‘सेनालाई अमेरिकी सहयोग रहन्छ’

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — रक्षा तथा इन्डो–प्यासिफिक मामिलासम्बद्ध अमेरिकी सहायक विदेशमन्त्री रेन्डल स्क्राइभरले अमेरिकाले अघि सारेको इन्डो–प्यासिफिक मामिलालाई एउटा नीतिका रूपमा बुझिदिन आग्रह गरेका छन् । ‘यो कुनै रणनीति होइन,’ उनले भने । 

ZenTravel

सहायक मन्त्री स्क्राइभरले विधिको शासनअन्तर्गत रहेका इन्डो–प्यासिफिक क्षेत्रका मुलुक अमेरिकी नीतिअन्तर्गतको सहयोग र साझेदारीमा पर्न सक्ने बताए । उनले यो नीतिमा नेपाल सरकारले दिएको साथ–सहयोगको सराहना गरेका छन् । दुईदिने नेपाल भ्रमणमा आएका सहायक विदेशमन्त्री स्क्राइभरले वीरेन्द्र शान्ति तालिम केन्द्र, पाँचखालको अवलोकन भ्रमणका क्रममा शुक्रबार कान्तिपुरसँग भने, ‘नेपाल–अमेरिका द्विपक्षीय सम्बन्ध बिस्तार एवं सुदृढीकरणका लागि मेरो यो नेपाल भ्रमण सफल भएको छ ।’

Meroghar

सहायक मन्त्री स्क्राइभर अमेरिकी सरकारको १९ लाख डलर सहयोगमा निर्मित ‘लुम्बिनी हाउस’ नेपाली सेनालाई हस्तान्तरण गर्न पाँचखाल पुगेका थिए । उनले राष्ट्रसंघीय शान्ति मिसनमा रहेर उल्लेख्य योगदान दिइरहेको भन्दै नेपाली सैनिकको स्मरण गरेका थिए । अहिले शान्ति सेनामा ५ हजारभन्दा बढी नेपाली सैनिक छन् । नेपालसँग प्रतिरक्षा साझेदारी बढाउन अमेरिका तत्पर रहेको जानकारी दिँदै उनले स्टेट पार्टनरसिप प्रागाम (एसपीपी) मार्फत सहयोगका अरू आधार तय हुन सक्ने बताए । अमेरिकी दूतावासले श्ाुक्रबार बिहान राजदूत निवासमा आयोजना गरेको पत्रकार भेटघाटमा उनले इन्डो–प्यासिफिक मामिलालाई लिएर नेपालमा उब्जिएको बहसबारे त्यति जानकार नरहे पनि यस्ता बहस स्वागतयोग्य हुने बताएका थिए ।

इन्डो–प्यासिफिक मामिला विधिको शासनसँग सम्बन्धित रहेको तर्क गर्दै उनले यसलाई चिनियाँ दृष्टिकोणबाट वा यो नीति कुनै देशविरुद्धको अभियानका रूपमा हेरिनु ‘अन्यथा’ भएको बताए । सहायक मन्त्री स्क्राइभरले अमेरिकी स्टेट पार्टनरसिप प्रोगाम (एसपीपी) अन्तर्गत नेपाली सेनासँग सुरक्षा सहयोग तथा पूर्वाधार निर्माण आदिमा सहकार्य गर्न नेपाल सरकारका उच्च अधिकारीसँग कुराकानी भएको जानकारी दिएका थिए । उनले एसपीपीअन्तर्गत सैन्य सहकार्य गर्ने अमेरिकी नीतिबारे पनि जानकारी गराएका थिए । अमेरिकाले दिने भनिएको २ स्काई ट्रक यसै महिना नेपाल आइपुग्ने समेत उनले जानकारी दिए । एसपीपीअन्तर्गत अमेरिकाले २५ वर्षयता विश्वका ८० भन्दा बढी देशसँग सेनामार्फत प्रकोप व्यवस्थापन, मानवीय सहयोग र सेवा प्रदान गर्दै आएको छ । एसपीपी पनि सम्बद्ध राष्ट्रको इच्छा, आवश्यकता र प्राथमिकताअनुसार निर्धारण हुने उनले बताए ।

अमेरिकाले नेपालको ऊर्जा व्यापार तथा बहुराष्ट्रिय ट्रान्समिसन लाइन निर्माणमा मिलेनियम च्यालेन्ज कोअपरेसन (एमसीसी) अन्तर्गत दिने भनिएको ५५ अर्ब रुपैयाँ सहयोगको अनिर्णीत स्थितिबारे अमेरिकी अधिकारीले सहयोगको प्रतिबद्धता दोहोर्‍याएका छन् । नेपालका लागि अमेरिकी नियोगका उपप्रमुख म्यान्युएल पी. मिक्कलरले एमसीसी परियोजना अघि बढाउन नेपाल कटिबद्ध रहेको र अमेरिकी विदेश सहायक मन्त्रीको भ्रमण क्रममा प्रतिबद्धता दोहोरिएको बताएका थिए ।

प्रकाशित : मंसिर २२, २०७६ ०८:१३
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

खण्डहर मदननगर

जेठ ३ गते मदन भण्डारीको सालिकमा माल्यार्पण गर्नबाहेक नेताहरु हम्मेसि बल्खु पुग्दैनन् । नयाा प्रधानमन्त्री, मन्त्री बने भने एक दिन त्यहाँ पुग्छन् तर ढलेको भवन उठाउाछु भन्ने नेकपा वृत्तमा कोही भेटिएका छैनन् ।
बिनु सुवेदी

काठमाडौँ — दीपु पासवान अभिभावकको साथ लागेर तत्कालीन एमालेको निर्माणाधीन पार्टी कार्यालय बल्खु छिर्दा २ वर्षकी मात्रै थिइन् । उनी खेल्दाखेल्दै बल्खुमा सानदार कार्यालय भवन ठडियो । बागबजारको साँघुरो घरबाट बल्खुको फराकिलो जमिनमा कार्यालय बनाएर सर्न पाएपछि तत्कालीन एमाले नेतृत्व पनि मक्ख पर्‍यो ।

दीपु कार्यालयमा आउने ठूलासाना नेताहरूको आउजाउ हेर्दाहेर्दै ठूली भइन् । नेताहरूको काँध, काख र हात अनि एमाले कार्यालयको आँगनमा उनी ‘फूल’ जस्तै हुर्किइन् । २७ वर्षकी दीपु अहिले कार्यालय परिसरकै घरमा बसेर ९ महिनाकी छोरी हुर्काउँदै छिन् । ‘ठाउँ त उही हो तर पहिलेजस्तो छैन,’ दीपुले भनिन्, ‘अहिले यतातिर सुनसान छ ।’

०७२ सालको भूकम्पमा तत्कालीन एमालेको कार्यालय भत्कियो । सुरुवातदेखि त्यहीं काम गर्दै आएका दीपुका बुबा चन्द्रदेव हेरेको हेर्‍यै भए । ‘ठूलो दुर्घटना भयो जस्तो लाग्यो, अफिस घरि यता घरि उता गरेर हल्लियो, मैले आँखा झिमिक्क पार्न सकिनँ,’ चन्द्रदेवले ०७२ वैशाख १२ सम्झिए । त्यही दिन उनको पुरानो कार्यकक्षसँग साइनो टुट्यो । ०५१ सालदेखि एमालेको पार्टी कार्यालयमा काम गर्दै आएका चन्द्रदेव अहिले उही काम नेकपा पार्टी कार्यालय धुम्बाराहीमा गर्छन् तर नयाँ कार्यालयमा मन उति अडिँदैन । ‘पार्टीले छिटो अफिस बनाइदिए हुन्थ्यो जस्तो लाग्छ,’ उनले भने, ‘बल्खुमा मदन भण्डारी एक्लै भएजस्तो देखियो ।’

भूकम्पपछि तत्कालीन एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीको नेतृत्वमा दुई पटकसम्म सरकार बन्यो । मदन भण्डारीकै पत्नी विद्यादेवी भण्डारी दुई पटक नै राष्ट्रपति भइन् । तर बल्खुको पार्टी कार्यालय ढलेपछि उठाउनतर्फ कसैको पनि ध्यान गएन । बरु असरल्लै छाडियो । तत्कालीन एमालेका महासचिव ईश्वर पोखरेल नेतृत्वको भवन निर्माण तथा कार्यकर्ता संरक्षण कोष संकलन समितिले उक्त जग्गामा पर्खाल लगाउने निर्णय गरेको थियो, त्यो पनि कार्यान्वयन भएन । ‘०७२ पछि नाकाबन्दी लाग्यो, चुनाव आयो, पार्टी एकता भयो, नेताहरू पनि कताकता पुगे,’ तत्कालीन भवन निर्माण समितिका सदस्य पर्शुराम मेघी गुरुङले ठट्यौली शैलीमा भने, ‘मैले त भवन बनाउने कुरै पो बिर्सिसकेको रहेछु, अहिले त्यतातिर (मदननगर) गएको पनि छैन’

जेठ ३ गते भण्डारीको शालिकमा माल्यार्पण गर्नबाहेक नेताहरू हम्मेसी बल्खु पुग्दैनन् । नयाँ प्रधानमन्त्री, मन्त्री बने भने एक दिन त्यहाँ पुग्छन् । मदनको सालिकमा माल्यार्पण गरेर काम थालेको देखाउन पनि खोज्छन् । ‘यो हामीले नै बनाएको ठाउँ हो भनेर सम्झिने मान्छे पनि भएनन्,’ नेकपा केन्द्रीय सदस्य प्रदीप नेपालले भने ।

नेताहरूले भण्डारीले नै सुरुवात गरेको जनताको बहुदलीय जनवादलाई आफ्नो राजनीतिक एजेन्डा बनाए । तत्कालीन माओवादी केन्द्र र एमाले एकीकरण भएर बनेको नेकपाको राजनीतिक सिद्धान्त जनताको बहुदलीय जनवाद हुने या जनताको जनवाद हुने भन्ने विषयमै लामो समयसम्म बहस र रस्साकसी चल्यो । ठूलठूला भाषणमा भण्डारीलाई नसम्झिने नेता छैनन् । मदन भण्डारी प्रतिष्ठान खोलेर कतिपय नेता–कार्यकर्ताले व्यक्तिगत खेतीपाती चलाइरहेका छन् ।

एकीकृत पार्टीका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल पनि भण्डारी र आफ्नो प्रसंग बारम्बार उठाउने गर्छन् तर नेकपा वृत्तमा ढलेको भवन उठाउँछु भन्ने कोही भेटिएका छैनन्, त्यसैले भण्डारीको सालिक मदननगरको खण्डहरमा ‘टुक्रुक्क’ देखिन्छ । हालै वरिष्ठ नेता माधवकुमार नेपालसँगको भेटमा प्रधानमन्त्री ओलीले पार्टी कार्यालय निर्माणको जिम्मा लिन प्रस्ताव गरेका थिए तर नेपालले त्यसमा जवाफ दिएका छैनन् । नेकपाले धुम्बाराहीस्थित पासाङ ल्हामु प्रतिष्ठानको घरमा मासिक १ लाख ८० हजार रुपैयाँ भाडा तिर्दै आएको छ । यो हिसाबले पनि ०७२ असारयता ८६ लाख ४० हजार रुपैयाँ भाडाका लागि मात्रै तिरिएको छ । सामाजिक कामका लागि सरकारले दिएको जग्गामा बनेको भवनलाई भाडामा लगाउन पाइँदैन । त्यो नियमविपरीत प्रतिष्ठानले उपलब्ध गराएको भवनमा भाडा तिरेर बसिरहँदा नेकपामाथि नैतिक प्रश्न उठेको छ । भवन निर्माणका लागि आर्थिक सहायता संकलन भनेर उतिबेलै बनाइएको समितिले १ करोडभन्दा धेरै पैसा उठाएको थियो । त्यसपछि प्रक्रिया अघि बढेन ।

०४८ सालको चुनावमा तत्कालीन एमालेले एक तिहाइ सिट जितेको थियो । त्यतिबेलै विजयी सांसदहरूबाट पैसा उठाएर उसले बल्खुमा जग्गा किन्यो । ‘त्यतिखेर जग्गा साह्रै सस्तो थियो,’ एमाले केन्द्रीय सदस्य नेपालले सम्झिए, ‘हामीले साह्रै दु:खले आठ रोपनी जग्गा जोडेका हौं तर अहिले त्यो ठाउँले स्याहार पाएन ।’ उतिखेर करिब २ लाखमा बल्खुको जग्गा किनिएको थियो ।

०५० को सुरुवातमा पार्टी स्कुल सञ्चालन गर्ने गरी बल्खुमा भवन बनाउने निर्णय एमालेले गर्‍यो । ०५० कै जेठमा दासढुंगा दुर्घटनामा तत्कालीन एमालेका महासचिव भण्डारीको निधन भयो । उनले पार्टी कार्यालको सानदार भवन देख्न पाएनन् तर ठूलो रातो घर अघिल्तिर उनैको सालिक बनाइयो । यो नवलपरासी र दासढुंगापछि बनेको भण्डारीको तेस्रो सालिक हो । एमालेले भण्डारीकै सम्मान र सम्झनामा त्यो ठाउँको नाम ‘मदननगर’ जुरायो ।

०५१ मा तत्कालीन एमालेका अध्यक्ष मनमोहन अधिकारीको नेतृत्वमा एमालेले अल्पमतको सरकार बनायो । सरकारमा पार्टीका महासचिव नेपाल पनि सहभागी भए । एमालेले त्यही बेला उपमहासचिव पद सिर्जना गरेर वामदेव गौतमलाई जिम्मेवारी दियो । उनले ८/१० महिनामै कार्यालय भवन तयार पारे । ‘एमालेको पार्टी अफिस गौतमको इन्जिनियरिङमा बनेको थियो,’ नेकपा पार्टी कार्यालयका लेखा प्रमुख खिमलाल पौडेल सम्झिन्छन् । ०५१ मा एमाले पार्टी कार्यालयमा लेखापाल रहेका पौडेलका अनुसार १ करोड २५ हजार लागतमा त्यो भवन बनाएको थियो ।

०६५ को आठौं महाधिवेशनपछि एमाले बहुपदीय पद्धतिमा गयो । पार्टी विभागको संख्या बढेर २२ पुग्यो, पार्टी कार्यालय साँघुरो बन्दै गयो । भवन बढाउनुपर्छ भन्ने छलफल चल्यो । तत्कालीन उपाध्यक्ष विद्या भण्डारीसहितका केही नेता बल्खुमै भवन बनाउनुपर्छ भन्ने पक्षमा थिए भने महासचिव पोखरेललगायत नेताहरूले अलि फराकिलो ठाउँ खोज्नुपर्छ भन्ने मत राखिरहेका थिए । पार्टी कार्यालय कहाँ बन्छ भन्ने टुंगो नलाग्दै कस्तो पार्टी कार्यालय बनाउने भन्ने नक्सा नै तयार पारेर पुरानो कार्यालयको भित्तामा टाँसिएको थियो ।

तत्कालीन महासचिव पोखरेलको संयोजकत्वमा १२ सदस्यीय भवन निर्माण समिति गठन भयो । नयाँ भवनका विषयमा निचोडमा नपुग्दै भएकै भवन पनि भूकम्पले ढालिदियो । छलफल सेलाउँदै गयो । अहिले ‘मदननगर’ खण्डहरछ । त्यही खण्डहरको साक्षी बनेर मदन भण्डारीको अर्धकदको सालिक ठिङ्ग छ ।

प्रकाशित : मंसिर २२, २०७६ ०८:११
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×