बुङमतीले लठ्यायो विदेशी मेयरलाई

सहरहरुको सञ्जाल सिटी नेटको कार्यसमिति बैठकमा सहभागी हुन विभिन्न देशका १४ नगरप्रमुखसहित ८८ जना विदेशी ललितपुरमा जम्मा भएका छन् 
प्रशान्त माली

(ललितपुर) — बुङमती मत्स्येन्द्रबहालको उत्तरपट्टिको ‘धोकासी फल्चा’ (पाटी) मा अखण्ड भजन खलकको भजनकीर्तन चलिरहेको थियो । विदेशी पाहुनाहरूलाई एक महिलाले टीका र फूल लगाएर स्वागत गरिन् । निकै प्रसन्न मुद्रामा ती विदेशीले भजन नियालिरहे । कतिपयले दक्षिणा चढाएर सम्मान व्यक्त गरे, कतिपय तस्बिर लिन थाले ।

बुङमती सहकालका देवता रातो मत्स्येन्द्रनाथ रहेको गाउँ हो । नेपाल भाषामा यसलाई ‘बुगं दे’ भनिन्छ ।


चक्रपथबाट करिब ८ किमि दक्षिणमा पर्ने गाउँको मुख्य आकर्षण रातो मत्स्येन्द्रनाथ, कुमारी, हस्तकला, चित्रकला र विभिन्न जातका नेवारहरूको बसोबास थलो हो । यही थलोमा विभिन्न देशका मेयरहरू बिहीबार पुगेका थिए ।

परम्पराअनुसार बुङमतीका जीवित देवी कुमारी रातो मत्स्येन्द्रनाथको जात्रामा मात्र बाहिर ल्याइन्छ । तर, सिटीनेटका प्रतिनिधिहरू आउने भएपछि मत्स्येन्द्रबहालको उत्तरपट्टिको ‘धोकासी फल्चा’ (पाटी) को सिंहासनमा राखिएको थियो । सिटीनेट एसिया प्रशान्त क्षेत्रका विभिन्न नगरपालिका र अन्य सरोकारवाला आबद्ध संस्था हो ।


चोहेल ननीः बुङमतीको सबभन्दा ठूलो चोकमध्ये एक हो । ननीःकी ५० वर्षीय कृष्णमाया माली पाहुनालाई बुङमतीको कला देखाउन हाकुपटासी र गुन्युचोलोमा सजिएकी थिइन् । उनले मोबाइल झुन्ड्याएर चार्ज गर्दा राख्ने खोयाको सामान, कलम राख्ने, साँचो झुन्ड्याउने, मुरा, ढकी (एक किसिमको सामान राख्ने भाँडो), मरे चरा (एक किसिमका चारा) को गुँडलगायतका सामान प्रदर्शनीमा राखेकी थिइन् ।


सिटीनेटका महासचिव जगन्नाथन त्यहाँ पुग्दा उनी कलम राख्ने भाँडो बुन्दै थिइन् । छक्क परेर महासचिवले मुसुक्क हाँसेर प्रतिक्रिया दिए । मालीसँग सेल्फी खिच्न ती विदेशी एकाएक झुम्मिए । विदेशीले एक सय रुपैयाँ पर्ने मोबाइल चार्ज गर्दा राख्ने भाँडो, बास्केट र पाँच सय रुपैयाँ पर्ने चराको गुँड खरिद गरे ।


बुङमतीवासीले मान्ने देवतामध्ये हेयगृव भैरव पनि एक हो । आँग छेँ (मनकामना मन्दिर) प्राङगणमा बुङमतीका चित्रकार सुर्जमुनि शाक्यले पौवा चित्रमार्फत भैरवको महत्व देखाउन कोसिस गरिरहेका थिए । प्रदर्शनीमा मनकामना, योगिनी, तारा, बुद्ध, बसुन्धरा गरेर १० देवीदेवताका चित्र थिए । बुङमती जावलाखेलबाट पश्चिमपट्टिको गल्लीमा प्रवेश गरेपछि गणेश मन्दिर भेटिन्छ । त्यहाँ परम्परागत वेशभूषामा सजिएकी पाँच युवतीले धिमे नाच देखाए । नजिकै भिपु माला (एक प्रकारको माला) मा सजिएकी युवतीहरूले काठको झ्यालमा बुट्टा भर्दै गरेको दृश्य देखेर पाहुनाहरू मोहित बने ।


त्यसछि उनीहरूलाई मत्स्येन्द्रबहाल लगिएको थियो । गल्लीमा उनीहरूले काष्ठकला अवलोकन गरे । त्यहाँ कल्पवृक्षमा विराजमान आकर्षक बुद्ध मूर्ति, विभिन्न ध्यानमुद्रामा बसेर बुद्ध, परालबाट बनाइएका जुट्टा, हात्ती, फ्रेम, माना, बज्र, चैत्य आर्कषक थिए ।


भूकम्पले ध्वस्त बनेको रातो मत्स्येन्द्रनाथ मन्दिर पुनर्निर्माण भइनसकेकाले देवतालाई टहरामा राखिएको छ । पुजारीले विधिवत पूजा गर्दा पाहुनाहरू अनौठो मानेर हेरिरहेका थिए । उनीहरूलाई परम्परागत टोपी र रातो पोसाकमा सजिएका रातो मत्स्येन्द्रनाथका पुजारीहरूले टीका र फूलमाला लगाएर ‘ढोका पिनी’ टोलमा स्वागत गरेका थिए । त्यहाँबाट चोहेल ननी–कोटा टोल–बाँ छेँ–बाथः–लाछी–मत्स्येन्द्रबहाल–बहिली (प्रथमपुर महाविहार) हुँदै कार्यविनायकसम्म पुर्‍याइएको थियो । दुई जना बालिका ‘वेलकम टु अल दी डिस्टिङगुस्ट गेस्ट फ्रम सिटीनेट मेम्बर सिटिज्’ लेखेको ब्यानरमा बोकेर अग्रपंक्तिमा थिए । उनीहरू खाल्टु दाफा भजन खलबाट सहभागी भएका हुन् ।


लगत्तै बाँसुरी खलले धिमे बाजाले उनीहरूलाई स्वागत गरेको थियो । दे नामक पुखु पनि चिटिक्क देखिन्थ्यो । यो क्षेत्रमा महिलाहरूले नेवारी परम्पराअनुसार रक्सी पारिरहेको दृश्यसमेत देखाइएको थियो । लाछी टोलमा एकजना पुरुषले बारा बनाएर बिक्री गरिरहेका थिए । गल्लीका पाटीहरूमा परम्परागत भजन गाइरहेका टोली थिए । लाछी टोलको पाटीमा भने महिलाहरू भजन गाउन व्यस्त देखिन्थे ।


भ्रमणमा ललितपुर महानगरपालिकाका मेयर चिरीबाबु महर्जन र ललितपुर महानगरपालिका २२ का वडाध्यक्ष अम्बिरराज शाक्यलगायत उपस्थित थिए । सहरहरूको सञ्जाल सिटीनेटको ३८औं कार्यसमितिको तीनदिने बैठकमा सहभागी हुन विभिन्न देशका १४ नगरप्रमुखसहित ८८ विदेशी ललितपुरमा जम्मा भएका छन् ।


शुक्रबारसम्म चल्ने बैठकमा नेपालका विभिन्न स्थानीय तहका ४३ प्रतिनिधिसमेत सहभागी छन् । बैठकमा सहभागी हुन आएका विदेशीलाई बुधबार ललितपुर महानगरले पाटन ढोकाबाट पिम्बाहल पोखरी हुँदै पाटन दरबारसम्म नगरको सम्पदा अवलोकन गराएको थियो ।


सिटी नेटमा आबद्ध सदस्य नगरहरूबीच सिप, प्रविधि, शिक्षालगायतका क्षेत्रमा आपसी साझेदारी गर्न बैठकले सहयोग पुर्‍याउने आयोजक ललितपुर महानगरपालिकाका मेयर महर्जनले बताए ।



प्रकाशित : कार्तिक २२, २०७६ ०८:५८

ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

वडाको अभियान : घरमै वृद्धवृद्धाको स्वास्थ्य परीक्षण

ललितपुर महानगरपालिकाको ३ नम्बर वडा कार्यालयले सुरु गरेको ‘नि:शुल्क स्वास्थ्य उपचार अभियान’ बाट वृद्धवृद्धाले प्रत्यक्ष लाभ लिएका छन्
प्रशान्त माली

(ललितपुर) — वृद्धावस्थाका कारण पुल्चोककी राममाया महर्जन भर्‍याङबाट तलमाथि गर्न सक्दिनन् । लौरोको सहारामा मुस्किलले एउटा कोठाबाट अर्कोमा पुग्छिन् । २०७२ को भूकम्पको त्रासले उनको मुटुमा समेत असर पुगेको थियो । त्यसयता उनी दैनिक औषधि सेवन गर्छिन् । प्रत्येक साता अक्सिजन, गुल्कोजको मात्रा र प्रेसर जँचाउनुपर्छ । 

ललितपुर महानगरपालिकाको ३ नम्बर वडाले घरदैलोमा पुगेर नि:शुल्क प्राथमिक स्वास्थ्य उपचार सेवा थालेपछि भने उनको पीडा कम भएको छ । सोमबार स्वास्थ्य टोलीले उनी रहेको पाँचौं तलामा पुगेर जाँच गर्‍यो । सुगर, प्रेसर सबै ठीक भएको जानकारी गराउँदा उनको खुसीको सीमा रहेन । ‘हामीजस्ता वृद्धाका लागि यस्तो कार्यक्रम ल्याएर अत्यन्त राम्रो गर्‍यो,’ ९२ वर्षीया महर्जनले हाँस्दै भनिन्, ‘सबैलाई धन्यवाद छ ।’ टोलीले उनको तौल, ज्वरो, अक्सिजन र शरीरमा गुल्कोजको मात्रालगायत परीक्षण गरेको थियो ।

महर्जनको स्वास्थ्य परीक्षणलगत्तै टोली पुल्चोक ‘छेँ क्व’ टोलमा पुग्यो । ज्येष्ठ नागरिकको नि:शुल्क स्वास्थ्य परीक्षणमा थिए, वडा कार्यालयबाट खटिएका गंगा महर्जन, रञ्जु तोलांगी र रुपेश थापा । पसलमा बसिरहेकी ८६ वर्षीया नानीबेटी महर्जनलाई उनीहरूले एकै स्वरमा भने, ‘तपाईंको स्वास्थ्य अवस्था जाँच गर्न आएका छौं ।’

नर्ससहितको टोली घरमै आएपछि उनी पनि दंग परिन् । प्रेसरको बिरामी उनले १५ वर्षदेखि निरन्तर औषधि सेवन गर्दै आइरहेकी छन् । प्रत्येक साता प्रेसर जँचाउनुपर्नेमा यसपटक उनले भ्याइनन् । नर्सले प्रेसर जाँचेर ठिक भएको जानकारी गराएपछि मात्रै उनले ढुक्कको सास फेरिन् ।

‘सुगर देखापरेको छ, तर औषधि नै खानुपर्ने अवस्थामा होइन,’ नर्स गंगा महर्जनले सुझाइन्, ‘गुलियो खानेकुरा र आलु नखानुस्, दिनको एक छाक रोटी खानुस् । ठीक हुन्छ ।’

पुल्चोक त:ननी टोलका ८४ वर्षीय धवचा महर्जन मुटुका बिरामी हुन् । उनले हिँडडुल गर्न नसकेको चार वर्ष बित्यो । गत वर्ष अल्सर भएपछि उनी थला परे । घरमा बस्दाबस्दै न्यास्रो मानेका उनलाई बुहारीले स्वास्थ्य टोली आएको जानकारी गराएपछि खुसी देखिए । ‘स्थानीय तहमा जनप्रतिनिधि आएको बल्ल महसुस भएको छ,’ बुहारी मायाले भनिन्, ‘घरमै स्वास्थ्यकर्मी आएपछि बालबालिकाको पनि स्वास्थ्य जाँच गराउन पायौं ।’ जाँच गर्ने क्रममा महर्जनको प्रेसर निकै बढेको पाइयो । ‘प्रेसर कम गर्न मुख बाँधेर हुँदैन । औषधि नै खुवाउनुपर्छ,’ नर्सले भनिन्, ‘नत्र हातखुट्टा नचल्ने रोग लाग्न सक्छ ।’ उनले बिरामीमा दम देखापरेकाले धूमपान नगराउन पनि सल्लाह दिइन् ।

ललितपुर महानगरपालिका– ३ नम्बरमा ३ सय ५० जना वृद्धवृद्धा छन् । अधिकांश रोगबाट ग्रसित छन् । उनीहरूमध्ये कोही कष्टकर यात्रा गरेर मेडिकल त कोही अस्पताल पुगिरहेका छन् । नसक्नेहरू घरमै कुँजिन बाध्य छन् । ललितपुर महानगरले घरदैलो नि:शुल्क स्वास्थ्य उपचार अभियान सुरु गरेपछि भने उनीहरूलाई प्रत्यक्ष लाभ पुगेको छ ।

वडा नम्बर ३ का अध्यक्ष श्रीगोपाल महर्जन बेलैमा उपचार गराउनुपर्छ भनेर सचेतना जगाउने यस्तो कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको बताउँछन् । ‘अर्को सातादेखि ईसीजी र युरिन टेस्टको सुविधा पनि थप्छौं,’ उनले भने, ‘रोग देखापर्ने ३० देखि ६० वर्ष उमेर समूहमा हो । युवावस्थामा जोस जाँगर हुने भएकाले उपचार गराउनेतिर ध्यान हुँदैन ।’

अभियानले वडाका बासिन्दामा देखिएको रोगसम्बन्धी तथ्यांक संकलनमा पनि सघाउ पुर्‍याउने उनले बताए । ‘वडा कार्यालयमा स्वास्थ्य केन्द्र पनि सञ्चालनमा गरिसकेका छौं,’ उनले भने, ‘बिरामीलाई सरकारले दिँदै आएको औषधि र नि:शुल्क स्वास्थ्य परामर्श दिने व्यवस्था गरेका छौं ।’ उनले केन्द्रमा साताको एक दिन डाक्टर पनि राख्ने तयारीमा रहेको बताए । वडाले इन्फ्लुएन्जा भ्याक्सिन दिने योजना पनि बनाएको छ । यसका लागि ३ लाख रुपैयाँ बजेट पनि विनियोजन गरिसकेको वडाध्यक्ष महर्जनले बताए ।

नर्स महर्जनका अनुसार अभियानले सर्वसाधारणमा स्वास्थ्यसम्बन्धी चेतना जगाएको छ । ‘सानो परामर्शले ठूलो रोग लाग्नबाट बचाउन मद्दत गर्छ,’ उनले भनिन्, ‘परिवारको समय र खर्च पनि बचाउँछ ।’ अभियानमा संलग्न नर्स सुमेरु सिटी अस्पतालबाट नि:शुल्क खटिएका हुन् ।


प्रकाशित : कार्तिक २०, २०७६ ०९:०३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×