सिक्कामा शताब्दी पुरुष

सीमा तामाङ

काठमाडौँ — वाङ्मय शताब्दी पुरूष सत्यमोहन जोशीको जन्मोत्सव मनाउने क्रममा ललितपुर महानगरले मंगलबार जोशीको चित्र अंकित स्मारिका सिक्का सार्वजनिक गरेको छ । पुल्चोकस्थित ललितपुर महानगरका मेयर चिरीबाबु महर्जन, अर्थमन्त्री युवराज खतिवडाले सामूहिक रूपमा सिक्का सार्वजनिक गरेका हुन् ।

महानगरले २०७६ सिरिजमा जोशीको चित्र अंकित १ सयको १० हजार, १ हजारको २५ हजार र २५ सयका २५ हजार सिक्का सार्वजनिक गरेको छ ।

कार्यक्रममा शताब्दी पुरूष जोशीको व्यक्तित्वलाई नभएर विचारलाई सम्मान गरेको वडा नम्बर ३ का अध्यक्ष श्रीगोपाल महर्जनले बताए । भाषा, इतिहास, संस्कृति, शिक्षालगायत विभिन्न क्षेत्रमा महत्त्वपूर्ण योगदान गरेकाले उनलाई सम्मान गरेको महर्जनले बताए ।

‘वैशाखमा घोषणा गरेको कार्यक्रमअन्तर्गत नै स्मारिका सिक्का लोकापर्ण गरिएको हो,’ उनले भने, ‘जोशीको नाममा सडकको नाम राख्ने तयारीसमेत गरेको छ ।’ मुद्रा व्यवस्थापन विभागका प्रवक्ता लक्ष्मी प्रपन्न निरौला भन्छन्, ‘आम जनताको हकमा पहिलो पटक टक्सार विभागले स्मारिका सिक्का टकमरी गरेको हुँदा नेपालले आफ्नै इतिहास रचेको छ ।’

टक्सार विभागले पहिले गणेशमान सिंह, भानुभक्त आचार्य, गौतम बुद्ध तथा वन्यजन्तुका चित्र अंकित सिक्का सार्वजनिक गरेको थियो । अब शताब्दी पुरूष जोशीको चित्र अंकित सिक्का सार्वजनिक भएकोले गौरवान्वित हुनुपर्ने उनले बताए । सयका सिक्का धातुबाट बनेका छन् भने १ हजार र २५ सयका सिक्का चाँदीबाट बनेको उनले बताए ।

सय वर्ष पार गरेपछि जुनसुकै चिज पुरातात्त्विक हुने अर्थमन्त्री युवराज खतिवडाले बताए । जोशीले नेपाल राष्ट्र बैंकमा करिब १० गभर्नर खटाइसकेको र त्यसमध्ये एक आफू पनि रहेको उनी बताउँछन् । ‘जोशीले गरेको योगदानको क्रण तिर्न सक्दैनौँ,’ उनले भने, ‘त्यसैले उनको योगदानलाई सम्मान गर्नुपर्छ ।’

पहिले हजारको नोटमा भारत र श्रीलकंका हात्ती छापिने गरेको जोशीले पत्ता लगाएको थियो । पछि जोशीले नै छावासँगको हात्तीको चित्र हजारको नोटमा छाप्ने प्रयास गरेको उनले बताए । तर अब आउने हजारको नोटको सिरिजमा नेपाली हात्तीको फोटो छापिने खतिवडाले बताए ।

महानगरले नेपालमा जीवित हुँदा वास्ता नगर्ने र मरेपछि सम्मान गर्ने प्रचलनलाई तोड्दै जीवित छँदा नै सम्मान गर्न सुरु गरेको छ । हालसम्म नेपालको इतिहासमा जीवित मानिसको सिक्का टकमरी नगरेको महानगरका मेयर चिरीबाबु महर्जनले बताए । त्यसैले नेपालका लागि यो गौरवको विषय हुने महानगरले जनाएको छ । महर्जनका अनुसार टक्सार विभागबाट मुद्रण गरिने जोशीको स्मारिका सिक्का नै अन्तिम हुन सक्छ ।

हाल छापिएको सिक्का विश्वका हरेक मुद्रा संकलकको हातहातमा पर्ने उनले बताए । जोशी चार दशकसम्म नोट तथा मुद्रा डिजाइनरका रूपमा मुद्रा व्यवस्थापन विभागको महानिर्देशकमा कार्यरत थिए । त्यसबेला जोशीले पाँचौं शताब्दी राजा मानदेवको पालादेखि २० औँ शताब्दीसम्म मानांक (त्यसबेलाको मुद्राको नाम) मुद्रा संकलन गरेका थिए । जुन अहिलेको अनुसन्धानमा ऐतिहासिक सिक्काको रूपमा छाउनीमा राखिएको उनले बताए ।

प्रकाशित : भाद्र २५, २०७६ ०८:२५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

बाल मन्दिरले बनाउन दिएन विद्यालयको पर्खाल

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — निम्न माध्यमिक तहको सरकारी विद्यालय हो । आफ्नै नाममा जमिन छैन । भएका संरचनालाई बारबेर गर्न काठमाडौं महानगरपालिकाले ७ लाख रुपैयाँ दिएको छ । तर त्यो रकम खर्चिन पाएको छैन । यो कथा हो, नक्साल बाल मन्दिर परिसरभित्र रहेको आदर्श आधारभूत विद्यालयको ।

बाल मन्दिरले आफ्नै परिसरभित्र रहेको विद्यालयलाई पर्खाल लगाउन नदिएपछि अहिले विवाद चुलिएको छ । विवादको यही अन्तर्यमा विद्यालयको जग्गा खोइ भन्ने प्रश्न पनि उठेको छ । ०४० असोज ३ मा बाल मन्दिरले विद्यालयलाई ३ रोपनी जग्गा दिने निर्णय गरेको देखिन्छ ।

तत्कालीन मुमा बडामहारानी संरक्षक र अधिराजकुमारी शारदा शाह उपाध्यक्ष रहेको बाल मन्दिर भनिने नेपाल बाल संगठनले भवन बनाउन विद्यालयलाई जग्गा दिने निर्णय गरे पनि आर्थिक अभावमा विद्यालयले भवन पाएन । विद्यालयलाई जग्गा दिने भनिएको जग्गा बाल मन्दिरले २०५९ भदौ ११ मा र २०७२ जेठ २१ मा फरकफरक निर्णय गर्दै निजी विद्यालय बृहस्पति विद्या सदनलाई दियो ।

बाल मन्दिरका विद्यार्थीले पढ्ने विद्यालय बाल मन्दिरकै भवनमा सञ्चालित रहेकाले विद्यालयले जग्गा भाडामा दिने प्रकरणमा असहमति जनाएन तर समस्या भूकम्प गएपछि विवाद सुरु भयो । विद्यालयमा अहिले १ सय ७ विद्यार्थी अध्ययनरत छन् । भूकम्पले भवन भत्काएपछि विद्यालयले बाल मन्दिरको एक छेउमा अस्थायी संरचना बनाएर विद्यालय सञ्चालन गर्‍यो ।

२०७४ को भदौमा बाल मन्दिरले अस्थायी संरचना बनाएर विद्यालय सञ्चालनका निम्ति अनुमति दियो । लगत्तै विद्यालयको कम्पाउन्डभित्रकै एक छेउमा अस्थायी टहरो बनाएर विद्यालय सञ्चालन भयो । समयक्रममा सोही टहरोलाई स्तरोन्नति गरेर विद्यालयले अस्थायी संरचना निर्माण गर्‍यो ।

अहिले त्यही अस्थायी संरचनासहितको विद्यालयमा पर्खाल लगाउने विषयमा विवाद उत्पन्न भएको हो । महानगरपालिकाले रकम दिएपछि पर्खाल लगाउन भन्दै विद्यालयले बोलपत्र आह्वान गर्‍यो र पर्खाल बनाउने तयारी थाल्यो । तर भदौ १२ मा बाल मन्दिरका निमित्त निर्देशक निरोजकुमार भण्डारीको हस्ताक्षरमा विद्यालयलाईपत्र आयो । जसमा संगठनको लिखित अनुमति तथा इजाजतपत्रबिना पर्खाल नलगाउन निर्देशन दिइएको छ ।

भवन निर्माणका लागि राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरणले काम अघि बढाइसकेकाले उक्त काममा बाधा पुग्ने भएकाले विद्यालयलाई पर्खाल लगाउन नदिइएको भण्डारीले बताए । विद्यालय व्यवस्थापन समिति अध्यक्ष श्यामबहादुर श्रेष्ठले भने बजेट भएर पनि विद्यालयले पर्खाल लगाउन नपाउनु सुहाउँदो कुरा नभएको प्रतिक्रिया दिए ।

प्रकाशित : भाद्र २५, २०७६ ०८:१९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्