छठ पर्वको दोस्रो महत्वपूर्ण दिनमा साँझपख घरघरै ‘खरना’ पुजा

जितेन्द्र साह

(विराटनगर) — चार दिनसम्म मनाइने सूर्य आराधनाको महापर्व छठको दोस्रो दिन शुक्रबार घरघरै उमंगकासाथ ‘खरना’ पुजाको तयारी हुँदैछ । ब्रतालुले पहिलो दिन बिहीबार विहान नुहाएर शाकाहारी भोजन ग्रहण गरी ब्रत सुरु गरेका हुन् । यो विधिलाई ‘अरबाअरबाइन’ वा ‘नहा खा’ भनिन्छ ।

यसपछि पूर्णरुपले उपवासमा रहेका ब्रतालुले दोस्रो दिन शुक्रबार परिवारजन एवं छरछिमेकको मद्दतले साँझ नहुँदै खिरपुरी तयार पार्नेछन् । तराई–मधेसतिर यो पर्वकैलागि पहिलादेखि बनाइएको माटोको छुट्टै चुल्होमा मुख्य उपासक महिलाको अगुवाइमा सम्पूर्ण पुजा सामग्री पकाइन्छ ।

यसकालागि बिहानैदेखि भाडाकुडा र घरआँगनको सरसफाइ सुरु हुन्छ । पुजाकालागि ब्रतालुले घरको सबैभन्दा शान्त कोठालाई लिपपोत गर्छन् । त्यसपछि भूइमा केराको पात फिजाएर त्यसमाथि खिरपुरी र केरा राख्छन् । धुपदीप बालेर चन्द्र, सूर्य एवं भगवान सूर्यकै भगवती रुप मानिने छठी माताको मौन पुजा गर्छन् । कोलाहलले आराधनामा बाधा पुग्ने आस्थाका कारणले ब्रतालुले ढोका थुनेरै विधि गर्छन् । देवीदेवतासँग गरेको कामनालाई उनले गोप्य नै राख्छिन् ।

बाहिर घरको आँगन, बरन्डामा र खाटमा बसेर परिवारजन, छरछिमेक एवं पाहुना पुजा समाप्तिको पर्खाइमा हुन्छन् । आफ्नो घरमा छठ नहुने विवाहित छोरीचेली पनि यतिखेर माइत आइपुगेका हुन्छन् । टाढाटाढाका आफन्तजन एवं मित्रजनलाई ब्रतालु परिवारले निम्तो गर्ने चलन छ ।

खरना भनिने यो पुजा विधि सम्पन्न भएपछि ब्रतालुले सबैभन्दा पहिले प्रसाद ग्रहण गर्छन् । वरिपरि उपस्थित सबैलाई थोरथोर बाँडछन् । छठ पुजाको तेस्रो मुख्य दिन अगाडिको यो एक महत्वपूर्ण धार्मिक विधि हो । यसमा साँझपख पकाइएकै ताजा प्रसाद तुरुन्तै खान पाइने हुनाले यसको अझ बढि महत्व छ ।

यो पुजापछि ब्रतालुको कठिन निर्जला उपवास सुरु हुन्छ । सूर्यदेवको पुजाकालागि शनिबार बेलुकी र आइतबार विहान सपरिवार घरबाट आफूलाई पायक पर्ने जलासय किनार पुग्छन् । स्थानीय भाषामा यसलाई क्रमशः सझिया घाट र भोरका घाट भनिन्छ ।

लोक आस्थाको यो पर्वको तेस्रो दिन शनिबार साँझ एवं चौथो दिन आइतबार बिहान झकिझकाउ पारिएको जलाशय किनारमा सम्पूर्ण पवित्र सामग्रीसहित ब्रतालु, परिवारजन एवं दर्शनार्थीले सूर्यदेवलाई अर्घ्य दिन्छन् । विहानीको अघर््यको लगतै छठी मैयाँको महिमाको कथा वाचनसहित चार दिने धार्मिक अनुष्ठान सकिन्छ ।
पर्वको अन्तिम दुई दिन नदी, खोला, पोखरी एवं नहर किनारमा तिहारझैं दृश्य हुन्छ ।

