'५ हजारको मात्र जिम्मा लिन्छु भन्न मिल्छ ?'

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — जनयुद्धमा मारिएका १७ हजारमध्ये ५ हजारको मात्र जिम्मेवारी लिने भन्ने नेकपा अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालको अभिव्यक्तिप्रति अधिकारकर्मीहरुले चिन्ता व्यक्त गरेका छन् । 

ZenTravel

मुक्तिनाथ अधिकारीको १८ औं स्मृति दिवसको कार्यक्रममा बोल्दै उनीहरुले दाहालको भनाइले संक्रमणकालीन न्याय व्यवस्थामा संशय पैदा गरेको बताएका हुन्।

Meroghar

कार्यक्रममा पूर्व सभामुख दमननाथ ढुंगानाले ५ हजारको मात्रै जिम्मा लिन्छु भनेर दाहालले के भन्न खोजेको भनी प्रश्न गरे। 'आयोगले बयान गर्दा भन्ने कुरा टुँडिखेलमा उभिएर किन भन्नुभयो बुझिएन,' ढुंगानाले भने, 'युद्धमा १७ हजार मारिए भनेर आयोगले उहाँलाई सोधेपछि जवाफ दिने कुरा हो। उहाँले १७ हजारको जिम्मा लिने कि५ हजारको लिने बयान गर्दा भन्ने कुरा हो। अहिले टुँडिखेलमा उभिएर किन भन्नुभयो बुझिएन। शायद अब आयोग नै गठन गर्नुपर्दैन भन्या हो की?’

ढुंगानाले जुनसुकै हालतमा पनि आयोग गठन हुनुपर्ने र कानुनमा पनि संशोधन गर्नुपर्ने बताए। 'राष्ट्रिय कानुनको दायरमा आउनेकि अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको दायरमा आउने त्यतीमात्रै बाँकी हो। यो छान्ने काम उहाँहरुको हो,’ उनले भने। सत्तारुढ दलले युद्धपीडितहरुलाई थकाउनका लागि आयोग गठनमा ढिलाई गरिरहेको आरोपसमेत उनले लगाए। कारबाही छल्न, प्रमाण लोप गर्न र युद्ध पीडितहरुलाई थकाउन लागेका भए पनि त्यो स‌ंभव नभएकाे उनले बताए।

‘उहाँहरु कारबाही प्रकृया छल्नका लागि प्रमाण लोप गर्न लाग्नुभएको छ। युद्धपीडितहरुलाई थकाउनका लागि लाग्नुभएको छ। त्यो सम्भव छैन। सत्तारुढ दलले त्यो गरे पनि अन्तर्राष्ट्रिय कानुनले मान्ने छैन। त्यसकारण उहाँहरु राष्ट्रिय कानुनको दायरामा आउनुपर्छ उहाँहरुलाई नै राम्रो हुने छ। उहाँले आयोगमा बयान दिनैपर्छ। नदिई सुखै छैन। बयान गर्नुहुन्न भने उहाँहरुले अन्तर्राष्ट्रिय कठघरामा बयान गर्नुपर्छ,’ ढुंगानाले भने।

राष्ट्रिय मानवअधिकार आयोगका सदस्य प्रकाश वस्तीले नेताहरुको कार्यशैली देखेर डराउनुपर्ने अवस्था सिर्जना भएको बताए। सर्वोच्चको न्यायाधीश नियुक्त आफूले गरेको भनेर मुद्दाको मिसिल मगाइ निर्णय गर्लान् कि भनेर डराउनुपर्ने अवस्था आएको उनले बताए। ‘नेताहरुको अवस्था देखेर अहिले मलाई डर लागिरहेको छ। म काँप्ने गरिरहेको छु। किनभन्दा सर्वोच्चमा दर्ता भएको ‘क’ विरुद्ध ‘ख’ को मुद्दाकाे मिसिल यहाँ पठाइदेउ हामी नेताहरु निर्णय गर्छौ, सत्तापक्ष र प्रतिपक्ष सबै मिलेर गरिदिन्छौं भन्न बेर छैन। यदि नेताहरुले यस्तो भने भने के होला आफैं कल्पना गर्छु म,’ उनले भने।

