चिन्ता व्यक्त गरेका छन् । उनले चीनले स्वास्थ्य सामग्री दिन्छु र चिकित्सक पठाउँछु भनेको अवस्थामा सरकारले ती सामग्री ल्याउन ढिलाइ गर्न नहुने बताएका छन् ।


सामाजिक संजालबाट कोरोनाबारे अफवाह फैलिइरहेको सांसद राजकिशोर यादवको भनाइ छ । त्यसले पनि मान्छेलाई अनावश्यक चिन्तामा धकेलेको उनको बुझाइ छ । यसको अन्त्य गर्नका लागि आधिकारीक र विश्वसनीय संचार माध्यममा मात्रै विश्वास गर्न उनले सर्वसाधारणलाई आग्रह गरेका छन् । उनले थपे, 'कोरोनाको उपचारमा संलग्न चिकित्सक, नर्सलाई सरकारले सुरक्षित सामग्री दिनुपर्छ । विकासको बजेट काटेर भएपनि सरकारले उनीहरूलाई सुरक्षा व्यवस्था दिनुपर्छ । यो २० दिनयता विदेशबाट आएकालाई आइसोलेसनमा राख्न स्थानीय तहलाई भन्नुपर्छ ।'


संसद बैठक स्थगित भए पनि संसद अधिवेशन अन्त्य नभएकाले अधिकांश सांसदहरू काठमाडौंमै रहेको दलहरूले बताएका छन् । राजधानी बाहिर गएकाहरू पनि आइसोलेसनमा बसिरहेको र जनतालाई परेका समस्या समाधानका लागि समन्वय गरिरहेको दलका नेताहरूको भनाइ छ । प्रकाशित : चैत्र १२, २०७६ २०:२४

प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कोरोना कहर : जनताले के गर्ने, सरकारले के गर्ने ?

गौरीबहादुर कार्की

काठमाडौँ — अहिले कोरोना भाइरस (कोभिड–१९) को सन्त्रास विश्वव्यापी भइरहेको छ । दुई महिनाअघि नेपालमा कोरोनाबाट संक्रमित एकजना भेटिएका थिए । उपचारपछि ठीक भयो । 

अहिले फ्रान्सबाट चैत ४ गते फर्केकी १९ वर्षीया नेपाली विद्यार्थीमा संक्रमण फेला परेको छ । उनीसंँगै फ्रान्सबाट कतारको दोहासम्म सँगै आएका भियतनामी साथीले आफूलाई कोरोनाको संक्रमण भएको भनी फोन गरेर बताएछन् । साथीको कोरोना संक्रमणको खबरले झस्केपछि लगत्तै परिवारसाथ चैत ७ गते टेकू अस्पतालमा नमूना जँचाउन छाडिछन् । आइसोलेसनमा बस्ने गरी घर फर्काइएछ ।

९ गते आइतबार उनमा संक्रमण देखिएपछि टेकू अस्पतालको क्वारेन्टाइन कक्षमा भर्ना गरिएछ । उनका संसर्गमा आएका परिवार समेतलाई क्वारेन्टाइनमा भर्ना गरिएको भन्ने सरकारी भनाइ आएको छ । आजै फेरि युएइबाट आएका अर्का युवामा पनि संक्रमण भेटिएको सरकारले बताएको छ ।

संक्रमणको सन्त्रास
कतारको दोहा हुँदै फ्रान्सबाट आएको जहाजमा चालक दलबाहेक दुई जर्मन, एक फ्रान्सेली र बाँकी नेपाली गरी १ सय ५८ यात्री रहेछन् । संक्रमित युवतीबाहेक १ सय ५७ नेपाली कहाँ छन् भन्ने प्रश्न उठ्छ । ती यात्रीहरु धेरैजसो वैदेशिक रोजगारबाट फर्केका तराईबासी भन्ने सुनिन्छ । विभिन्न जिल्लाका हुन सक्छन् । भियतनामीसहित नेपालीहरुले विमान भित्र नै शौचालय प्रयोग गरे । विमानको भित्री भाग र ओर्लेपछि अध्यागमन, भन्सार हुँदै गाडीमा नचढुन्जेल विमानभित्रका र बाहिरका विभिन्न व्यक्तिहरुसँंग संसर्गमा रहे ।

संक्रमित नेपाली युवतीले विमानस्थलबाट घर नपुग्दासम्म आफन्त, स्वागतार्थी र सवारीसाधनमा विभिन्न नयाँ मानिससँग संसर्ग गर्न पुगिन् । घर पुगेपछि आफ्नै परिवारका सदस्यलगायत साथीभाइ र अन्यत्र कसैकहाँ वा बजार गएको भए विभिन्न नयाँ मानिसहरुसँग सम्पर्क र संसर्ग हुन पुग्यो । त्यसपछि टेकू अस्पतालमा नमूना जँचाउन छाड्दा र घर फर्कंदा तथा संक्रमित ठहरिएपछि ९ गते क्वारेन्टाइनमा भर्ना नहुन्जेलसम्म उनको सम्पर्क र संसर्ग को को र कतिसँग भयो भन्ने हिसाब र यकीन उनलाई नै नहुन सक्छ ।

संक्रमित यी युवतीमा कोभिड–१९ भाइरस सर्ने अवस्थामा थियो, थिएन कसैले भन्न सक्ने अवस्था छैन । सर्ने अवस्था थियो भने विमानदेखि नै विमानभित्र, स्कालेटर भर्‍याङ, अध्यागमन कक्ष, गाडी, घर, अस्पताल सबैतिर फलामे बार डण्डी आदि समेतमा समात्नु, छुनु स्वाभाविक हुन्छ । फलामसँगको संसर्ग धेरै दिनसम्म रहने हुनाले कोरोना संक्रमण बढी फैलिने सम्भावना व्यापक छ । तसर्थ अस्पताल आउँदा जाँदाका संसर्गितहरुलाई समेत क्वारेन्टाइनमा राखिनु पर्छ ।

विमानमासँगै आएकाहरुको यात्रुसूची, पासपोर्ट र आइसोलेसनमा बस्ने कागज लगायतबाट ठेगाना तुरुन्त पत्ता लगाउनु पर्छ । जसको लागि उनीहरुको नाम–नामेसी ठेगाना खुलाएर स्थानीय तह र प्रहरीबाट पत्ता लगाउन सहयोग लिनु पर्छ । उनीहरुका परिवार र संसर्गका व्यक्तिहरुलाई समेत क्वारेन्टाइनमा राखिनु पर्छ । यो काममा जति ढिलो हुन्छ संक्रमण फैलिने सम्भावना उति नै बढी हुन्छ ।

यही कुरा तेस्रो संक्रमितमा पनि लागु हुन्छ । उनी आएर होटलमा बसेको भनिएको छ । उनीसँगै आएका, होटलमा गएका, बसेका र होटलका अन्य कर्मचारी सबैको पहिचान गरी क्वारेन्टाइनमा राख्नुपर्छ ।

मानिसमा कोरोना १४ दिनसम्म सुरक्षित रहन्छ । कोरोना पचाउन सक्ने शक्तिले गर्दा कसैमा कोरोना संक्रमण देखिएन भन्दैमा उसबाट अन्यमा सर्न सक्दैन भन्न नसकिने रहेछ । यस्तो अवस्थामा कोरोनाको संक्रमण बढ्न र फैलिन सक्छ ।

संक्रमणतर्फ सजगता
सम्भावित अवस्थाको लागि सरकारले आइसोलेसन वार्डहरु थपिरहेको छ । विभिन्न अस्पताल, शिक्षण संस्था आदिलाई प्रयोगमा ल्याउन लागेको छ । हजारौंँ शैयाहरु खडा हुँदैछन् । आइसोलेसन र क्वारेन्टाइन बेड र वार्ड थपेर मात्र हुँदैन ।
नयाँ परिस्थितिमा संक्रमण फैलिएमा के गर्ने भन्ने प्रश्न उठेको छ । त्यो अवस्थाको सामना गर्न नेपाल तयारमात्र होइन सक्षम पनि हुनु पर्छ ।

विदेशबाट आएकालाई क्वारेन्टाइनमा नराखेर सेल्फ आइसोलेसन भन्दै हिँडडुल गर्न छोड्दा संक्रमण बढ्ने सम्भावना देखिन्छ । नेपालगन्जमा आइसोलेसनमा राखेका भारतबाट आएका ५ सय बढी नेपाली भागेकोमा संक्रमण नहुनेमा विश्वस्त हुन सकिँदैन । अन्यत्र सीमानाबाट भित्रिएकाहरु पनि सुरक्षित रुपमा राखिएका छैनन् ।

स्वास्थ्यकर्मीहरुलाई कोरोना भाइरससम्बन्धी उचित तालिम दिनु पर्छ । एउटा पालमा जरो नापेको भरमा संक्रमण रोक्न सकिँदैन । कोरोनासम्बन्धी प्राथमिक परीक्षणको अवस्था देखिनै स्वास्थ्यकर्मीलाई ‘पर्सोनेल प्रोटेक्टिभ इक्वीपमेन्ट’ (पीपीई) गाउन र ‘एन ९५ मास्क’ अनिवार्य रुपमा उपलब्ध गराइनु पर्छ । आफू सुरक्षित छु भन्नेमा स्वास्थ्यकर्मी ढुक्क नभईकन उपचार हुन सक्दैन । स्वास्थ्यकर्मीले सेवा दिन बन्द गर्ने अवस्था आउन दिन नहुनेतर्फ सरकार सचेत हुनु पर्छ । सुरक्षाका उपायहरु विमानस्थलदेखि शंकास्पद संक्रमितलाई बोक्ने सवारी साधन तथा एम्बुलेन्सका चालक र सहयोगी समेतलाई उपलब्ध गराइनु पर्छ ।

परीक्षण किट राजधानीलगायत प्रारम्भिक परीक्षण केन्द्रहरुमा आवश्यक मात्रामा उपलब्ध हुनु पर्छ । कोरोना नमूना परीक्षण केन्द्र र उपचारकको छुट्टै टिम खडा गरिनु पर्छ । उपचारकर्मीहरुलाई समेत निश्चित अवधिसम्म परिवारबाट समेत आइसोलेसनमा राखिनु पर्छ । चीनको वुहानमा उपचारकर्मीहरु संक्रमित भएका घटनाबाट पाठ सिक्नु पर्छ । संक्रमित तथा उपचारकर्मी सबैको ज्यान बचाउनेतिर लाग्नु पर्छ । जोखिम व्यहोर्ने उपचारकर्मी र सहयोगीहरुका लागि ५० लाख देखि १ करोड रुपैयाँसम्मको बीमा गरिनु पर्छ ।

सम्भव भएसम्म कोरोना संक्रमित र आइसोलेसनका लागि प्रत्येक प्रदेश र ठूला सहरमा छुट्टै अस्पतालको व्यवस्था गरिनु पर्छ । संक्रमित र शंकाका व्यक्तिलाई भीडभाडमा लैजानु र राखिनु हुँदैन । मेडिकल कलेजका अलग वार्डहरुसमेत संक्रमित र आइसोलेसनका लागि प्रयोगमा ल्याइनु पर्छ । शंकास्पदको परीक्षणसमेत गर्न ग्राण्डी र अल्काजस्ता ठूला अस्पतालले नमानेको खबर आयो । ठूला अस्पतालमा सम्पूर्ण बेडको चौथाई बेडको वार्ड खाली गराएर संक्रमित र आइसोलेसनका लागि तयारी हालतमा राख्न सरकारले ढिलो गर्न हुँदैन ।

आपूर्ति सहज हुनुपर्छ
खाद्यान्न, ग्यासलगायत अत्यावश्यक सामान, औषधिको अभाव हुन दिनु हुँदैन । खाद्यान्न, औषधिलगायत अत्यावश्यक वस्तुहरुको प्रत्येक दिनको सञ्चयको अभिलेख सरकारसँग हुनु पर्छ । जसरी सीमाको भन्सारबाट सामान छुटेपछिको ढुवानी साधनको लोकेसन सरकारलाई थाहा हुने प्रणाली विकास गरिएको छ । व्यापारीको प्रत्येक गोदाम र कारखानाको उत्पादन र सञ्चयको अभिलेख पनि सरकारसँग रहनु पर्छ । त्यसो भएमा आपूर्ति सहज बनाउन सजिलो हुन्छ ।

लकडाउन थप्दै लगेमा ग्यासको सिलिण्डर सेनाको रेखदेखमा गाडीबाट वितरण गरिनु पर्छ । जुनसुकै कम्पनीको खाली सिलिण्डर लिएर भरिएको सिलिण्डर दिलाई दिनु पर्छ । नयाँ सिलिण्डर बिक्री गर्ने होइन । २५ वा ३० केजीका चामलका बोरा, ५ र १० किलोका आलुका पोका बनाएर बिक्री गर्ने प्रबन्ध गर्नु पर्छ । मुटु, रक्तचाप, मधुमेह आदि निरन्तर सेवन गर्नुपर्ने औषधि पनि फोन गरेपछि सेना वा स्थानीय प्रशासनले मोल लिएर दिलाई दिने प्रबन्ध गरिनु पर्छ । त्यस्तै खानेपानीको जार वा कार्टुनमा बसोबास क्षेत्रमै उपलब्ध गराइ दिने प्रबन्ध स्थानीय सरकारसमेतले गर्नु पर्छ । साबुनलगायत दैनिक उपभोग र प्रयोगका अन्य सामानको पनि आवश्यकतानुसार बसोबास क्षेत्रमा उपलब्ध गराउने प्रबन्ध गरिनु पर्छ ।

लकडाउनको बेला एम्बुलेन्स चाहिएमा वा स्वास्थ्य समस्या आइपरेमा प्रहरीको १०० नम्बर र अन्य सम्पर्क नम्बर नागरिकलाई उपलब्ध गराइनु पर्छ ।

बन्दको अवस्थाः कष्ट सहनुपर्ने
कोरोना संक्रमणबाट सुरक्षित हुन सरकारले यही ११ गते १८ गतेसम्म देश नै लकडाउन अर्थात् बन्द गरेको छ । कतार, दुबईलगायत विभिन्न देशले पनि लकडाउन गर्न थालेका छन् । भारतले तीन हप्ताको लागि लकडाउन गरेको छ ।

विश्व र छिमेकी भारतमा फैलिरहेको भयावह स्थिति, आफ्नै देशमा आइपरेको संक्रमणको अवस्थालाई समेत हेर्दा लकडाउनको अवधि एकएक हप्ता गर्दै आवश्यकतानुसार थप्दै लैजानु पर्छ ।

लकडाउनले आम जनजीवनमा अवश्य नै असर पारेको छ । जनजीवन कष्टकर हुँदै गएको छ । अहिले मनोरञ्जन र भोजभतेर गर्ने बेला होइन । कोरोना संक्रमणबाट देशलाई बचाउने बेला हो । मर्नुभन्दा बहुलाउनु निको भने जस्तै रोगबाट बच्नको लागि आवश्यक परे केही महिना दुःखकष्ट सहन सबै तयार हुनु पर्छ । हामी नेपालीलाई संक्रमणबाट बचाउनकै लागि सरकारले देश नै बन्द गरेको हो ।

जर्मनीमा दुईजना बढी जम्मा हुन नपाउने गरिएको छ । चान्सलर एन्जेला मर्केल नै क्वारेन्टाइनमा हुनु हुन्छ । तर नेपालमा लकडाउनमा पनि जथाभावी निस्कने, डुल्ने क्रम चलिरहेको छ । कर्फ्यू होइन भनेर लक डाउनलाई गिज्याउने काम भएको छ । कडाइ नगर्नु सरकारको कमजोरी हो ।

कोरोना भाइरसको खोप पत्ता लागिसकेको छैन । संक्रमण कम गराउन हाम्रो व्यवहार नै प्रभावकारी उपाय हो । राष्ट्रिय संकटको बेला केही दुःख सहन हामी तयार हुनु पर्छ । यो संकटबाट बच्न घरमै बस्नु पर्छ । अन्यको सम्पर्कबाट टाढा बस्नु पर्छ ।

रुघा, ज्वरोबाट सुरु हुने कोरोनाको कहरबाट बच्न केही समय धैर्य गर्नु पर्छ । अन्यको छिउँ र खोकीबाट टाढा हुनु पर्छ । हातले नाक, आँखा र मुहारमा छुनु हुँदैन । मास्क लगाएमा केही सुरक्षित हुन सकिन्छ । अन्य व्यक्तिको सम्पर्क र बाहिरबाट घर आउँदा साबुनले हात धुनु पर्छ । कसैसँग हात मिलाउनु र छुनु हुँदैन । टाढैबाट नमस्कार गर्नु पर्छ । संक्रमणबाट बच्न हल्लाको पछि नलागी स्वास्थ्यकर्मी र विज्ञका भनाइ मान्नु पर्छ ।

प्रकाशित : चैत्र १२, २०७६ २०:२१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×