गाउँमा रौनक

आश गुरुङ

लमजुङ — क्ब्होलासोंथर गाउँपालिका–५ सिङ्दीका मीनबहादुर गुरुङ भारतीय सेनाबाट छुट्टी लिएर गाउँ आएका छन् । लामो समयपछि घरपरिवार, साथीसंगी र आफन्तसँग दसैं मनाउने उनको धोको पूरा हुँदै छ ।

मर्स्याङ्दी गाउँपालिका–१ घनपोखराका देवबहादुर गुरुङ पनि कुवेतबाट फर्किएका छन् । विगतमा आउन नपाएका उनी यसपटक बिदा मिलाएर आएका हुन् । वडाध्यक्ष रुद्रमान गुरुङका अनुसार विदेशी सेनामा रहेका, रोजगारीको सिलसिलामा विदेश गएका तथा सहरबजार झरेकाहरू गाउँ आउने क्रम जारी छ । ‘गाउँघर छाडेकाहरू दसैंमा आउँदा रौनक आएको छ,’ उनले भने, ‘आफन्त, साथीसँगै सबै रमाएका छन् ।’

सिङ्दीका अध्यक्ष गीतबहादुर गुरुङका अनुसार दसैंमा आयोजना गरिने फुटबल प्रतियोगितामा भाग लिन भारतीय सैनिकमा कार्यरत टोलीले यसै समय मिलाएर बिदा लिएको छ । फुटबल प्रतियोगिताको आफ्नै टिम हुनेछ ।

क्ब्होलासोंथर–४ का तुलबहादुर गुरुङका अनुसार बिदेसिएका तथा सहरबजार बसेकाहरू गाउँ फर्किएपछि गाउँमा खुसियाली छाएको छ । ‘गाउँमा पिङ बनाइएको छ । नाचगानका कार्यक्रम सुरु भएको छ,’ उनले भने । मर्स्याङ्दी–३ सिउरुङका उमरबहादुर गुरुङका अनुसार गाउँ आएकाहरू अहिले जंगलमा गएर च्याउ टिप्न थालेका छन् । कोही घरको लितपोतमा व्यस्त छन् । ‘गुरुङ गाउँ भए पनि दसैंलाई महत्त्वसाथ मनाइँदै आएको छ । यो समय घरपरिवार, साथीसंगी तथा इष्टमित्रसँग भेटघाट गर्ने चाडको रूपमा लिइन्छ,’ उनले भने । कोही दसैंलगत्तै, कोही तिहार मानेर फर्किने उनले बताए ।

सहरबजार भने सुनसान हुन थालेका छन् । दसैंको किनमेल गर्ने, सहरबजारबाट गाउँ फर्किने साथै विदेशबाट फर्किनेले सवारीसाधन भरिने गरेका छन् । दूधपोखरी गाउँपालिका–५ कोल्कीका धनबहादुर गुरुङका अनुसार काठमाडौं, पोखरा, चितवन, बेंसीसहर, भोटेओडार बस्नेहरू दसैं मनाउन गाउँ आएका छन् ।गुरुङको सेतो टीकाकेही वर्षयता गुरुङ समुदायमा दसैं मान्ने कि नमान्ने भन्ने सवाल उठ्न थालेको छ । प्ये ल्हु (शास्त्र संस्कार) बादी बोन (प्रकृति) धर्मावलम्बीले दसैंलाई महत्त्वसाथ हेर्दैनन् ।

बौद्ध धर्म मान्ने तर अभियानमा नलागेकालाई भने दसैंको रौनक घटेको छैन । तमु प्ये ल्हु संघ लमजुङका अध्यक्ष क्या. मिलबहादुर गुरुङका अनुसार उनीहरूको चाड भनेको तमु ल्होसार हो । ल्होसार सेतो टीका लगाएर मनाउने गरिन्छ । ‘दसैं पहिलेदेखि नै मान्दै आएकाले यो छोड्न नसकिएको हो तर हामी मान्दै आएका छौं । बिस्तारै परिवर्तन होला,’ उनले भने ।

नेपाली समुदाय, विशेषतः हिन्दु संस्कारमा रातो टीकाको प्रयोग हुन्छ । दसैंमा रातो टीका र जमराको महत्त्व दर्शाइन्छ तर गुरुङ समुदायमा भने दसैंमा सेतो टीका प्रयोग हुन्छ । सेतो टीकालाई शान्ति र सद्भावको रूपमा लिइन्छ । नेपालका मगर र राई, लिम्बूका अधिकांश समुदायले सेतो टीका प्रयोग गर्छन् । खेमा राख्ने (पुर्खा मनाउने) बाहेक गुरुङ समुदायले कुनै देवीदेवताको पूजापाठ गर्दैनन् ।

विजयादशमीका दिन उनीहरू धुमधामसँग सेतो टीका र जमरा लगाउँछन् । पूर्वप्राज्ञ एवं गुरुङ पुरोहित इन्द्रबहादुर गुरुङले देशविदेशका सबै गुरुङले दसैं मनाउने बताए । ‘दसैं मनाउने तौरतरिका फरक हो । मनाउन सबैले मनाउँछन्,’ उनले भने । दसैंको तिथिमिति एउटै भए पनि मनाउने परम्परा छुट्टै रहेको उनले बताए । विजयादशमीको दिन मान्यजनबाट दहीचामल मुछेको सेतो अक्षता र जौ तथा मकैको जमरा लगाइन्छ । उनका अनुसार सेतो टीका प्राकृतिक रङ हो ।

प्रकाशित : आश्विन १८, २०७६ ०९:०३
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

लमजुङमा पहिरोले जिप पुर्‍यो, मनाङ जाने सडक अवरुद्ध

आश गुरुङ

(लमजुङ) — बेंसीसहर–चामे सडक अन्तर्गत लमजुङको मर्स्याङदी गाउँपालिका-४, स्याँगेमा पहिरो जाँदा मनाङ जाने सडक अवरुद्ध भएको छ । स्याँगेको दुईवटा बजारको बीचतिर पर्ने माथिल्लो घुम्तीमा पहिरो जाँदा सडक अवरुद्ध भएको स्थानीयले बताएका छन् ।

पहिरोले काठमाडौंबाट मनाङ घुम्न यात्रु लिएर आएको बा१६च ५०६८ नं. को स्करपियो जीप पुरेको छ । स्थानीय नरबहादुर गुरुङका अनुसार शनिबार साँझ मिर्मिरेमा पहिरो खसेको हो । पहिरोले सवारी साधनमा क्षति पुर्‍याए पनि यात्रु भने भाग्न सफल भएको उनले बताए ।

‘पहिरो गयो भनेपछि दौडेर गएँ । पहिरोबाट आएको ढुंगाले गाडी थिचिएछ । यात्रु बाहिर निस्किसकेछ । कसो जोगिएछ,’ उनले भने । उनका अनुसार पहिरोले विद्युतको पोल जोखिममा पारेको छ ।

‘मनाङ जाने बाटो नै अवरुद्ध भयो,’ उनले भने । डीएसपी रबिन्द्रमान गुरुङले चालकसहित ५ जनाको टोली मनाङतर्फ जाँदै गरेको स्करपियो जीप पहिरोमा परेको बताए । ‘जिप पनि पुग्ने र पहिरो पनि खस्ने भएछ । जिपको अगाडिको भाग पहिरोमा परेपछि पछाडिका यात्रु निस्किएछन् । कसो मान्छेलाई केही भएन,’ उनले भने । पहिरोले सडक अवरुद्ध भएको र पहिरो पन्छाउने तयारी भइरहेको उनले बताए ।

प्रकाशित : आश्विन १२, २०७६ १०:०९
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT