कांग्रेस बैठक : पौडेल र सिटौला बाहिरिए

खेमराज पौडेलको सम्भावना
कुलचन्द न्यौपाने

काठमाडौँ — कास्कीमा कसलाई उम्मेदवार बनाउने भन्ने विषयले विवाद बढेपछि संस्थापन इतरपक्षीय नेताहरु उम्मेदवार चयन गर्ने जिम्मेवारी सभापति शेरबहादुर देउवालाई सुम्पेर बैठकबाटै बाहिरिएका छन् । चार निर्वाचन क्षेत्रका लागि उम्मेदवार चयन गर्न मंगलबार बिहानदेखि बसेको बैठकमा कास्कीको २ नम्बर क्षेत्रबाट कसलाई उम्मेदवार बनाउने भन्ने विषयमा मुख्य विवाद देखिएको हो ।


वरिष्ठ नेता रामचन्द्र पौडेल, महामन्त्री शशांक कोइराला, पूर्व महामन्त्री कृष्णप्रसाद सिटौला र कोषाध्यक्ष सीतादेवी यादव बैठकबाट बाहिरिएपछि सभापति देउवाले कास्की–२ मा खेमराज पौडेललाई उम्मेदवार बनाउने निर्णय लिएका छन्। तर, औपचारिक रुपमा अहिलेसम्म उनीसहित कसैको नाम पनि सार्वजनिक गरिएको छैन।

कास्कीमा वरिष्ठ नेता पौडेल र पूर्व महामन्त्री सिटौलाले देवराज चालिसेलाई उम्मेदवार बनाउनु पर्ने अडान राखेका थिए। उनी यसअघिका उम्मेदवार भएकाले उनैलाई दिनुपर्ने पौडेल र सिटौलाको अडान थियो। तर, सभापति देउवाले चालिसेलाई रोक्नका लागि सुरुमा धनराज गुरुङको नाम अघि सारेका थिए।

गुरुङको नाम अघि सारेपछि पौडेल समेत सकारात्मक देखिए। तर, देउवा गुरुङको नामबाट पछि हट्दै खेमराज पौडेलको पक्षमा उभिएपछि उनीहरु बैठबाट बाहिरिएका हुन्। विवाद बढेपछि गुरुङले पदाधिकारी बैठकमै गएर आफूलाई उम्मेदवार नबनाउन आग्रह गरेका थिए।

बैठकमा पौडेलले हार र जितको जिम्मेवार सभापतिले नै लिनेगरी जसलाई उम्मेदवार बनाउनु छ बनाउनुहोस् भन्दै बैठकबाट बाहिरिएका थिए। त्यसअघि सिटौलाले आन्तरिक शक्ति सन्तुलन र आम सहमति जुटाएर उम्मेदवार चयन गर्ने सभापति देउवालाई सुझाएका थिए। ‘कहाँ-कसलाई उम्मेदवार बनाउँदा चुनाव जित्न सकिन्छ भन्ने हामीहरुको धारणा तपाईंले सुनिसक्नु भएको छ। छलफल मात्रै गर्ने तर निर्णय नहुँदा पार्टीभित्रै अन्यौल खडा भयो,’ सिटौलाको भनाई थियो ,‘हामी सार्वजनिक रुपमा केही भन्दैनौं, तपाईले जसलाई निर्णय गर्नुछ गर्नुहोस। हामी बैठकमा बस्दैनौं।’

पदाधिकारी बैठकमा पौडेल र सिटौलासहित दश जना सहभागी थिए। संस्थापन इतरपक्षका चार जना बाहिरिएपछि पदाधिकारी बैठकमा संस्थापन पक्षीय ६ जना मात्रै सहभागी छन्। कास्कीमा पौडेलको नाममा टुंग्याएपनि बागलुङ, भक्तपुर र दाङको प्रदेश निर्वाचन क्षेत्रको उम्मेदवार भने अझै टुंगो लागिसकेको छैन।

प्रकाशित : कार्तिक २०, २०७६ १४:५२
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

मेरो बिहे बीपीको दौरासुरुवालमा : शशांक कोइराला

कुलचन्द न्यौपाने

सधैं अनौपचारिक पोसाकमा देखिने कांग्रेस महामन्त्री शशांक कोइराला गत आइतबार पार्टीको चियापानमा दौरासुरुवालको औपचारिक गेटअपमा देखिएपछि चर्चामा छाएका छन् । उनको यो गेटअपलाई धेरैले आसन्न पार्टीको महाधिवेशनसँग जोडेर विश्लेषण गर्न थालेका छन् ।

नयाँ गेटअपको राजनीतिक अर्थ र पार्टी नेतृत्वलगायत विषयमा शशांकसँग कान्तिपुरका कुलचन्द्र न्यौपानेले गरेको कुराकानी :

पार्टीको चियापान कार्यक्रममा तपाईं एकाएक राष्ट्रिय पोसाकमा देखिनुभयो, यसको कुनै अर्थ छ कि ?
धेरैले मन पराएको देखें । सायद बीपीकै तस्बिर आँखामा पर्‍यो होला । मैले पहिलोचोटि दौरासुरुवाल लगाएको आफ्नो विवाहमा थियो । श्रीमतीका तर्फबाट सुटको कपडा आएको थियो । त्यही सिलाएको थिएँ । बा (बीपी) ले भन्नुभयो, ‘कहाँ हुन्छ, दौरासुरुवाल लगाउनुपर्छ ।’ मैले भनें, ‘मेरो दौरासुरुवाल छैन ।’ उहाँले भन्नुभयो, ‘मेरै लगा ।’ अनि उहाँकै दौरासुरुवालमा मेरो विवाह भयो ।

यो पनि पढ्नुहोस् :शशांकको नयाँ ‘लुक्स’


त्यसपछि लगाउनु भएन ?
त्यसपछि खासै लगाइन । कहिलेकाहीँ मात्र लगाएँ । अहिलेसम्म ५/७ पटक लगाएँ होला । पछिल्लोपटक चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनपिङको सम्मानमा आयोजित डिनरमा सहभागी हुँदा लगाएको हो । भोलिपल्ट कांग्रेसको चियापानमा लगाएँ ।

तपाईं आफैंलाई कस्तो अनुभव भयो त ?
राम्रो देखिँदो रहेछ । सबैको नजरमा म हँसिलो देखिएँ । सबैले राम्रो मान्दा रहेछन् ।

धेरैले तपाईंको यो पोसाकलाई १४ औं महाधिवेशनसँग जोडेर विश्लेषण गर्न थालेका छन् । साँच्चै तयारी अघि बढेको हो ?
तयारी छँदै छ । नेतृत्व परिवर्तन हुनुपर्छ भन्ने मेरो धारणा हो । शेरबहादुरजीलाई हराउन हामी ५/७ जना एकै ठाउँमा उभिनुपर्छ । हाम्रो पक्षबाट दुई उम्मेदवार मात्रै भयौं भने पनि शेरबहादुरजीले त्यसै जित्नुहुन्छ । शेरबहादुरजीले पार्टीमा कुनै नयाँ भिजन दिन सक्नुभएन । त्यसैले पनि नेतृत्व परिवर्तन हुनुपर्छ भन्ने मेरो धारणा रहँदै आएको छ ।

पार्टी सभापति देउवाले नयाँ भिजन दिन नसकेकाले मात्रै हो कि अरू कमजोरी पनि औंल्याउनुभएको छ ?
मुख्यत: नयाँ भिजन दिन सक्नुभएन । पार्टीका गतिविधि पनि राम्रो भएन । पार्टी सुचारु रूपमा सञ्चालन हुन सकेन । अहिलेसम्म पार्टीका विभाग गठन गर्नसम्म सक्नुभएको छैन । नेविसंघ, तरुण दललगायत भ्रातृ संस्था लथालिंग छन् । पार्टीको विधानसमेत राम्रो भएन । बीपी कोइरालाले सभापतित्व प्रणालीको विधान हुनुपर्छ भन्नुहुन्थ्यो । सभापति निर्वाचित हुने र सबै शक्ति सभापतिसँग रहने प्रणाली विधानमा हुनुपर्थ्यो । म त्यसकै पक्षमा थिएँ तर कोषाध्यक्षबाहेक सबै पदाधिकारी चुनावबाट आउने व्यवस्था गरियो । यसले सभापतिलाई कमजोर बनाएको छ ।

मनोनीतको व्यवस्था हुँदा पनि पदाधिकारी मनोनयन गर्न दुई वर्षभन्दा बढी लाग्यो नि ?
त्यो त हो ।

तपाईं बाहिर र पार्टीभित्रै पनि धेरै बोल्नुहुन्न । अर्कोतर्फ पार्टी सभापतिलाई भिजन र कार्यक्रम दिन नसकेको भनेर हटाउनुपर्छ भन्नुभयो । तपाईं आफैं महामन्त्री भएर कति काम गर्नुभयो त ?
शेरबहादुरजीको विरोधमा मैले नबोलेकै हो । बोल्न पनि हुन्न । शेरबहादुरजीले जस्तै मैले विरोध गर्न थालें भने पार्टीको अवस्था के हुन्छ ? तर, महाधिवेशन आउँदै छ । त्यसको तयारी हामी गर्दै छौं ।

महामन्त्रीको हैसियतले पार्टीलाई अघि बढाउन तपाईंले के भूमिका निर्वाह गर्नुभयो त ?
मैले पार्टी एकजुट बनाउन प्रयास गरें । शेरबहादुर, रामचन्द्रजी दुवैलाई पार्टी एक गर्नुहोस्, नत्र भविष्य अन्धकार हुन्छ, त्यसका लागि मैले के गर्नुपर्छ तयार छु भनेर बारम्बार भन्दै आएँ । देशको विकासबारे मेरो एउटा भिजन छ । अहिले सत्र लाख हेक्टर जमिन खेतीयोग्य छ । जबकि हाम्रो उत्पादन केही छैन । ओलीजी केरुङबाट काठमाडौं, काठमाडौंबाट लुम्बिनी रेल ल्याउने भन्नुहुन्छ । ऋणमा हामीले रेल बनाउन थाल्यौं भने डुब्छौं । हाम्रो उत्पादन के छ ? हामी चाइनिज र भारतको ट्रान्जिट प्वाइन्ट मात्रै हुने ? त्यसले आर्थिक प्रभाव त पार्ला तर हाम्रो आफ्नै उत्पादन भएन भने उन्नति हुन्न ।

पार्टीमा धेरै गुट छन् । एउटै गुटभित्र पनि उपगुट सक्रिय छन् । यसलाई कसरी मिलाउनुहुन्छ ?
सबैभन्दा पहिला आफूलाई हेर्नुपर्छ । एकजुट नभई हाम्रो भविष्य छैन भन्ने अनुभूति हामी सबैले गर्नुपर्छ । सबैले गुटबन्दीले गर्दा हामी खत्तम भयौं भन्ने रियलाइज गर्नुपर्छ । पार्टी एक हुनासाथ यसलाई कसैले हराउन सक्दैन ।

एक त गर्ने, तर कसरी ?
सेल्फ रियलाइजेसन गर्नुपर्छ । हाम्रो भविष्य एकतामै छ भन्ने कुरा सबैले बुझ्न सक्नुपर्‍यो । बीपी कोइरालाले मेलमिलापको नीति लिएर यो पार्टीलाई अघि बढाउनुभएको हो । आजको दिनमा पनि मेलमिलापको आवश्यकता त्यत्तिकै छ ।

तपाईंहरूको (संस्थापन इतर) बीचमा कस्तो खालको समझदारी बन्छ त ?
बुधबार साँझ हामी (संस्थापन इतरपक्ष) बस्याथ्यौं । हामी सबैको एउटै भावना एकताबद्ध हुनुपर्छ भन्नेमै छ । हामी एक भयौं भने शेरबहादुरजीले छोड्नै बाध्य हुनुपर्छ । हाम्रो समूह यही निष्कर्षमा पुगेको छ । शेरबहादुरजीतिर भएकालाई आफ्नो पक्षमा ल्याउनेतर्फ पनि हाम्रो ध्यान जानुपर्छ । रामचन्द्र दाइ, शेखर दा, म, प्रकाशमान, सिटौला बसेर एउटा मात्रै उम्मेदवार दिनुपर्छ, चाहे त्यो जोसुकै किन नहोस् ।

तपाईंको आफ्नै तयारी छ । शेखर कोइराला जो भए पनि म लडेरै छाड्छु भन्न थाल्नुभएको छ । पहिला त कोइराला परिवारभित्रै प्रतिस्पर्धा हुने भयो नि ?
त्यस्तो हुन्न । हामी एकै ठाउँमा उभिनुपर्छ । विकल्प छैन । जसको नेतृत्व स्वीकार्य हुन्छ, उसैमा जानुपर्छ । यस विषयमा आउने दिनमा अझ छलफल हुँदै जाला ।

दाजुभाइबीचमै प्रतिस्पर्धा हुन्छ कि हुन्न ?
त्यस्तो हुन्न । समझदारीमा जान्छौं ।

दाइ (शेखर) सँग कत्तिको कुराकानी हुन्छ ?
पछिल्लोपटक भएको छैन । अब कुराकानी गर्छौं ।

तपार्ईंकै तयारी कत्तिको छ त ?
महाधिवेशन आउन अझै एक वर्ष बाँकी छ । देशभरका साथीहरूसँग परामर्श गर्छु । राज्यका सबै जिल्ला पुग्छु । सबै जिल्लामा पुगेर साथीहरूसँग भेटघाट गर्छु । साथीहरूको सुझाव र परामर्शबाटै अघि बढ्छु ।

०४६ सालपछि २० वर्षसम्म कोइराला परिवारमै पार्टीको नेतृत्व रह्यो । १३ औं महाधिवेशनबाट गैरकोइराला परिवारमा नेतृत्व सर्‍यो ।

अब फेरि कोइराला परिवारबाटै नेतृत्व हुनुपर्छ भन्ने तपाईंहरूको मान्यता हो ?
लिगेसीमा म त्यति विश्वास गर्दिनँ । कोइरालाहरूले नै गर्नुपर्छ भन्ने होइन । तर कोइराला हुनासाथ साथीहरूले आशा धेरै राख्नुहुन्छ । म भन्छु, आशा होइन, विश्वास गर्नुपर्छ । आशा गरेपछि त झुलभित्र सुत्दिन थाल्नुहुन्छ । त्यसैले सबै साथीहरूलाई विश्वास गर्नुहोस्, आशा नराख्नुहोस् भन्छु । विश्वास भयो भने मात्रै प्रत्यक्ष लाग्ने कुरा हुन्छ ।

त्यसो भए कोइराला परिवारको विरासत फर्काउन चाहनु हुन्छ ?
एसिया क्षेत्रमै लिगेसीको ठूलो भूमिका हुने रहेछ । बीपीपुत्र हुनासाथ म पचास प्रतिशत त्यसै अघि बढिहालें । लिगेसी काउन्ट हुन्छ तर म यसमा विश्वास गर्दिनँ । आफ्नो क्षमताअनुसार अघि बढ्न सकियो भने मात्रै उपलब्धि प्राप्त गर्न सकिन्छ भन्ने मेरो विश्वास छ । क्षमता लिगेसीले दिँदैन ।

चुनाव जित्नका लागि त यसले ठूलो भूमिका खेल्छ होइन र ?
हो, खेलिहाल्छ । हाम्रो जस्तो मुलुकमा ठूलो लिगेसीको भूमिका अवश्य हुन्छ । नेतृत्वमा जानका लागि भूमिका खेल्छ । सहज हुन्छ तर नेतृत्वमा गएपछि लिगेसीले काम गर्दैन । त्यतिबेला क्षमता चाहिन्छ । लिगेसी मात्रै भयो, क्षमता भएन भने नेतृत्वमा पुगेर कुनै निर्णय गर्न सक्दैन । क्षमता अभिवृद्धि गर्नुपर्छ । नेतृत्वका लागि बीपीपुत्र भएकाले मलाई सजिलो छ । तर, देशलाई अघि बढाउने क्षमता पनि मैले आर्जन गरेको छु ।

तपाईंले आसन्न पार्टी महाधिवेशनमा धर्मको एजेन्डालाई उठाउन खोज्दै हुनुहुन्छ भन्ने छ नि ?
म जुन क्षेत्रबाट चुनाव लडेर आएको छु, त्यस क्षेत्रमा धार्मिक मानिस धेरै छन् । त्यसैले कतिपय अवस्थामा यो एजेन्डा अघि बढाउनु मेरो बाध्यता पनि बन्यो । धर्मनिरपेक्ष होइन, स्वतन्त्र हुनुपर्छ भन्ने मेरो मान्यता हो । धर्म न निरपेक्ष हुन्छ न सापेक्ष । धर्म स्वतन्त्र हुन्छ । हाम्रो पार्टीको झन्डामा रहेको चार तारामध्ये एउटा ताराको अर्थ धार्मिक स्वतन्त्रता पनि हो । संविधानमा धर्म निरपेक्षतालाई संशोधन गरेर धार्मिक स्वतन्त्रता राख्नुपर्छ भन्ने मेरो भनाइ हो ।

यस मुद्दालाई महाधिवेशनमा उठाउने तयारीमा हुनुहुन्छ ?
उठाउँछु । यो विषय उठाउनैपर्छ ।

चिकित्सा पेसामा छँदा तपाईंलाई राजनीतिको नेतृत्व तहसम्म पुग्छु भन्ने आशा थियो ?
म २० वर्ष चिकित्सा पेसामा रहें । त्यसमा एकदम सन्तुष्ट भएँ । कहिल्यै निजी क्लिनिकमा प्राक्टिस गरिनँ । महाराजगन्जको शिक्षण अस्पतालमै बसें । त्यहीँ सन्तुष्ट भएँ । २० वर्ष पुगेपछि मलाई राजनीतिमा धेरै प्रेसर आयो । जागिरबाट रिटायर्ड पनि भएँ । आँखा मात्रै जाँचेर हुँदैन, राजनीति गर्नुहोस् भन्ने प्रेसर भयो । गिरिजाबाबुले तँ पनि राजनीतिमा आइज भन्नुभयो । त्यसपछि नै केन्द्रीय कार्यसमितिमा आएको हुँ ।

केन्द्रीय सदस्य भएपछि कोइराला परिवारको विरासत धान्न सक्छु भन्ने लागेको हो ?
विरासत छँदै छ । धान्न सक्ने क्षमता पनि मसँग छ । बीपीको सपना साकार पार्ने भिजन पनि छ । बीपीले जनतालाई समृद्ध बनाउने बाटो लिनुभएको थियो । त्यही धारणाबाट प्रेरित भएर मैले कृषिको भिजनसमेत बनाएको छु ।

कृषिप्रतिको लगाव हुनुमा कुनै खास कारण छ कि ?
यसमा एउटा रमाइलो घटना छ । म दार्जिलिङको सीएन क्याब्रिजमा पढ्थें । हाम्रो परिवारमा ज्योति दा हुनुहुन्थ्यो । उहाँले जम्मु एन्ड कश्मीर इन्जिनियरिङ कलेजबाट गोल्ड मेडल ल्याउनुभयो । फर्केर उहाँले जागिर खोज्नुभयो । मासिक ९ सय तलबमा जागिर पनि पाउनुभयो तर गर्दिनँ भन्नुभयो । कृषि गर्छु भन्नुभयो । हाम्रो जग्गाजमिन पनि धेरै थियो । त्यतिबेला उखुको खेती हुन्थ्यो । वर्षमा एकपटक मात्रै उखु हुन्थ्यो । उहाँले त्यसलाई टोटल परिवर्तन गरिदिनुभयो । तीन बाली लगाइदिनुभयो । एक वर्षमा त्यतिबेलाकै सात लाख रुपैयाँ आम्दानी भयो । कहाँंको ९ सयको जागिर, कहाँको ७ लाखको आम्दानी ।

त्यसपछि मलाई पनि कृषिमा लाग्न मन लाग्यो । मेरो रिजल्ट ७४ प्रतिशत थियो । यत्रो पढेर, मिहिनेत गरेर के हुने रहेछ ? कृषि नै गर्छु भनेर बा (बीपी) कोमा गएँ । म पनि कृषि गर्छु भने । बाले हाँस्दै भन्नुभयो, ‘ल ठीक छ । तँ यो परिवारको ग्रेट अर्नर हुन्छस् । कृषिमा लागेपछि तैंले धोती लगाउँछस्, कुर्ता लगाउँछस् । टाउकामा चिल्लो तेल धस्छस् । एक हातमा टिन हुन्छ । अर्को हातमा बोरा हुन्छ । पढेको हुन्नस् । काम गर्ने टिके (त्यतिबेला बीपीको भान्से) सँग तेरो गन्थन हुन्छ । घरमा आमाबाउलाई घिउ, तेल ल्याइध्याछु भनेर टिकेसँगै बसेर कुरा गर्छस् । धोतीबाट पैसा निकालेर बाआमालाई दिऊँ भन्छस् । त्यसरी बाले भनेपछि मैले राति सपनामा पनि घिउको टिन र बोरा देखें । अनि भोलिपल्टै गएर कलेज भर्ना भएँ । बीपीले त्यसरी नसम्झाएको भए सायद म आजसम्म कृषक नै हुन्थें होला ।

प्रकाशित : कार्तिक ३, २०७६ ११:३१
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT