कोरोना प्रतिरोधमा प्रविधिको साथ

लक्ष्मी लम्साल

बेइजिङ — चीनमा यतिखेर मास्क लगाउनका लागि आकाशवाणी भएका भिडियोहरू भाइरल भएका छन्। ड्रोनले मास्क नलगाइकनै हिँडिरहेका मानिसहरूलाई आकाशबाट मास्क लगाउन बारम्बार अनुरोध गरेको दृश्यहरू देखिन्छन्।मानिसहरू भेला भएर धूमपान गरिरहेको भेट्टायो भने ड्रोनले चुरोट फालेर मास्क नलगाएसम्म त्यहीँ फेरो लगाएर बसिरहन्छ र मान्छेहरू बाध्य भएर मास्क लगाउन थाल्छन्।

नोबल कोरोना निमोनिया (एनसीपी) को भाइरस फैलिनबाट जोगिनका लागि सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरामध्ये मास्क लगाउनु पनि हो। अहिले चीनमा सार्वजनिक यातायात देखि पैदल हिँड्‌ने हरेकले मास्क लगाउनु अनिवार्य जस्तै भएको छ। सर्वसाधारणको स्वास्थ्यको ख्याल गर्न अहिले ड्रोनले निकै सहयोगी भूमिका खेलेका छन्। त्यसबाहेक मास्क नलगाउनेलाई कतिपय ठाउँमा अधिकारीहरूले निःशूल्क मास्क दिएर लगाउन बाध्य पारेको पनि देख्न सकिन्छ।

कोरोनाका कारण चीनको जनजीवन यतिखेर ठप्प छ। कोरोनाको उद्‍गमस्थल हुबेइ प्रान्तको वुहान मात्रै होइन,लगभग सबैजसो क्षेत्रमा यतिखेरलक डाउनको स्थिति छ। सन् २००३ को सार्सको तुलनामा यसले निम्त्याएको क्षति झन् झन् बढ्दै गएको छ। कोरोना भाइरस एकबाट अर्कोमा नसरोस् भन्नका लागि चीनले विभिन्न कदम थाल्दैआएको छ।

क्वाङ्तोङ् प्रान्तीय जनअस्पतालमा डाक्टर र नर्सले मात्रै होइन,थुप्रै रोबोटहरूले नर्स र फिजिसियनहरूलाईउपचारमा सहयोग गरिरहेका छन्। ती रोबोटहरूले ढोका ढोकामा गएर बिरामीकोऔषधि पुर्‍याइरहेका छन् भने अस्पतालका फोहरसमेत संकलन गरेका छन्। उनीहरूको त्यो सहयोग डाक्टर र नर्सजत्तिकै प्रभावकारी हुँदै गएको छ। पहिलो पटक क्वाङ्चौमा तैनाथ रोबोटले ५ मिटर टाढाबाटै शरीरको तापक्रम नाप्न सक्छ। ५-जी टेलिकम्युनिकेसन जडित प्रविधिले एकैसाथ १० जनाको तापक्रम नाप्छ। त्यस रोबोटले नजिकबाट हिँडिरहेको मान्छेले मास्क लगाए/नलगाएको समेत थाहा पाएर संकेत दिन्छ। शरीरको तापक्रम बढी भएमा पनि तत्कालै चेतावनी दिन्छ।

शानतोङ प्रान्तको छिङ्ताउ सहरमा ड्रोन र रोबोटहरूले कीटाणुनाशक छर्ने काममा सहयोग गरिरहेका छन्। त्यहाँ प्रत्येक पटक ड्रोनहरूले १० किलोसम्मका कीटाणु नाशक लिएर ५ हजार वर्गमिटर क्षेत्रफलमा किटाणुनाशक छर्ने गरेका छन्।

पेकिङ युनिभर्सिटीको शौकाङ् हस्पिटलमा दुईवटा इन्टेलिजेन्ट सर्भिस रोबोट छन्। तीमध्ये एउटाले ज्वरोको तापबारे जानकारी दिनसक्छ भने बिरामीको प्रारम्भिक स्थिति र डायग्‍नोसिस गर्दै उचित उपचारको सल्लाह दिनसक्छ। त्यस्तै अर्को रोबोटले ल्याबोरेटरी टेस्ट रिपोर्ट रअस्पतालको मागबमोजिम औषधि ढुवानी गर्छ।

कोरोना भाइरस नफैलियोस् भनेर चीनका हरेकजसो क्षेत्रमा कडा निगरानी र सावधानीका उपाय अवलम्बन गरिएको छ। आवास क्षेत्रका सबै ढोका बन्द गरेर एकद्वारमार्फत् नाम दर्ता गरेर तथा ज्वरोमापन गरेर मात्रै आउने जाने व्यवस्था मिलाइएको छ। सर्वसुलभ र सेकेण्डमै ज्वरो नाप्‍न सकिने प्रविधि भएका कारण नै यति ठूलो जनघनत्व भएको चीनमा यो कार्य सम्‍भव भएको छ।

कोरोना त्रासका कारण अहिले धेरै कार्यालयहरूले घरमै रहेर काम गर्ने व्यवस्था मिलाएका छन्। कम्प्युटर प्रविधिका कारण घरबाटै कार्यालय चलाउन सकिएको हो। अत्यावश्यक कर्मचारी मात्रै सुरक्षाका बन्दोबस्तीका साथ कार्यालय पुगे हुन्छ।

महामारीको नियन्त्रण गर्न बेइजिङका अदालतले सवारी साधन तथा मानवीय भीडभाडलाईकम पार्ने ध्येयले इन्टरनेट क्लाउड मार्फत् मुद्दा चलाउन सकिने व्यवस्था गरेका छन्।

नोवल कोरोना संक्रमणले सार्सलाई उछिन्यो

सर्वसाधारणले उपभोग्य सामग्री किन्नका लागि टाढा टाढा जानुपर्ने बाध्यता छैन। उनीहरूलेख्वाइतीअर्थात् डेलिभरि सेवा मार्फत् सामग्री अर्डर गर्नसक्छन् जुन उनीहरू बसेको ठेगानामा केही समय वा दिनमै आइपुग्छ। चीनकोच्याङ्सु प्रान्तीय याङ्चौ शहरमा उपभोक्ता पसल गएर मास्क किनिराख्‍नुपर्दैन। गत फेब्रुअरी ७ तारिखदेखि मास्कका लागि इन्टरनेछमै अर्डर गर्न सकिने व्यवस्था मिलाइएको छ।ग्राहकले आफ्‍नो वीच्याट वा अलिपेमार्फत् पैसा भुक्तान गर्नसक्ने भएकाले कागजी नोट चलाइरहनुपर्ने बाध्यता छैन। अध्ययनका अनुसार अधिकांश रोग सार्ने काममा प्रदूषित नोटले काम गरिरहेका हुन्छन्।

कोरोना भाइरसका कारण चिनियाँ बजारहरू सुनसान देखिन्छन्। अनुमान गरिएअनुसार पहिलाको जस्तै ग्राहकको पुनरागमन हुन ५/६ महिना लाग्नसक्छ। त्यसैकारण चिनियाँ अनलाइन मलहरूले यतिखेर ग्राहकको मन जित्‍ने अवसर पाएका छन्। दैनिक आवश्यकताका कुराहरूको मागपूर्ति गर्न उनीहरूले आफ्‍नो प्राविधिक क्षमतालाई अझै विस्तार गर्दै गएको देखिन्छ।

कोरोना भाइरस संक्रमणबाट पर्ने असर न्यूनीकरणका लागि चीनका विभिन्न ठाउँमा उत्पादन तथा दैनिक जीवन एवम् सुरक्षाको पूर्ण प्रत्याभूति दिनका लागि विविध कदम चालिएका छन्। १७ वर्षअघि सार्स फैलिँदा चिनियाँ जीवनमा ल्याण्डलाइन फोनबाहेक सर्वसुलभ प्रविधि थिएन। त्यो समयमा देखिएको सञ्‍चार कठिनाइ अहिले त सामान्यजस्तै लाग्दैछ जुन प्रविधिका कारण सम्‍भव भएको हो। प्रकाशित : माघ २७, २०७६ १४:५४

ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

नेपालमा कोरोनाको असर

लक्ष्मी लम्साल

जनवरी २९ मा विश्व स्वास्थ्य संगठनका महानिर्देशक टेड्रोस अढानोम घेब्रेयेससले चीनको भ्रमण सकेर फर्किने बेला कोरोना भाइरस नियन्त्रणमा चीनको इमानदार प्रयासको प्रशंसा गरे । तर, त्यसको भोलिपल्ट उनले विश्व स्वास्थ्य संकटकालको घोषणा गरेसँगै कोरोनाको उद्गमस्थल वुहानबाट विभिन्न देशले आफ्ना नागरिक फिर्ता गरिरहेका छन् भने, कोरोना भाइरस चीनभरि र कतिपय देशमा प्रवेश गरिसकेको छ । यस भाइरसले सन् २००३ मा चीनमै फैलिएको सार्सको झल्को दिने गरी विश्वलाई नै स्तब्ध पारिरहेको छ ।


चिनियाँ वसन्त चाड अर्थात् नयाँ वर्षको बिदाको एक साता करिब ३ अर्ब चिनियाँले आवतजावत गर्छन् भन्ने तथ्यांक छ । यो ओहोरदोहर विश्व पर्यटनकै सबैभन्दा ठूलो आम्दानीको स्रोत हो । वसन्त चाडको बिदाका बेला कोरोना संक्रमण फैलेपछि र वुहानसहित विभिन्न सहर ‘लक डाउन’ गरिएपछि आम्दानीको स्रोत ठ्याप्पै भयो, जसको प्रत्यक्ष असर धेरै मुलुकमा परेको छ ।

गरिबीमाथि अन्तिम धक्का दिने यत्न गरिरहेका बेला कोरोना भाइरसको भयका कारण धेरथोर असर पर्ने देखिन्छ । यद्यपि चिनियाँ शक्तिलाई अहिल्यै कम आँक्नु अलिक हतारो हुनेछ । चीनको राष्ट्रिय विकास तथा सुधार समितिका उपप्रमुख ल्यान वेइल्याङले फेब्रुअरी ३ मा बेइजिङमा भने, ‘हालसम्म कोरोनाका कारण चिनियाँ अर्थतन्त्रमा देखिने प्रभाव अस्थायी प्रकृतिको हो ।’

कोरोना भाइरसका कारण चीनमाथि विश्व–सहानुभूति त बढेको छ, तर हातेमालो गर्नेभन्दा धेरै देशले आफ्ना नागरिक फिर्ता लगेर ढुक्क हुने मनस्थिति पालेको देखिन्छ । त्यसमाथि सबैभन्दा छिटो आफ्ना नागरिक फिर्ता लैजाने र आफ्ना मुलुकमा चिनियाँप्रतिको रवैया प्रस्तुत गर्ने पश्चिमा मुलुकहरूले चीनको कठिन समयमा दोषारोपण गर्न थालिसकेका छन् । चीनले छात्रवृत्तिमा आएका विद्यार्थी वा चीनप्रति भरोसा गरेर भित्रिएका विदेशीको राम्रो हेरचाह गरिरहेको छ । बदनामीबाट जोगिन चीनले अलिकति शक्ति यतापट्टि पनि खर्च गर्नुपर्ने देखिन्छ ।

कोरोना भाइरसको बाछिटाबाट छिमेकी नेपाल प्रभावित नहुने कुरै भएन । भारतपछि सर्वाधिक चिनियाँहरूले नेपाल भ्रमण गर्छन् । २०१९ मा मात्रै झन्डै १ लाख ७० हजार चिनियाँले नेपाल भ्रमण गरेका थिए । कोरोनाका कारण केरुङमार्ग लगायत चीनसँगका स्थलमार्ग बन्द गरिएको छ भने, हवाई यातायात पातलिँंदै गएको छ । यसबाट नेपालमा चिनियाँ पर्यटक ओइरिने स्वर्ण अवधि गुज्रिएको छ ।

भ्रमण वर्षमा चीनबाट कम्तीमा ५ लाख पर्यटक नेपाल भित्रिने अपेक्षा छ । यस प्रयोजनका लागि नेपालले चिनियाँ अभिनेत्री स्वी छिङलाई सद्भावना दूत नियुक्त गरेर यथोचित प्रयास पनि गरिरहेको छ । जनवरी पहिलो साता बेइजिङस्थित नेपाली दूतावासले पनि स्वी छिङ लगायत नेपालबाट सगरमाथा आरोहण गर्ने पर्वतारोही, पर्यटन व्यवसायी लगायतको उपस्थितिमा चिनियाँ नागरिकलाई नेपाल भ्रमणमा निम्तो दिएको थियो । नेपालस्थित चिनियाँ राजदूत होउ यानछीले समेत मोडलिङ लगायतका गतिविधि गरेर चिनियाँ नागरिकलाई नेपाल घुम्न प्रेरित गरिरहेकी थिइन् । तर कोरोनाको हल्ला चल्नेबित्तिकै चिनियाँहरूले नेपाल भ्रमणको टिकट रद्द गरेबाट पर्यटन क्षेत्र निराश हुन थालेको छ । नेपालबाट चीनको छोङछिङ, छाङ्शा लगायतका सहरमा प्रत्यक्ष उडान थालेको हिमालय एयरलाइन्सका तालिका नै तलमाथि भयो भने चिनियाँ हवाई कम्पनीहरूले नेपालतर्फको उडानमा कटौती गरे ।

