यसकारण भएको थियो मदिरा भट्टीमा ५ जनाको मृत्यु

पवन यादव

बारा — प्रहरीले घरेलु मदिरा उत्पादन एवं बिक्रीवितरणमा कडाइ गरेपछि अवैध उत्पादनकर्ताले पछिल्लो समय मदिरा भट्टीलाई गोप्य बनाउन थालेको पाइएको छ । लामो समयदेखि घरेलु मदिरा भट्टी सञ्चालन गर्दै आएका फेटा गाउँपालिका ४ बतराका जोगा मुखिया बिनले पनि मदिरा उत्पादन गर्न नयाँ जुक्ति लगाएका थिए । 

आफूले सञ्चालन गरेको मदिरा भट्टी प्रहरीले फुटाइदिने र कच्चा पदार्थ नष्ट गरिदिन थालेपछि जोगाले हालै मदिरा भट्टी गोप्य बनाएका थिए । भारतबाट राजमिस्त्री झिकाई मदिराका लागि कच्चा पदार्थ कुहाउन पक्की ट्यांकी निर्माण गर्न लगाएका थिए । झन्डै ५ फिट गहिरो रहेको उक्त ट्यांकीका चारैतिर पक्की पर्खाल लगाइएको थियो । दक्षिणतिरको पर्खालमा एउटा सानो भेन्टिलेटर (झ्याल) राखिएको थियो । उक्त ट्यांकीसम्म पुग्न घरकै अर्को कोठाबाट मान्छे छिर्न सक्ने २ स्क्वायर फिटको प्वाल छाडिएको थियो । त्यही प्वालबाट छिरेर कच्चा पदार्थलाई सम्याउन जोगा मुखिया बिन र भाइ महेन्द्र मुखिया बिन भित्र छिरेको स्थानीयले बताए ।

उनीहरू ननिस्केपछि एकपछि अर्को व्यक्ति के भयो भनी हेर्न भित्र पस्दा निसास्सिएर ५ जनाको मृत्यु भएको स्थानीयको भनाइ छ । खाल्डोमा फसेकालाई उद्धार गर्न परिवारका अन्य सदस्यले हल्ला गरेपछि थप २ जना युवक भित्र छिर्न प्रयास गरेका थिए तर उनीहरू सफल नभएको वडाध्यक्ष वकिलप्रसाद यादवले बताए । साँझ करिब साढे ७ बजे घटनाबारे गाउँभर हल्ला फैलिएपछि प्रहरीलाई खबर गरिएको थियो । ‘प्रहरीले पनि मृतकको शव निकाल्न नसकेपछि उत्तर र पश्चिमपट्टिको पक्की पर्खाल फुटाएको थियो,’ उनले भने, ‘त्यहाँबाट छिरेर मृतकको शव निकालिएको थियो ।’

कहीँबाट हावा नछिर्ने टयांकीमा पसेका सबैको निसास्सिएर मृत्यु भएको प्रारम्भिक अनुसन्धानबाट खुलेको बाराका प्रहरी प्रमुख विकासराज खनालले जानकारी दिए । स्थानीय जनप्रतिनिधिको सहकार्यमा प्रहरीले १५ दिनअघि गाउँमा रहेका २ वटा अवैध मदिरा भट्टी फुटाएको थियो । झन्डै अढाई किलोमिटरको दूरीमा रहेको भारत विहारका विभिन्न गाउँका मानिस बतरामा मदिरा सेवन गर्न आउने गरेको स्थानीय बताउँछन् ।

विहारमा मदिरा बिक्रीवितरणमा रोक लागेपछि सीमावर्ती क्षेत्रमा मदिरा सेवन गर्ने भारतीयको चहलपहल बढेको उनीहरूको भनाइ छ । खुला रूपमा बिक्रीवितरण भइरहेको मदिराका कारण गाउँमा घरेलु हिंसा बढेको स्थानीय महिला ललिता देवी बिन बताउँछिन् । ‘गाउँमा खुलेआम मदिरा बिक्रीवितरण र जुवा खेलाउने गरिएको छ,’ उनले भनिन्, ‘यसबारे प्रहरी र जनप्रतिनिधि सबैलाई जानकारी छ तर कसैले केही बोल्दैन ।’ गाउँका पुरुषले मदिरा सेवन गरी श्रीमती कुटपिट गर्ने घटना पनि उत्तिकै बढेको उनको गुनासो छ ।

मदिराकै कारण छिमेकी ५ जनाले केही समयअघि ज्यान गुमाएको उनको दाबी छ । मदिराका कारण विभिन्न आपराधिक घटना बढेपछि घरेलु मदिरा भट्टी नियन्त्रण अभियानलाई तीव्र पारिएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय बाराका प्रवक्ता डीएसपी रञ्जितसिंह राठौरले बताए । ‘मदिरा भट्टी भत्काउने र मदिरा नष्ट गर्ने अभियान जारी छ,’ उनले भने, ‘सूचना पाएलगत्तै मदिरा भट्टी र कच्चा पदार्थ नष्ट गर्छौं ।’ साउनयता मात्र ४७ वटा अवैध मदिरा भट्टी नष्ट गरिएको उनले जानकारी दिए । यो अवधिमा ३ हजार ८ सय ६० लिटर तयारी मदिरा र २७ हजार ४ सय ५० लिटर मदिरा बनाउने कच्चा पदार्थ पोखेर नष्ट गरिएको उनले जानकारी दिए ।

गत आवमा ३ सय १६ वटा अवैध घरेलु मदिरा भट्टी नष्ट गरिएको उनको भनाइ छ । त्यस क्रममा २२ हजार ८ सय ९९ लिटर तयारी मदिरा र १ लाख ६ हजार १ सय ९७ लिटर कच्चा पदार्थ पोखेर नष्ट गरिएको उनले बताए ।

गाउँ नै शोकमा
अवैध घरेलु मदिरा बनाउने क्रममा एकै परिवारका ४ जना र एक जना आफन्त गरी ५ जनाको मृत्यु भएपछि बाराको फेटा गाउँपालिका ४ बतरा गाउँ शोकमा डुबेको छ । पक्की घरभित्र भूमिगत ट्यांकी निर्माण गरी मदिरा बनाउने क्रममा बुधबार राति निसास्सिएर मृत्यु हुनेमा मदिरा भट्टी सञ्चालक ४० वर्षीय जोगा मुखिया बिन, उनकी १२ वर्षीया छोरी सुमनकुमारी बिन, ३० वर्षीया श्रीमती लालमुनि देवी बिन, जोगा मुखियाका भाइ ३५ वर्षीय महेन्द्र मुखिया बिन र भारत विहार मोतिहारी जिल्ला आदापुर थाना मझरिबाजी गाउँ पञ्चायत १२ हरकटवा निवासी बाबा भने गुलाचन माझी रहेको प्रहरीले जनाएको छ ।

माझी जोगाको ससुराली गाउँका नातामा पर्ने ससुरा हुन् । जोगा मुखिया बिनका चार सन्तानमध्ये दुई छोरा र दुई छोरी थिए । उनीहरूमध्ये १२ वर्षीर्या छोरी सुमनीकुमारीको मृत्यु भएको छ । ८ वर्षीय छोरा श्यामकुमार मुखिया बिन, ६ वर्षीय सोनु मुखिया बिन र ४ वर्षीया छोरी सुनरीकुमारी टुहुरा भएका छन् । भाइ महेन्द्र मुखिया बिनको मृत्यु भएपछि अपांगता भएकी पत्नी भागोदेवी र ४ जना नाबालिग छोरीको बिचल्ली भएको छ ।

६ वर्षीर्या अञ्जनीकुमारी, ४ वर्षीया सञ्जनीकुमारी, ३ वर्षीया आरतीकुमारी र १ वर्षीया कजलीकुमारी शोकमा टुहुरा बनेका छन् । ‘हाम्रो खाना मात्र फरक थियो । सबै सम्पत्ति र कारोबार एकै ठाउँमा हुँदै आएको थियो,’ भागोदेवीले भनिन्, ‘घरबाहेक अरू कुनै जग्गा हामीसँग छैन ।’ परिवारकै अगुवाको निधन भएपछि आफूहरू बिचल्लीमा परेको उनले बताइन् ।

प्रकाशित : आश्विन १७, २०७६ ०८:५२
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

बाटोमै थन्कियो ३४ सय क्विन्टल

सडक यातायातले नछोएको हुम्लामा दसैंको मुखमा खाद्यान्न अभाव भएको छ । केरूङ हुँदै चीनको बाटोबाट एक महिनाअघिनै ५ हजार ५ सय क्विन्टल चामल ल्याइए पनि त्यो सिमकोट पुगेको छैन, न अन्य डिपोमा पुर्‍याइएको छ
राजबहादुर शाही, छपाल लामा

मुगु/हुम्ला — दसैं ढोकैमा आइपुग्यो । सोरु गाउँपालिका–६ मुगुका धनवीर कामीलाई भने चामलकै चिन्ता छ । सोरुकोटमा रहेको नेपाल खाद्य संस्थानमा चामल नपाइने भएपछि उनी महँगैमा भए पनि बजारबाट चामल किनेर ल्याउने योजनामा छन् । ‘अरू बेला त त्यस्तै हो, दसैंमा भात खाऔं कि भन्ने सबैलाई लाग्छ,’ उनी भन्छन्, ‘तर त्यही चामल पनि नपाउँदा दसैं कसरी टार्ने भन्ने चिन्ताले सताउँछ ।’

धनवीर मात्र होइन, मुगु र हुम्लाका ग्रामीण भेगका बासिन्दा चामल नपाउँदा समस्यामा छन् । नेपाल खाद्य संस्थानले सुलभ रूपमा चामल उपलब्ध गराउन डिपो स्थापना गरे पनि ती रित्तै छन् । पाहुनालाई खुवाउन र टीकाटालो गर्न एक परिवारलाई करिब ३० केजी चामल चाहिन्छ । खत्याड, श्रीकोटका दृष्टिविहीन कल्से भियालको पिरलो पनि चामलकै छ । ‘डिपोमा चामल छैन, बजारबाट किनेर खान सकिन्न,’ उनले भने, ‘दसैं धनीमानीका लागि मात्र हो, हामीजस्तालाई त दसैं दशा हो ।’

सोरुकोटस्थित संस्थानको डिपो साउनदेखि रित्तै छ । सरकारी अनुदानको चामल नहुँदा कल्सेजस्ता विपन्न परिवार दसैं कसरी टार्ने भन्ने चिन्तामा छन् । चामल नहुँदा साउने संक्रान्ति पनि खल्लो भएको कल्सेले बताए । मुगुमा सोरुकोटका साथै पुलु, श्रीकोट, कालै र रातापानीमा संस्थानका बिक्री डिपो छन् तर सबै रित्तै छन् । सदरमुकाम गमगढीस्थित डिपोमा पनि १ सय ४५ क्विन्टल मात्र चामल स्टक छ । यो चामल पनि जन्ममृत्युका लागि बचत गरेर राखिएको हो ।

ठेक्का स्वीकृति प्रक्रियामा ढिलाइ हुँदा दसैंमा चामल आउन नसकेको संस्थानका निमित्त शाखा प्रमुख पुस्कर भामले बताए । सरकारले वार्षिक रूपमा गमगढीस्थित डिपोका लागि १० हजार क्विन्टल, कालै बिक्री डिपोको १ हजार ८ सय क्विन्टल, सोरुकोट डिपोका लागि २ हजार क्विन्टल, श्रीकोट डिपोका लागि १ हजार २ सय क्विन्टल, रातापानी डिपोका लागि १ हजार ८ सय क्विन्टल र पुलु डिपोका लागि २ हजार क्विन्टल खाद्यान्न दिने गरेको छ । ‘कोटाको चामल भए पनि ढुवानीको समस्याले दसैंमा जनतालाई चामल दिन सकेनौं,’ उनले भने, ‘तिहारसम्म भए पनि ल्याउने प्रयासमा छौं ।’

दसैं असोजमै परेको र कात्तिके धान नपाकेको हुँदा स्थानीय संस्थानको चामलले दसैं मनाउने आसमा थिए । संस्थानले ढिलाइ गरिदिँदा उनीहरू निराश छन् । डिपोमा चामल नहुँदा दोब्बर मूल्यमा व्यापारीसँग चामल किनेर खानुपर्ने बाध्यता आइलागेको सोरुकोट गाउँका पदमबहादुर शाहीले बताए । डिपोमा चामल नभएपछि संस्थानका कर्मचारी पनि दसैं बिदाअघि नै घर गइसकेको उनको भनाइ छ । संस्थानको डिपोमा चामल नभएपछि बजारमा कालोबजारी बढेको मुगमकार्मारोङ गाउँपालिका प्रमुख छिरिङ क्याप्ने लामाले बताए । दसैंमा जति महँगो भए पनि किनेर खानुपर्ने स्थानीयको बाध्यतालाई व्यापारीले कमाउने अवसरका रूपमा लिएको उनको भनाइ छ । कतिपय स्थानीय घैया र खेतको धान काटेर चामल निकाल्ने तयारीमा छन् । खत्याड गाउँपालिकाका बासिन्दा यसकै लागि औलतिर झरेका छन् ।

दसैंको मुखमा अभाव
सडक यातायातले नछोएको हुम्लामा पनि दसैंको मुखमा खाद्यान्न अभाव भएको छ । केरुङ हुँदै चीनको बाटोबाट एक महिनाअघि नै ५ हजार ५ सय क्विन्टल चामल ल्याइए पनि त्यो चामल सिमकोट पुगेको छैन, न अन्य डिपोमा पुर्‍याइएको छ ।

केरुङबाट आएको चामलमध्ये ४ हजार क्विन्टल सिमकोट र १ हजार ५ सय क्विन्टल यालबाङ डिपोका लागि थियो । यालबाङ केन्द्रको सबै चामल वितरण गरिए पनि सिमकोटका लागि आएको मध्ये ६ सय क्विन्टल मात्र सिमकोट डिपोमा पुगेको छ । ३ हजार ४ सय क्विन्टल चामल सल्लीखोलामै थन्किएर रहेको छ । सिमकोट क्षेत्रमा केही सहज भए पनि अन्य गाउँपालिकामा चामलको चर्को समस्या छ ।

जिल्लाका दक्षिण क्षेत्रमा अवस्थित अदानचुली, चंखेली, ताजाकोट, सर्केगाड र खार्पुनाथमा गाउँपालिकामा दसैंका बेला चामलको माग अत्यधिक हुन्छ । यी क्षेत्रमा दसैं मान्ने समुदायको बाहुल्य छ । तर यी गाउँपालिकामा रहेका श्रीनगर, सर्केगाड, देउली, छप्रेला र याङचु खाद्य डिपो दसैंमा पनि रित्तै छन् । टेन्डर प्रक्रियामा ढिलाइ हुँदा चामल पुग्न नसकेको संस्थानका शाखा प्रमुख रामबहादुर विष्टले बताए । सिमकोट डिपोमा भने १ हजार ६ सय क्विन्टल मौज्दात रहेको उनको भनाइ छ ।

डिपोमा चामलका लागि जाँदा कर्मचारीसमेत नहुने गरेको सर्केगाड गाउँपालिका उपाध्यक्ष जोशी धामीले बताइन् । ‘जनतालाई दसैंमा त चामल उपलब्ध गराउनेतिर सरकार लाग्नुपर्नेथियो,’ उनले भनिन्, ‘सम्बन्धित निकाय गैरजिम्मेवार हुँदा दसैंमा समेत जनताले चामल नदेख्ने भए ।’

डिपोमा चामल नहुँदा दक्षिणी भेगका हुम्ली एक साता पैदल हिँडेर मुगुको गमगढी बजारबाट खाद्यान्न लिन बाध्य छन् । त्यो पनि अत्यधिक महँगो पर्दा जनताले हुनुसम्मको दुःख पाएको नाम्खा गाउँपालिका अध्यक्ष विष्णु लामाले बताए । सिमकोटका लागि आएको खाद्यान्न बीच बाटोमै थन्क्याउनुभन्दा अन्य डिपोलाई वितरण गरेको भए दसैंमा यस्तो समस्या नआउने उनको भनाइ छ ।

प्रकाशित : आश्विन १७, २०७६ ०८:४९
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT