संक्रमणकालीन न्याय टुंग्याउने प्रतिबद्धता

देवेन्द्र भट्टराई, दिनेशजंग शाह

(न्युयोर्क) — नेपालले बृहत् शान्ति सम्झौताको मर्मअनुरूप संक्रमणकालीन न्यायलाई टुंगोमा पुर्‍याउने प्रतिबद्धता दोहोर्‍याएको छ । न्युयोर्कमा जारी राष्ट्रसंघीय महासभाको ७४ औं बैठकमा शुक्रबार नेपालको धारणा राख्दै परराष्ट्रमन्त्री प्रदीप ज्ञवालीले अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबद्धता, सर्वोच्च अदालतको निर्देशन, पीडितको सरोकार तथा धरातलीय यथार्थलाई पनि आत्मसात गर्दै निर्णयमा पुग्ने जनाएका हुन् । 

बेपत्ता छानबिन, सत्यनिरूपण, न्यायिक मेलमिलापसहित द्वन्द्व निरूपणसँग सम्बन्धित काम लामो समयदेखि अल्झेर बसेकोप्रति राष्ट्रसंघले सरोकार राखेपछि मन्त्री ज्ञवालीले उक्त काम पूरा गर्ने प्रतिबद्धता दोहोर्‍याएका हुन् । लोकतन्त्र, विकास र मानवअधिकारको रक्षाजस्ता मामिला अन्तरनिर्भर रहेको उनले बताए । ‘राष्ट्रसंघीय मानवअधिकार परिषद्को सदस्य भइकन मानवअधिकारका मूलभूत आधारहरूलाई नेपालले स्वतन्त्र, गैरराजनीतिक र वस्तुगत तवरमा आत्मसात गर्दै अघि बढाउनेछ,’ उनले भने ।

नेपालको शान्ति प्रक्रिया विश्वमै उदाहरणीय रहेको र बृहत् शान्ति सम्झौताको मर्मअनुरूप संक्रमणकालीन न्याय टुंगोमा पुर्‍याउन पहल भइरहेको उनले बताए । नेपालले राष्ट्रसंघीय मानवअधिकार परिषद्को आगामी कार्यकाल (२०२१–२३) का लागि उम्मेदवारी मनोनयन गर्न लागेको जानकारी दिँदै उनले राष्ट्रसंघीय संरचनाअनुरूप विश्व समुदायमा शान्ति स्थापनाका लागि नेपालले पुर्‍याएको योगदानको स्मरण गरे ।

लिबिया, सिरिया र यमनलगायतका द्वन्द्वग्रस्त मुलुकको स्थितिमाथि चिन्ता व्यक्त गर्दै उनले सबै प्रकारका आतंकवादको विरोधमा विश्व समुदायको साझा धारणा जरुरी रहेको भनाइ राखे ।

राष्ट्रसंघको आतंकवाद प्रतिरोधसम्बन्धी ग्लोबल रणनीतिलाई कार्यान्वयन तहमा लैजान विशेष पहल हुनुपर्ने उनले जनाए । ‘आतंकवादविरुद्धको अभिसन्धिलाई कार्यान्वयनमा लैजान अब ढिलाइ गर्न मिल्दैन,’ उनले भने, ‘हिंसा र द्वन्द्वका कारण उब्जिएको मानवीय संकटलाई सम्बोधन गर्न यी सरोकारका विषयमा ध्यानाकृष्ट हुनैपर्छ ।’ नेपालले हरेक विवाद र द्वन्द्वको समाधान संवाद र सहमतिमार्फत हुने मान्यतामा विश्वास राख्दै आएको बताउँदै ज्ञवालीले मध्यपूर्वी मुलुकमा देखिएको समस्या र इजरायल–प्यालेस्टाइन मामिलामा समेत नेपालको धारणा स्पष्ट रहेको बताए । तर, भारत–पाकिस्तान विवाद र जम्मु–कश्मीर मामिलामा धारणा राखिसकेको नेपालले राष्ट्रसंघमा उभिएर यसबारे कुनै टिप्पणी गरेको छैन ।

विगतमा कश्मीर मामिलालाई लिएर भारतले आफ्नो देशको संविधान फेर्नु उसको आन्तरिक मामिला भएको मन्त्री ज्ञवालीले बताएका थिए । कश्मीर प्रकरणमा भारत–पाक बढ्दो तनाव हटाउन आपसी संवाद र वार्ता जरुरी रहेको भन्दै उनले नेपाल असंलग्न परराष्ट्र नीतिको कट्टर अनुयायी रहेको धारणा दोहोर्‍याए ।

नेपालमा लामो समयदेखि ठूलो संख्यामा शरणार्थीको बसोबास रहँदै आएको सन्दर्भ उल्लेख गर्दै उनले शरणार्थीको पहिलो अधिकार घरफिर्ती भएकाले सुरक्षित र सम्मानित ढंगबाट घर फर्कन पाउने पक्षमा नेपाल उभिएको बताए । तर, भुटानी वा अन्य मुलुकका नेपालमा रहेका शरणार्थीबारे उनले स्पष्ट रूपमा उल्लेख गरेनन् । जलवायु परिवर्तन र पर्यावरणीय असन्तुलनबारे अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको ध्यानाकर्षण गर्दै उनले आगामी वर्ष अप्रिलमा काठमाडौंमा साझा सरोकारका विश्वव्यापी विषयमा संवाद गर्न ‘सगरमाथा डाइलग’ आयोजना गरिएको जानकारी दिएका थिए । ‘जलवायु परिवर्तनका कारण सबैभन्दा बढी प्रभावित हुनेमध्ये हिमाली र सानो मुलुकका रूपमा नेपाल उभिएको छ, यो विषयको ग्लोबल सरोकारलाई जोडेर यस पटकको सगरमाथा डाइलग सञ्चालनमा आउने भएको छ,’ उनले भने ।

मन्त्री ज्ञवालीले सार्क, बिमस्टेक, एसिया कोअपरेसन डाइलगजस्ता मञ्चमार्फत क्षेत्रीय रूपमा आर्थिक समृद्धि र परस्पर सहयोग बढ्ने धारणा राख्दै यस्ता मञ्चको उपयोग बढाएर जानुपर्ने बताए । ‘अहिले सार्क संगठनको अध्यक्ष राष्ट्रका हैसियतमा अवरुद्ध रहेको सार्क प्रक्रियालाई सुचारु गर्न पहल गरिरहेका छौं,’ उनले भने । नेपालको परराष्ट्र नीति शान्तिपूर्ण सहअस्तित्व, असंलग्न नीति, राष्ट्रसंघीय बडापत्र, अन्तर्राष्ट्रिय कानुन र विश्व शान्तिको मान्यतामा आधारित रहेको बताउँदै उनले सबैसँग समानता र मित्रताको सम्बन्ध लिएर नेपाल अघि बढिरहेको जनाए । ‘राजनीतिक चरणको स्थायित्वपछि अब आर्थिक समुन्नति र विकासको चरणमा नेपालले प्रवेश गर्ने बेला आएको छ,’ सम्बोधनमा उल्लेख छ, ‘दिगो विकासको लक्ष्य पूरा गर्न पनि केही स्रोत र लगानी अपरिहार्य देखिएको छ ।’

प्रकाशित : आश्विन १२, २०७६ ०७:३३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

‘झूट कुरा आउँदा आन्दोलन गर्न कहाँ जाने ?’

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — सत्तारूढ दल नेकपा अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले सामाजिक सञ्जाल र केही डिजिटल मिडियाले हुँदै नभएका झूटा समाचार प्रकाशन र प्रसारण गरेर आफूहरूलाई अन्यायमा पारेको बताएका छन् ।

राजधानीमा शनिबार ‘दैनिक अनलाइन’ शुभारम्भ गर्दै उनले सामाजिक सञ्जाल र डिजिटल मिडियामा प्रकाशन/प्रसारण हुने गरेका हेर्न र सुन्नसमेत नसकिने समाचारविरुद्ध आफूहरू आन्दोलन गर्न कहाँ जाने भन्ने प्रश्नसमेत गरेका छन् ।

कतिपय मिडियाले आफूविरुद्ध केही समयअघि नेपाल भ्रमणमा आएका भारतीय विदेशमन्त्रीलाई बालुवाटारमा लुकेर गई भेटेको भनेर हुँदै नभएको समाचार छापेको दाहालले बताए । त्यस्ता समाचारले आफूलाई पीडा हुने गरेको उनको भनाइ छ ।

‘भारतका विदेशमन्त्री यहाँ आउनुभयो, हामी भेट्ने भन्नेमै थियौं । तर पूर्वप्रधानमन्त्री र पार्टी अध्यक्ष भएका नाताले मैले या त हामीकहाँ आउँदा भेट्न सजिलो हुन्छ या त बीचमा कहीँ भए सजिलो हुन्छ भनें । त्यो मिलाउन नसकेपछि भेट भएन,’ उनले भने, ‘तर मिडियामा खुसुक्क लुकेर गएर मैले बालुवाटारमा भेटें भनेर आयो । मैले भेटेकै थिइनँ ।’ तथ्यहीन विषयवस्तुसित नाम जोडेर आउँदा राजनीतिक नेताहरू हैरान हुने गरेकोप्रति गम्भीर हुनसमेत पत्रकारलाई उनले आग्रह गरे ।

यस्तै कारण कतिपय मुलुकले सामाजिक सञ्जाल र डिजिटल मिडियालाई नियन्त्रण गरेको उनको भनाइ छ । आफूहरू भने त्यसतर्फ नलागेको उनले बताए ।

प्रकाशित : आश्विन १२, २०७६ ०७:२६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्