आज माघे संक्रान्ति, मुलुकभर विभिन्न कार्यक्रम गरी मनाइँदै

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — आज माघ १ अर्थात् माघे संक्रान्ति । मुलुकभर विभिन्न कार्यक्रम गरी माघे संक्रान्ति मनाइँदै छ ।थारु समुदायले माघ १ गतेलाई नयाँ वर्षका रुपमा धुमधामका साथ स्नान, दान, एवं खानपिन र रमाइलो गरेर माघी पर्व मनाउँदै छन्।

काठमाडौंमा बसोबास गर्दै आएका मगर समुदायले आफ्‍नो महान चाड माघे संक्रान्तिका अवसरमा काठमाडौंको टुँडिखेलमा महोत्सव आयोजना गरेका छन् । नेपाल मगर संघको आयोजनामा टुँडिखेलमा शुभकामना आदान–प्रदान तथा सांस्कृतिक कार्यक्रम हुन लागेको हो । तराईवासीले माघ १ लाई नहान अर्थात् नुहाउने पर्वका रुपमा मनाउँछन् ।


यस्तै नुवाकोट र धादिङका विभिन्न स्थानमा संक्रान्तिका अवसरमा ६५ हल गोरु जुधाइने भएको छ । नुवाकोटको तारकेश्वर गाउँपालिका–३ तारुकाको चन्दनीमा २१, विदुर नगरपालिका–१० रसुवासँगको सङ्गमस्थल वेत्रावतीमा ११, पञ्चकन्या गाउँपालिका–३ पिपलडाँडामा ८, लिखु गाउँपालिका–३ कट्टीछापमा ३, तादी गाउँपालिका–४ सातबिसेमा १०, शिवपुरी गाउँपालिका–५ शेराबगरको गैरीफाँटमा ५ हल गोरु आज जुधाउन लागिएको छ ।


धादिङको निलकण्ठ नगरपालिका–५ खाल्टेको फ्याक्सेमा ७ हल गोरु जुधाउन लागिएको आयोजक चमेरे गुफा संरक्षण समाजले जनाएको छ । तारुकामा आयोजित गोरु जुधाइको व्यवस्थापन ‘माघे सङ्क्रान्ति गोरु जुधाइ संरक्षण संस्था’ ले गरेको छ । संस्थाका अध्यक्ष भोजबहादुर भण्डारीको अनुसार चन्दनीमा २१ हल गोरु जुधाउन लागिएको बताए ।


तत्कालीन बझाङ्गी राजा विक्रमबहादुर सिंहको छोरा जयपृथ्वीबहादुर सिंह तारुकास्थित मामाघर आउँदा विसं १८८७ मा गोरु जुधाएर मनोरञ्जन दिलाएको स्मरणमा यहाँ हरेक वर्ष मकर सङ्क्रान्ति पर्वको अवसरमा गोरु जुधाई प्रतिस्पर्धालाई मेलाको रुपमा सञ्चालन गर्ने गरेको पाइन्छ ।


सूर्य धनु राशिबाट मकर राशिमा प्रवेश गरी उत्तरायण हुने भएकाले माघ १ गतेलाई मकर संक्रान्ति पनि भनिन्छ । आजको दिन पवित्र नदी एवं त्रिवेणीमा स्नान, जप, तप, ध्यान र दान गरी घ्यू, चाकु, तरुल एवं खिचडी खाने गरिन्छ । तरुललाई पुस मसान्तका दिन उसिनेर माघ १ गते खाने परम्परा छ । यी परिकारले जाडोमा न्यानो प्रदान गर्ने भएकाले चिसो समयमा पर्ने पर्वमा ताता परिकार खाने गरिएको हो । यी खानाले त्रिदोष नाश हुने धार्मिक विश्वास छ ।


सेल रोटीलगायत परिकार पनि पुस मसान्तमा बनाएर माघमा खाने प्रचलनमा देशका केही भागमा छ । आजका दिन शरीरमा तिलको तेलले मालिस गर्दा दूषित पदार्थबाहिर निस्कन्छ भन्ने विश्वास छ । शरीरका नाडी, स्नायुमण्डल र हड्डीलाई तिलको तेल मालिसबाट सुदृढ र स्वस्थ राख्न सकिन्छ ।


माघ १ गतेबाटै उत्तरायण सुरु हुने भएकाले आजबाट दिनभन्दा रात छोटा हुँदै जान्छन् । उत्तरायण सुरु हुने दिनको स्नान, जप, तप, ध्यान साधना, दान आदिलाई पुण्य दायक मानिन्छ । यसैले आजको दिन देवघाट, त्रिशूली, कालीगण्डकी, वाग्मती, इन्द्रावती, त्रिवेणी, रिडीलगायत स्थानमा माघ स्नान गर्ने भक्तजनको भीड लाग्छ । यी स्थानमा आजका दिन भव्य मेलासमेत लाग्ने गर्छ ।


सूर्य दक्षिणबाट उत्तर लाग्दाको दिनलाई वैदिक दर्शनका विभिन्न शास्त्रमा पवित्र दिन मानिएको छ । उत्तरायण सुरु भएपछि शुभ काम, यज्ञ यागादि गर्न शुभ मानिएको छ । उत्तरायण सुरु हुने दिन गुरु पुरोहितबाट तिलक लगाउने शास्त्रीय मान्यतासमेत छ ।


महाभारतको युद्धमा मृत्यु श्ययामा पुगेका भीष्मले इच्छा मृत्युको वरदान पाएअनुसार सूर्य उत्तरायणपछि नै शरीर त्यागेको पौराणिक मान्यता छ । आजका दिन भक्तपुरको तिलमाधव नारायणस्थान लगायतका तीर्थस्थलमा पनि मेला लाग्ने गर्दछ । प्रकाशित : माघ १, २०७६ ०९:५७

प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

दशगजामा खुलेआम मदिरा होटल

भरत जर्घामगर

(सिरहा) — भारतसँग जोडिएको सिरहाको ठाडीमा मदिरा होटलका कारण सुरक्षा चुनौती बढेको छ । दशगजानजिकै खुलेका होटलमा खुल्लमखुल्ला मदिरा बिक्री हुन्छ । प्रशासन र गाउँपालिकाले सीमाभन्दा एक किलोमिटर वरपर होटल खोल्न नपाइने निर्णय गरे पनि व्यवसायीले अटेर गरेपछि एक महिनाको समय दिइएको छ । 

भगवानपुर गाउँपालिका–४ स्थित दसगजाको ५० मिटर आसपासमा १८ वटाभन्दा बढी छाप्रे होटल खुलेका छन् । तिनमा अधिकांश भारतीय ग्राहक हुन्छन् । दिनभर सुनसान हुने ती होटल साँझ परेसँगै भरिभराउ हुन्छन् । भारतको बिहार सरकारले ६ वर्षअघि मदिरा बिक्रीवितरणमा रोक लगाएपछि सीमापारिका मानिस यिनै होटलमा आउन थालेका हुन् ।

‘यताका होटलमा साँझ पर्नासाथ समूह बाँधेरै बिहारबाट आउनेको घुइँचो लाग्छ, भारतीय ग्राहकले होटल भरिभराउ हुन्छन्,’ स्थानीय कन्हैया भट्टले भने, ‘उनीहरूले मदिरामा लठिएर होहल्ला गर्छन्, अश्लील बोल्छन् ।’ उनका अनुसार भारतीय ग्राहकका कारण स्थानीयले असुरक्षा महसुस गर्नुपरेको छ । ‘मदिराको सुरमा उनीहरूले जुनसुकै बेला अपराध गर्न सक्छन्,’ उनले भने, ‘स्थानीय त्रासमा बस्नुपरेको छ ।’

सीमाक्षेत्रबाट मदिरा होटल हटाउन प्रहरी प्रशासनसँग पटकपटक माग गरे पनि सुनुवाइ नभएको उनले सुनाए । विहारमा मदिरा बन्द भएपछि स्कुले युवाले मदिरा तस्करी गरिरहेका भेटिन्छन् । भगवानपुर गाउँपालिका २ का श्रीचन पासवानले पछिल्लोपटक लागूऔषधसँगै रातको समयमा मदिरा तस्करीमा स्कुले विद्यार्थी प्रयोग भइरहेको र उनीहरूले पैसाको लोभमा मदिरा सीमापारि पुर्‍याइरहेको बताए । उनले भने, ‘अर्कातर्फ सीमावर्ती क्षेत्रमा खुलेका होटलमा मदिरा सेवनका लागि आउने भारतीयले कोलाहल मच्चाउँदा सामाजिक वातावरण खलबलिएको छ ।’

जिल्ला प्रहरी कार्यालय सिरहाका प्रमुख एसपी उमाप्रसाद चतुर्वेदीले दसगजा क्षेत्रमा खुलेका होटलले सुरक्षा चुनौती बढेको बताए । यी होटलकै कारण यता अपराध गरेर भारतीयलाई उता भाग्न सहज हुने गरेको उनको भनाइ छ । ‘सुरक्षाका दृष्टिकोणले पनि एक किलोमिटर क्षेत्रसम्म होटल र गोदाम खोल्न अनुमति दिन हुँदैन,’ उनले भने ‘ती क्षेत्रमा गोदाम राख्दा तस्करीलाई बल पुर्‍याउँछ ।’ ठाडीमा मात्र लहानमा भन्दा बढी मदिरा बिक्री भइरहेको छ । जिल्ला प्रशासनले सीमाबाट एक किलोमिटर क्षेत्रमा मदिरा बिक्री वितरणमा रोक लगाए पनि कार्यान्वयन हुन सकेको छैन ।

भगवानपुर गाउँपालिकाका अध्यक्ष बेचनप्रसाद यादवले सीमा क्षेत्रमा खुलेका होटल एक किलोमिटर पर हटाउन व्यवसायीलाई एक महिना समय दिएको बताए । ‘सीमा क्षेत्रबाट होटल सार्न पटकपटक भने पनि अटेर गरेपछि अन्तिम पटक एक महिनाको समयावधि तोकेका छौं,’ उनले भने ‘अब पनि अटेर गरे बल प्रयोग गरेर हटाउँछौं ।’

प्रकाशित : माघ १, २०७६ ०९:५६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×