अर्घ्य दिने, ब्रतालुको आशीष लिने एवं पुजा समापनपछि ठेकुवा, भुसवा एवं गेडागुडी मिश्रित प्रसाद माग्न आएकाको घाटमा घुइचो लाग्छ । विपन्नदेखि सम्पन्न वर्गले असीम श्रद्धाकासाथ प्रसाद माग्ने, ब्रतालुले बाँडने एवं मुख्य उपासकको पाउ छोएर आशीष लिने क्रम घाटदेखि घरसम्म चलि नै रहन्छ ।

प्रकाशित : कार्तिक १५, २०७६ १२:४४
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

जोकर फिनिक्स

फिल्म 'जोकर' निकै विवादित छ र यसलाई हेर्ने दृष्टिकोण फरक–फरक पाइन्छन् । यसमा ज्याकिन फिनिक्सको अभिनय भने बेजोड छ ।
हेलो शुक्रबार

सिनेमा निर्देशकको माध्यम हो  । सामान्यतया यो नियम सर्वमान्य हो  ।

तर, नियमहरू त बन्छन् नै तोडिनका लागि । कहिलेकाहीँ यस्ता कलाकार वा प्राविधिक आइदिन्छन् जसले निर्देशकको दृष्टिकोणलाई सघाउँदा सघाउँदै आफ्नो कलात्मकता र प्रतिभाले उसलाई पनि उछिन्न खोज्छन् ।
त्यस्तै एक अभिनेता हुन् ज्याकिन फिनिक्स । र, यसको उदाहरण हो– उनीद्वारा अभिनीत पछिल्लो फिल्म जोकर । फिल्मप्रेमीहरूलाई थाहा छ– जोकर यसअघि नै लोकप्रियताको उचाइमा पुगिसकेको चरित्र हो । ज्याक निकोल्सनदेखि हिथ लिजरसम्मका ओस्कर विजेता अभिनेताले यो चरित्रलाई अमर बनाइसकेका छन् । क्रिस्टोफर नोलानको ब्याटम्यानमा हिथ लिजरको जोकर हेर्नेलाई लागेको थियो– जोकरको उत्कर्ष
यही हो ।
तर, फिनिक्स त फिनिक्स हुन् । दुई वर्षअघि क्यान्समा ‘यु वेर नेभर रियल्ली हियर’ का लागि उत्कृष्ट अभिनेताको अवार्ड पाएका फिनिक्सले जोकरलाई अझै माथिल्लो तहमा पुर्‍याइदिए । उनको अभिनयले यो फिल्मलाई नै शानदार बनाइदिएको भन्न कन्जुस्याइँ गर्नुपर्दैन । जसरी ट्याक्सी ड्राइभरलाई रोबर्ट डि निरो, देयर विल वि ब्लडलाई ड्यानियल डे लुइसले शानदार बनाइदिएका थिए । फिनिक्सिलाई पछिल्लो समयको डि निरो र लुइसजस्तै ‘मेथड एक्टर’ मानिन्छ ।
ब्याटम्यान शृंखलाको खतरनाक भिलेन जोकर भिलेन कसरी बन्यो भन्ने कथा हो– जोकरको । ८० को दशकको सुरुवात । गोथाम सिटीमा एक युवा छ– आर्थर फ्लेक, मानसिक समस्या भोगिरहेको । एउटा पुरानो र सानो अपार्टमेन्टमा ऊ आफ्नी वृद्ध आमासँग बस्छ । टीभी टक शो होस्ट मुर्रे फ्र्यांकलिन (रोबर्ट डि निरो) को यो भक्त एक दिन प्रसिद्ध कमेडियन बन्ने सपना पालेर बसेको छ । सहरका स–साना क्लबमा हास्य शो गर्ने उद्देश्य भए पनि ऊ एउटा कम्पनीका लागि बिरामी र बच्चाहरू हँसाउने जोकरको जागिरमा छ । उसको एउटा समस्या छ– बेला कुबेला हाँसो छुट्ने । कुनै समस्या वा अप्ठेरो पर्दा त हाँसो झन् ठूलो हुने ।
फिल्मले मानसिक समस्या भएको एक्लो मान्छे, जसलाई सहरले पूर्णतः उपेक्षा गरेको छ, त्यो कसरी खतरनाक बन्न सक्छ भन्ने देखाउँछ । मानसिक स्वास्थ्यमा काम गरिरहेका डाक्टरहरूले यस्तो चित्रणको विरोध पनि गरेका छन् । र, सनकीहरू बन्दुकधारीहरूले निर्दोष सर्वसाधारणको ज्यान लिइरहेका बेला अमेरिकामा पनि यसको तीव्र विरोध भएको छ । यतिसम्म कि फिल्म निर्माण कम्पनीले आफ्नो उद्देश्य त्यस किसिमको प्रवृत्तिलाई समर्थन गर्नु नरहेको भन्दै प्रस्टीकरण विज्ञप्तिमार्फत नै जारी गर्नुपर्‍यो । बक्स–अफिसमा भने जोकरले कमाल गरिरहेको छ ।
यो फिल्मको गार्जियनले मात्रै चार वटा फरक समीक्षकका समीक्षा अनलाइनमा प्रकाशित गरेको छ । एउटा समीक्षामा यसलाई वर्षकै सबभन्दा निराश बनाउने फिल्म भनिएको छ भने अर्कोमा फिनिक्सको उम्दा अभिनयको प्रशंसा गर्दै चार स्टार दिइएको छ । यसबाटै बुझ्न सकिन्छ, यो फिल्म कति विवादित छ र यसलाई हेर्ने दृष्टि कति फरक–फरक छन् । फिनिक्सको अभिनयको सबैजसो समीक्षकले प्रशंसा गरेका छन् ।
४४ वर्षीय फिनिक्सलाई यही भूमिकाका लागि यस वर्ष ओस्कर अवार्डको प्रबल दावेदार मान्ने पनि छन् । तीनपटक ओस्करमा मनोनीत फिनिक्सले पहिलोचोटि ट्रफी उचाल्ने मौका पाउन पनि सक्छन् । हुन त अल पचिनोजस्ता अभिनेताले सातौं मनोनयनमा बल्ल ओस्कर पाएका थिए । फिल्मले चाहिँ यस वर्षको भेनिस फिल्म फेस्टिभलमा उत्कृष्ट फिल्मको अवार्ड पाइसकेको छ ।
फिनिक्सले बाल कलाकारका रूपमा अभिनय थालेका हुन्– सेभेन ब्राइड्स फर सेभेन ब्रदर्स फिल्मबाट । यो त्यही फिल्म हो, जसलाई नक्कल गरेर बलिउडले सत्ते पे सत्ता बनाएको थियो । फिनिक्सले थुप्रै फिल्ममा सहायक भूमिकाहरूमा अभिनय गरेका छन् । रसेल क्रोले ओस्कर जितेको फिल्म ग्लाडियटरका लागि फिनिक्स सह–अभिनेतामा ओस्कर मनोनीत भएका थिए । त्यसयता दि भिलेज, वाक दि लाइन, रिजर्भेसन रोड, दि मास्टरजस्ता फिल्मबाट उनले आफ्नो अभिनय क्षमता प्रदर्शन गरे । जोकरलाई चाहिँ उनको अभिनय करिअरको अहिलेसम्मकै सबभन्दा उच्च विन्दु मानिएको छ ।

hellosukrabar@gmail.com

प्रकाशित : कार्तिक १५, २०७६ ११:२९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT