हिमाली जिल्लामै च्याङ्ग्रा अभाव

महँगो बन्दै दसैं
राजबहादुर शाही, छपाल लामा

मुगु /हुम्ला — तिब्बती नाकाबाट आयात नहुँदा यो वर्ष हिमाली जिल्लामै च्याङ्ग्राको अभाव देखिएको छ । तिब्बतमै च्याङ्ग्राको मूल्य अकासिएपछि यस वर्ष व्यापारीले च्याङ्ग्रा नभित्र्याएका हुन् ।

ZenTravel

चिनियाँ बजारबाट च्याङ्ग्रा खरिद नहुँदा मुगुमा मासु अभावको समस्या चुलिएको छ । पाँच वर्षयता तिब्बती च्याङ्ग्रा जिल्लामा आउन छाडेका छन् । व्यवसायी तिलक रावतका अनुसार तिब्बती बजारमा एउटा च्याङ्ग्राको मूल्य १५ देखि १७ हजार रुपैयाँ छ ।

पाँच वर्ष अघिसम्म मुगुको उत्तरी नाका नाक्नेनाग्लाबाट दसैंका लागि एक हजार बढी च्याङ्ग्रा भित्रन्थे । च्याङ्ग्रा ल्याएर दसैं मनाउने रहर भए पनि च्याङ्ग्रा नपाउँदा चाडबाड सोचेजस्तो नहुने देखिएको छायाँनाथरारा नगरपालिकास्थित लुम्सका धनलाल बडुवालले बताए । स्थानीय खसीबोकाभन्दा च्याङ्ग्राको मीठो र स्वादिलो हुने भएकाले स्थानीय बजारमा च्याङ्ग्राको माग बढी छ ।

पूलु प्रहरी चौकी इन्चार्ज रामशरण कुर्मीका अनुसार यो वर्ष उत्तरी नाकाबाट च्याङ्ग्रा भित्रिएका छैनन् । व्यापारीहरु च्याङ्ग्रा किन्नका लागि तिब्बत गए पनि महँगीका कारण रित्तै फर्किएको उनको भनाइ छ ।
मुगु–तिब्बत सीमा नाक्चेनाग्ला नाका हुँदै च्याङ्ग्रा गमगढी भित्रने गरेको उनले जानकारी दिए । व्यापारीले यस वर्ष घाटा हुने डरले तिब्बती च्याङ्ग्रा नल्याएको मुगमकार्मारोङ गाउँपालिका अध्यक्ष छिरिङक्याप्ने लामाले बताए । च्याङ्ग्रा नआउँदा राजस्वमा समेत घाटा लागेको उनको भनाइ छ ।

स्थानीय बजारमा व्यापारीले जुम्ला, हुम्ला र बाजुराबाट खसीबोका ल्याउन थालेका छन् । गमगढीमा १४ देखि १६ हजार रुपैयाँमा खसीबोका खरिद बिक्री भइरहेको छ ।

जिल्ला कृषि कार्यालयका अनुसार करिव १० हजार घरधुरी रहेको जिल्लामा दसैंको बेला आठ हजार खसी खपत हुने गरेको छ । सदरमुकाममा खसीको मासु प्रतिकिलो ६ सय ५० र कुखुराको मासु प्रतिकिलो पाँच सय ५० रुपैयाँमा बिक्री हुने गरेको छ ।

हुम्लीको दसैं महँगो बन्दै
दसैं भित्रिएसँगै जिल्लामा तिब्बती च्याङ्ग्रा भित्रिन थालेका छन् । सदरमुकाम सिमकोटमा मात्रै पाँच सय च्याङ्ग्रा भित्रिएको उद्योग वाणिज्य संघले जनाएको छ । तिब्बती बजारबाट महँगो मूल्यमा च्याङ्ग्रा भित्रिएसँगै हुम्लीको दसैं महँगो हुने भएको हो ।

तिब्बतमै च्याङ्ग्राको मूल्य बढी भएकाले हुम्लामा पर्याप्त च्याङ्ग्रा भित्रन भने सकेका छैनन् । संघका उपाध्यक्ष रामबहादुर भण्डारीका अनुसार स्थानीय बजारमा १० हजारदेखि २५ हजार रुपैयाँमा च्याङ्ग्रा खरिद भइरहेको छ । थप च्याङ्ग्रा खरिदका लागि केही व्यापारी तिब्बती बजारमा पुगेका छन् । च्याङ्ग्रा व्यापारी ग्वामसिंह भण्डारीका अनुसार च्याग्रा –चुवाखोला–टाँके–हिल्सा नाका हुँदै जिल्लामा च्याङ्ग्रा भित्रिरहेका छन् ।

‘अहिले चाइनामै च्याङ्ग्राको मूल्य बढेको छ, त्यसैले यहाँ पनि महँगो मूल्यमा बिक्री गरिरहेका हौं,’ उनले भने, ‘तिब्बतमै एउटा च्याङ्ग्राको मूल्य पाँचदेखि १६ हजार रुपैयाँसम्म छ ।’

च्याङ्ग्राको मासु मीठो र स्वादिलो हुने भएकाले प्रत्येक दसैंमा तिब्बती च्याङ्ग्रा जिल्लामा भित्र्याइने गरिएको हो । स्थानीयले ऋण सापटी गरेर पनि घरघरमा च्याङ्ग्राको बली दिने गरेका छन् । तिब्बती च्याङ्ग्राका कारण स्थानीय खसीबोका बिक्री हुन छाडेको व्यावसायी राच्या कामीले बताए ।

प्रकाशित : आश्विन १३, २०७६ २१:५८
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

सडक सपना अधुरै : कुहिँदै जडीबुटी र कृषि उत्पादन

‘सडक नहुँदा करोडौंको जडीबुटी र कृषि उत्पादन बर्सेनि कुहिएर जाने गरेको छ, खाद्यान्न र दैनिक उपभोग्य सामग्री ढुवानीमा सबैले सास्ती पाए’
राजबहादुर शाही, छपाल लामा

मुगु र हुम्ला — भौगोलिक बिकटताका कारण मुगमकार्मारोङ गाउँपालिका अझै सडक सञ्जालमा जोडिन सकेको छैन । कार्मारोङको अधिकांश सिमाना चीनसँग जोडिएको छ । सरकारले चिनियाँ नाका जोड्नेगरी सडक निर्माणको काम सुरु गरे पनि वर्षौदेखि अलपत्र परेको छ ।

निर्माण कार्य सुरु भएको डेढ दशकसम्म छाइलसम्म १६ किलोमिटर दूरीमा मात्र ट्रयाक खोलिएपछि स्थानीयको सडक सपना अधुरै भएको हो । सडक सुविधा नहुँदा स्थानीयले वर्षौदेखि खाद्यान्न अभावको सामना गरिरहेका छन् । सरकारी बेवास्ताका कारण घर अगाडीबाट गाडी चढ्ने सपना अधुरै रहेको डोल्फू गाउँका फोञ्जुक तामाङले बताए । उनका अनुसार गाउँपालिका जडीबुटी, आलु र सिमी उत्पादनमा सबैभन्दा अगाडि छ । ‘सडक नहुँदा करोडौंको जडिबुटी र कृषि उत्पादन वर्सेनि कुहिएर जाने गरेको छ,’ उनले भने, ‘खाद्यान्न र दैनिक उपभोग्य सामग्री ढुवानीमा सास्ती भोग्दै आइरहेका छौं ।’

सडक सुविधा नहुँदा विकास निर्माणका कामले तीव्रता पाउन नसकेको स्थानीयको गुनासो छ । गमगढी बजारमा १ हजार ४ सय मूल्य पर्ने सिमेन्ट मुगु गाउँमा १२ हजार रुपैयाँमा बिक्री हुने गरेको छ । डोल्फू, चितै, किम्री, मुगुलगायत गाउँका बासिन्दा गमगढीबाट खच्चड र पिठ्युँमा खाद्यान्न ओसार्न बाध्य छन् । गाउँपालिका अध्यक्ष छिरिङक्याप्ने लामाले खाद्यान्न र निर्माण सामग्री गाउँ पुर्‍याउन तीन गुणा बढी ढुवानी भाडा तिर्नुपर्ने बाध्यता रहेको बताए । उनका अनुसार गमगढीबाट पूलुसम्म सामान पुर्‍याउन प्रतिक्विन्टल ५ हजार रुपैयाँ तिर्नुपर्ने बाध्यता छ । खडेरीग्रस्त क्षेत्र भएकोले सबै गाउँमा न्यून खाद्यान्न उत्पादन हुने उनी बताउँछन् । ‘सडक असुविधाका कारण वसाइसराइ गर्नेको संख्या बढिरहेको छ,’ उनले भने, ‘वाङरी गाउँमा मात्रै यस वर्ष एक दर्जन परिवारले बस्ती छोडेका छन् ।’ स्थानीयबासी बिरामी परे हेलिकप्टर चार्टर गर्नुपर्ने बाध्यता रहेको उनी बताउँछन् ।

गाउँपालिका अध्यक्ष लामाका अनुसार सुत्केरी र जटिल अवस्थाका बिरामी बचाउन ५ लाख रुपैयाँ तिरेर हेलिकप्टरमार्फत उद्दार गर्नुपर्ने बाध्यता छ । अधिकांश क्षेत्रबाट गाउँपालिकाको केन्द्र पूलु पुग्न दुई दिन हिड्नुपर्ने बाध्यता रहेको उनले सुनाए । गाउँपालिकाको बजेट राष्ट्रिय सडक सञ्जालमा खर्च गर्न नमिल्ने भएकाले समस्या भएको अध्यक्ष लामाको गुनासो छ । उनका अनुसार ९ वडामा १२ बस्ती छन् । १२ वटै बस्तीका स्थानीयलाई गाडी चढ्न गमगढी आउन्पुर्ने बाध्यता छ । सडक निर्माणको लागि अहिलेसम्म १० करोड रुपैयाँ खर्च भइसकेको छ ।

सडक डिभिजन कार्यालय, जुम्लाका अनुसार सडकमा दुई वर्षयता बजेट आएको छैन । चालु आर्थिक वर्षमा सडक निर्माणका लागि १० करोड रुपैयाँ विनियोजन भएको डिभिजन कार्यालयका इन्जिनियर श्रवणकुमार महतराले बताए । उनले यस वर्षदेखि सडक निर्माणको कामलाई तीव्रता दिइने जनाए ।

सोरुकोटसम्म नियमित जिप
सोरु गाउँपालिकामा यस वर्षदेखि जिपसेवा सञ्चालन भएपछि सदरमुकाम आउजाउ सहज भएको छ । गाउँपालिकाको केन्द्र सोरुकोटसम्म सडक पुगेपछि स्थानीय उत्पादनले बजार पाउन थालेका छन् भने दैनिक उपभोग्य सामग्री ढुवानी सहज बनेको छ । ग्रामीण पहुँच कार्यक्रमले दुई वर्षअघि नै गमगढीदेखि गिलाहा तारापानीसम्मको २१ किलोमिटर सडकमा ट्रयाक खोलेको थियो ।

सिपगाउँदेखि सोरुकोटसम्मको १६ किलोमिटर दूरीमा गाउँपालिकाले ट्रयाक खोलेपछि नियमित सवारी साधन सञ्चालनमा आएका हुन् । गाउँपालिका अध्यक्ष लोकबहादुर शाहीले सडक उद्घाटन नभए पनि सवारी साधन चल्न सुरु भएको जानकारी दिए । उनका अनुसार सोरुकोटसम्म नियमित जिपसेवा सञ्चालन भइरहेको छ । गाउँपालिकाले दुई करोड रुपैयाँ खर्च गरी केन्द्रसम्म सडक पुर्‍याएको उनको भनाइ छ । गाउँपालिकाका अनुसार गिलाहा तारापानीदेखि सिप जोड्न कर्णाली नदीमा बेलिब्रिज निर्माण नभएकाले दुई खण्डमा जिप चलाउन सुरु गरिएको हो ।