‘सल्लाहकारहरुले हामीले किन नसक्ने? ती न्यायाधीश नियुक्त गर्ने तपाईं नै हो। त्यो न्यायाधीशले गरेको काम तपाईंले गर्दा किन नहुने? न्यायाधीशभन्दा ठूलो तपाई भन्दिन बेर छैन्,’ वस्तीले भने।

सर्वोच्च अदालतका पूर्व न्यायाधीश केदारनाथ उपाध्यायले राजनीतिक दलका नेताहरुको सहमतिमा कस्तो आयोग गठन हुन्छ भन्दै चिन्ता व्यक्त गरे। न्याय दिनुपर्ने व्यक्तिको पीडा नबुझी, उनीहरुलाई नसोधी गठन हुने आयोगले दिने नीराकरण कस्तो हुने? यो आयोगको विश्वसनीयता कसरी पाउँछ भन्दै उनले प्रश्न गरे।

अधिकारीको १८ औं स्मृति दिवसमा 'शान्ति प्रकृयाको १३ वर्ष सशस्त्र द्वन्द्वका पीडितलाई सत्य, न्याय र परिपुरण सुनिश्चित गर्नमा राज्यको उदासिनता कहिलेसम्म?' विषयक अन्तरक्रिया एमेनेस्टी इन्टरनेसनल नेपाल र मुक्तिनाथ अधिकारी स्मृति फाउन्डेसनले आयोजना गरेका थिए।

प्रकाशित : माघ ३, २०७६ २०:५९
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

ट्रम्प ‘जोकर’ हुन् : खामेनी

एजेन्सी

तेहरान — इरानका सर्वोच्च नेता आयातोल्लाह अली खामेनीले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पलाई ‘जोकर’ को संज्ञा दिएका छन् ।


राजधानी तेहरानस्थित मोसल्ला मस्जिदबाट शुक्रबार ८ वर्षपछि सार्वजनिक सम्बोधन गरेका खामेनीले इरानका जनतालाई समर्थन गरेजस्तो देखाउने ट्रम्पलाई ‘जोकर’ भनेका हुन्।

अमेरिकी हवाई हमलामा मारिएका उच्च सैन्य कमान्डर कासिम सुलेमानीको अन्तिम संस्कारमा लाखौं सहभागी हुनुले इरानी जनताले इस्लामिक गणतन्त्रको समर्थन गरिरहेको प्रस्ट भएको सम्बोधनका क्रममा खामेनीले बताए।

इस्लामिक स्टेट समूहविरुद्धको लडाइँमा अति प्रभावशाली सैन्य नेतृत्व गरेका सुलेमानीलाई अमेरिकाले जनवरी ३ मा ‘कायरतापूर्वक हत्या गरेको’ उनले आरोप लगाए। उनको हत्याको बदलामा इरानले इराकस्थित अमेरिकाका दुई सैन्य आधार शिविरमा कैयौं ब्यालेस्टिक क्षेप्यास्त्र प्रहार गरेको थियो। यद्यपि सो आक्रमणबाट कुनै ठूलो क्षति नभएको वासिङ्टनको दाबी छ। इरानले प्रहार गरेको क्षेप्यास्त्र ‘आफूमात्रै विश्वको शक्ति सम्पन्न राष्ट्र हौं’ भन्ने अमेरिकी इज्जतमा प्रहार भएको उनको भनाइ छ।

शुक्रबारको प्रार्थनापछि सर्वोच्च नेता खामेनीले विरलै गर्ने सम्बोधनमा अमेरिकालाई मध्यपूर्वबाट फिर्ता पठाएपछि मात्रै ‘वास्तविक सजाय’ दिइएको हुने बताए।

सम्बोधनका क्रममा उनले देशको शक्तिशाली सेनाको समर्थन पनि गरेका छन्। इराकमा क्षेप्यास्त्र हमला गरेकै युक्रेनी यात्रुवहाक विमानलाई ‘भूलवश’ खसालेको भन्ने इरानी सेनाको भनाइलाई ‘झूटो’ रहेको भन्दै तेहरानमा प्रदर्शन भइरहेकै बेला खामेनीले सेनाको बचाउ गरेका हुन्।

‘भूलवश’ भएको भनिएको हमलाका कारण युक्रेनी ध्वजाबाहक विमानमा सवार चालक दलसहितका १ सय ७६ जना सबै यात्रुको मृत्यु भएको थियो, जसमा अधिकांश यात्रु इरानकै थिए।

विमान खसेको तीन दिनसम्म इरानी प्रशासनले प्राविधिक कारणले दुर्घटना भएको भन्दै हमला नगरेको दाबी गरिरहेको थियो। पश्चिमा राष्ट्रले इरानले नै युक्रेनी विमान खसालेकोबारे प्रमाण रहेको बताएपछि मात्रै सेनाले ‘गम्भीर मानवीय त्रुटिका कारण भूलवश विमानमा क्षेप्यास्त्र आक्रमण भएको’ स्वीकार गरेको थियो।

झूटो बोलेको भन्दै तेहरानलगायतका क्षेत्रमा प्रदर्शन भएपछि सरकारले बल प्रयोग गरेको थियो। शुक्रबारको सम्बोधनमा खामेनीले पनि ‘विमान खसाल्नु एउटा तितो दुर्घटना भएको’ र यसले जति शत्रुलाई खुसी बनाएको छ, त्योभन्दा बढी इरानी जनतालाई दुःखी बनाएको बताएका छन्।

विमान खसालिएको विषय शत्रुहरुले इस्लामिक गणतन्त्र, रिभोलुस्नरी गार्ड र सशस्त्र फौजविरुद्ध प्रश्न गर्न प्रयोग गरेको उनको जिकिर छ। ‘इरानी जनतालाई घुँडामा टेकाउन’ पश्चिमा राष्ट्रहरु अति नै कमजोर रहेको उनले बताए। सन् २०१५ कै आणविक सम्झौताका बुँदाहरुमा इरानलाई टिकाइराख्न यसै साता विवाद संयन्त्र घोषणा गरेका बेलायत, फ्रान्स र जर्मनी अमेरिकाको ‘दास’ भएको आरोप पनि लगाए। उनले अमेरिकाबाहेक अन्य राष्ट्रसँग वार्ता गर्न इरान तयार रहेको बताए।

खामेनी सन् १९८९ देखि इरानी शक्तिको केन्द्रमा छन्। उनको अन्तिम भनाइ नै देशको निर्णय हुन्छ। जनरल सुलेमानीको अन्तिम संस्कारमा खुला रूपमा रोएका ८० वर्षीय खामेनीले शुक्रबारको सम्बोधनमा पनि अमेरिकाविरुद्ध ‘कडा बदला लिने’ प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्।

शुक्रबारको प्रार्थनमा हजारौं इरानी सहभागी भएका थिए। उनीहरुले अमेरिकाविरुद्ध नारा पनि लगाएका थिए।
विश्वका ६ शक्तिशाली राष्ट्र र इरानबीच उसको आणविका कार्यक्रम रोक्ने र त्यसका लागि उसविरुद्धको प्रतिबन्ध हटाउने विषयमा भएको आणविक सम्झौताबाट सन् २०१८ मा अमेरिका एक पक्षीय रूपमा बाहिरिएर थप प्रतिबन्ध लगाएपछि दुई देशबीच तनाव बढेको हो।

अमेरिकी प्रतिबन्धका कारण पछिल्लो समय इरानको अर्थतन्त्र डामाडोल भएको र यसले उसको मुद्राको मूल्य पनि घटेको छ।

प्रकाशित : माघ ३, २०७६ २०:४९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
×