मतदाता थपिए पनि मतदान गर्ने थोरै

प्रदेश ब्युरो

पोखरा — प्रतिनिधिसभा सदस्यका लागि शनिबार सम्पन्न उपनिर्वाचनमा कास्की निर्वाचन क्षेत्र २ मा ०७४ को तुलनामा कम मतदान भएको छ । प्रारम्भिक विवरणअनुसार करिब ६३.४ प्रतिशत मत खसेको जिल्ला निर्वाचन कार्यालयले जनाएको छ ।

ZenTravel

पोखरा महानगरपालिकाका ११ वटा वडा समेटिएको निर्वाचन क्षेत्रमा ७१ हजार ८ सय ७१ मतदाता छन्। ४५ हजार ५ सय ६३ जनाले मतदान गरेका छन्। ०७४ मा ७० हजार ६ सय ५१ मतदाता हुँदा ४९ हजार ९ सय १३ (७०.६ प्रतिशत) मत खसेको थियो। यो शनिबारको उपनिर्वाचनको भन्दा करिब ७.२ प्रतिशत बढी थियो। मतदाताहरू रोजगारी तथा अध्ययनका लागि बाहिर जानु, आफ्नो काम छाडेर मतदानमा नआउनु आदिले कम मत खसेको जिल्ला निर्वाचन अधिकारी महेन्द्रराज सुवेदीले बताए। छिटपुट बम विस्फोटका घटनाबाहेक शान्तिपूर्ण रूपमा मतदान सम्पन्न भएको छ। ३२ मतदानस्थलमा ८२ मतदान केन्द्र तोकिएको थियो। बिहान ७ बजेदेखि मतदान सुरु भएकोमा अधिकांश केन्द्र सुनसान जस्तै थिए। दिउँसोमात्रै मतदाता आउन थाले। चारवटा मतदानस्थल नजिक बम विस्फोट भए पनि कुनै क्षति र अवरोध नभएको प्रहरीले जनाएको छ।

पोखरा–३३ भरतपोखरीको बरपाण्डेथुममा मतदान अधिकृतले हस्ताक्षर नगरेको मतपत्र भेटिएपछि केहीबेर विवाद भएर मतदान रोकिएको थियो। पछि सर्वदलीय बैठकले हस्ताक्षर नभएका मतपत्र भेटिए पनि सदर गर्ने सहमतिपछि मतदान सुचारु भएको थियो। उक्त केन्द्रबाट नेकपा उम्मेदवार विद्या भट्टराईले मतदान गरेकी थिइन्।

पोखरा–३३ बाघमारास्थित सरस्वती टीका मावि, पोखरा–९ नयाँबजारको नवप्रभात मावि, पोखरा–१६ को शान्ति मावि र दीप चण्डीका मतदानस्थल नजिकै बम विस्फोटका घटना भए। कास्कीका प्रमुख जिल्ला अधिकारी रमेशकुमार केसीले सामान्य विस्फोट भए पनि त्यसले चुनावमा बाधा नभएको बताए।

१० पार्टी र ११ स्वतन्त्र गरी २१ उम्मेदवार चुनावी मैदानमा छन। उनीहरूमध्ये आठ जनाले मात्रै आफैंलाई मतदानको अवसर पाए। कांग्रेस उम्मेदवार खेमराज पौडेल ३ नम्बर क्षेत्रका स्थायी बासिन्दा भएकाले मतदान गर्न पाएनन्। समाजवादीका धर्मराज गुरुङले पोखरा–१६ र साझा पार्टीका उम्मेदवार रजनी केसीले पोखरा–४ को मतदान केन्द्रबाट मतदान गरे।

मतगणना जिल्ला समन्वय समिति कास्कीको सभाहलमा हुनेछ। सबै केन्द्रबाट मतपेटिका ल्याइएको छ। सर्वदलीय बैठकको निर्णयपछि मात्रै मतगणना थालिने सहायक निर्वाचन अधिकृत रामचन्द्र उपाध्यायले बताए। रवीन्द्र अधिकारीको गत फागुन १५ मा निधन भएपछि रिक्त क्षेत्रमा निर्वाचन भएको हो।

बागलुङ संवाददाताका अनुसार गण्डकी प्रदेशसभा सदस्यका लागि बागलुङ–२ (ख) मा ६१ प्रतिशत मत खसेको छ। ३५ हजार १ सय ८४ मतदातामध्ये २१ हजार ४ सयले मताधिकार प्रयोग गरेको निर्वाचन कार्यालयले जनाएको छ।

राष्ट्रिय जनमोर्चाका टेकबहादुर घर्तीको गत मंसिर २८ मा कलेजो रोगको उपचारका क्रममा मृत्यु भएपछि उक्त क्षेत्र खाली थियो। वाम गठबन्धनका तर्फबाट राजमोका खिमविक्रम शाही र कांग्रेसका जीतबहादुर शेरचन चुनावी मैदानमा छन्। ८ दल र २ स्वतन्त्र गरी १० उम्मेदवार चुनावी मैदानमा छन्। २५ मतदानस्थलमा ४५ केन्द्र राखिएको क्षेत्रमा मतदान शान्तिपूर्ण भएको प्रमुख निर्वाचन अधिकृतको कार्यालयले जनाएको छ।

सबै केन्द्रका मतपेटिका इलाका प्रहरी कार्यालय बुर्तिबाङमा संकलन गरी गणनाका लागि सदरमुकाम ल्याउने तयारी भएको छ। बुर्तिबाङ सदरमुकाम बागलुङ बजारदेखि ९० किलोमिटर र निसीखोला गाउँपालिकाको भल्कोट १४२ किलोमिटर पश्चिममा पर्छन्।

बागलुङकै बडीगाड गाउँपालिका–२ मा वडाध्यक्ष पदमा पनि निर्वाचन भएको छ। वडाध्यक्ष विष्णु भुसाल जिल्ला समन्वय समितिमा उपप्रमुख भएपछि पद रिक्त भएको थियो। वडामा १ हजार ७ सय ४२ मतदातामध्ये १ हजार १ सय १५ मत अर्थात् ६५ प्रतिशत खसेको छ।

लमजुङको सुन्दरबजार–२ को वडाअध्यक्ष पदका लागि भएको निर्वाचनमा ६६.३० प्रतिशत मत खसेको छ। स्थानीय तह निर्वाचनमा ७०.२४ मत खसेको थियो। २ हजार २ सय ९७ मतदातामध्ये १ हजार ५ सय २३ ले मतदान गरेका छन्। मतपेटिका सुन्दरबजारस्थित मुख्य निर्वाचन अधिकृतको कार्यालयमा ल्याइएको छ। पूर्वी नवलपरासीको बौदीकाली–५ मा वडाध्यक्षका लागि भएको चुनावमा ७२.९ प्रतिशत मत खसेको छ। ८ सय ५३ मतदातामध्ये ६ सय १५ ले मतदान गरेका छन्। वडाध्यक्ष दलबहादुर खरु मगरको गत वर्ष निधन भएपछि वडामा चुनाव भएको हो।

धरानमा मतदान ५९ प्रतिशत

सुनसरी– धरान उपमहानगरपालिकाका प्रमुख र ७ नम्बरको वडाध्यक्षका लागि भएको चुनावमा ५९ प्रतिशत मतदान भएको छ। २८ मतदानस्थलका ९९ मतदान केन्द्रमा यसअघिको स्थानीय तहको चुनावकै हाराहारी मत खसेको हो।

०७४ को स्थानीय तह निर्वाचनमा ६७.८७ प्रतिशत मत खसेको थियो। मतदाता संख्या त्यसबेला ७९ हजार २ सय ९० थियो। यसपटकको चुनावमा १३ हजार मतदाता थपिएका छन्। धरान–१४ को विजयपुरस्थित पञ्चायत माविको मतदानस्थलमा ६७ प्रतिशत मत खसेको छ भने सबैभन्दा कम धरान–८ भोटेपुलस्थित ल्याबरोटरी माविमा ५० प्रतिशत मत खसेको प्रमुख निर्वाचन अधिकृतको कार्यालयले जनाएको छ। यसपटक ५४ हजार ७ सय मत खसेको छ। यसअघिको निर्वाचनमा ५३ हजार ८ सय १२ मत खसेको थियो।

मुख्य निर्वाचन अधिकृत राधाकृष्ण उप्रेतीले शान्तिपूर्ण रूपमा मतदान सम्पन्न भएपछि मतपेटिकाहरू धरान–१५ को पुष्पलाल मार्गस्थित निर्वाचन अधिकृतको कार्यालयमा ल्याइएको र गणनाका लागि सर्वदलीय बैठक बसेर निर्णय गर्ने तयारी भएको बताए।

उत्साहपूर्ण मतदान

हेटौंडा– भरतपुर महानगरपालिकाको एउटा र खैरहनीका दुईवटा वडाहरूमा ७५ प्रतिशत हाराहारी मत खसेको छ। भरतपुर–१६ र खैरहनीको ४ र ५ नम्बर वडामा चुनाव भएको हो। चितवन जिल्ला निर्वाचन कार्यालयका प्रमुख हरि ढकालका अनुसार भरतपुर–१६ मा मतदान ७४ प्रतिशत हाराहारीमा भएको छ भने खैरहनी–४ मा ८० प्रतिशत र ५ मा ७९ प्रतिशत भएको छ। खैरहनीका दुईवटै वडामा पहिले कांग्रेस र भरतपुर–१६ मा साविक एमालेका प्रतिनिधिले जितेका थिए। उनीहरूको निधन भएकाले उपनिर्वाचन भएको हो।

भरतपुर–१६ मा ८ हजार ४ सय ८१ र खैरहनी–४ मा २ हजार ६ सय ९२ मतदाता छन्। कुनाघारी र हात्तीलेवटका दुई स्कुलमा तीन मतदान केन्द्र थिए। खैरहनी–५ मा मतदाता संख्या २ हजार १ सय २१ छ। तीनवटा वडामा १३ जना उम्मेदवार चुनावी मैदानमा छन्। गणनाको काम छिटै सकेर आइतबार बिहानसम्म सबै वडाको नतिजा सार्वजनिक गर्नेगरी काम भइरहेको निर्वाचन कार्यालयले जनाएको छ।

काभ्रेका संवाददाताअनुसार धुलिखेल नगरपालिका–२ मा ८०.०२ प्रतिशत मत खसेको छ। १ हजार ८ सय ७७ मतदातामध्ये १ हजार ५ सय २ जनाले मतदान गरेको मुख्य निर्वाचन अधिकृत पुरुषोतम ढकालले बताए। साविक रविओपी गाविस फुटेर बनेको धुलिखेल–२ मा ९ सय ४९ महिला र ९ सय २८ पुरुष मतदाता छन्।
तत्कालीन वडाअध्यक्ष राजन कोइरालाको मृत्यु भएपछि रिक्त पदमा निर्वाचन भएको हो। नेकपाका देवप्रसाद कोइराला, कांग्रेसका दर्णबहादुर खत्री, राजपा नेपालका कृष्णबहादुर तामाङ र राप्रपा (संयुक्त) का बासु थापा उम्मेदवार छन्।

रामेछाप संवाददाताका अनुसार उमाकुण्ड गाउँपालिका–५ को वडाध्यक्ष पदका लागि भएको उपनिर्वाचनमा १ हजार ७ सय ४९ मतदातामध्ये १ हजार २ सय ७२ जना मतदानमा सहभागी भएको प्रमुख जिल्ला अधिकारी लीलाकुमारी केसी पाण्डेले बताइन। मतदान केन्द्रबाट मतपेटिकाहरू च्यादलुस्थित गाउँपालिकाको मुख्यालयमा ल्याई छिटै गणना थालेर नतिजा सार्वजनिक गर्नेगरी काम भइरहेको छ। उक्त वडामा एमालेबाट निर्वाचित वडाध्यक्ष कुविरबहादुर खत्रीले आत्महत्या गरेपछि रिक्त पदमा चुनाव भएको हो।

सिन्धुपाल्चोक संवाददाताका अनुसार इन्द्रावती–८ मा वडाध्यक्षका लागि मतदान उत्साहजनक रूपमा भएको छ। १ हजार ४ सय ४ मतदातामा ८३.६९ प्रतिशत मत खसेको मुख्य निर्वाचन कार्यालय नवलपुरले जनाएको छ। १ हजार १ सय ७७ जनाले मतदान गरेका छन्।

१० पद, मतदान ७५ प्रतिशत

जनकपुर– स्थानीय तहका रिक्त १० सिटका लागि शान्तिपूर्ण रूपमा सम्पन्न चुनावमा ७५ प्रतिशत मतदान भएको जिल्ला निर्वाचन कार्यालयहरूले जनाएका छन्। महोत्तरीको पिपरा गाउँपालिकामा अध्यक्ष, सप्तरीको छिनमस्ता गाउँपालिका–७ को वडाध्यक्ष, सिरहाको कल्याणपुर–१२ को वडाध्यक्ष, महोत्तरीको बलवा गाउँपालिकाका २ र ८ का वडाध्यक्ष, मटिहानी नपा–६ को वडाध्यक्ष, सर्लाहीको हरिपूर्वा–१ वडाध्यक्ष, बाराको गढीमाई–२ वडाध्यक्ष, रौतहटको बारागढी–१ वडाध्यक्ष र पर्साको सखुवापर्सैनी–५ को वडाध्यक्षका लागि निर्वाचन भएको हो। सप्तरीको छिन्नमस्ता–७ मा ७९ प्रतिशत मत खसेको छ। १ हजार ४ सय ३ मतदातामध्ये १ हजार १ सय १४ जनाले मतदान गरेको जिल्ला निर्वाचन सप्तरी प्रमुख दिलीप यादवले बताए। सात उम्मेदवार भए पनि राजपा र समाजवादी पार्टीको गठबन्धनबाट उम्मेदवार प्रमिलादेवी यादव र नेकपाका अच्छेलाल यादवबीच नै मुख्य प्रतिस्पर्धा रहने देखिएको छ। वडाध्यक्ष प्रभाकर यादव जिल्ला समन्वय समिति प्रमुखमा निर्वाचित भएपछि रिक्त पदका लागि चुनाव भएको हो।

रौतहटको गढीमाई–२ नम्बर वडामा शनिबार सम्पन्न उपनिर्वाचनमा ८५.०२ प्रतिशत मत खसेको छ। निर्वाचनमा १० जना उम्मेदवार छन्। राजपातर्फ जितेका वडाध्यक्ष जोगिदास तत्माको ०७५ वैशाख ७ मा निधन भएपछि उक्त वडामा उपनिर्वाचन भएको हो। १ हजार ८ सय २२ मतदाता रहेको वडामा १ हजार ५ सय ४९ मत खसेको मुख्य निर्वाचन अधिकृतको कार्यालयले जनाएको छ। सर्लाहीको हरिपुर्वा नगरपालिका–१ को वडाध्यक्षका लागि उपचुनावमा १ हजार ३ सय ५६ मतदातामध्ये १ हजार ९३ जनाले मतदान गरेको मुख्य निर्वाचन अधिकृत कृष्णराम कोइरालाले बताए। वडाध्यक्ष इसाक अन्सारीको क्यान्सरले गत वर्ष मृत्यु भएपछि रिक्त पदका लागि निर्वाचन भएको हो। सीके राउतको जनमत पार्टी र दुई जना स्वतन्त्रसहित सात उम्मेदवार छन्। सिरहाको कल्याणपुर–१२ को वडाअध्यक्षका लागि ७२ प्रतिशत मतदान भएको छ। २ हजार ४ सय ८० मतदातामध्ये १ हजार ४ सय ४७ महिला र १ हजार ३३ पुरुषले मतदान गरेका छन्। पर्साको सखुवापर्सैनी–५ को वडाध्यक्षका २ हजार ६ सय २ मतदातामध्ये २ हजार १ सय २८ मताधिकार प्रयोग गरेका छन्।

कपिलवस्तुमा ८३, रोल्पामा १६ प्रतिशत मतदान

बुटवल– प्रदेशमा सबैभन्दा बढी कपिलवस्तुमा ८३ प्रतिशत र सबैभन्दा कम रोल्पामा १६ प्रतिशत मत खसेको छ।
दाङमा ६६.९३ प्रतिशत मत खसेको छ। दाङ–३ (ख) को प्रदेशसभा सदस्य र घोराही–१६ को वडाध्यक्षका लागि निर्वाचन भएको हो। दाङ–३ (ख) मा ६८ हजार ७ सय १९ मतदातामध्ये ४५ हजार ७ सय १८ ले मतदान गरे। पार्टी र स्वतन्त्र गरी १४ जना उम्मेदवार छन्। प्रदेशसभा सदस्य उत्तरकुमार वलीको सडक दुर्घटनामा निधन भएपछि उक्त क्षेत्रमा चुनाव भएको हो।

घोराही–१६ मा ७२.४४ प्रतिशत मत खसेको छ। ४ हजार ४ सय ५३ मतदातामध्ये ३ हजार २ सय २६ ले मताधिकार उपयोग गरेका छन्। प्रमुख जिल्ला अधिकारी गोविन्दप्रसाद रिजालका अनुसार दाङ–३ (ख) को मतगणना आइतबार बिहानदेखि मात्रै हुनेछ। निर्वाचनस्थल विकट ठाउँमा भएकाले राति अबेरसम्म मतपेटिका ल्याउन समय लाग्ने भएकाले गणनाको समय तोकिएको हो।
गुल्मीको रुरु क्षेत्र–६ रिमुवामा वडाध्यक्षका लागि १ हजार ५ सय ४४ मत खसेको छ। २ हजार ४८ मतदातामध्ये ७५.३९ प्रतिशतले मतदान गरेको मुख्य निर्वाचन अधिकृत राजेन्द्र पोखरेलले बताए।

अर्घाखाँचीको मालारानी–३ को वडाध्यक्षको निर्वाचनमा ३ हजार ११ मतदातामध्ये २ हजार २ सय ५० मत खसेको छ। कपिलवस्तुको शिवराज–१० को वडाध्यक्षको चुनावमा ८३.१० प्रतिशत मत खसेको छ। २ हजार ७२ मतदातामध्ये १ हजार ७ सय २२ ले मतदान गरेका हुन्। १२ जनाले उम्मेदवारी दिएका थिए।

प्यूठान–२ को वडाध्यक्षका लागि भएको निर्वाचनमा ३ हजार २१ मतदातामध्ये ६६.०३ प्रतिशतले मतदान गरेका छन्। ऐरावती–१ र २ वडाध्यक्षका लागि भएको निर्वाचनमा ६५ प्रतिशत मतदान भएको मुख्य निर्वाचन अधिकृत विष्णुप्रसाद गौतमले बताए। मतगणना आइतबार बिहानदेखि सुरु गर्ने निर्णय भएको छ।

प्रकाशित : मंसिर १४, २०७६ २१:५७
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

छठले रङ्गियो मधेस

पहाडी समुदायमा पनि सूर्य उपासनाको मौलिक लोकपर्वप्रति आस्था बढ्दो छ । वैदिक मन्त्र उच्चारण नगरिने छठमा जातीय सदभावको अनुपम नमुना पाइन्छ ।
प्रदेश ब्युरो

(जनकपुर) — छठ पर्वका लागि गाउँ गाउँका जलाशय सजाउने काम तीव्र छ । गाउँ ठाउँमा रहेका नदी, पोखरीलाई सरसफाइ गर्दै पण्डाल बनाउने काममा स्थानीय जुटेका छन् । षष्ठीको बेलुकादेखि जलाशयमा सजाइएका घाटमा विभिन्न किसिमका पकवान राखेर छठी माताको पूजा गरिन्छ । 

कतिपय घाटमा छठी माताको प्रतिमा पनि बनाउने काम भइरहेको छ । कतै स्थानीय तहले नै यो पर्वका लागि पण्डाल र मूर्ति बनाउन खटाएका छन् भने अधिकांश गाउँका स्थानीय घरघरबाट पैसा संकलन गरेर पूजाका लागि पण्डाल बनाउने काममा जुटेका छन् ।

पर्वमा थप उत्साह थप्नका लागि कतै सामूहिक रूपमा रकम जम्मा गरी साँस्कृतिक कार्यक्रमको आयोजना गरिएको छ । स्थानीय नदी तथा पोखरी लगायतका जलाशयमा षष्ठीको बेलुकादेखि सप्तमीको बिहानसम्म पूजा गर्ने व्यवस्था मिलाइएको छ । कविलासी नगरपालिका–१ पिपरियाका महन्थ रायले भने, ‘रातभरिको पूजासँगै धार्मिक र साँस्कृतिक कार्यक्रम गरी छठलाई रोमाञ्चक बनाउने तयारीमा छौं ।’ तराईका दक्षिणी क्षेत्रमा मात्रै मान्ने परम्परा रहेको यो पर्व पछिल्लो समय उत्तरी क्षेत्रका पहाडी समुदायले समेत निष्ठा पूर्वक मान्न थालेका छन् । छठी माताप्रतिको आस्थाका कारण वर्षौंदखि यो पर्व मान्ने गरेको हरिवनका स्थानीय अच्युतकुमार सापकोटाले बताए । उनले भने, ‘हाम्रो गाउँतिर पनि छठ पर्व मान्नेको संख्या दिनप्रतिदिन बढ्दै छ ।’ छठ घाटको पण्डाल बनाउने कामसँगै गाउँ गाउँमा चहल पहल पनि बढेको छ ।

छठ घाटमा भएका साँस्कृतिक कार्यक्रम र सजाइएका छठी माताका मूर्तिले रौनकता थपेको छ । सबै जातजातिका मानिसहरू एकै ठाउँमा अटाउने यो पर्व सामाजिक सदभावको नमुना बन्ने गरेको छ । अन्य दिन पानी नचल्नेसँग पनि स्थानीय एकै ठाउँमा पुजाआजा गर्छन् । ‘चेतनाको कमीले अहिले पनि ग्रामीण क्षेत्रका अन्य पूजामा स्थानीय छुवाछूत मान्छन्, तर यो पर्व यस्तो हो जो परा पूर्वकालदेखि हरेक जातजाति र समुदायका मानिस एक ठाउँमा अटाउँछन्,’ स्थनीय अरुणकुमार झाले भने ।

छठ पुजाका दिन जलाशयमा गाउँभरिका स्थानीय जम्मा हुन्छन् । यस दिन व्रतालु महिलाले अस्ताउँदो सूर्यलाई अर्घ्य दिएर रातभरि पूजापाठमा व्यस्त हुन्छन् । बिहानको उदाउँदो सूर्यलाइ अर्घ्य दिएपछि छठ पर्व समापन हुने गर्छ । यो पर्व निष्ठा पूर्वक मनाइने भएकाले यहाँका युवालाई अनुशासनमा बाँध्न सहयोग पुगाएको छ । बिहीबारदेखि छठ पर्व सुरु भएसँगै यहाँका गाउँ ठाउँका बजारमा मदिरा र मासुमा रोक लगाइएको छ ।

धुमधाम खरना
बिहीबार ‘नहाखाय’ विधिबाट धार्मिक तथा पारम्परिक विधि सुरु गरेका छठ व्रतालुले शुक्रबार ‘खरना’ विधि मनाए । ‘रस्याउ रोटी’ नामले समेत चर्चित यो विधिमा व्रतालुले शुक्रबार साँझ घरघरमा छठी माताको पूजा गरेर दूध र गुँड हालेर पकाइएको खिर (रस्याउ) र पुरी खानेछन् ।

रस्याउ रोटीलाई प्रसादका रूपमा परिवारका अन्य सदस्य तथा इष्टमित्र छरछिमेकलाई समेत खान बोलाइन्छ । यसका लागि अग्रिम निम्तो दिने चलन छ । रस्याउ रोटीका निम्तालुले यस दिन मासुमाछा जस्ता तामसिक भोजन गर्दैनन् । यस वर्ष समेत गरी चौथो वर्ष निरन्तर छठ व्रत लिइरहेकी छतवा बरैनियाकी सुगान्धी कुशवाहाका अनुसार शुक्रबार साँझ रस्याउ रोटी खाएका व्रतालुले यसैको भरमा शनिबार दिनभरि निर्जल/निराहार व्रत बस्ने छन् । शनिबार साँझ व्रतालु तथा तिनका परिवारका सम्पूर्ण सदस्यहरू घर नजिकको पोखरी, नदी, सरोवर आदि जलाशयमा निर्मित आकर्षक छठी घाटमा पुग्नेछन् ।

नयाँनयाँ वस्त्र लगाएका व्रतालुका परिवारका सदस्यले व्रतालुको पुजा सामग्रीहरू राखिएका बाँसका छैंठी टाउकोमा बोकेर घाटसम्म लग्ने चलन छ । विशेष गरी परिवारका पुरुष सदस्यले यो जिम्मेवारी पूरा गर्छन् । छठ घाटमा व्रतालुले अस्ताउँदै गरेको सूर्यलाई बाँसको सुपुलीमा नरिवल लगायत विभिन्न पूजा सामग्रीको अर्घ्य दिने छन् । त्यसपछि उनीहरू घण्टौं घाटमा बसेर पूजा अर्चनामा लीन हुन्छन् । केही व्रतालु राति घर फर्केर आँगनमा कोसी भर्ने विधि गर्छन् । माटोको हात्तीलाई पूजा गर्ने यो विधिले व्रतालुको मनोकांक्षा पूरा हुने धार्मिक विश्वास रहेको छ । यसरी कोसी भर्दा परिवारका सदस्य, आफन्त, छरछिमेकका पनि त्यहाँ पूजा गर्न आइपुग्छन् । घाटमै बसेका व्रतालु भने रातभरि भजनकिर्तन गर्छन् । व्रतालुले आइतबार बिहान उदाउँदो सूर्यलाई पुन: अर्घ्य दिएर व्रत विधिवत सम्पन्न गर्नेछन् ।

व्रतालुका घरघरमा शुक्रबार दिनभरि तथा साँझमा समेत यो पर्वमा चढाइने विशेष किसिमको पिठोको ठेकुवा पकाइँदै छ । यस काममा व्रतालु तथा तिनका परिवारका सदस्य व्यस्त रहनेछन् । यसरी प्रसाद पकाउँदा अत्यन्त चोखोनितो गरी शुद्धता तथा पवित्रताको ध्यान राखिन्छ ।

छठ पर्वका लागि वीरगन्जका घडिअर्वा, रानिघाट, नगवा, मूर्ली आदिका घाट बेहुली झैं सिंगारिएका छन् । जिल्लाको ग्रामीण भेकका पनि सबै जसो गाउँमा छठ घाट तयार पारिएका छन् । वीरगन्ज त्यसमा पनि घडिअर्वा पोखरी परिसरमा गरिने छठ पूजाले बर्सेनि राष्ट्रव्यापी चर्चा पाउने गरेको छ ।

वीरगन्ज महानगरका मेयर विजयकुमार सरावगीले सदरमुकाम वीरगन्ज र आसपासका गाउँका विभिन्न छठ घाटको स्थलगत निरीक्षण गरेर त्यहाँको व्यवस्थापन तथा सुरक्षा आदि विषयमा जानकारी समेत लिइरहेका छन् । वीरगन्ज बजार तथा जिल्लाका अन्य ग्रामीण हाटहरूमा पनि छठ पर्वको सामग्री किनमेल गर्नेको बाक्लो भीड लागेको छ । कपडा पसलहरूमा पनि नयाँ कपडा किनमेल गर्नेको भीड बढेको छ ।

‘उगह हे सुरुजदेव...’
‘उगह हे सुरुजदेव अर्घ्यक बेर...’ पूर्वी आकाश रताम्मै भए पनि सूर्यको दर्शन सम्भव भइरहेको हुँदैन । त्यहीबेला दुई दिनदेखि निराहार व्रत बसेकी ब्रतालु मधुरो स्वरमा यो गीत गुनगुनाउँछिन् । छठ पर्वको अन्तिम दिन उदाउँदो सूर्यलाई अर्घ्य प्रदान गर्नुअघि व्रतालुले यो चर्चित गीत गाउँछिन् ।

सूर्यको प्रतीक्षाको यो समय निकै कौतुहलतापूर्ण हुन्छ । महिलाहरू ठट्टा गर्दै सूर्यसँग जिस्किन्छन् । ‘ससुराली गएका सुरुज भगवान्लाई आउँन ढिला भइहाल्छ नि ।’ ससुराली गएको कारण छठ पूजाको दिन सूर्य ढिलो उदाउँने गरेको किंवदन्ती छ । यस गीतमा यस्तै भाव अभिव्यक्त छ ।

छठ पूजाको अवसरमा जनकपुरको गंगासागर, धनुषसागर, महाराजसर, रुकमिनीसर, लगाययत पवित्र जलासयमा उदाउँदो सूर्यलाई अर्घ्य प्रदान गर्ने वेला यो र यस्तै गीत गाइन्छ ।

व्रतालुहरू गीत संगीतको सुरमा भोक–प्यास बिर्सिने प्रयास गरिरहेका हुन्छन् । अर्कोतर्फ श्रद्धालुहरू पूजा सामग्रीमाथि दूध अर्पण गरिरहेका हुन्छन् । चार दिनसम्म मनाइने छठपर्वको क्रममा कात्तिक शुक्ल षष्ठी र सप्तमीको तिथि अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण मानिन्छ । षष्ठीको दिन अस्ताउँदो र सप्तमीको दिन उदाउँदो सूर्यको पूजा गरिन्छ ।

संसारभरि उदाउँदो सूर्यलाई मात्र पूजा गर्ने परम्परा रहे पनि छठमा भने अस्ताउँदो सूर्यलाई समेत धूमधामका साथ पूजा गर्ने चलन छ । संस्कृतिविद परमेश्वर कापडी यस परम्परालाई मिथिलाको मौलिक परम्परा मान्छन् । ‘आफ्ना आमा–बूबा तथा पुर्खालाई स्मरण गर्ने मनोविज्ञान यस परम्परामा निहित हुन्छ,’ कापडीले भने ।

व्रती महिला पुरुष छठी मैयालाई ठकुवा, भुसवा, नरिवल, केला, पान, सुपारीसहितका परिकार अर्पण गरिरहँदा घाटमा उभिएका सर्वसाधारण रमाइलो मान्छन् । गंगासागर र धनुषसागरमा पक्की घाट निर्माण गरिएकाले पूजा स्थल फराकिलो बनेको छ । तर, बढ्दो सहरीकरणका तथा तेलहा, मरहा, देवान र जनक सरोवरलगायतका महत्त्वपूर्ण पोखरीहरू अतिक्रमण हुँदा पूजा घाटको आभाव छ ।

जनकपुरधाम १ का व्रती राजेन्द्र भगतले भने, ‘गंगासागरमा पक्की घाट निर्माण तथा पानी सफाई अभियान सराहनीय हो । तर, अतिक्रमणमा परेका पोखरीहरूलाई अतिक्रमण मुक्त गर्न सके श्रद्धालुहरूलाई अझ सुविधा हुने थियो ।’ राजनीतिक दलका नेताहरू पोखरीको घाटमा पुगेर सदभाव साटासाट गर्छन् ।

छठ पर्वको पहिलो दिन व्रती महिला पुरुष पवित्र जलासयमा स्नान गरी चोखो खानेकुरा मात्र खान्छन् । जसलाई नहायखाय भनिन्छ । दोस्रो दिन दिनभरि उपवास बसी साँझ गुलियो रोटी र खिर खान्छन् । जसलाई स्थानीय भाषामा ‘षडना’ भनिन्छ । षडनापछि निराहार व्रत बसेका व्रतालुहरू उदाउँदो सूर्यलाई अर्घ्य प्रदान गरेर मात्र व्रत समापन गर्छन् ।

पति सुख, सम्वृद्धि, सन्तान प्राप्ति तथा कुष्टजस्ता रोगबाट मुक्ति हुने विश्वासका साथ छठ पर्व मनाइने गरेको पण्डित व्रजनन्दन झाले बताए । झाका अनुसार अज्ञात बासको सफलताका लागि महाभारतकालमा द्रोपदीले सूर्य पूजा गरेकी थिइन् ।

मिथिलाञ्चलमा प्रचलित पर्व त्योहारमध्ये छठ, जितिया, सामाचकेवा लोक पर्व हुन् । जसमा वैदिक मन्त्र उच्चारण गर्नुपर्दैन । यी पर्व– त्योहारको मुख्य मन्त्र भने लोकगीत नै हुन्छ । छठ पर्वको तयारी सुरु भएदेखि नै गीत गाउने चलन छ ।

‘केरा जे फरल घउद स, ओहिपर सुगा मडराय ।
मारबौ रे सुगवा धनुष स, सुगा गिरे मुरझाय ।।’

पूजा प्रयोजनका लागि बारीमा फलेको केरा जोगाउन श्रद्धालुहरू गाउँने गर्छन् । खानेकुरा बनाउन पिठो बनाउनेदेखि पकवान पकाउने बेला पनि गीत गाइरहन्छन् । पूजा सामग्री घाटसम्म पुर्‍याउने बेला पनि गीत गाउने चलन छ ।
तर, पछिल्लोसमय पूजा घाटमा छठ गीत अलि कम सुनिन थालिएको छ । मौलिक गीतको स्थानमा रेकडिङ गीत सुनिन थालेको छ । मिथिला नाट्यकला परिषदका पूर्व अध्यक्ष सुनिल मल्लिक मौलिक गीत गायन परम्परामा ह्रास आउनुलाई ‘सांस्कृतिक संकट’को संज्ञा दिन्छन् ।


प्रकाशित : कार्तिक १६, २०७६ १०:२३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
×