तारापानीदेखि गमगढीसम्म प्रतिब्यक्ति ५ सय र सिप गाउँदेखि सोरुकोटसम्म प्रतिब्यक्ति ७ सय रुपैयाँ जिपभाडा कायम गरिएको छ । सोरुकोटसम्म जिप पुगेपछि बिरामीलाई अस्पताल लैजान सहज भएको अध्यक्ष शाहीले जानकारी दिए । ‘यसअघि स्थानीयलाई सोरुकोटदेखि गमगढी पुग्न १ दिन पैदल हिड्नुपर्ने बाध्यता थियो,’ उनले भने, ‘सडकको ट्रयाक खुलेपछि तीन घण्टामै स्थानीयले सदरमुकाम आउजाउ गरिरहेका छन् ।’

सिमकोट पुग्यो १२० क्विन्टल चामल

सडक मार्गबाट चिनियाँ नाका हिल्सा हुँदै हुम्ला सदरमुकाम सिमकोटमा पहिलोपल्ट खाद्यान्न पुगेको छ । नेपाल खाद्य संस्थानले १ सय २० क्विन्टल चामल सोमबार सदरमुकाम सिमकोट पुर्‍याएको हो ।

हिल्साबाट यालवाङ–सल्ली– धिगा हुँदै हेप्काखोलाबाट चामल सिमकोट पुर्‍याइएको संस्थानले जनाएको छ । तीन साताअघि केरुङ नाकाबाट चामल हिल्सा पुर्‍याइएको थियो । संस्थानका अनुसार लेखदिघा नजिकै सडक विग्रिएपछि ढिलोगरी चामल सिमकोट पुगेको हो । सडक मर्मत गर्न एक साताको समय लागेको थियो । सोमबार दुई ट्रक खाद्यान्न हेप्काखोलाबाट सिमकोट पुर्‍याएको ठेकेदार ध्रुव शाहीले जानकारी दिए ।

संस्थानले हुम्लाका लागि पाँच हजार पाँच सय क्विन्टल चामल पैदल मार्गबाट ढुवानी हुने जनाएको छ । त्यसमध्ये एक हजार पाँच सय क्विन्टल नाम्खा गाउँपालिकामा वितरण गरिएको संस्थानका शाखा प्रमुख रामबहादुर विष्टले जनाए । सिमकोट डिपोका लागि चार हजार क्विन्टल ढुवानी गर्ने संस्थानको योजना छ । थप खाद्यान्न पनि दसैं अगाडि नै सिमकोट पुर्‍याउने तयारी भइरहेको शाखा प्रमुख विष्टले जानकारी दिए । ‘सडक मार्गबाट चामल ल्याउने क्रम सुरु भइसकेको छ,’ उनले भने, ‘केही चामल पुगिसक्यो, केही पुग्ने क्रममा छ, यसपालिको दसैंमा विगत वर्षजस्तो खाद्यान्न अभावको समस्या हुने छैन ।’

यसअघि हुम्लामा हवाइ मार्गबाट खाद्यान्न ढुवानी गर्ने गरिएको थियो । काठमाडौंबाट पहिलोपल्ट केरुङ नाका र तिब्बती भूमि हुँदै खाद्यान्न ढुवानी सुरु गरिएको हो । यो मार्गबाट ल्याएको चामल यालबाङसम्म आइपुग्दा प्रतिकिलो ४२ रुपैयाँ र त्यहाँबाट सदरमुकाम सिमकोटसम्म ल्याउन गाडी र खच्चडमार्फत ४३ रुपैयाँ गरी ८५ रुपैयाँ मात्र पर्ने संस्थानले जनाएको छ । यो मूल्य विगतमा नेपालगन्ज हुँदै सिमकोट ल्याइपुयाउँदा भन्दा २८ रुपैयाँ कम हो ।

प्रकाशित : आश्विन ८, २०७६ ११:२५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×