शीतलहरले सुत्केरीलाई सकस, शिशुलाई ‘कोल्ड डायरिया’

सातायताको शीतलहरले विपन्न परिवार समस्यामा छन्, उनीहरूसँग शिशुलाई न्यानो बनाउने बाक्लो कपडासमेत छैन
प्रदेश २ ब्युरो

(जनकपुर) — एक साताअघि जन्मेको छोरालाई समस्या देखिएपछि रौतहट चन्द्रपुर–१० मुसहर बस्तीकी २४ वर्षीया अञ्जलीदेवी राम अत्तालिइन् । उनी छोरो च्यापेर हतपत चन्द्रनिगाहपुर अस्पताल आइन् । चिकित्सकले आमा–बच्चा दुवैलाई चिसोको असर देखिएकाले न्यानोमा बस्न सुझाव दिए । चार दिन अस्पताल बसेर उनीहरू घर त फर्किए । तर, चिसोबाट जोगिने न्यानो कपडा राम परिवारमा छैन । 

तराईमा एक सातायता शीतलहर चलेकाले विपन्न परिवार समस्यामा छन् । ‘शीतलहर चलेका बेला आफूसँगै बच्चालाई जोगाउन निकै समस्या हुन्छ,’ अञ्जलीले भनिन्, ‘गरिबलाई यस्तै बेला धेरै पीडा हुने रहेछ ।’ यो बस्तीमा १० जना सुत्केरी छन्, उनीहरू सबैको साझा पीडा उही हो । झुपडीमा बस्ने मुसहर समुदायलाई जाडोका बेला ओढ्नेकै समस्या पर्छ । उनीहरूका बालबालिका यही मौसममा धेरै बिरामी पर्छन् । न्यानो कपडा अभावमा अधिकांश सुत्केरी घरमै धुनी बालेर बच्चालाई न्यायो पार्ने गर्छन् ।


१० दिनअघि सिरहाको लहान नगरपालिका–२० की सञ्जु सदाय मुसहरले लहान अस्पतालमा सामान्य अवस्थामा छोरालाई जन्माइन् । घर पुर्‍याएपछि भने चिसोबाट कसरी जोगाउने भन्ने चिन्ता उनमा छ । ऐलानी जग्गामा बसोबास गर्दै आएकाले सुत्ने ठाउँ र पोसिलो खानेकुरा अभावमा बच्चा हुर्काउन समस्या पर्ने उनी बताउँछिन् । पोषण अभाव र न्यानो लुगा नहुँदा यहाँका सुत्केरी–शिशु चिसोको कष्ट भोग्न बाध्य छन् । दलित बस्तीका अधिकांशको जाडो काट्ने मेलो भनेकै पराल र घुर (आगो) को सहारा हो । अधिकांश ज्याला मजदुरीमा काम गर्छन् । जाडो लाग्नासाथ गुइँठा र पराल बालेर रात काट्ने चलन छ ।


शिशुलाई ‘कोल्ड डायरिया’

कठ्यांग्रिँदो जाडोका कारण सर्लाही, हरिपुर नगरपालिका–४ की नीतुदेवी चिसो कोठामै थिइन् । मंगलबार पारिलो घाम लागेपछि भने १० दिने छोरो च्यापेर आँगनमा निस्किइन् । चिसोबाट आफूसहित बच्चालाई नजोगाए ज्वरो, निमोनिया, दमको समस्या आइलाग्ने चिन्ता उनमा छ । त्यसकारण चिसोबाट जोगिन हरसम्भव प्रयास गरिरहेकी छन् । बाँसले बुनेको डालामा पराल र त्यसमाथि राखिएको मोटो कपडामा छोरोलाई राख्ने गर्छिन् । ‘दुई हप्ताको शीतलहर त झेलियो, अझै आधा पुस र माघ महिना बाँकी छ,’ नीतुले भनिन्, ‘के गर्दा यो दुई महिना कट्छ, थाहा छैन ।’


दलित तथा विपन्न परिवारका सुत्केरीले पोसिलो खानेकुरासमेत पाएका छैनन् । वीरगन्ज हेल्थ केयरका सञ्चालक डा. अबुलेश अन्सारीका अनुसार सुत्केरी र बच्चालाई जाडोबाट जोगाउन तातोपानी र झोल पदार्थ पर्याप्त दिनुपर्छ । प्रदेश अस्पताल जनकपुरका स्त्रीरोग विशेषज्ञ डा. रामनरेश पण्डित जाडोका कारण गर्भवतीमा श्वासप्रश्वास, छाती र पिसाबको संक्रमण र उच्च रक्तचापलगायतका रोगको सम्भावना बढी हुन्छ । ‘जाडोमा पानी थोरै खाने बानीले पिसाबको संक्रमण बढ्छ । रक्तचाप बढेर मूर्छा पर्ने सम्भावना पनि हुन्छ,’ डा. पण्डितले भने । प्रदेश अस्पताल जनकपुरमा प्रसूति गराउन आउने महिलामा यो समस्या बढी देखिएको उनले बताए ।


जाडोले नवजात शिशुलाई झनै असर परेको बालरोग विशेषज्ञ जामुनप्रसाद सिंह बताउँछन् । अहिले जाँच गराउन आउने एक सय शिशुमध्ये ६० जनामा जाडोजन्य रोग देखिएको उनको भनाइ छ । जाडोका कारण नवजात शिशुमा हाइपोथर्मिया, अलि ठूला बच्चामा कोल्ड डायरियाको समस्या देखिएको छ । जाडोजन्य रोगबाट जोगिन शरीरलाई न्यानो बनाइराख्न तथा तातो खानेकुरा मात्र खान उनी सल्लाह दिन्छन् । फलामको तगारीमा आगो बालेर सुत्केरी र नवजात शिशु बस्ने कोठालाई न्यानो बनाउने पुरानै शैली तराईमा अझै कायम छ । कोठाभित्र आगो बाल्दा धूवाँले बच्चाको श्वासप्रश्वासमा समस्या आउने जिल्ला स्वास्थ्य प्रमुख दुनियालाल यादवले बताए । हिटर वा वार्मर राखेर सुत्केरी राख्ने कोठा न्यानो पार्नुपर्ने उनको सुझाव छ । तर, निम्न वर्गीय परिवारमा यो सम्भव छैन । सप्तरीमा कुल २७ वटा बर्थिङ सेन्टर भए पनि १८ वटा मात्र सञ्चालनमा छन् । तालिम प्राप्त दक्ष प्रसूतिकर्मीको अभावमा ९ वटा बर्थिङ सेन्टर बन्द छन् ।


बर्थिङ सेन्टरमा प्रसूति गराउन आउँदा यातायात खर्चबापत एक हजार र न्यानो झोला भने अनिवार्य दिनुपर्ने स्वास्थ्य प्रमुख यादवले बताए । ‘न्यानो झोलाभित्र आमा र बच्चालाई न्यानो पार्ने केही लुगा रहन्छन्,’ उनले भने, ‘त्यसले केही हदसम्म न्यानोपनको महसुस गराउन सक्छ ।’ बच्चा जन्मिँदा २४ घण्टासम्म बाहिरी वातावरण पचाउन लाग्ने भएकाले बर्थिङ सेन्टरमै उपयुक्त तापक्रम मिलाउने उपकरण आवश्यकपर्ने उनको भनाइ छ ।


अवधेश झा (सप्तरी), भरत जर्घामगर (सिरहा), श्यामसुन्दर शशि (जनकपुर), ओमप्रकाश ठाकुर (सर्लाही), शिव पुरी (रौतहट), लक्ष्मी साह (बारा) र भूषण यादव (पर्सा) प्रकाशित : पुस १६, २०७६ ०९:१७

ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

९ पदमा ८७ उम्मेदवार

एक गाउँपालिकाका अध्यक्ष र ९ वडाअध्यक्षका लागि हुने उपनिर्वाचनमा बुधबार उममेदवारले मनोनयन दर्ता गराएका छन् । ७ जिल्लाका १० वटौ सिटमा सिके राउतको जनमत पार्टीले पनि उम्मेदवारी दिएको छ । 
प्रदेश २ ब्युरो

(जनकपुर) — धनुषाबाहेक प्रदेश २ का ७ वटै जिल्लाका रिक्त स्थानमा मंसिर १४ गते उपनिर्वाचन हुँदैछ । प्रदेश प्रहरी कार्यालय, जनकपुरका प्रवक्ता डीएसपी ज्ञानकुमार महतोले उपनिर्वाचनका लागि २८ वटा मतदान स्थल र ४६ वटा मतदान केन्द्र बनाइने बताए । महोत्तरीको पिपरा गाउँपालिकामा अध्यक्ष पदमै निर्वाचन हुँदैछ । राष्ट्रिय जनता पार्टीबाट गाउँपालिका अध्यक्ष जितेका विनोद चौधरीको मृत्युपछि त्यहाँ उपनिर्वाचन हुँदैछ ।

यसैगरी, सप्तरी, सिरहा, महोत्तरी, सर्लाही, रौतहट, बारा र पर्सामा पनि रिक्त वडाअध्यक्षका लागि भइरहेको उपनिर्वाचनमा मनोनयन दर्ता गराइएको छ । सप्तरीको छिनमस्ता गाउँपालिकाको ७ नम्बर वडा, सिरहाको कल्याणपुर नगरपालिका वडा नम्बर १२, महोत्तरीको बलवा नगरपालिकाको वडा नम्बर २ र ८, महोत्तरीकै मटिहानी नगरपालिकाको वडा नम्बर ६, सर्लाहीको हरिपूर्वा नगरपालिका वडा नम्बर १, रौतहटको गढीमाइ नगरपालिका वडा नम्बर २, बारागढी गाउँपालिका बाराको वडा नम्बर १ र पर्साको सखुवापर्सौनी गाउँपालिका वडा नम्बर ५ मा उपनिर्वाचनका लागि मनोनयन दर्ता गराइएको छ ।

अध्यक्षमा २० जनाको उम्मेदवारी
महोत्तरीको तीनवटा स्थानीय तहमा रिक्त रहेका ४ पदका लागि हुने ४६ जनाले उम्मेदवारी दिएका छन् । पिपरा गाउँपालिकाको अध्यक्ष, बलवा नगरपालिका २ र ८ को वडाध्यक्ष र मटिहानी नगरपालिका ६ को वडाध्यक्ष पदका लागि निर्वाचन हुन लागेको हो ।

पिपरा गाउँपालिको अध्यक्ष पदका लागि २० जनाले उम्मेदवारी दिएका छन् भने बलवा नगरपालिका २ को वडाध्यक्षका लागि ८ जना, वडा नम्बर ८ मा १२ जना र मटिहानि नगरपालिका ६ को वडाध्यक्ष पदका लागि ६ जनाले उम्मेदवारी दर्ता गराएका छन् । पिपरा गाउँपालिका अध्यक्ष पदका लागि ११ वटा पार्टी र ९ स्वतन्त्रले उम्मेदवारी दर्ता गराएका मुख्य निर्वाचन अधिकृत विष्णु सुवेदीले जानकारी दिए ।

जनमत पार्टीबाट अन्जनी देवी मण्डल, राष्ट्रिय जनमुक्ति पार्टीबाट इसराजुल दुनिया, राष्ट्रिय जनता पार्टीबाट रविता कुमारी, नेपाल जनता पार्टीबाट रामाकान्त झा, नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीबाट विक्रम चौधरी, कांग्रेसबाट विजयकुमार यादव, नेपाल लोकतान्त्रिक पार्टीबाट राजकिशोर यादव, समाजवादी पार्टीबाट रामजानकी यादव, राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीबाट श्यामसुन्दर चौधरी, ऐतिहासिक प्रजातन्त्र पार्टीबाट शुकराम यादव र राप्रपा संयुक्तबाट सुनिल ठाकुरले उम्मेदवारी दिएका छन् । त्यस्तै अध्यक्ष पदकै लागि स्वतन्त्रबाट किशोरी यादव, गणेश कुमार यादव, पुनित अधिकारी, प्रदीपकुमार यादव, प्रविन चौधरी, रन्जित कुमार झा, रामवृक्ष यादव, शैलदेवी मण्डल र संजयकुमार यादव मैदानमा उत्रिएका छन् ।

महोत्तरी जिल्लाको तीनवटा स्थानीय तहमा हुने उपनिर्वाचनमा १९ मतदान स्थल र २९ वटा मतदान केन्द्र निर्धारण गरिएको जिल्ला निर्वाचन कार्यालय महोत्तरीले जनाएको छ । यो उपनिर्वाचनमा महोत्तरीबाट २२ हजार ९ सय २० मतदाताले मतदान गर्ने जिल्ला निर्वाचन कार्यालय प्रमुख पुष्पाकुमारी झाले बताइन् ।

९ वडामा उपनिर्वाचन
प्रदेश २ को सर्लाही र सप्तरीमा वडाअध्यक्षका लागि हुने उपनिर्वाचनमा १६ जनाले उम्मेदवारी दर्ता गराएका छन् । सर्लाहीको हरिपूर्वा नगरपालिका–१, को वडाध्यक्षका लागि ७ जनाको उम्मेदवारी परेको छ । निर्वाचन आयोगले पालिकाको उपनिर्वाचनका लागि बुधबार बिहान १० बजेदेखि दिउँसो १ बजेसम्मको समय निर्धारण गरेको थियो । यस अवधीमा सिके राउतको जनमत पार्टी र दुईजना स्वतन्त्रसहित सात जना उम्मेदवारले मनोनयनपत्र दर्ता गराएको मुख्य निर्वाचन अधिकृत कृष्णराम कोइरालाले जानकारी दिए । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) बाट दोस मोहम्मद अंसारी, कांग्रेसबाट रामपृत पासवान, राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपालबाट रामविश्वास राय, समाजवादी पार्टीबाट श्यामबाबु राय, सिके राउत नेतृत्वको जनमत पार्टीबाट दिनेश राय यादव, स्वतन्त्रबाट मनोजकुमार राय र मनोजकुमार यादवले मनोनयन पत्र दर्ता गराएको मुख्य निर्वाचन अधिकृतको कार्यालयले जनाएको छ ।

निर्वाचित वडाध्यक्ष इसाक अन्सारीको क्यान्सर लागेर गत वर्ष मृत्यु भएपछि हरिपूर्वाको वडा नम्बर १ मा उपनिर्वाचन हुन लागेको हो ।

यता, सप्तरीको छिन्नमस्ता गाउँपालिका वडा नम्बर ७ को वडाध्यक्ष पदका लागि ३ जना स्वतन्त्रसहित ९ जनाले बुधबार उम्मेदवारी दर्ता गराएका छन् । राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपाल र समाजवादी पार्टीले गठबन्धन गरी उम्मेदवार उतारेका छन् भने सिके राउतले नेतृत्व गरेको जनमत पार्टी पनि उक्त वडाको वडाध्यक्ष पदमा उम्मेदवार खडा गर्दै निर्वाचनमा पहिलोपटक सहभागिता जनाएका छन् । राष्ट्र विखण्डनको मागसहित राजनीतिमा आएका राउतले पछिल्लो समय नेपालको संविधान मान्दै सरकारसित सहमति गरी जनमत पार्टी खोलेका हुन् ।

छिन्नमस्ता गाउँपालिका ७ नं का वडाध्यक्ष प्रभाकर यादव जिल्ला समन्वय समितिको संयोजकमा निर्वाचित भएपछि वडाध्यक्ष पद रिक्त भएको थियो । यादव राजपा नेपालबाट वडाध्यक्षमा निर्वाचित भएका थिए । वडाध्यक्षका लागि राजपा र फोरमको गठबन्धनबाट राजपाकी प्रमिलादेवी यादवले उम्मेदवारी दर्ता गराएकी छन् । उनी प्रभाकरकी श्रीमती हुन् । यसैगरी नेकपाबाट अछेलाल यादव, कांग्रेसबाट शिवनारायण मण्डल, राप्रपावाट गजेन्द्र मण्डल, नेपाल लोकतान्त्रिक पार्टीबाट सकलदेव साह र जनमत पार्टीबाट दिनेश यादवले वडाध्यक्ष पदका लागि उम्मेदवारी दर्ता गराएका छन् । यस्तै नुर हसन, रञ्जित यादव र धीरेन्द्र यादवले स्वतन्त्र उम्मेदवारी दर्ता गराएको मुख्य निर्वाचन अधिकृतको कार्यालयले जनाएको छ ।

पर्साको सखुवाप्रसौनी गाउँपालिका वडा नं ५ को उपनिर्वाचनका लागि मुख्य निर्वाचन अधिकृतको कार्यालय सखुवाप्रसौनीमा बुधबार उम्मेदवारी दर्ता भएको छ । कार्यालयले दिएको जानकारी अनुसार दल तर्फ ४ र १ स्वतन्त्र गरी ५ जनाको उम्मेदवारी परेको छ । उम्मेदवारी दर्ता गर्नेमा राप्रपाबाट सदरी महरा, कांग्रेसबाट अशेश्वरप्रसाद यादव, समाजवादी पार्टीबाट रुपलालकुमार यादव, नेकपाबाट उदयशंकर प्रसाद रौनियार र स्वतन्त्र उम्मेदवार गोपाल साह कानु रहेका छन् । कात्तिक ३० गते उम्मेदवारी फिर्ता गर्ने दिन तोकिएको छ । बाराको बारागढी १ मा ११ जनाले उम्मेदवारी दिएका भने रौतहटको गढीमाई २ मा ११ जनाले उम्मेदवारी दिएका छन् । सिरहाको कल्याणपुरमा पनि बुधबारै मनोनयन दर्ता भएको छ ।

सुनिता बराल (महोत्तरी), अवधेश झा (सप्तरी), भरत जर्घा मगर (सिरहा), ओमप्रकाश ठाकुर (सर्लाही) र शंकर आचार्य (पर्सा)

प्रकाशित : कार्तिक २८, २०७६ ०९:५७
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×