विभिन्न देशले चीनबाट नागरिक फिर्ता लगेपछि अलग्गै निगरानी (आइसोलेसन) मा राख्ने व्यवस्था गरेर सतर्कता अपनाइरहेका बेला नेपालसँग न्यूनतम पूर्वाधार पनि नभएको र त्यसका लागि छिटोछरितो पहल नगरेको भन्दै नेपाल सरकार आलोचित भएको छ । चिनियाँ विमानबाट काठमाडौं उत्रिने नागरिकप्रति ध्यान दिनु नेपाल सरकारको कर्तव्य हुन्छ । विदेशी पर्यटकमाथि नजर राख्नमा पनि सरकारको केही शक्ति खपत हुने देखिन्छ ।

कोरोना प्रभावित क्षेत्रमा रहेका नेपालीहरूको अवस्थाप्रति ध्यान दिनु नेपाल सरकारको जिम्मेवारी हो । चीनमा रहेका विद्यार्थी वा अन्य कामका सिलसिलामा गएका नेपालीहरूलाई आइपर्‍यो भने स्वदेश फर्काउनु, प्रभावित भए/नभएको टुंगो नलागुन्जेल उनीहरूको उचित हेरचाहको वातावरण बनाउनेतर्फ सरकार चनाखो हुनुपर्छ ।

कोरोना भाइरसका कारण नेपाल र चीनबीचको व्यापारिक आयात–निर्यात वर्षको सुरुमै प्रभावित भएको छ । चीनको तिब्बतबाट नेपाल हुँदै दक्षिण एसियाको बजार शिथिल हुँदै गएको छ । नाकाहरू बन्द गरिएकाले छोटो समयमै पनि ठूलो घाटा लाग्ने देखिन्छ । तिब्बतले नेपालतर्फको व्यापारलाई उसको अन्तर्राष्ट्रिय कारोबारको सबैभन्दा ठूलो गन्तव्यका रूपमा लिँदै आएको छ । तिब्बततर्फ निर्यात हुन नपाउँदा नेपाली अर्थतन्त्रमा पनि नकारात्मक असर पर्नेछ । साथै नेपाली व्यापारीहरूले चीनका क्वाङ्चौ, यिवु लगायत सहरबाट नेपालतर्फ सरसामान पठाउने काम रोकिएको छ ।

नेपालको अर्थतन्त्र चीनभन्दा भारतमै बढी निर्भर छ । नेपाल पूर्वतयारीका हिसाबले कमजोर हुनु र भारतसँगको सीमा पनि खुल्ला हुनुले अझ धेरै चिन्ता थपेको छ । दक्षिण एसियामा पहिलो पटक नेपालमा कोरोनाको संक्रमण भेटिएको थियो भने, हाल भारतमा पनि भित्रिएको आशंका छ । खुल्ला सीमाका कारण सहजै कोरोना भाइरस आउन सक्छ । यसले यतापट्टिको व्यापार पनि कालान्तरमा प्रभावित नहोला भन्न सकिन्न । भारत मात्रै होइन, यसै वर्षदेखि चीनसँगको यातायात तथा पारवहन प्रोटोकल कार्यान्वयनको गतिमा पनि धिमापन देखिने छाँटकाँट छ । जनवरी दोस्रो साता काठमाडौंमा वाणिज्य मन्त्रालयले चीनका चार समुद्री बन्दरगाह, तीन सुक्खा बन्दरगाह र छ स्थलनाका प्रयोग गर्न पाउने सहमति कार्यान्वयनमा आएको जनाएको थियो । तर यसको व्यावहारिक कार्यान्वयनको पाटोका लागि तात्नुपर्ने व्यापारिक वर्ग कोरोनाका कारण सेलाउने स्थिति छ । अतः नेपालले कोरोनाजन्य अनेक सम्भाव्य क्षतिबाट बच्न यथोचित कदम चाल्न ढिलो गर्नु हुँदैन ।

कोरोना भाइरस चीनका लागि मात्रै होइन, यसको उचित व्यवस्थापन नभएसम्म विश्वको टाउकोदुखाइ हो । जिम्मेवारीपूर्वक सामेल हुने/नहुने ती देशहरूको इच्छा होला । तर चीनले आफ्नो नेतृत्वमा इबोला, सार्स लगायत विश्वव्यापी महामारी पार लगाए जस्तै यस पटक कोरोनाविरुद्ध लड्नुपर्ने चुनौती छ । सारा संसारका वैज्ञानिकहरूले मरिमेटेर कोरोना नियन्त्रणको प्रयास गरिरहेका छन्, तर कोरोनामाथि विजयप्राप्ति हेतु कुनै पनि भ्याक्सिन वा औषधीमूलो पत्ता नलागुन्जेल सबै मुलुकले बेहोर्ने भनेको चौतर्फी क्षति नै हो ।

लम्साल चिनियाँ अन्तर्राष्ट्रिय रेडियो (सीआरआई), बेइजिङमा कार्यरत छन्।

प्रकाशित : माघ २४, २०७६ ०८:४५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×